https://virgool.io/feed/@MotahareMohammadi نویسنده و سردبیر fa 2026-06-17 03:02:53 https://static.virgool.io/images/default-avatar.jpg https://virgool.io/@MotahareMohammadi https://virgool.io/@MotahareMohammadi/%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%B4%DA%A9%D9%86-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF-dnz08tf5tj6e قرن‌ها پیش، زبان فارسی نه‌ فقط از طریق دیوان‌ها و دفترها، بلکه از رهگذر فرهنگ، دانش و تجارت، راه خود را به دل سرزمین‌های دور پیدا کرد. آن‌چنان شیرین، خوش‌آهنگ و اندیشمندانه بود که حتی طوطیان هندوستان که در آن روزگار برای تقلید سخنگویی به زبان‌های مختلف تربیت می‌شدند نیز به فارسی‌گویی زبان گشودند. این بیت حافظ در ظاهر تصویری لطیف دارد و در باطن، قصه‌ مهاجرت زبان ماست؛ از بلخ و بخارا تا دکن و دهلی.اما امروز، روایت دیگری در دل زیست‌بوم دیجیتال آغاز شده است. این‌بار نه طوطیان و هندوستان، بلکه مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) و هوش مصنوعی در آن سوی تراشه‌های سیلیکونی و مغز متفکر دستگاه‌های الکترونیکی به سخن آمده‌اند و شگفت آن‌که زبان سخن‌گفتنشان با آن پیچیدگی بی‌مانند، می‌تواند «فارسی» باشد...این پدیده، بیش از آن‌که صرفاً یک نوآوری فناورانه باشد، ادامه‌ همان سفر تاریخی زبان شیرین ماست، اما در مسیری تازه: از جاده ابریشم تا فیبر نوری، از حکمت خراسان تا الگوریتم‌های چندزبانه.آن‌چه امروز در آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی در حال شکل‌گیری است، نه تنها گواهی بر ارزش ذاتی زبان فارسی است، بلکه نشان از تلاش بی‌وقفه‌ پژوهشگران ایرانی دارد. آنهایی که همچون دانشمندان قرون گذشته، در میان دو جهان گام برمی‌دارند: جهان زبان و جهان فناوری.رویداد «هوش مصنوعی و قند پارسی» نشان داد که توجه به توسعه مدل‌های زبانی فارسی، صرفاً یک پشتیبانی فنی برای ربات‌ها و ابزارهای روزمره نیست. بلکه بازتابی است از پاسداشت هویتی زنده، فکری عمیق و ذخیره‌ای چند هزارساله از معنا، استعاره و فرهنگ ما.اینکه امروز مدل‌های زبانی می‌توانند با دقت به فارسی پاسخ دهند، حاصل سال‌ها تلاش پژوهشگران و مهندسانی است که باور دارند حفظ زبان، بخشی از آینده‌سازی است.به عنوان عضو کوچکی از خانواده بزرگ پارت که همواره دغدغه زبان فارسی و هم‌ترازی این زبان با دنیای فناوری را داشته، بسیار سپاسگزارم از همه همکارانم در پارت و نیز همه متخصصان و تیم‌های ارزشمند هوش مصنوعی که دغدغه توسعه مدل‌های زبانی فارسی را دارند و خوشحالم که در رویداد «هوش مصنوعی و قند پارسی» فرصتی برای پرداختن به زبان شیرین فارسی و توسعه مدل‌های زبانی بزرگ فراهم شد؛ رویدادی که نه‌فقط به پرسش‌های فنی، که به چشم‌اندازهای فرهنگ بومی و زبانی نیز اختصاص داشت.زبان فارسی همچنان قند است و ما، همچنان پاسدارانِ طعم شیرین آن. پی‌نوشت:شکرشکن شدن طوطیان هند:در هند، طوطی‌ها را به دلیل توانایی‌شان در تقلید صدا، آموزش می‌دادند تا مثل انسان‌ها سخن بگویند. آن‌ها را با شیرینی (مثلاً شکر یا قند) تغذیه می‌کردند تا اهلی شوند و به حرف آیند. «شکرشکن» در اینجا بازی زبانی زیبایی دارد:۱. طوطیان شکر واقعی را می‌شکنند (می‌خورند)۲. «شکرشکن» مجازاً یعنی «سخنور»؛ یعنی طوطیان به سخن گفتن شیرین فارسی مشغول می‌شوند.