https://virgool.io/feed/@aftab-magazine آفتاب خاورمیانه یکی از محصولات رسانه‌ای بانک خاورمیانه است که به صورت فصلنامه تحلیلی و با محوریت مسائل بانکی، کسب و کار و اقتصادی منتشر می‌شود. fa 2026-06-21 11:59:04 https://files.virgool.io/upload/users/642833/avatar/8BNq2U.jpeg?height=120&width=120 https://virgool.io/@aftab-magazine https://virgool.io/@aftab-magazine/%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82-%DA%A9%D9%81%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-n6slncorqzmi مریم ذوالفقار، کارشناس مدیریت ارتباطات بانک خاورمیانه محمدرحیم متقی ایروانی در ۲۱ بهمن‌ سال ۱۲۹۹ در محله مشیر شیراز به دنیا آمد. پدرش میرزا محمد‌کاظم از تجار سرشناس شیراز بود که تجارت‌خانه‌ای داشت و به واردات چای، پارچه و... می‌پرداخت. محمدرحیم فرزند ارشد خانواده بود و مادر را در سن شش‌سالگی از دست داد و عبدالرحمن عموی رحیم که فرزندی نداشت سرپرستی محمد‌رحیم و برادرش محمدکریم را بر عهده گرفت. میرزاکاظم پدر محمد رحیم نیز در ۱۹ آذر ۱۳۲۴ درگذشت.رحیم از کودکی در تجارت‌خانه پدر، جارو کردن و ارسال بسته‌های پستی را انجام می‌داد. رحیم تحصیلات ابتدایی را در مدرسه باقریه شیراز گذراند و در سال ۱۳۱۳ برای یادگیری زبان انگلیسی به کالج انگلیسی‌ها در اصفهان رفت. بعد از آن به دبیرستان شاپور شیراز رفت و در سال ۱۳۲۰ دبیرستان را در رشته ادبی به پایان رساند و در سال‌های ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۴ در دانشکده حقوق دانشگاه تهران، در رشته قضایی ادامه تحصیل داد. بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه به آبادان رفت و در حدود ۶ ماه به استخدام دادگستری درآمد. محمدرحیم متقی بعد از گرفتن پروانه وکالت مدتی به وکالت مشغول شد و مدتی نیز در بانک به کار پرداخت. در شهریور ۱۳۲۵ به نیویورک رفت و در دانشگاه مریلند در مقطع دکترا ثبت‌نام کرد اما به دلیل طولانی بودن زمان تحصیل در این مقطع، آن را رها کرد و به ایران برگشت.محمدرحیم متقی ایروانیرحیم در ۴ تیر ۱۳۲۷ ازدواج کرد و در سال ۱۳۲۸ به همراه تعدادی از تجار، کارخانه برق فسا را تاسیس کرد و سرمایه آن را بین شرکا تقسیم و به فروش رساند. همچنین پاساژ استاندارد که شامل مغازه و سینما بود را با طراحی به روز در خیابان زند شیراز احداث کرد. او در سال ۱۳۲۹ فعالیت‌های خود را به تهران منتقل کرد و اولین تجارت‌خانه خود در سرای محمدی واقع در سبزه‌میدان بازار تهران با نام شرکت سهامی باتا تاسیس کرد که در این تجارت‌خانه به صادرات کتیرا، مواد روغنی، مغز گردو و پنبه و واردات کفش، چتر، گونی و گالش از چکسلواکی می‌پرداخت. رحیم در سال ۱۳۳۰ زمینی در چهارراه گلوبندک خرید و پاساژ استاندارد را در خیابان خیام احداث کرد. در آن سال‌ها کفش‌های تولید داخل گیوه و نعلین بود که در کارگاه‌های محلی و سنتی تولید می‌شد و با توجه به نیاز روزافزون مردم به کفش، او که در آن زمان نمایندگی فروش کفش باتا را داشت پیشنهاد اولیه تاسیس کارخانه کفش را به توماس باتا داد اما باتا به دلیل ملی شدن کارخانه‌هایش در اروپای شرقی این پیشنهاد را نپذیرفت.در سال ۱۳۳۴ به منظور توسعه فعالیت‌های خود، زمینی به مساحت ۷۰۰ متر در مهرآباد تهران خریداری کرد و قرارداد تولید کفش را با شراکت لیبشه آمریکایی، از فعالان کارخانه کفش ولکو منعقد کرد. این شرکت کفش‌های تنیس کف تخت و سبک را تولید می‌کرد. کفش ولکو حاضر به سرمایه‌گذاری و آوردن فناوری به ایران شد که در ابتدا روزانه ۱۵۰ زوج محصول داشت و نام ملی را برای کفش‌هایش انتخاب کرد.رحیم علاوه بر تولید کفش به تاسیس کارخانه‌هایی در زمینه تولید زیره کفش لاستیکی PVC، تولید آستر و بند کفش، تولید جوراب، تولید مقوا و کارتن، ماشین‌سازی و تولید تسمه در ۶۰۰ اندازه برای صنعت، کشاورزی و خودرو و تولید انواع دستکش و دیگر ابزارهای لازم برای صنعت کفش اقدام کرد. او در دهه پنجاه به راه‌اندازی چندین کارخانه چرم اقدام کرد و کارخانه‌های چرم‌سازی آذر، رودبار، رخشان و چرم گنجه را با هدف فرآوری انواع چرم گاو، گوسفند و بز برای تولید کفش و صادرات آن راه‌اندازی کرد. وی همچنین شرکت چرم خسروی نو را به منظور دباغی و چرم‌سازی به ثبت رساند و در فاز سوم توسعه این صنعت در سال ۱۳۴۷ در کیلومتر ۱۸ جاده قدیم کرج زمینی به مساحت چهار صد هزار متر خریداری کرد.وی با تاسیس شرکت کفش ملی و چندین شرکت در زمینه کفش چرم و انواع شرکت‌های خدماتی سرمایه‌گذاری در بانک و بیمه نقش موثری در توسعه صنعت کفش ایفا کرد.رحیم متقی در سال ۱۳۴۳ کار اجتماعی بزرگی انجام داد که تا آن زمان در تاریخ ایران بی‌سابقه بود و آن تاسیس شرکت کانون مشاوره اقتصادی بود که هدف این شرکت پرورش ۲۰ کودک از دو ماه تا دو سال با نام ایروانی پور بود، با این هدف که این کودکان در آینده از مدیران بنگاه‌های صنعتی او شوند.او در نهادهایی مثل اتاق‌های بازرگانی و نهادهای صنفی کفش، چرم و سازمان‌های اقتصادی حضوری پررنگ داشت و از ویژگی‌های بارز او می‌توان به تاکید بر نظم، آموزش، اهمیت به امور مالی، توجه به مدیریت، نوآوری در کار، داشتن اصول اخلاقی، انتخاب مدیران برجسته، وفاداری به مجموعه گروه و عمل‌گرایی را نام برد.محمدرحیم متقی ایروانی در سال ۱۳۵۷ به آمریکا مهاجرت کرد و در بوستون کارخانه چرم و کفش‌سازی تاسیس کرد و بعد از آن کارخانه کفش استاندارد در قاهره مصر را تاسیس کرد.سرانجام پس از سال‌ها تلاش خستگی‌ناپذیر در ۱۲ بهمن ۸۴ در لندن درگذشت.منابع:oral-history.irireconomy.ir نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Sat, 27 Feb 2021 10:51:02 +0330 https://virgool.io/@aftab-magazine/%D8%AF%D9%88%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%A7%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%85%DB%8C-fumzrnri7mdn نویسنده: نیلوفر رحمانیان (روزنامه‌نگار و نویسنده نشریه آفتاب خاورمیانه) اسمش را بگذاریم دورکاری، کار ریموت یا کار از خانه، به نظر می‌‌رسد در جهان پساپاندمی، قرار است همچنان خانه‌‌هایمان خط مقدم کاریمان باشد. بعضی بررسی‌‌ها می‌‌گویند دورکاری، به جز ایجاد بعضی موانعِ کم‌‌وبیش پیش پا افتاد‌ه، تغییر شگرفی در بازده کاری افراد ایجاد نکرده است. ولی چیزی که به قطع تغییر کرده این است که دورکاری حالا دیگر نه تنها بیگانه نیست، بلکه به ضرورتی برای بقا و ثبات شرکت‌‌ها بدل شده است. هر چه نباشد آمارها می‌‌گویند تا قبل از همه‌‌گیری تنها ۳۰% از آمریکایی‌‌ها دورکاری را تجربه کرده بودند، ولی این رقم در ماه آوریل ۵۰% آمریکایی‌‌ها و ۴۰% انگلیسی‌‌ها را دربرگرفته است. همین باعث شده که بسیار از بانک‌‌ها مثل جی.پی.مورگن و ابرشرکت‌‌هایی مثل گوگل اعلام کنند که قصد دارند دورکاری را برای خیلی مشاغل دائمی کنند.