وقایع اینترنتیه - ایزولاسیون شبکه اینترنت، تبدیل ایران به دارک وب ۲.۰

در این مطلب، ابتدا یک بررسی اجمالی به روی دارک‌وب خواهیم داشت. سپس بررسی می‌کنیم چطور تبهکاران سازمان‌یافته - مانند کارتل‌های مواد مخدر مکزیکی - از اینترنت و شبکه‌های خود استفاده می‌کنند و در نهایت به این می‌پردازیم که این ایزولاسیونی که شبکه ایران دارد، چگونه می‌تواند ایران را به بهشتی برای اینان تبدیل کند و چه تبعات بدی برای کشور و کسب و کارها خواهد داشت.

دارک وب چیست؟

وب تاریک یا دارک‌وب، با نام درست‌تر «وب عمیق» یا Deep Web به بخشی از اینترنت گفته می‌شود که توسط موتورهای جستجوی مرسوم مانند گوگل، بینگ، داک‌داک‌گو، یاندکس و ... دیده نمی‌شوند. در واقع وب عمیق به شکلی ساخته شده است که هر کامپیوتر در آن، به کامپیوتر دیگری متصل گردد.

به سیستمی که دیپ‌وب را می‌چرخاند «مسیریاب پیازی» یا The Onion Router یا همان TOR گفته می‌شود و برای دسترسی به آن نیازمند Tor Browser و بعضا پل‌های آن هستیم. عمده استفاده از شبکه تور، معمولا توسط سوت‌زنان (افرادی که فساد و ناکارآمدی‌ها را گزارش می‌کنند)، فعالان حریم خصوصی و افرادیست که نمیخواهند فعالیتشان دیده شود. اما تبهکاران و خلافکاران سازمان‌یافته هم این فرصت را مغتنم شمرده و بسیاری از فعالیت‌های خود را بر این بستر انجام می‌دهند.

خلاف سازمان‌یافته در دارک‌وب شکل‌های مختلفی دارد. از بازارگاه (Marketplace)های فروش مواد مخدر که تولیدکنندگان خرده‌پا در آن مواد مخدر می‌فروشند، داروهای قابل سوء استفاده که بدون نسخه امکان تهیه آن نیست را می‌فروشند گرفته تا خلافکارهای بزرگتر که ممکن است اسلحه و حتی تانک نیز خرید و فروش کنند. در همین حال شبکه‌های قاچاق انسان، قاچاق اعضای بدن، محتوای کودک‌آزاری و ... نیز در همین بازار مکاره به فعالیت خود می‌پردازند.

طبیعی است که در چنین بازار مکاره‌ای، کارتل‌ها هم انجمن‌های گفتگو و چت‌روم‌هایی برای خود داشته باشند، اما خلاف آنچه فکر می‌کنید کارتل‌ها علاقه زیادی به دارک‌وب ندارند. چرا که علیرغم این که حکمرانی داده در این بخش تقریبا ناممکن است، پلیس مخفی و عوامل نفوذی زیادی وجود دارند که مجرمان را شناسایی و دستگیر کنند و تحویل عدالتخانه بدهند.

پس کارتل‌ها چه می‌کنند؟

ابتدا باید بگویم که اطلاعاتی که در مورد ارتباطات کارتل‌ها دارم، برمی‌گردد به ویدئوهای یوتوبی که در این باره دیده بودم، وگرنه هیچ‌گونه فعالیت کارتلی را گردن نمی‌گیرم 😂 اما جدای از شوخی، آن دسته افراد اسکرین‌شات‌بگیری که احتمالا این سطح از دانش را می‌خواهند بهانه پرونده‌سازی کنند در جریان باشند که این موضوع، صرفا مطالعه شخصی و از سر علاقه است.

