چت‌بات‌ها؛ مشاوران جدید نسل نوجوانان بریتانیایی

نوجوانان بریتانیایی برای مشورت و هم‌صحبتی، هر روز بیشتر به چت‌بات و هوش مصنوعی روی می‌آورند و این ابزارها روی روابطشان تأثیر گذاشته‌اند.

نوجوانان بریتانیایی هر روز بیشتر سراغ چت‌بات‌ها و هوش مصنوعی می‌روند؛ حالا طبق گزارش جدید خیریه OnSide، بسیاری برای مشورت و هم‌صحبتی به این ابزارهای دیجیتال اعتماد می‌کنند و روابط و احساسات نسل جدید تحت تأثیر همین تغییرات قرار گرفته است.

تمامی داده‌های این مطالعه از طریق یک نظرسنجی آنلاین توسط شرکت YouGov جمع‌آوری شده است که طی آن ۵,۰۳۵ نوجوان ۱۱ تا ۱۸ ساله از سراسر انگلستان در فاصله زمانی ۲۶ آگوست تا ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵ مورد پرسش قرار گرفته‌اند. نمونه‌گیری به گونه‌ای انجام شد که نتایج به طور دقیق نماینده جمعیت نوجوانان کشور باشد و تمامی تحلیل‌ها و بررسی‌ها توسط تیم آماری خیریه OnSide صورت گرفته است.

این گزارش نشان می‌دهد که نزدیک به ۳۹٪ از نوجوانان، یعنی تقریباً دو نفر از هر پنج نفر، دست‌کم یک‌بار برای مشاوره، حمایت یا هم‌صحبتی به چت‌بات‌های هوش مصنوعی مراجعه کرده‌اند. در میان آنان، ۱۱٪ برای حمایت روانی، ۱۲٪ برای صرفاً صحبت کردن و هم‌صحبتی و ۱۴٪ برای دریافت مشاوره در مورد مسائل اجتماعی و روابط از چت‌بات‌ها بهره گرفته‌اند؛ با این حال، اکثریت نوجوانان گفته‌اند ترجیح می‌دهند صحبت با انسان را به چت‌بات ترجیح دهند.

مطالعه حاضر ابعاد جدیدی را به شواهد قبلی درباره میزان دسترسی و نفوذ سریع چت‌بات‌های هوش مصنوعی در زندگی روزمره نوجوانان می‌افزاید و تصویری شفاف‌تر از تعاملات اجتماعی و نیازهای حمایت‌گرانه این نسل ارائه می‌کند.

به زبانی دیگر، این موج تازهٔ استفاده گسترده نوجوانان از چت‌بات ها برای مشاوره، صحبت و حمایت عاطفی، به نقطه‌ای رسیده که دیگر نمی‌توان آن را متوقف کرد یا جلویش را گرفت، این در حالی است که قانون‌گذاری و قوانین آن هنوز کامل شکل نگرفته و چارچوب مشخصی برایش تعریف نشده.

جیمی ماسرف، مدیرعامل OnSide، در گفت‌وگو با تلگراف گفت:«هوش مصنوعی نقشی رو به رشد در مدرسه و محیط کار خواهد داشت و جوانان باید یاد بگیرند چگونه با آن تعامل کنند. اما نه به بهای کاهش ارتباط انسانی و رشد مهارت‌های اجتماعی. هوش مصنوعی شاید حس حمایت‌گری بدهد، اما نمی‌تواند جای همدلی و درک انسانیِ حمایت‌های حضوری را بگیرد.»

این گزارش همچنین روش و نحوه برخورد این چت‌بات ها با کسانی که برای مشاوره و حمایت به آنان روی می‌اورد را قابل تأمل می‌خواند. در همین هفته، گزارشی از دانشکده پزشکی استنفورد به همکاری مؤسسه common sense media منتشر شده. این تیم که قبلا اظهار کرده بود “هیچ کودکی زیر ۱۸ سال نباید از بات‌های همراه استفاده کند”، حال دوباره اعلام کرده‌است: چت‌بات‌های عمومی مانند ChatGPT، Gemini، Meta AI و Claude برای نوجوانانی که به دنبال حمایت روانی هستند «اساساً ناایمن» بوده و نمی‌توانند شرایط روانی را به‌طور امن مدیریت کنند.

قابل به ذکر است که مرتبط با همین موضوع، گوگل و OpenAI هم‌اکنون با چند پرونده قضایی مرتبط با خودکشی نوجوانان که از چت‌بات ها استفاده میکردند درگیرند.

در پی علت چرایی ترجیح چت‌بات به انسان توسط این نوجوانان، پاسخ های متنوعی داده شد. برخی گفتند بخاطر سریع بودن و همیشه در دسترس بودن آن، از سر کنجکاوی و سرگرمی، آسان تر بودن، و برخی دیگر گفتند بخاطر اینکه کسی را برای صحبت ندارند یا اینکه به هوش مصنوعی بیشتر از انسان ها اعتماد دارند.

نزدیک به ۱۳٪ علت علاقه خود به چت‌بات هارا «گمنامی» و احساس امنیت ناشی از ناشناس بودن تلقی کردند. این در حالی است که بسیاری از شرکت های هوش مصنوعی برای شخصی سازی ‌و آموزش مدل‌هایشان، ورودی های کاربران اعم از حرف ها و چت هایشان را ثبت و جمع‌آوری می‌کنند. پس درواقع حریم خصوصی کاربران محدود است.

این نکته نشان دهندهٔ لزوم آموزش سواد هوش مصنوعی به نوجوانان است تا به چگونگی کارکرد این سیستم ها، پیامدهای آن روی حریم خصوصیشان و محدودیت استفاده از آن واقف باشند.