امنیت اطلاعات در پیام رسان ها

یکی از مشکلات بزرگ ما عدم خودباوری است.

اعتقاد دارم در فضای رسانه ای در زمینه ی شبکه های اجتماعی تا کنون بحث جدی نشده و مواردی همچون امنیت اطلاعات، حفظ حریم خصوصی کاربران، سرعت، امکانات جانبی، مقبولیت عمومی و موارد مشابه - که سعی میکنم در یادداشت های آتی به آن ها بپردازم - بهانه هایی برای سرکوب نتایج تلاش های جوانان کشورمان و تقویت شبکه های اجتماعی مشابه خارجی است که با سوء نیت اتاق فکرهای حامی و پشتیبانی رسانه های هم سوی آن ها منتشر شده و به دلیل عدم آگاهی دقیق از اصل موضوع به طور گسترده در فضای رسانه ای و مجازی کشور منتشر می گردد.

برای بررسی دقیق موضوع، پیش از هرچیز باید بین شبکه های اجتماعی و پیام رسان که دو دسته کلی ابزارهای مجازی اطلاع رسانی و ارتباط در فضای شبکه جهانی اینترنت هستند تفکیک قائل شویم. هرچند امروزه با گسترش کاربردهای این ابزارها گاه مرز بین این دو کم رنگ شده و در مواردی عملا از بین می رود.

*پیام رسان ها

ذکر تاریخچه و چگونگی پیدایش پیام رسان ها و به طور کلی ابزارهای اجتماعی از این نظر که سن کاربران آن ها ( به جز کاربران کودک که برخلاف استاندارد جهانی - که مورد قبول بنیانگذاران و پیشگامان این عرصه نیز هست- در کشور ما به امری عادی مبدل شده) عمدتا بیش از زمان پیدایش آن ها است، چندان ضروری نمی نماید.

بااین حال به اختصار به گذشته ی آن چه ارسال ‌پیام را تا این اندازه چالش برانگیز کرده میپردازیم.

مسئولیت پیام رسان ها در درجه اول انتقال پیام از یک فرد به فرد دیگر است.

از این دید میتوان نسل ا‌ول پیام رسان های غیر فیزیکی (برای انتقال پیام از یک نقطه به نقطه دیگر نیازی به جابجایی ارسال کننده پیام یا هرموجود زنده ی حامل پیام ارسال کننده به سوی کاربر دریافت کننده پیام نباشد) را تلگراف دانست.

تلگراف برای اولین بار توانست کاری را انجام دهد که امروزه مصداق های بسیار پیچیده تر آن را با عناوینی همچون “امنیت اطلاعات” ، “امنیت انتقال پیام” و “حریم خصوصی” میشناسیم. حذف عامل انسانی و در مواردی حیوانات (کبوترهای نامه بر و ...) که درگیر چالش های متعددی برای انتقال پیام بودند.

در مورد موجودات زنده به جز انسان به دلیل رفتار حیوانات بر اساس غریزه چالش هایی همچون:

-احتمال خروج آن ها از مسیر انتقال پیام و نابودی آن

-رسیدن پیام به دریافت کننده ی “دیگر”

-شکار شدن پیام رسان (مثلا کبوتر!) و افشای پیام

و درنتیجه افشای متن پیام (درصورتی که دریافت کننده “دیگر” توانایی خواندن پیام را داشت و متن پیام دارای ارزش ذاتی ‌و یا ارزش نسبی برای دریافت کننده “دیگر” بود) وجود داشت.

در مورد عامل انسانی انتقال دهنده پیام، با فرض اعتماد کامل ارسال کننده به عامل انسانی انتقال دهنده پیام، اطمینان از اینکه پیام رسان بخشی از مسیر انتقال را به فرد دیگری واگذار نخواهد کرد و اطمینان از اینکه دریافت کننده پیام در مقصد قطعا فرد مورد نظر خواهد بود، بازهم چالش هایی همچون

-خوانده شدن پیام( به صورت تصادفی یا به دلیل غیرقابل پیش بینی بودن رفتار انسان ها ) توسط عامل انتقال دهنده( و یا هر فردی که در مسیر تصادفا یا به قصد دسترسی به متن پیام در صورت اهمیت بالا با انتقال دهنده ارتباط برقرار کند)

-مرگ یا کشته شدن انتقال دهنده پیام و نابودی پیام و یا افشای آن در صورت اهمیت بالای پیام

و مواردی دیگر وجود داشت.

برای حل بخشی از این مشکلات و جلوگیری از افشای پیام راهکارهایی همچون رمزنگاری، استفاده از زبان های بیگانه و مهرو موم نامه (پیام) ابداع گشت که قطعا خالی از ایراد نیز نبودند.

با پیدایش تلفن و فناوری های مشابه که به سرعت پیشرفته تر و پیچیده تر شدند در ابتدا بسیاری از این چالش ها را به مسائلی حل شده بدل کرد، با گذشت زمان و روشن تر شدن ابعاد جدیدی از این فناوری ها آرمانشهر امنیت و آرامش خاطر از انتقال به هنگام و امن پیام که در ذهن بشر پدید آمده بود رنگ باخت و دوزخ رقابت کور جمع آوری اطلاعات و بانک های اطلاعاتی هدفمند نمایان گردید.

اولین تجربه شبیه به آنچه امروز شاید بیش از هرکار دیگری، حتی صرف غذا و مطالعه کتاب برای آن وقت میگذاریم و گاه حتی دقیقا نمیدانیم درحال انجام آن هستیم، انتقال پیام به شیوه امروزی را می توان “پیجر” ها و “پیام کوتاه” یا “پیامک” دانست.

گسترش بسیار سریع تلفن های همراه موجب شد “پیجر” فرصت چندانی برای رشد و خودنمایی نداشته باشد، اما استقبال وسیع از پیام کوتاه به سرعت آن را به جایگزینی برای تماس های کوتاه و حتی ابزاری سریع برای خبررسانی بدل کرد. این مولود فناوری با کمک گسترش شبکه جهانی اینترنت و راهیایی آن به تلفن های همراه هوشمند الهام بخش ایجاد ابزاری گردید که به جرئت می توان آن را یکی از بازیگران و تأثیرگذاران اصلی عرصه فناوری و جهانی که امروز میشناسیم دانست، شبکه های پیام رسان اینترنتی.

ادامه دارد*

#تکنولوژی #اجتماعی #اپلیکیشن