کارتل‌ها، ترجیحشان این است که جایی باشند که بقیه هستند. یعنی کجا؟ یعنی تلگرام، توییتر، سیگنال، اپلیکیشن‌های ملاقات آنلاین (تیندر، بامبل و ...) و نه جایی که فقط خلافکارها هستند. عموما اعضای کارتل‌ها مجاب می‌شوند که از تلفن‌های قابل سوزاندن یا Burner Phone استفاده کنند. در همین حال، پس از اتمام کارشان تلفن و سیم‌کارت و حساب‌های کاربری را پاک می‌کنند یا حتی به شخص دیگری واگذار می‌کنند و می‌روند پی کارشان. اما سوال اصلی اینجاست که اگر عضو کارتل در توییتر است، چگونه از ماجرا قسر در می‌رود؟

برای فعالیت در این شبکه‌ها، کارتل‌ها یک سری اصول و قواعد دارند. مثلا به اعضا می‌گویند که «تو نقش آلیس را بازی کن» و به دیگری می‌گویند «نقش باب را بازی کن» و در توییتر، مکالمه‌ای عاشقانه بینشان شکل می‌گیرد. این موضوع به این شکل است که در قالب همین مکالمات، رمزهای عملیاتی‌شان رد و بدل می‌شود و بعد از مدتی می‌بینید که حساب کاربری دو کفتر عاشق که احتمالا دو عدد مکزیکی سبیل کلفت پشت آن‌ها بوده‌اند، حذف شده است.

قضیه در سیگنال و تلگرام و ... هم همین است. در پروفایل‌های دیتینگ هم معمولا قرار می‌گذارند که هم را پیدا کردند تایید دهند و با یکدیگر ارتباط بگیرند، گاهی هم با نام، سن، مشخصات و همان عکس پروفایل، رمزها را رد و بدل می‌کنند.

اما بعضا ارتباطات کارتل‌ها در جایی جز اینترنت اتفاق می‌افتد. کجا؟ همان شبکه‌ای که خودشان ساخته‌اند. کارتل‌های بسیار بزرگ، رسمی دارند که به دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و ... بروند و افراد نخبه را پیدا و جذب کنند که سیستم‌هایی برایشان طراحی کنند. سیستم‌های مبتنی بر آنتن‌های Long Range یا LoRa و شبکه‌های پهپادی، شبکه‌های قایق‌های اتوماتیک که ایستگاه ارتباط رادیویی سیار باشند، رادیوی موج کوتاه و ...، شبکه‌هایی هستند که کارتل‌ها برای خود می‌سازند.

اما از این بگذریم، حالا که شبکه‌ای ایزوله در کشورمان داریم داستان چگونه است؟

ایزولاسیون و شبکه‌ای از خلافکاران

سال‌ها پیش وبسایتی در ردیت و 4chan ترند شد. وبسایتی که معتقد بودند یک مرکز آپلود عکس است که توسط پیرمردی شصت و چند ساله ساخته شده. اما این موضوع مهم نبود. افراد به این موضوع مشکوک شدند که این پیرمرد - آن هم در عصری که رایانش ابری‌ای وجود ندارد - چگونه یک میزبانی رایگان بدون تبلیغات و بدون اشتراک با حجم تقریبا نامحدود راه‌اندازی کرده است؟

و اینجا عده‌ای وارد این موضوع شدند که سورس کد وبسایت را بررسی کنند. خبر شوکه‌کننده اینجا بود که در سورس وبسایت کامنت‌هایی دیده می‌شد که بیش از آن که به کامنت‌های مرسوم دولپرها شباهت داشته باشد، به مکالمه ماموران CIA شباهت داشت. این شک جایی به یقین نزدیک شد که در یکی از شب‌هایی که می‌گذشت، در کامنت‌ها در مورد یک پارتی در امارات صحبت شده بود (حدود سال ۲۰۱۱ - ۲۰۱۲) و در همان تاریخ، یکی از نمایندگان حماس که در امارات حضور داشته نیز توسط ماموران آمریکایی ترور شده بود.