جالب اینکه علی‌‌رغم تمام مشکلات پیش‌بینی‌شده و پیشبینی‌‌نشده‌‌ای که دورکاریِ تحمیلی ایجاد کرده، طبق بعضی بررسی‌‌ها، علاوه بر شرکت‌‌ها ۸۸% از کارمندان گفته‌‌اند ترجیح می‌‌دهند بعد از همه‌‌گیری هم به دورکاری ادامه دهند. البته نتیجه‌‌ی این بررسی چندان دور از ذهن نیست. طبق بررسی‌‌های آماری، دورکارها به طور متوسط در ماه ۱۶ ساعت بیشتر از قبل می‌‌خوابند و زمان بیشتری را صرف خانواده و سلامت جسمی‌‌شان می‌‌کنند. البته این فقط یک روی سکه است؛ بسیاری هم گزارش کرده‌‌اند که دورکاری برایشان احساس انزوا به همراه داشته و روزهایشان سخت و کند می‌‌گذرد. یا در بسیاری موارد شاهد افزایش ساعت کاری از سمت کارمندان بوده‌‌ایم که می‌‌تواند به معنیِ کاهش زمان استراحتِ پیشنهادی و ایجاد مشکلات روحی شود. علاوه بر این، نگهداری از کودکان و کار خانگی شرایط کاری را به‌‌ویژه برای زنان سخت‌‌تر کرده است. در تحقیقی که اخیراً در فرانسه صورت گرفته است می‌‌بینیم که بیشتر کارمندانی که گفته‌‌اند دورکاری تاثیر منفی بر سلامت روانشان داشته، زنان بوده‌‌اند.با این تفاصیل به نظر می‌‌رسد که شرایط کاری به دوران پیش از کرونا باز نخواهد گشت. همان‌‌طور که پیش‌تر گفته شد، شرکت‌‌هایی مثل گوگل اعلام کرده‌‌اند که تا تابستان ۲۰۲۱ هم از دورکاری دست نمی‌‌کشند و به نظر می‌‌رسد بیزنس‌‌های کوچک‌‌تر هم لاجرم به این قاعده تن خواهند داد. دورکاری به نفع کارفرماست، چون از هزینه‌‌هایش می‌‌کاهد. اما در یک بررسی آماری، ۶۲% از کارمندان آمریکایی هم گفته‌‌اند حاضرند حقوق کمتری بگیرند اما همچنان به دورکاری ادامه دهند. به احتمال زیاد هوش مصنوعی به کمک شرکت‌‌ها بیاید تا شرایط دورکاری را تسهیل کند؛ مثلاً سیستم‌‌هایی برای مانیتورینگ راه‌‌اندازی شود. به‌‌علاوه تکنولوژی‌‌هایی که بتوانند کارهای کارمندان را ردیابی کنند، دسترسی به ایمیل‌‌های شرکتی را بسنجند و ببینند چه کسانی به ویرایشِ فایل‌‌ها دسترسی دارند. البته که بیشتر این فناوری‌‌ها امروز هم موجود است، اما پیش‌بینی می‌‌شود در آینده‌‌ی نزدیک پیچیده‌‌تر و رایج‌‌تر شوند.هر چه نباشد مسئله‌‌ی امنیت برای بقای شرکت‌‌ها حیاتی است. مثلاً همین که کارمندان جلسات و گفتگوهایشان را در برنامه‌‌های برون‌‌شرکتی اعم از واتسپ و اسکایپ برگزار می‌‌کنند، احتمال سرقت اطلاعات شرکتی افزایش می‌‌یابد؛ که علاوه‌‌بر ایجاد پلتفرم‌‌های شخصی‌‌شده استلزام دیگری هم برای شرکت‌‌ها می‌‌آورد: آموزش دیجیتال. در گزارشی که اخیراً درباره‌‌ی اتحادیه اروپا منتشر شده می‌‌خوانیم که یک‌‌سوم نیروی کار اروپا، با فضای دیجیتال آشنایی کافی ندارند و این در حالی است که بیشتر مشاغل آتی، مستلزم آشنایی نسبی با کامپیوتر است. شرکت‌‌های بزرگ الان هم دست به کار شده‌‌اند تا به جمعیت بیکار، مهارت‌‌های دیجیتال بیاموزند. ماه ژوئن مایکروسافت برنامه‌‌ی ریکاوری از کووید-۱۹ را راه‌‌اندازی کرد تا همراه لینکدین مشاغل مورد نیاز جامعه و مهارت‌‌های لازمشان را بررسی کند. بنا است که برای علاقمندان، فضایی برای دسترسی رایگان به منابع آموزشی مرتبط فراهم شود.نکته‌‌ی قابل توجه دیگر اینکه با استمرار دورکاری، احتمالاً شاهد تغییراتی در مشاغل محلی باشیم. در حال حاضر موقعیت‌‌های شغلی پردرآمدتر بیشتر منحصر به پایتخت و مراکز استان‌‌ها است. اما بسیاری بر این باورند که با تداوم دورکاری، این انحصار شکسته خواهد شد. مثلا مارک زاکربرگ، مدیرعامل فیسبوک از تصمیم شرکتش برای استخدام نیروهایی خبر داده که پیش از این به خاطر عدم تمایل به زندگی در شهرهای بزرگ، جزو گزینه‌‌های همکاری نبوده‌‌اند. زاکربرگ همچنین گفته که پیشبینی می‌‌کند تا ده سال آینده نیمی از چهل‌‌وپنج‌‌هزار کارمند فیسبوک، دورکار بشوند. دیگر اینکه احتمالاً فضای کاری بسیاری از شرکت‌‌ها کاهش بیابد. در مدت قرنطینه شاهد کاهش ۳۰ الی ۵۰ درصدی فضای کاری شرکت‌‌ها بوده‌‌ایم؛ درست که این میزان منوط به دوران قرنطینه و منع ترددها است، اما احتمالاً با تداوم دورکاری برای بعضی مشاغل، شرکت‌‌ها هم به فضای کاری کمتری نسبت به قبل نیاز داشته باشند.اما مدیریت نیروها از راه دور چگونه ممکن است؟ مشکل فقط پیگیری کارها و حفظ کارآمدی مجموعه نیست، بلکه یک مدیر می‌‌بایست حواسش به انگیزه‌‌های کاری مجموعه‌‌اش و در نتیجه احساساتی که انزوا باعثشان است؛ هم باشد. بعضی پیشنهادها به مدیران از این دست است:۱- شفاف توقعاتشان را بیان کنندبهتر است مدیران دستورالعمل‌‌هایی برای مجموعه‌‌شان تدوین کنند، تعیین مرزبندی و مرور اصول اولیه‌‌ی دورکاری با نیروها از این رو اهمیت بالایی پیدا می‌‌کند. بهتر است برای پاسخ به سوالات احتمالی نیروها آماده باشند، بیش‌‌ازپیش در دسترس باشند و خواسته‌‌هایشان را شفاف‌‌تر مطرح کنند. کار را به مراحل کوچک‌تری تقسیم کنند و قدم‌‌به‌‌قدم پیگیر انجام کارها باشند؛ که خصوصاً برای کارهای گروهی واجب‌‌تر است. با این کار می‌‌توان محیط سالم‌‌تری چه از نظر کاری و چه از نظر سلامت روانی نیروها ساخت، راهی برای حفظ توازن بین کار و زندگی شخصی نیروها.۲- منظم و منعطف باشندوقتی صحبت از دورکاری یک مجموعه است، کلید کار منعطف کردن ساعت‌‌های کاری است تا تداوم کاری مجموعه حفظ شود. گرچه پایبندی به یک برنامه‌‌ی مدون الزامی است، اما بهتر است انعطاف‌‌پذیری و اتخاذ استراتژی‌‌های نو را هم به وقت نیاز از یاد نبریم. اگر در انجام کار توفیری ندارد، بهتر است حتی‌الامکان نیروها آزاد باشند که ساعات کاری‌‌شان را خودشان مشخص کنند.۳- طول جلسات را مدیریت کنندآنچه در محیط کار کارآمد است، ممکن است برای دورکاری نباشد. شاید بهتر باشد که به جای جلسات طولانیِ گاهی به گاهی، جلسات کوتاه‌‌تر اما پرتعدادتر باشند.۴- پیگیر پیشرفت نیروهایشان باشندبهتر است مدیران از نیروهایشان بخواهند برنامه‌‌ی کاری‌‌ای به آن‌ها تحویل بدهند، بنویسند که چه کارهایی را می‌‌بایست انجام دهند و چقدر زمان برای هر کار لازم است. به این ترتیب کمی از اضطرابِ پیشبرد کار تیمی کاسته می‌‌شود و هر کس می‌‌تواند وظایفش را انجام دهد. یادمان باشد، این که ما نیروهایمان را در اتاقک‌‌هایشان مشغول به کار نمی‌‌بینیم به این معنی نیست که آن‌‌ها در خانه‌‌هایشان کار نمی‌‌کنند.۵- ارتباط بین نیروها را حفظ کنندارتباطات صمیمانه‌‌ی نیروها موقع دورکاری اهمیت بالایی دارد. با این کار نه تنها از فشار کار در انزوا کاسته می‌‌شود، بلکه افراد از همکاری با هم انرژی می‌‌گیرند و پیشبرد کار یک نفر، انگیزه‌‌ی کار دیگری را فراهم می‌‌کند. باید دید کدام شیوه‌‌ی ارتباطی برای تیممان بهتر است: ایمیل؟ پیامک؟ تلفن؟ تماس تصویری؟ سکوت مطلق و بی‌‌خبری از همکاران برای هیچ مجموعه‌‌ای خوب نیست. البته این را هم باید به خاطر داشت که افراد نباید احساس کنند که تمام مدت تحت نظر هستند. مهم انجام کار است و نه چیز دیگر.۶- گوش بدهندبهترین مدیران، گوشِ شنوای خوبی دارند. آن‌‌ها می‌‌توانند با حفظ احترام، رابطه‌‌ای مبتنی بر اعتماد متقابل بسازند و در این شرایط تازه به مشکلاتِ پیشبینی‌‌نشده اجازه‌‌ی بروز بدهند، خوب بشنوند و برای مشکلات شرایط تازه، الزاماً دنبال راه‌‌کارهای قدیمی نباشند.۷- موفقیت‌‌ها را به شادی برگزار کنندمدیران می‌‌بایست مطابق گذشته و حتی بیشتر از قبل نسبت به روحیه‌‌ی گروهشان حساس باشند. می‌‌توان موفقیت‌‌های کاری کوچک را به شادی برگزار کرد. لازم هم نیست کار خاصی انجام شود، گاهی فرستادن یک اموجی، یک gif و یا یک لایک در گروه کارمندان و چند دقیقه هم‌صحبتی گروهی کافی است. بهتر است یادمان باشد که وقتی کارمندان را نمی‌‌بینیم، همچنان حواسمان به نحوه‌‌ی پیشبرد کارهایشان باشد. پایبندی به نظام پاداش و جزا شاید از راه دور کار سخت‌‌تری باشد، اما ضروری است.