رویداد هوش مصنوعی و قند پارسی Mo Mohammadi Mo Mohammadi Fri, 30 May 2025 11:15:09 +0330 https://virgool.io/@MotahareMohammadi/%D8%AE%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%B4-%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D9%86-eijmpdv8uot7 وقتی ۱۲ - ۱۳ سالم بود، از نمایشگاه مدرسه یه مجموعه داستان کوتاه نوجوانان خریده بودم که خیلی ذوق داشتم برای خوندن داستانهاش. قهرمان یکی از داستان‌ها، یه پسربچه بود که هر روز توی مسیر برگشت از مدرسه، از جلوی کتابفروشی «آقای محمدی» رد میشد و از روی کنجکاوی میرفت توی کتابفروشی و اونجا همه بعدازظهر خودشو به خوندن کتابها و حرف زدن با آقای محمدی که معمولا خیلی کم‌حرف بود، میگذروند. جدای از همه جذابیتی که اون داستان‌ها برام داشت، توی عالم بچگی خودم، حسابی کیف می کردم که صاحب اون کتابفروشی هم فامیلی خودمه.. 😂خلاصه که، درست مثل پسربچه توی کتاب، عادت خوندن کتاب‌های غیردرسی منو سوق داد به خوندن کتابهای هیجان‌انگیزی که بعدها فهمیدم بزرگتر‌ها بهشون میگن «دایره المعارف». دایره المعارف‌ها برام حکم همون دالان بلند و تاریک داستان «آلیس در سرزمین عجایب» رو داشتن که وقتی جلدشونو باز میکردم، سُر میخوردم توی سرزمینی که میتونستم حتی از در‌های خیلی کوچیک هم رد بشم و ساده‌ترین چیزها و پدیده‌ها هم عجیب و شگفت‌انگیز جلوه میکردن.این روزها، هوش مصنوعی انگار پاورچین پاورچین توی «اون سرزمین عجایب» هم قدم‌های نرم خودشو گذاشته و یه رنگ و بوی دیگه‌ای به دنیای کتاب‌های مرجع و دانشنامه‌ها و فصلنامه‌ها‌ داده. فکر کنید دایره‌المعارفی که شما رو میبره به دنیای هوش مصنوعی و چت‌بات‌ها، مدل‌های زبانی و مدل‌های بنیادی و... . کتابی که در عین علمی بودن، با یک زبان ساده و همه‌فهم نوشته شده و میتونید بهش استناد کنید و توی پروژه‌های کاری و درسی و دانشگاهی ازش استفاده کنید. هیجان‌انگیز نیست؟ به نظر من که خیییییلیی هیجان‌انگیزه.دیده بان هوش مصنوعی دقیقا همون کتابیه که حکم دانشنامه رو داره برای همه کسانی که به هوش مصنوعی علاقه دارن و یا دستی بر آتش دارن. جدیدا یه فصل‌نامه منتشر شده ازش به اسم «هوش‌وارگی ماشین‌ها» که شما رو با خودش میبره به دنیای مدل‌های زبانی و از زیروبم‌های این فناوری شگفت‌انگیز توی ایران و جهان براتون میگه. اون خرگوشی که باید دنبال کنید هم الان همینجاست اتفاقا 🐰 ... از دستش ندید: سرچ کنید فصلنامه هوش‌وارگی ماشین دیده باندایره المعارف هوش مصنوعی و مدل زبانی Mo Mohammadi Mo Mohammadi Sun, 26 Jan 2025 14:10:34 +0330 https://virgool.io/@MotahareMohammadi/%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DA%AF%D8%B1%DA%AF%D9%88%D9%86-%DA%A9%D9%86%D8%AF-vbmendls0eh7 هوش مصنوعی تقریباً در همه جنبه‌های زندگی ما تنیده شده است و برای بهبود کارایی و افزایش توانایی‌های انسانی ما روز‌به‌روز بر قدرت خود می‌افزاید. هر یک از جنبه‌های زندگی بشری که تا امروز به گونه‌ای از این فناوری تاثیرپذیرفته،‌ به نحوی شگفت‌انگیز مسیری بالنده به سوی تکامل دیجیتال خود را می‌پیماید. زبان نیز به عنوان یک بافت زنده و پویا که از ذهن و اندیشه انسان می‌تراود و در قالب صنعت، هنر و فرهنگ به ظهور می‌رسد، از این جریان پرسرعت مستثنا نبوده و نیست.زبان ابزاری برای تفکر و وسیله‌ای برای ارتباط با دنیای بیرون از ذهن ماست و قابلیت پیوند با هوش مصنوعی و فناوری‌های پردازش زبان را دارد. اهمیت این ابزار تا جاییست که آفرینش جزئی‌ترین ایده‌های ذهنی با پردازش زبان و اندیشه امکان‌پذیر می‌شود و این حقیقت، ضرورت پرداختن به «زبان» و تجهیز آن با فناوری‌های نوین و هوشمند را بیش از پیش برجسته می‌سازد.