حالا این وبسایت، صرفا چون کمی دور از عقل جن بود، در بخش کدهایش کامنت‌هایی بین ماموران رد و بدل می‌کرد. در ساب‌ردیت Interner Mysteries وبسایت‌های مشابه که پیام‌هایی به این شکل برسانند به شدت زیادند و گمانه‌زنی در مورد این که آیا یک فرقه پشت این‌هاست یا هرچیزی مشابه این زیاد است. اما حالا ببینیم که ایزولاسیون شبکه چرا بهشتی برای خلافکاران می‌سازد؟

اینترنت ایران، تقریبا توسط گوگل دیده نمی‌شود. حتی پیش‌تر نیز برای پروژه‌هایی با دوستانی که متخصص سئو بودند صحبت می‌کردم و اکثرا متفق‌القول بودند که برای سئوی بهتر داشتن هاست خارجی یا حداقل میرر خارجی گزینه بهتری است. یعنی حتی در شرایط اتصال اینترنت بین‌الملل نیز دیده شدن کمتر اتفاق می‌افتد. حال فرض کنید که این شبکه کاملا ایزوله که توسط گوگل و سایر دوستان دیده نمی‌شود، چه زمینه‌ای می‌تواند فراهم کند؟

فرض کنیم که شرکت بزرگی که در هر شرایطی دسترسی اینترنتش پابرجاست، یک کارمندی داشته باشد که وسوسه شود دسترسی را برای یک کارتل باز کند (طبیعتا با پول زیاد و وعده‌های میلیون دلاری و ...) و سپس سرورهای شرکت یا حتی سرورهایی که توسط فراهم‌کنندگان ابری فراهم می‌شوند، با توجه به این که توسط IP Scanner ها و اسپایدرها خاموش تلقی می‌شوند، می‌توانند محلی باشند برای تجمع محتوای مجرمانه.

محتوای مجرمانه هم که پیش‌تر گفته شد. مارکت‌پلیس مواد مخدر، محتوای کودک‌آزاری و ... می‌تواند اینجا میزبانی شود چرا که track کردن آن سخت است. اما سوال مهم این است که ...

تبعات آن برای کشور چیست؟

بیایید به ۱۴۰۱ بازگردیم. ابر آروان در آن سال با تحریمی از سوی اتحادیه اروپا مواجه شد. تحریم صرف، با داشتن وکلا و نمایندگان قانونی و رایزنی قابل حل است. کما این که اگر بر فرض کشور X شرکتتان یا حتی خودتان را تحریم نماید، کشور Y ممکن است همچنان شما را با آغوشی باز بپذیرد.

اما فرض کنید روی یکی از این سرورها، چنین محتوایی باشد و ارتباط آن با یک کارتل مکزیکی برای مثال، محرز شود. اینجا دیگر بحث تحریم نیست. اینجا شرکت شما می‌تواند وارد لیست‌های سیاه تروریستی شود و دیگر کشورهایی مانند امارات یا عمان هم ریسک همکاری را نمی‌پذیرند.

از آنجایی که این بحث دور نیست که اینترنت ایزوله ایران به بهشتی برای خلاف‌کارها تبدیل شود، باید تدبیری اندیشیده شده و با قوانین بین‌الملل هم‌سو شد تا این اتفاقات رخ ندهد. لیست شدن شرکت‌های ایرانی در لیست‌های سیاه کاملا به ضرر همه مردم خواهد بود، نه فقط آن شرکت. دلیل نیز مشخص است، بسیاری از افرادی که مشتری آن شرکت هستند نیز زیر ذره‌بین‌های بین‌المللی قرار می‌گیرند و متاسفانه، ذره‌بین‌های بین‌المللی مثل موتور جستجوی ذره‌بین ناکارآمد نیستند.

این مطلب بسیار طولانی شد. دوست داشتم این را بنویسم چرا که کشورم برای من مهم است. دوست ندارم کشورم بشود پناهگاه کارتل‌ها یا قاچاقچیان انسان، دوست دارم مثل هر انسان دیگری، در کشوری زندگی کنم که جای امنی برای شهروندان عادیست، نه جای امن برای کارتل‌ها.