دورکاری هم مثل هر چیز دیگری مزایا و معایبی دارد. گرچه به نظر می‌‌رسد آمارها (دست‌‌کم تا الان) می‌‌گویند که اکثر کارمندان ترجیح می‌‌دهند بعد از همه‌‌گیری هم دورکار باشند، ولی چالش‌‌های دورکاری بی‌‌شک گریبان آن‌‌ها را هم گرفته است. بعضی از توصیه‌‌ها به دورکاران از این دست است:۱- محل کار مجزا داشته باشندشاید برایتان راحت‌‌تر باشد که روی مبل لم بدهید و کار کنید، اما توصیه‌‌ی دورکارانِ حرفه‌‌ای این است که این کار را نکنید! انسان بنده‌‌ی عادت است، گیریم که محیط کار تازه‌‌تان میز آشپزخانه باشد، سعی کنید به همان یک نقطه از خانه بسنده کنید. تلاش کنید که محیط، بر اساس معیارهای سلامت جسم و روان شما چیده شود، برای مثال صندلی و میز کارتان برای ساعات طولانی کار عذاب‌‌آور نباشد.۲- پیش‌‌نیازها را فراهم کنندقبل از اینکه کارتان را شروع کنید، میزتان را بچینید، از سلامت دستگاه‌‌ها و اتصالشان به هم اطمینان حاصل کنید، اگر قرار است با اپلیکیشن‌‌های تازه کار کنید، قبل از شروع کار امتحانشان کنید و اگر نیاز به یادگیری دارید، کوتاهی نکنید.۳- اهداف روزانه تعیین کنندبدون رفت‌‌وآمدها و گپ‌‌وگفت‌‌های معمول محل کار، روز کاری متفاوت می‌‌گذرد. هر روز برای خودتان هدف کاری آن روز را معین کنید. ممکن است تا چند روز برآوردتان واقع‌‌بینانه نباشد، اما حواستان به پیشرفت یا پسرفت کاریتان باشد. وقتی کارهای آن روز را انجام دادید، خبر خوب را با همکارانتان در میان بگذارید.۴- حواس‌‌پرتی‌‌ها را دور کننداگر در خانه بچه دارید، حیوان خانگی دارید و یا تلویزیون و ... حواستان را پرت می‌‌کند، باید فکری به حالشان بکنید. در اتاق را ببندید و هدفون بگذارید تا صدای اطراف تمرکزتان را به هم نریزد.۵- امنیت را فراموش نکننداز امنیت دستگاه‌‌هایتان اطمینان حاصل کنید. اگر این کار در تخصص شما نیست، از مدیرتان کمک بخواهید. اگر کارتان به نحوی است که اطلاعات محرمانه و نیمه محرمانه‌‌ای را پای تلفن مطرح می‌‌کنید، حواستان به دیوارهای نازک خانه باشد.۶- از همکارانتان دور نشویدممکن است با تلفن راحت نباشید، یا در حالت عادی دیربه‌‌دیر پیام‌‌هایتان را چک کنید. ولی این عادات برای دورکاری سم است. با همکارانتان صحبت کنید و تا جای ممکن، تماس تصویری را از قلم نیندازید.۷- لباس کار بپوشیدبله آدمیزاد بنده‌‌ی عادت است و باور کنید یا نه، نمی‌‌شود پیژامه به‌‌ تن روی مبل لم داد و مثل همیشه کار کرد. وقتی لباس کار می‌‌پوشیم، ذهنمان آماده‌‌ی کار کردن می‌‌شود و از وضعیتِ استراحتِ لباس خانه بیرون می‌‌آییم.۸-حرف بزنیددرباره‌‌ی چالش‌‌های دورکاری با مدیر و همکارانتان صحبت کنید. از آن‌‌ها همفکری و راه‌‌کار بخواهید. این دورکاریِ اجباری برای همه تازه است، شاید از راه‌‌کارهای ابداعیِ بقیه و یا دست‌‌کم از همدردی‌شان، راهی برای خود یافتید.منابع:https://hr.uw.edu/coronavirus/teleworking/tips-for-employeeshttps://www.shrm.org/hr-today/news/hr-news/pages/covid۱۹-۱۰-tips-for-successfully-managing-remote-workers-.aspxhttps://www.techrepublic.com/article/permanent-remote-work-may-also-mean-a-pay-cuthttps://horizon-magazine.eu/article/teleworking-here-stay-here-s-what-it-means-future-work.htmlhttps://theconversation.com/remote-working-is-here-to-stay-but-that-doesnt-mean-the-end-of-offices-or-city-centres-۱۴۵۴۱۴ نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Mon, 22 Feb 2021 09:12:51 +0330 https://virgool.io/@aftab-magazine/%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%AD%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-pckd2ijejlq2 مترجم: لیلا زراعتی، متصدی امور بانکی شعبه شیراز بانک خاورمیانه Prithwiraj (Raj) Choudhury :نویسندهاین مطلب تلخیص و ترجمه مقاله Our Work_ from Anywhere Future نشریه Harvard Business Review است که در دسامبر 2020 منتشر شده است.با شروع سال ۲۰۲۰ شاهد تحول عظیمی در سازمان‌های دانش‌محور بوده‌ایم. رشد تکنولوژی و ارتباط جمعی چنان سریع و فراگیر بوده است که باعث شد افراد از خود بپرسند: «آیا واقعا نیاز است برای انجام وظایف اداری همه در یک مکان دور هم جمع شویم؟» پاسخ طی دوران قرنطینه ویروس کرونا مشخص شد. در واقعیت همه متوجه شدیم برای انجام وظایف شغلی نیازی نیست تمام افراد در یک مکان کنار هم باشند. همان‌طور که شاهد آن بودیم افراد، اعضای تیم و کل نیروی انسانی حتی زمانی که کنار هم نباشند نیز می‌توانند به نحو مطلوب وظایف خود را انجام دهند. بنابراین چالش‌های پیش رو این است که آیا در آینده نزدیک شاهد دورکاری کل یا اکثریت سازمان‌ها خواهیم بود؟ آیا دورکاری از هر مکان (WFA ) قرار است ادامه‌دار شود؟ بدون شک دورکاری مزایای قابل‌توجهی برای سازمان‌ها در بر دارد از جمله کاهش هزینه‌های اجاره ساختمان و هزینه‌های استخدام؛ همچنین امکان استفاده از نیروهای نخبه در سطح جهان بدون تحمیل هزینه‌های مهاجرت. بعضی تحقیقات نیز حاکی از افزایش بهره‌وری بوده است. از طرف دیگر کارمندان هم در انتخاب مکان جغرافیایی حق انتخاب دارند و بهتر قادرند تعادل بین کار و زندگی شخصی را برقرار سازند. علیرغم مزایای ذکر شده نگرانی‌هایی نیز در مورد تاثیرات منفی دورکاری بر جوامع از جمله فرار مغزها، توانایی حل مسئله، به اشتراک‌گذاری دانش و تجربه افراد، ارتباطات اجتماعی، حس همدلی و رهبری، ارزیابی عملکرد و جبران خسارت، امنیت اطلاعات و قوانین و مقررات وجود دارد. به منظور درک اینکه شرکت‌های پیشرو و موفق چطور از مزایای دورکاری استفاده کرده و از چالش‌ها و عواقب منفی آن اجتناب کردند، بعضی شرکت‌های موفق در این زمینه که کل سازمان یا اکثریت آن دورکاری بوده‌اند مورد مطالعه قرار گرفت. شرکت‌هایی مانند United States Patent and Trademark Office، یا USPTO (با بیش از چند هزار کارمند دورکار)، Tulsa Remote، Tata Consultancy Services و یا TCS (یک شرکت جهانی در زمینه خدمات تکنولوژی که اعلام کرده تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۷۵% سازمان به‌صورت دورکاری است)، GitLab (بزرگ‌ترین شرکت دورکاری در سطح جهان با ۱۳۰۰ نفر کارمند)، Zapier (یک شرکت اتوماسیون در زمینه گردش کار با بیش از ۳۰۰ کارمند در آمریکا و ۲۳ کشور دیگر)، MobSquad (یک شرکت استارت آپ کانادایی که تمام نیروی آن دورکار هستند). بحران کوید ۱۹ نقطه عطفی برای سازمان‌های پیشرو بود که ایده دورکاری تمام یا بخشی از نیروی کار را به مرحله اجرا در آورند. علاوه بر تی سی اس، شرکت‌هایی مانند توییتر، فیس‌بوک، شاپی فای، زیمنس و بانک ملی هند اعلام کرده‌اند حتی پس از دسترسی به واکسن کرونا نیز به مدل دورکاری خود ادامه خواهند داد. علاوه بر شرکت‌های گفته شده، شرکت BRAC نیز مورد مطالعه قرار گرفت. BRAC(یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های مردم نهادی که دفتر مرکزی آن در بنگلادش است) که در سال جاری به اجبار ملزم به دورکاری سازمانی شد به دنبال راهکارهای مناسب برای تداوم این مدل در بلندمدت است.اگر سازمان شما نیز در شرف انتقال یا پیاده‌سازی مدل دورکاری است، این مقاله می‌تواند برایتان مفید باشد.