پردازش زبان طبیعی دریچه‌ای تازه‌ از جنس فناوری به مقوله ویرایش متنپردازش زبان طبیعی (Natural Language Processing) به شاخه‌ای از علوم کامپیوتر و به‌طور خاص، شاخه‌ای از هوش مصنوعی اشاره دارد که در رایانه‌ها توانایی درک متون و شناخت کلمات گفتاری را ایجاد می‌کند. بدین ترتیب، ماشین‌هایی توسعه داده می‌شوند که متن یا داده‌های صوتی را می‌فهمند و به آن‌ها پاسخ می‌دهند، آن‌ها را تحلیل می‌کنند و اگر لازم باشد، آن‌ها را ویرایش یا اصلاح می‌کنند. تجهیز سامانه‌ها به فناوری پردازش زبان طبیعی می‌تواند به نگارش متون، ویرایش نوشته‌ها و نمونه‌خوانی با هوش مصنوعی منجر شود. با این تعاریف، می‌توان گفت هوش مصنوعی توانایی یک رایانه برای یادگیری و تفکر است و به‌طور خاص، نوعی از هوش مصنوعی می‌تواند زبان انسان را دستکاری کند و تا حدی آن را «درک» کند!اما بیایید به طور خاص نگاهی به فرایند هوشمندسازی ویرایش متون داشته باشیم. امروزه ویرایش متن یک فرایند دستی و انسانی شناخته می‌شود و یکی از وظایفی است که دقت بالای ویراستاران را می‌طلبد و در درازمدت می‌تواند به کاری فرسایشی و خسته‌کننده تبدیل گردد. به‌ویژه برای ویراستارانی که از شم نویسندگی و قوه خلاقیت پویا بهره‌مندند، این فرایند فرسایشی تصحیح متن از لحاظ املایی و ویرایشی، تا حد زیادی می‌تواند بر آفرینش‌های زبانی آن ها تاثیرگذار باشد و آن را محدود کند.در پاسخ به این نیاز، محققان حوزه یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی، یک ابزار ویرایشی هوشمند با قابلیت خوانش و ویرایش عبارت‌ها و جملات فارسی را توسعه داده‌اند که قادر است اشتباهات موجود در متون را با دقتی چندبرابر و در زمانی اندک به کمک هوش مصنوعی تصحیح کند. این API مبتنی بر ابر که به همت پژوهشگران مرکز تحقیقات هوش مصنوعی پارت و با استفاده از الگوریتم‌های شبکه‌ عصبی و سایر تکنیک‌های مدرن یادگیری ماشینی توسعه یافته است، نمونه‌ای از پیشرفت‌های سریع متخصصان هوش مصنوعی کشورمان در حوزه پردازش زبان طبیعی است.زبان فارسی در مسیر انطباق با تکنولوژی‌های لبه دانشمی‌توان گفت تا امروز فناوری‌های قدرت‌گرفته از پردازش زبان طبیعی (NLP) روی زبان‌های گوناگون دنیا پیاده‌سازی شده یا در حال پیاده‌سازی است و در قیاس با تحولات روز دنیای فناوری، زبان فارسی تا حد زیادی مهجور مانده است. از سوی دیگر، اهمیت نگارش و ویرایش محتوا روزبه‌روز در حال افزایش است، چرا که در نظر مدیران و مشتریان کسب‌وکارها و حتی موتورهای جستجو، محتوا اولین کلید ارتباطی یک برند با مشتری خود تعریف می‌شود. بنابراین به کارگیری راهکارهای چابک و فناورانه همچون ابزارهای هوشمند تصحیح متون که بتواند سرعت تحویل پروژه‌ها و دقت به‌کاررفته در آن‌ها را افزایش دهد و همچنین بر رشد و تقویت قوه خلاقیت تاثیر مثبت داشته باشد، تصمیمی مدبرانه و هوشمندانه است.سخن پایانیسرویس‌های هوشمندی که برای پردازش و بهینه‌سازی زبان نوشتار توسعه یافته‌اند، به کمک سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی آمده‌اند که عمده تمرکزشان بر انتشار محتوای باکیفیت و به دور از کاستی‌های فرهنگی و زبانی است. نکته اینجاست که این سیستم‌های هوشمند به هیچ‌وجه جایگزین نیروی انسانی (ویراستاران) نیستند و تنها می‌توانند سرعت و خلاقیت در نگارش و ویرایش متون را به طرز شگفت‌آوری افزایش دهند.