مزایای دورکاری را می‌توان از دید کارکنان، سازمان و جامعه بررسی کرد.از دید کارکنان بسیاری از کارمندان به آزادی انتخاب مکان زندگی اشاره کرده‌اند. همچنین برای افراد دو شغله مشکل پیدا کردن دو شغل در یک مکان راحت شده است. بعضی دیگر به افزایش کیفیت زندگی استناد کرده‌اند. یکی از افراد مصاحبه‌شونده گفته بود:«دورکاری باعث شد فرزندانم بیشتر پدربزرگ و مادربزرگ خود را ببیند و با بچه‌های فامیل بازی کنند.» یا «نزدیک بودن به خانواده باعث شادی بیشتری در من شده است.» این‌ها همه نظرات کارمندانی است که با دورکاری شرایط زندگیشان بهبود یافته است. آن‌ها به توجه و مراقبت بیشتر از فرزندانشان، امکان لذت بردن از مناطق آب و هوایی بهتر و مناظر طبیعی و فرصت‌های بهتر تفریحی اشاره کرده‌اند. به نظر می‌رسد ایده دورکاری در عصر کنونی به انسان‌ها اجازه می‌دهد در حالی که شاغل هستند همچون عشایر دیجیتال به هر نقطه‌ای از دنیا که می‌خواهند سفر کنند. حتی پیش از محدودیت‌های دوران کرونا نیز بسیاری از سازمان‌ها و کشورها به فکر ایده‌ای برای بهبود روند زندگی بوده‌اند تا جایی که بعضی کشورها نوع خاصی از ویزا را برای چنین کارمندانی در نظر گرفته بودند. چنانچه یکی از مدیران اجرایی گفته بود:«ایده دورکاری یک قابلیت بی‌نظیر در ایجاد تعادل بین زندگی شخصی و کاری است. من در بهترین منطقه از کشور زندگی می‌کنم و زمان بیشتری برای ریلکسیشن نیز دارم.»هزینه‌های زندگی یکی از دیگر از گزینه‌هاست. دورکاری همچنین به کارمندان شایسته و مستعد در حل مشکلات مهاجرت و توانایی آن‌ها در پیدا کردن شغل دلخواه کمک کرده است. در مصاحبه با کارمندان زنی که با محدودیت‌ها و تابوهای اجتماعی مسافرت کاری مواجه بودند نیز متوجه شدیم دورکاری به آن‌ها کمک شایانی کرده است. یکی از آن‌ها این‌طور می‌گفت:«قبلا مجبور بودم صبح زود بیدار شوم و چند مدل غذای مختلف برای خانواده چندملیتی خود درست کنم اما اکنون با شرایط دورکاری می‌توانم کارهای خانه را بهتر انجام داده، بیشتر بخوابم و کارایی بهتری داشته باشم.»از دید سازمانتحقیقات نشان می‌دهد دورکاری منافع زیادی برای سازمان‌ها داشته است. همکاری کارمندان در این برنامه بیشتر بوده است که این معیاری برای سنجش موفقیت سازمان است.در فرایند دورکاری کارمندان نه تنها شادتر هستند بلکه کارایی عملکرد بیشتری از خود نشان داده‌اند. در تحقیقی که در شرکت USPTO انجام شد، انتقال از کار در خانه به کار از هر مکانی، باعث افزایش ۴.۴% عملکرد کارایی کارمندان شد. این برنامه باعث شد مدیران تلاش بیشتری داشته باشند. اگرچه تحقیقات بیشتری نیاز است تا مشخص شود آیا اگر کارمندان در گروه‌های مختلف کاری با وظایف شغلی متفاوت قرار گیرند نیز عملکردشان افزایش خواهد داشت یا نه.بعضی مزایای دورکاری بسیار واضح است از جمله اینکه حضور تعداد کمتری کارمند به منزله نیاز به فضای کمتر و در نتیجه هزینه‌های اجاره کمتری است گزارش USPTO حاکی از آن است که در سال ۲۰۱۵ با اجرای دورکاری توانسته ۳۸.۲ میلیون دلار هزینه‌های خود را کاهش دهد. همچنین دورکاری به سازمان‌ها این اجازه را می‌دهد تا از بهترین کارمندان با مهارت‌های بالا در هر نقطه‌ای از دنیا بهره ببرند. دورکاری از فرسودگی نیز جلوگیری می‌کند. برای اشخاصی که به دلیل محدودیت‌های فرصت شغلی مجبور به اقامت در یک مکان خاص بودند، دورکاری مشکل را برطرف کرده است و به‌عنوان یک مزایای مالی، اعتقاد بر این است که دورکاری منجر به افزایش کارایی و صرفه‌جویی در هزینه‌های سازمانی می‌شود.از دید جامعهسازمان‌های دورکار این قابلیت را دارند که از پدیده فرار مغزها که اغلب در شهرهای کوچک و مناطق روستایی اتفاق می‌افتد جلوگیری کند. معضل چند فرهنگی زندگی در کلان‌شهرها با ورود تازه‌واردان نخبه از قوم و نژادهای مختلف بیشتر می‌شود. شرکت‌هایی مانند USPTO و TGC با برگرداندن این افراد به شهرشان تا حدودی این مشکل را برطرف کردند.دورکاری به محیط‌زیست نیز کمک شایانی می‌کند. کاهش رفت‌وآمدهای ماشینی قطعا در میزان آلایندگی هوا نیز تاثیر چشمگیری خواهد داشت. تخمین USPTO بر این بوده که در سال ۲۰۱۵ با ایجاد فرایند دورکاری، کارمندانش ۸۴ میلیون مایل نسبت به زمانی که مجبور به رفت و برگشت به دفتر مرکزی بوده‌اند کمتر رانندگی کرده‌اند و میزان کاهش آلایندگی دی اکسید کربن بیش از ۴۴.۰۰۰ تن بوده است.چالش‌های نگران‌کننده دورکاریبرای مدت‌های طولانی محل کار با اتاق‌های کنفرانس و امکان ارتباطات رسمی و غیررسمی شیوه‌ای از زندگی بوده است و به نظر سخت می‌آید که بتوان آن را فراموش کرد. قوانین برای این وضع‌شده‌اند که در شرایط دورکاری نه تنها قابل مدیریت بلکه موفق هم شود. تجربه بحران کوید ۱۹ نشان داد بسیاری از سازمان‌های دور کار و کارمندانشان این نگرانی‌ها وجود دارد و جای بحث و بررسی دارد.ارتباطات، هم‌فکری گروهی و شیوه‌های حل مسئلهزمانی که کارمندان از لحاظ مکانی پراکنده باشند، ارتباط هم زمان کمی مشکل می‌شود. ابزارهایی مانند زوم، اسکایپ، مایکروسافت تیم و ... می‌توانند برای افرادی که در یک مکان هستند کمک باشد اما برای افرادی که کمی دورتر هستند خیر.سازمان‌های دورکار باید مشکل ارتباط هم‌زمان را از طریق کانال‌های ارتباطی، پرتال‌های سفارشی درون‌سازمانی، یا حتی یک محیط ویرایشی در گوگل به نحوی برطرف کنند که اعضای تیم در هر نقطه‌ای از دنیا به راحتی به آن دسترسی داشته و بتوانند سوالات خود را مطرح کرده و مطمئن باشند که سایر اعضا در اولین فرصت جواب خواهند داد. یکی از مزایای این رویکرد آن است که کارمندان به احتمال زیاد بهتر می‌توانند ایده‌های اولیه، طرح‌ها و مستندسازی را به اشتراک بگذارند و با بازخورد خوبی نیز روبرو شوند. فشار برای ارائه کارهای مجازی کمتر از فشار در جلسات رسمی و هم‌زمان تیم است.به اشتراک‌گذاری دانشچالش دیگری که اکثر سازمان‌های تمام دور کار با آن روبرو هستند. همکارانی که دور از یکدیگر هستند به یکدیگر دسترسی ندارند تا بتوانند سوالات خود را بپرسند یا درخواست کمک کنند. در تحقیقات فرض بر این است که دانش سازمانی تا زمانی که فقط در ذهن افراد است قابلیت مدون شدن ندارد. این مشکل در تمام سازمان‌ها وجود دارد اما برای آن‌هایی که در شرایط دورکاری هستند بیشتر نمود دارد. بسیاری از شرکت‌ها این مشکل را با دسترسی آسان و راحت به مستندسازی توسط کارمندان حل کرده‌اند. در شرکت Gitlab تمام اعضا به صفحه شخصی به نام «دفترچه کار» دسترسی داشته که به‌عنوان منبع مرکزی چگونگی اداره سازمان شناخته می‌شود و شامل ۵۰۰۰ صفحه قابل جستجو است. یک ایده مشابه دیگر ایجاد دست‌نوشته، ارسال اسلایدهای عمومی، ضبط سمینارهای ویدیویی، ارائه‌ها و ملاقات‌ها برای ایجاد یک مرجع برای اعضای سازمان است که بتوانند هم‌زمان و سر فرصت به آن مراجعه کنند.اجتماعی بودن، همدلی و راهنمایییک نگرانی بزرگ دیگر که توسط مدیران و کارمندان بیان شده، ایجاد شرایطی است که در آن کارمندان احساس انزوا و گوشه‌گیری اجتماعی دارند و حس می‌کنند با سازمان و همکاران خود ارتباطی ندارند. تحقیقات نشان می‌دهد کارمندان دورکار اغلب این احساس را دارند که از جریان دانشی که در صورت حضور در محل کار از آن بهره می‌بردند دور افتاده‌اند. بدون مراجعه حضوری، مدیران ممکن است علائم فرسودگی شغلی یا اختلال عملکرد تیم را از دست بدهند. حتی با وجود کنفرانس ویدیویی که امکان خواندن زبان بدن و حالات چهره را فراهم می‌کند، باز هم این نگرانی وجود دارد که دوستی صمیمی بین همکاران در فضای مجازی، کمتر اتفاق بیفتد، زیرا تعاملات چهره به چهره افراد کمتر است. یکی از مدیران اجرایی شرکت تولسا احساسش را این‌طور بیان می‌کند: «دورکاری می‌تواند بسیار منزوی کننده باشد، به خصوص برای افراد درونگرا. زمانی که در اجتماع با افراد روبرو می‌شوید مجبور به ایجاد یک رابطه می‌شوید. به علاوه در دورکاری همیشه باید در دسترس باشید حتی زمان‌هایی که در استراحت به سر می‌برید که کاری خسته کننده است.»در تحقیقات متوجه شدیم سازمان‌ها سیاست‌های متفاوتی را جهت ایجاد فرصت‌هایی برای اجتماعی شدن اعضا فراهم کرده‌اند. بسیار از سازمان‌های دورکار از تکنولوژی جهت ایجاد فضاهای مجازی برای ایجاد تعامل بین کارمندان بهره برده‌اند. بعضی دیگر از هوش مصنوعی و ابزارهای دنیای مجازی جهت هماهنگی همکاران برای چت هفتگی استفاده کرده‌اند.زمانی که صحبت از تعامل بین افراد در سطوح مختلف فرهنگی به میان می‌آید، تحقیقات دو مشکل با دو راه‌حل پیشنهادی را نشان می‌دهد. ما متوجه شدیم مدیران ارشد یک شرکت بین‌المللی برای راهنمایی یک به یک افراد در فضای مجازی بسیار مشکل دارند. در این مورد ما یک فرایند پرسش و پاسخ را پیاده کردیم که طی آن کارمندان از طریق پرسشنامه سوالات خود را مطرح و مدیران همزمان پاسخ می‌دادند. مدیران ارشد یک سازمان دیگر به من گفتند از اینکه جلو دوربین ظاهر شوند بسیار معذب هستند. در حالی که کارمندان جوان‌تر به راحتی در اینستاگرام ویدیو زنده از خود پخش می‌کنند، کارمندان مسن‌تر حضور در فضای مجازی برایشان کمی مشکل است. بنابراین سازمان به کمک برنامه مایکروسافت‌تیم امکانی فراهم آورد تا آن دسته از مدیران نیز احساس راحتی بیشتری کنند.یک راه‌حل دیگر برای این مشکل برگزاری «مراسم‌های دورهمی موقتی» است که در آن از تمامی کارمندان دعوت می‌شود تا چند روز را همگی درکنار هم بگذرانند. تا پیش از بحران کوید ۱۹، شرکت زاپیر سالانه یک بار با تقبل تمام هزینه‌های کارمندان اعم از هزینه پرواز و اسکان و غیره تمام اعضای شرکت را دور هم جمع می‌کرد که نتیجه نیز رضایت تمامی مدیران و کارمندان بود.ارزیابی عملکرد و جبران خسارتآیا می‌توان مهارت‌های غیر قابل ملموس اما مهمی مانند مهارت‌های درون فردی را در کارکنانی که فقط در فضای مجازی حضور دارند را ارزیابی کرد؟ تمام شرکت‌های دورکار ارزیابی کارکنان خود را بر طبق خروجی کاری که از ایشان می‌گیرند، کیفیت ارتباطات در فضای مجازی و بازخوردی که از مشتریان و سایر همکاران می‌گیرند ارزشیابی می‌کنند.در تابستان و بهار ۲۰۲۰ که ناگهان اکثر سازمان‌ها به سمت دورکاری تغییر مسیر دادند، این سوال مطرح شد که آیا مدیران باید از طریق نرم‌افزار کارایی عملکرد کارکنان را بسنجند. بعضی از شرکت‌ها گزارش‌هایی مبنی بر تخلف کارکنان و سوء استفاده از حضور در برنامه دورکاری ارائه داده‌اند. در USPTO کارکنان مجبورند از ابزارهای هوشمند مانند ثبت حضور در فضای مجازی اختصاصی، روشن بودن نشانگر حضور و استفاده از سرویس‌های پیام‌رسان مشابه استفاده کنند. اما در نهایت این روش نیز بی تاثیر بود.نحوه تعیین خسارت برای کارمندان دور کار بسیار چالش برانگیز است. همان‌طور که قبلا نیز اشاره شد، اقامت در یک مکان کم‌هزینه با همان سطح درآمد قبلی یکی از مزایای دورکاری به شمار می‌آید. اما به شرطی که سازمان تعدیلی در میانگین حقوق نسبت به مکان زندگی ایجاد نکند. سیاست تعدیل حقوق در شرکت‌های مختلف متفاوت است. اگرچه برای تعیین روش بهینه به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما به نظر می‌رسد سازمان‌هایی که میزان حقوق را بر ساس مکان اقامت کارمند تعیین می‌کنند از کیفیت پایین‌تری از کارکنان دورکار بهره می‌برند. موضوع مهم دیگر این است که آیا بهتر نیست برای اطمینان از سازگاری حقوق با نرخ نوسانات نرخ ارز به کارکنان دورکار بر اساس ارز کشوری که دفتر مرکزی سازمان در آن اقامت دارد حقوق پرداخت کرد.امنیت داده‌ها و قوانین و مقرراتمدیران بسیاری بر اهمیت امنیت سایبری در رویکرد دورکاری اشاره داشته‌اند. چه اتفاقی می‌افتد اگر کارمند دورکار از صفحه اطلاعات شخصی مشتری عکس بگیرد و آن را برای رقبا ارسال کند؟ نگرانی دیگر مدیران استفاده کارمندان از وسایل ارتباطی با امنیت پایین در خانه است.واقعیت این است که سازمان‌های تمام دورکار باید تلاش بیشتری در جهت محافظت از کارکنان، سازمان و اطلاعات مشتریان داشته باشند. TCS از امنیت مبتنی بر محیط (امنیت تمام دستگاه‌ها) به امنیت مبتنی بر معامله (که از طریق الگوریتم فعالیت‌های نامتعارف در لب تاپ کارمندان شناسایی می‌شود) حرکت کرده است. اکثر سازمان‌هایی که مورد بررسی قرار گرفتند از روش‌های گسترده‌ای از شیوه‌های محافظت از اطلاعات مشتریان شامل تجزیه تحلیل‌های قابل پیش‌بینی، تجسم داده و تصاویر مجازی استفاده کرده‌اند.گاهی اوقات انتقال به سازمان‌های تمام دورکار و یا حداکثر دورکار نیاز به فرا رفتن از موانع نظارتی دارد.بدیهی است که در زمان کنونی، دورکاری برای تمام سازمان‌ها بخصوص شرکت‌های تولیدی امکان‌پذیر نیست. اگرچه با استراتژی مناسب، فرایندهای سازمانی صحیح، تکنولوژی و مهم‌تر از همه رهبری، اکثر سازمان‌ها تیم‌ها و عملکردها می‌تواند به سمت دورکاری شیفت پیدا کند. تحقیقات نشان داده شرکت‌های دانش‌بنیان به ویژه در حوزه تکنولوژی بسیار مستعد پیاده‌سازی رویکرد دورکاری هستند. نتیجه‌ای که دورکاری برای این شرکت‌ها در پی دارد: کاهش هزینه اجاره دفتر، ملزومات و بسیاری هزینه‌های سربار که منجر به افزایش ارزش برای کل سازمان شده است.چالشی که در حال حاضر با آن روبرو هستیم این نیست که آیا دورکاری امکان‌پذیر است یا نه بلکه این است که امکانات لازم جهت پیاده‌سازی این رویکرد چیست. پاسخ کوتاه این است: مدیریت. اگر تمام مدیران ارشد و خبره در یک مکان خاص مشغول به کار باشند، کارکنان مجبورند برای مراجعه حضوری به آنجا مراجعه کنند. اما اگر مدیران بتوانند اموری مانند ارتباطات همزمان یا ناهم‌زمان، طوفان مغزی و شیوه‌های حل مسئله، ابتکار عمل برای تدوین دانش نوین، تشویق جامعه‌پذیری مجازی، مدیریت و ساخت تیم کاری و رهبری آن، سرمایه‌گذاری و امنیت داده‌ها را به خوبی حمایت و پشتیبانی کنند در آینده شاهد سازمان‌های تمام دور کار موفقی خواهیم بود. نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Wed, 17 Feb 2021 11:36:47 +0330 https://virgool.io/@aftab-magazine/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF%D9%90-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-fatf-p7uzjx6bbnra این مطلب تیرماه 1397 در مجله آفتاب خاورمیانه (نشریه داخلی بانک خاورمیانه) منتشر شده است و ممکن است حاوی اطلاعات قدیمی باشد.