هوش مصنوعی با عهده‌دار شدن فرایندهای فرسایشی ویرایش متن از دو جنبه می‌تواند توسعه و پیشرفت را برای کسب‌وکارها و سازمان‌های محتوامحور به ارمغان آورد. از یک سو به نویسندگان و ویراستاران اجازه می‌دهند تا زمان لازم را برای وظایف دیگری که نیاز به تمرکز و خلاقیت بیشتر یا مطالعه و پژوهش اختصاص دهند و از سوی دیگر با کاهش هزینه‌ها و صرفه‌جویی در زمان و انرژی، فرصتی را برای مدیران کسب‌وکارها ایجاد می‌کند تا در جهت سودآوری و بازگشت سرمایه گام بردارند و فرایندهای اصلی کسب‌وکار را با افزایش سرعت و دقت، بهبود بخشند.ویراستار هوشمند Mo Mohammadi Mo Mohammadi Wed, 12 Jun 2024 21:27:15 +0330 https://virgool.io/@MotahareMohammadi/%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%82%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-rg9vkym3c1nw به نظر من، کاری که متخصص‌‌های پردازش زبان طبیعی مرکز تحقیقات هوش مصنوعی پارت انجام دادن، شاید چیزی کمتر از کار فردوسی و نجات زبان فارسی نباشه! اون هم توی قرن ۲۱ ! حتما می‌دونید که وقتی زبان فارسی داشت کم‌کم می‌رفت که به دست فراموشی سپرده بشه و هجوم زبان‌های بیگانه داشت حضور این زبان شیرین رو کمرنگ می‌کرد، «فردوسی» این زنگ خطر رو احساس کرد و دست به کار شد و تمام ثروت و انرژی و وقتش رو گذاشت تا شاهنامه رو به نظم فارسی دربیاره و ۳۰ سال این تلاش رو ادامه داد.اینجوری شد که فارسی نجات پیدا کرد و ما الان توی قرن ۲۱ میتونیم به همون زبانی صحبت کنیم که هزار سال پیش مردم باهاش صحبت میکردن و شعرهای سعدی و حافظ رو بفهمیم.حالا متخصص‌های پردازش زبان طبیعی پارت چیکار کردن؟ توی این برهه پرهیاهو که همه کشورها دارن روی هوش مصنوعی ملی شون کار میکنن و برای زبان های خودشون مدل زبانی بومی توسعه دادن، جای خالی زبان فارسی رو توی ابزارهای هوشمند حس کردن و اومدن یک گروه مدل زبانی بزرگ رو با کلان‌داده های زبان فارسی توسعه دادن تا از این به بعد، هوش مصنوعی فارسی زبان هم پا به دنیای هوش مصنوعی بذاره. چیزی شبیه چت‌جی‌پی‌تی با کیفیت پاسخگویی بهتر و متناسب با زمینه‌های فرهنگی و زبانی خودمون.مدل های زبانی یکسری سیستم های هوشمندی هستن که با حجم زیادی از داده های یک زبان (مثلا فارسی) آموزش داده میشن و مثل یه مغز متفکر، توی هسته چت بات ها و دستیار های صوتی هوشمند قرار میگیرن. جوری که وقتی با یه چت بات صحبت میکنی، متوجه روبات بودنش نمیشی و انگار داری با یه شخصیت آموزش دیده و پاسخگو صحبت میکنی که خیلی دقیقه.. اما یک ذهن مصنوعی داره!درنای ۸ میلیارد پارامتری دقیقا اون مدل زبانیه ست که میتونه توی دستیارهای صوتی و چت بات های فارسی زبان به عنوان مغز متفکر بشینه و به سوالها پاسخ بده. هر سوالی!اینم بگم که «درنا» یک گروه از مدل‌های زبانیه که بر اساس حجم کلان داده هایی که باهاش آموزش داده شدن، از هم تفکیک میشن. پارت تونسته تا امروز درناهای ۳، ۷ ،۸ و ۱۳ میلیارد پارامتری رو توسعه بده و الان مدل ۸ میلیاردی رو منبع باز کرده. این ینی یه انقلاب توی پیشرفت هوش مصنوعی فارسی! تبریک به مجموعه پارت و تیم فوق العاده ش.از این لینک میتونید تستش کنید:لینک دسترسی به LLM درنا ۸ میلیارد پارامتری<br/>مدل زبانی درنای ۸ میلیارد پارامتری Mo Mohammadi Mo Mohammadi Wed, 12 Jun 2024 20:58:26 +0330