گروه ویژه اقدام مالی (‌FATF) یک سازمان بین دولتی است که در سال ۱۹۸۹ به ابتکار کشورهای عضو گروه «جی ۷» تشکیل شد تا بررسی‌هایی درباره وضعیت قوانین مبارزه با پولشویی در بازارهای مختلف مالی را در سرتاسر جهان انجام دهد و نتیجه آن را در جلسات هر چهار ماه یک‌بار خود به اطلاع کشورهای عضو برساند تا این کشورها بتوانند ریسک سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی هدف را بررسی و در مورد سرمایه‌گذارانی که به «کشورهای مشکوک» می‌روند احتیاط کنند. در سال ۲۰۰۱ بعد از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر به برج‌های مرکز تجارت جهانی در نیویورک، یک وظیفه دیگر هم به عهده کارشناسان این سازمان گذاشته شد و آن این‌که «بازارهای هدف برای سرمایه‌گذاری را از نظر وجود امکان تامین مالی تروریسم» بررسی کنند.هم‌اکنون ۳۵ کشور صاحب اقتصادهای بزرگ یا توسعه‌یافته عضو این سازمان هستند. اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج‌فارس نیز دو سازمان منطقه‌ای عضو گروه ویژه‌اند. نه گروه منطقه‌ای مبارزه با پول‌شویی نیز به طور مستقل اما مرتبط با گروه ویژه کار می‌کنند. از جمله یک گروه ویژه اقدام مالی خاورمیانه و شمال آفریقا وجود دارد که به جز ایران و ترکیه همه کشورهای منطقه عضو آن هستند.از نظر این نهاد مالی، کشورها به چهار دسته استاندارد، در حال پیشرفت، غیر همکار و لیست سیاه تقسیم می‌شوند. وقتی که نام کشوری در فهرست دولت‌های غیر همکار و مناطق پرخطر (لیست سیاه) گروه اقدام مالی قرار داشته باشد، بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری مهم دنیا، در برخورد با بانک‌ها و شرکت‌های آن کشور، نهایت احتیاط را به خرج می‌دهند و گاه به همین دلیل از برقراری روابط با آن‌ها خودداری می‌کنند و حتی همچون شرایط قبل از برجام هرگونه فعالیت بانکی ایران را تحریم کرده بودند. ورود ایران به لیست سیاهبرای اولین بار و در سال ۲۰۰۹،‌FATF  برای کشورها و ارزیابان، معیارهای نهایی بررسی‌های ‌FATF  معرفی شد و از همان سال نام ایران در کنار نام پاکستان، ازبکستان، ترکمنستان وارد لیست سیاه پیشنهادهای سرمایه‌گذاری ‌FATF شد. در سال‌های بعدی نیز گزارش‌ها ادامه پیدا کرد و نام ایران در راس لیست سیاه به چشم می‌خورد، در حالی که ‌FATF این حق را برای خودش محفوظ می‌دانست که در بررسی‌های تازه نام بعضی کشورها را از لیست حذف و نام کشورهای دیگری را به آن اضافه کند، اما ایران در کنار کره شمالی، در جایگاهی حتی بدتر از «لیست سیاه» و در فهرست کشورهایی قرار می‌گرفت که توصیه می‌شد علیه آن‌ها «اقدامات مقابله‌ای» انجام شود. اما به علت آنکه در آن زمان ایران تحریم بود این اقدام ‌FATF فشار مضاعف محسوسی بر سیستم مالی و بانکداری ایران اعمال نکرد. اما با برداشته شدن تحریم‌ها علیه ایران، بسیاری از بانک‌های دنیا به بهانه وجود اسم ایران در لیست سیاه این سازمان، از انجام همکاری با بانک‌های ایرانی سر باز می‌زدند و عملا تحریم‌ها در حوزه بانکی برطرف نشد. وضع قوانین برای خروج از لیست سیاهپس از برجام به علت مشکلات اشاره شده و با عدم گشایش عملی و محسوس در مراودات بانکی، دولت و مجلس اقدام به پیشنهاد لایحه و وضع قوانین جدید در زمینه مبارزه با پول‌شویی و تامین مالی کردند. از جمله این اقدامات می‌توان به «اصلاح قانون مبارزه با پول‌شویی» در اردیبهشت ۹۷ و ایجاد مرکز اطلاعات مالی، «قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم»، «لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با جرایم سازمان‌یافته فراملی» و «لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با تامین مالی تروریسم» اشاره کرد. کمی پس از ارسال لایحه «قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم» توسط دولت به مجلس در سال ۹۴، گروه اقدام مالی (‌FATF) در تاریخ چهارم تیر ۱۳۹۵با انتشار یک بیانیه‌، درخواست خود از کشورها برای انجام اقدامات مقابله‌ای علیه جمهوری اسلامی ایران را به مدت یک سال به حالت تعلیق درآورد.با گذشت یک سال و در آبان سال ۹۶، به علت اختلاف نظر در مورد مصادیق مفهوم تروریسم و اثر بخشی اقدامات ایران، مقامات ‌FATF طی بیانیه‌ای اعلام کردند که این گروه همچنان نسبت به ایران نگران است و ایران تا ماه نخست سال ۲۰۱۸ (۱۱ بهمن ۹۶) وقت دارد به تعهدات خود در قبال ‌FATF عمل کند. ‌FATF در بیانیه خود تأکید کرد ایران باید برنامه‌های ابلاغ‌شده از سوی ‌FATF را به ویژه در حوزه تأمین مالی تروریسم اجرایی کند و تا زمانی که ایران به طور کامل به تعهدات خود در قبال ‌FATF عمل نکند، این گروه اقدام مالی مشترک نسبت به ایران و ریسک تأمین مالی تروریسم از سوی این کشور نگران بوده و در حالت هشدار باقی خواهد ماند.پس از این کشمکش‌های طولانی بین ایران و ‌FATF، دولت تصمیم گرفت با طرح «لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با جرایم سازمان‌یافته فراملی» (موسوم به کنوانسیون پالرمو که بیشتر به مبارزه علیه قاچاق انسان و اسلحه می‌پردازد) و «لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با تامین مالی تروریسم» (موسوم به CFT) اقدامات زیر ساختی برای اطمینان بخشی به ‌FATF را تکمیل کند و در واقع مقدمات برقراری رابطه با نظام مالی و بانکی دنیا را مهیا کند.در اواخر خرداد ۹۷، مجلس لایحه پالرمو را بعد از اصلاحات شورای نگهبان مجددا تصویب کرد اما لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با تامین مالی تروریسم (CFT) را به علت برخی نگرانی‌های قانونی، برای دو ماه مسکوت نگه داشت تا بررسی‌های دقیق‌تری نسبت به این لایحه صورت پذیرد.پس از این اقدام مجلس و با توجه به اظهارنظرهایی که اوایل تیر در سطوح بالای سیاسی ایران انجام شد، به نظر می‌رسد اگر در این اظهارنظر‌ها تغییر جدی به وجود نیاید، عملا پس از این دو ماه نیز، مجلس لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مبارزه با تامین مالی تروریسم را تصویب نخواهد کرد و ایران به این کنوانسیون نخواهد پیوست. البته کمی پس از این اظهارنظرها مجلس جزئیات لایحه اصلاح قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم را تصویب کرد تا همچنان باب اختلاف نظر بین ایران و FATF مبنی بر انگیزه جدی ایران برای مقابله با تامین مالی تروریسم باز باشد و همچنان این اقدامات تفسیرپذیر باقی بماند.چند روز پس از همه این اتفاقات و در تاریخ ۹ تیر۹۷، FATF بیانیه دیگری صادر کرد و علی‌رغم تمام اتفاقات رخ‌داده و ضرب‌الاجل‌هایی که خود برای ایران صادر کرده بود، باز هم ایران را از فهرست سیاه کنار نگه داشت و مهلتی ۴ ماهه به ایران داد. به عقیده کسانی که راه حل خروج ایران از مشکلات اقتصادی را ادغام کامل اقتصاد ایران در اقتصاد جهانی می‌دانند، تمام این اقدامات متقابل ایران و FATF نمی‌تواند هنگام اعمال جدی تحریم‌ها به کمک ایران بیاید و درصورتی‌که اقدام جدی‌تری برای خروج دائمی ایران از لیست سیاه FATF صورت نپذیرد ممکن است تمام آنچه دولت برای خروج ایران از لیست سیاه رشته است را پنبه کند و ورود ایران به لیست سیاه FATF عملا یک بازوی کمکی برای در بن‌بست نگه‌داشتن نظام بانکی و مالی کشور بعد از خروج یک‌طرفه آمریکا از توافق‌نامه برجام باشد.کنوانسیون مبارزه با تامین مالی تروریسم چیست؟کنوانسیون بین‌المللی مقابله با تأمین مالی تروریسم در تاریخ ۹ دسامبر ۱۹۹۹در نشست چهارم مجمع عمومی سازمان ملل متحد در قالب قطعنامه ۱۰۹٫۵۴ به تصویب رسیده است و این کنوانسیون در ۱۰ آوریل ۲۰۰۲ لازم‌الاجرا شده است. این کنوانسیون دارای ۱۸۸ عضو تعهد دهنده است. برخی از این اعضا (۶۳ عضو متعاهد از ۱۸۸عضو) اقدام به طرح شروط و اعلامیه‌های تفسیری نموده‌اند. دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۹۶ و در پی تعامل با گروه اقدام مالی (‌FATF)، لایحه الحاق به این کنوانسیون را مشتمل بر ۲۸ ماده و یک پیوست به مجلس تقدیم و مجلس شورای اسلامی، تصویب این کنوانسیون را در دستور کار قرار داد.هموار شدن مسیر مبادلات بین‌المللی بانکی ایران بدون همکاری ایران با گروه ویژه اقدام مالی FATF (که ذیل کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم فعالیت می‌کند)، امکان‌پذیر نیست و همکاری با FATF نیز با CFT گره خورده است. از جمله توصیه‌های سازمان میان‌دولتی گروه ویژه اقدام مالی، ایجاد «استانداردهای بین‌المللی» برای مقابله با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم است. میزان پیشرفت کشورهای عضو کنوانسیون «مقابله با تأمین مالی تروریسم» در اجرای توصیه‌ها نیز توسط این گروه رصد می‌شود. «گروه ویژه» از جمله فعالیت‌های ایران و میزان پیشرفت این کشور را در مبارزه با پول‌شویی و مقابله با تأمین مالی تروریسم زیر نظر دارد.در واقع پیوستن به کنوانسیون بین‌المللی مقابله ‌با تأمین‌مالی تروریسم یا CFT، ازجمله شرایط حذف دائم ایران از لیست سیاه ‌FATF یا گروه ویژه اقدام مالی علیه پول‌شویی است که در اواخر خردادماه، مجلس لایحه الحاق ایران به این کنوانسیون را برای دو ماه مسکوت نگه داشت. نگرانی اصلی مخالفان تصویب این لایحه، تفاوت نگاه ایران و غرب در تشخیص مصادیق تروریسم و تعهدات الزام‌آور احتمالی ایران در خصوص ارتباطات مالی و بانکی و به عبارتی خود تحریمی برخی نهادها و شرکت‌های ایرانی است. مخالفان همچنین می‌گویند با الحاق ایران به این کنوانسیون و ‌FATF، غرب می‌تواند از داده‌ها و تراکنش‌های ایران سو استفاده اطلاعاتی کند.موافقان تصویب این لایحه اما می‌گویند:۱) هیچ‌یک از اعضای گروه اقدام مالی به دلیل عضویت در این گروه، متعهد نیست که اطلاعات مشتریان نظام مالی خود را در اختیار سایر اعضاء قرار دهد و هرگونه تبادل اطلاعاتی میان اعضاء بر اساس معاهدات دوجانبه یا چندجانبه میان آن‌ها و پس از تصویب مجالس و سایر مراجع ذیصلاح داخلی آن‌ها خواهد بود.۲) گروه اقدام مالی به سیاست‌ها، رویه‌ها، قوانین و مقررات می‌پردازد و هیچ مکانیزمی برای دریافت اطلاعات از بانک‌ها و کشورها ندارد و اساساً کارکرد این گروه، بررسی سیاست‌ها و رویه‌ها است نه داده‌ها، معاملات و تراکنش‌ها.۳) به فرض صحت ادعای مخالفان، اینکه چند شخص و نهاد در تحریم باقی بمانند بهتر از این است که کل سیستم مالی و بانکی در شبه تحریم باشد. در واقع اگر بر سر مصداق اشخاص و نهادهای تروریست بین ایران و ‌FATF اختلاف نظر پیش آمد ایران هم می‌تواند تفسیر خود را ارجح تلقی کند و هم می‌تواند از طریق سیستم‌های مالی غیررسمی به کار خود ادامه دهد تا سیستم مالی و بانکی رسمی در وضعیت شبه تحریم نباشند.خروج ایران از حالت هشدار چه مزایایی داردخروج از لیست سیاه یا حالت هشدار به‌تنهایی نمی‌تواند مزیتی برای اقتصاد ایران ایجاد کند بلکه خروج از حالت هشدار تنها می‌تواند بستری برای عبور از هزینه‌های غیرضروری تلقی شود.در واقع اگر بانک‌ها همچنان ایران را یک حوزه قضایی پر ریسک به حساب بیاورند، ایران برای جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی به منظور بهبود اقتصاد با مشکل روبرو خواهد بود. کشورهایی که به استانداردهای  ‌FATF عمل نمی‌کنند، اقتصادشان تحت فشار قرار می‌گیرد و مبادلات با سیستم‌های بانکی کشورهای جهان برای این کشورها دشوار و پرهزینه می‌شود. اگر کشورهایی که استانداردهای  ‌FATF را رعایت نکنند، تحت تحریم‌های آمریکا قرار گیرند مشکلاتشان مضاعف می‌شود، زیرا عملا از سیستم مالی جهانی طردشده و از میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری محروم می‌شوند. نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Tue, 16 Feb 2021 09:33:39 +0330 https://virgool.io/@aftab-magazine/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-jbbcd2dtqxff معصومه اکبری زاده، کارشناس مدیریت بازرسی بانک خاورمیانهاز زمان مبادلات كالا به كالا که اولین نوع پرداخت بشر بوده تا به امروز فرآیند پرداخت در طول قرون دچار تحولات شگرفی شده است. پس از ابداع سكه و اسكناس، این دو به مدت سه هزار سال، اصلی‌ترین وسیله‌‌های پرداخت بوده‌‌اند. در كنار این ابزار نقدی، همواره ابزار اعتباری مانند چیزی كه امروزه به معنای چك مورداستفاده قرار می‌گیرد، وجود داشته است. ابزار الكترونیكی پرداخت مانند كارت‌های مغناطیسی، تراشه‌دار و غیرتماسی و همچنین بانكداری مدرن بر بستر وب، تلفن همراه و حتی شبكه‌های اجتماعی نیز خدمات بانكداری را در هر زمان و مكانی در دسترس كاربران قرار داده و در عین حال از سرعت و امنیت بیشتری برخوردارند. یكی از اصلی‌ترین كاركردهای فناوری اطلاعات، از بین بردن مرزهای جغرافیایی و تسهیل تبادل اطلاعات در همه جای جهان است.بنابراین توسعه‌‌ی اقتصادی و صادرات در گروی توسعه‌‌ی زیرساخت‌های بانكداری و پرداخت الكترونیكی و همچنین اتصال سامانه‌های داخلی به شبكه‌‌ی بانكداری و پرداخت بین‌المللی است، پدیده‌ای كه در كشور ما هنوز به‌صورت گسترده اتفاق نیفتاده است. این اتصال‌نداشتن ریشه‌های مختلفی دارد كه اصلی‌ترین آن، تقارن زمانی میان تشدید تحریم‌های بین‌المللی و رشد بانكداری الكترونیكی در كشور ما است، پدیده‌ای كه سبب شده شبكه‌‌ی گسترده‌‌ی بانكداری الكترونیكی كشور به شبكه‌ی گسترده‌ای چون EMV  و CUP متصل نباشد و كارت‌های بین‌المللی را پذیرش نكند.در این یادداشت مروری خواهیم داشت بر کارت اعتباری که یکی از پرکاربرد‌ترین ابزارهای پرداخت د‌ر کشورهای توسعه‌یافته است و پس از آن به‌‌صورت اجمالی به دلایل عدم موفقیت آن در ایران می‌پردازیم.تاریخچه‌‌ی پیدایش کارت‌‌های اعتباری به پیش از جنگ جهانی دوم برمی‌‌گردد؛ در آن زمان بسیاری از فروشگاه‌ها با ارائه‌‌ی کارت‌هایی به مشتریان خود، به آن‌‌ها اجازه می‌دادند بدون پرداخت وجه نقد کالاهای مورد نیاز خود را خریداری کنند. با این وجود کارت‌‌های اعتباری تا پس از جنگ جهانی دوم به‌‌طور رسمی وجود نداشتند و اولین کارت اعتباری واقعی، توسط موسسه‌‌ی داینرز کلاب در سال ۱۹۵۰ صادر شد. ایده‌‌ی کارت برای اولین بار به ذهن مک نامارا (از موسسین شرکت داینرز کلاب) رسید، هنگامی‌که او در نیویورک تعدادی از مشتریان خود را به رستورانی دعوت کرده بود، متوجه شد که کیف پول خود را در کت دیگرش جاگذاشته است. صورت‌حساب را همسرش پرداخت کرد ولی در همان زمان او آرزو کرد که کاش کارتی وجود داشت که دارندگان آن در چنین وضعیت‌هایی خجالت‌‌زده نمی‌شدند.صدور کارت‌های اعتباری امروزی بستگی زیادی به درآمد و توان بازپرداخت هر شخص دارد. متقاضی پس از تعیین اعتبار می‌تواند از محل این اعتبار، کالا و خدمات موردنظر را خریداری و هنگام سررسید آن را یک‌جا یا به‌صورت اقساط، بازپرداخت کند. تقریباً در اکثر نقاط جهان افراد اعتبارسنجی می‌شوند و اعتبار اولیه بر اساس فیش حقوقی یا اعتبارنامه‌‌ی مالیاتی هر شخص تعیین می‌شود. منشأ ایجاد اعتبار می‌تواند شرکت‌ها، ارگان‌ها، بانک‌ها یا مؤسسات مالی اعتباری باشند ولی در بسیاری از نقاط جهان مدیریت آن بر عهده‌‌ی شرکت‌هایی مانند ویزا و مسترکارت است.کارت‌های بانکی بین‌المللی معمولاً در قالب کنسرسیوم بین‌المللی ۲ شرکت بزرگ مالی ویزا و مستر قرار دارند. ویژگی مهم این سیستم‌های بین‌المللی این‌‌ است که هیچ بانکی محوریت خاصی ندارد و باعث می‌شود تمامی بانک‌های کشور‌های مختلف که به این سیستم‌ها وصلند، یکپارچه شوند و به سازوکار مالی بین‌المللی متصل باشند. بدین ترتیب شما با داشتن ویزا‌ و یا مستر‌کارت فارغ از این که بانک صادر‌کننده‌ی آنچه بانکی و چه کشوری باشد، امکان خرید از کلیه‌‌ی دستگاه‌های کارت‌خوان، خودپرداز و درگاه‌هایی که متصل به شبکه‌‌ی جهانی ویزا و مستر هستند را دارید.فناوری استفاده از میکروچیپ در کارت‌های بانکی اولین بار در سال ۱۹۸۴ توسط بانک‌های فرانسوی با هدف کاهش تقلب انجام شد. با آغاز دهه‌‌ی ۹۰ میلادی کشورهای اروپایی یکی پس از دیگری به این روند پیوستند تا اینکه در سال ۱۹۹۴ به شکلی متحد و مدون با مشارکت یوروپِی، مسترکارت و ویزا، استاندارد EMV به کشورهای اروپایی ابلاغ شد. در همین زمان ژاپن و بریتانیا هم از این استاندارد پیروی کردند. تا اینکه از پایان سال ۲۰۰۵ استفاده از کارت‌های مغناطیسی به دلیل ضعف در تأمین امنیت کارت‌های بانکی در سطح بین‌المللی در بانک‌های عضو شبکه‌های جهانی پرداخت متوقف شد.کارت‌های EMV یک تراشه دارند که اطلاعات را به‌‌جای نوار مغناطیسی، روی مدار مجتمع ذخیره می‌کنند. این تراشه‌ها دارای پردازنده و حافظه هستند که قابلیت اجرای برنامه‌های کاربردی را در پایانه‌ها دارند. مزیت کارت‌های هوشمند نسبت به کارت‌های مغناطیسی این است که اولاً ایمنی انجام تراکنش‌ها را تا حد قابل قبولی تضمین می‌کنند و ثانیاً با نصب برنامه‌های کاربردی مختلف درون تراشه‌‌ی روی کارت، امکانات جدیدی به کارت‌بانکی می‌افزایند؛ به‌عنوان ‌مثال امکان استفاده از کارت‌بانکی در تراکنش‌های آفلاین، درحالی‌که کارت‌های مغناطیسی فقط در تراکنش‌های آنلاین قابل استفاده‌اند. به‌‌علاوه کارت اعتباری می‌تواند نماینده‌‌ی تمام روش‌های پرداختی فرد باشد و دیگر نیازی به حمل کیف پول و ده‌ها کارت دیگر نخواهد بود. با اســتفاده از کارت هوشــمند، برخلاف کارت مغناطیســی، امکان تعریف چندین کاربــرد برای یک کارت فیزیکی در داخل تراشــه‌‌ی آن وجــود دارد و با هر کاربرد می‌‌توان خدمات مورد نیاز در یک کسب‌وکار را پوشش داد. مهم‌‌ترین مزیت تعدد کاربرد در کارت هوشمند، جلوگیری از حمل فیزیکی چندین کارت مغناطیسی توســط شهروند است.سازندگان کارت‌‌های اعتباری هوشمند می‌‌بایست جهت محافظت از هویت کاربران گام‌‌هایی بردارد، به همین جهت کارت تنها زمانی بارگذاری می‌شود که سازنده هویت شما را با هویت کارت اعتباری تطبیق کامل داده باشد. به‌‌علاوه کارت‌های هوشمند به تلفن شما وابسته‌‌اند. اگر فاصله‌‌ی بین کارت هوشمند و تلفن از حدی بیشتر شود (مثلاً کارت خود را در رستوران جا بگذارید) آنگاه کارت هوشمند قفل شده و تا زمانی که پروتکل امنیتی شرکت مذکور دوباره طی نشود، مثلاً ورود پین کد، غیرفعال باقی می‌‌ماند.ما در ایران کجای مسیریمدر حال حاضر در كشور ما ابزارهای مختلفی برای پرداخت وجود دارد. از اسكناس گرفته تا كارت‌های نقدی و اعتباری، پرداخت به‌وسیله‌‌ی چك و پرداخت‌های بین‌بانکی در شعب. بیش از ۲۰ میلیارد تراكنش در سال به‌صورت الكترونیكی و با ابزار كارت صورت می‌پذیرد كه بیشترین سهم را بین سایر ابزارها به خود اختصاص داده است و البته بیشترین آمار مربوط به کارت‌خوان‌ها هستند، دستگاه‌هایی که تراکنش‌های بین ۱۰۰ تومان تا ۵۰ میلیون تومان را پوشش می‌دهند و به دلیل رایگان بودن کارمزدِ تراکنش‌ها و پرداختن این هزینه توسط بانک‌ها، شاهد این حجم استفاده از دستگاه‌های کارت‌خوان به‌‌ویژه برای پرداخت‌های خرد هستیم، در حالی که در هیچ جای دنیا چنین چیزی وجود ندارد که یک ابزار پرداخت از یک عدد تا پانصد هزار برابر آن را بتواند پوشش دهد. آمار بالای تراکنش‌های بانکی با مبالغ کمتر از ۲۵ هزار تومان دارای سهم نسبی ۶۰ الی ۷۰ درصد از کل مبالغ تراکنشی شبکه‌‌ی پرداخت در کشور است که البته به اذعان متخصصان، این حجم از تراکنش‌ها بخش زیادی از ترافیک زیرساختی را به خود اختصاص داده و هزینه‌های زیادی را به لحاظ کارمزدی به بانک‌ها به‌عنوان پرداخت‌کننده‌‌ی کارمزد تراکنش‌ها تحمیل می‌کند که باید توسط ابزارهای ارزان‌تری مانند کیف پول انجام شوند.شــبکه‌‌ی پذیرش و ارائه‌‌ی خدمــات به کارت‌های بانکــی در داخل کشــور، مشــابه یک شــبکه‌‌ی حلقه-بســته در مقیــاس بزرگ اســت که امکان پذیرش در ســایر شبکه‌ها یا پذیرش کارت‌های شــبکه‌های خارجی را ندارد. به دلیل بســته بودن حلقه‌‌ی خدمات، همه‌‌ی خدمات تعریف و اجراشــده در صنعت، با وجود اینکه در طراحی و پیاده‌ســازی از اســتانداردهای بین‌المللی و معتبر پیروی می‌‌کنند، کماکان اســتفاده‌‌ی داخلی دارند. با توجه به گســتردگی شــبکه‌‌ی پذیرش کارت‌‌های مبتنی بر EMV یا ســایر اســتانداردهای فراگیر، باید تمهیدات لازم در داخل کشور در شــبکه‌‌ی پذیرندگی برای تجهیز شــبکه‌‌ی پایانه‌ها جهت پذیرش کارت‌های مذکور در نظر گرفته شــود و برعکس؛ در صــورت نیاز مشــتریان بانک‌ها به اســتفاده از کارت‌های بانکی خود در شــبکه‌هایی مانند ویزا و مستر، بهتر اســت برای تأمین امنیت به صدور کارت‌های بانکی مبتنی بر استاندارد EMV اقدام کنند.شــبکه‌‌ی پذیرش و ارائه‌‌ی خدمــات به کارت‌های بانکــی در داخل کشــور، مشــابه یک شــبکه‌‌ی حلقه-بســته در مقیــاس بزرگ اســت که امکان پذیرش در ســایر شبکه‌ها یا پذیرش کارت‌های شــبکه‌های خارجی را ندارد.راه طولانی، فرصت کمبا توجه به مطالب ارائه‌شده در این یادداشت، راه دراز و فرصت كمی برای اتصال سیستم بانكی كشور به سیستم‌های بین‌المللی وجود دارد. در الزام این اتصال شكی نیست اما بانك‌هایی كه در كشور گام‌هایی به سمت اتصال به سیستم‌های بین‌المللی برداشته‌‌اند، به سدهایی بزرگ مانند استاندارد FATF در حوزه‌‌ی مالی، استاندارد PCI-DSS در حوزه‌‌ی امنیت داده و استانداردهای حوزه‌‌ی پولشویی برخورده‌اند و این بانك‌ها كه موسساتی قدیمی و باسابقه در فضای مالی كشور هستند، هیچ تجربه‌ای در به دست آوردن این استانداردها ندارند؛ ضمن آنكه بانك مركزی، خودْ تلاش‌هایی برای كسب این استانداردها برای سوئیچ‌های حاكمیتی شتاب و شاپرك انجام می‌دهد اما در این فضا تكلیف بانك‌ها در مسئله‌‌ی اتصال بین‌المللی مشخص نیست.مشکلات كیفی‌‌ كه در حال حاضر در شبكه‌‌ی بانكداری و پرداخت الكترونیكی كشور وجود دارد، فاصله‌ای با سایر دنیا ایجاد كرده است كه خود مانعی برای اتصال به سیستم‌های بین‌المللی خواهد شد. قطعی‌های پی‌درپی، زمان تعمیر طولانی، پشتیبانی و زمان‌های خارج از سرویس توافق‌شده در ساعات اولیه‌‌ی صبح با توجه به اختلاف‌زمانی میان ایران و سایر كشورها از نقطه نظر مشتریان قابل قبول نخواهد بود. در حال حاضر طبق آمارهای منتشرشده، به‌ازای هر ۱۰۰ تراكنش در شبكه‌‌ی بانكداری و پرداخت الكترونیكی كشور، یك خطا رخ می‌دهد و در برخی از موارد به مغایرت مالی نیز منجر می‌شود. این استاندارد در شبكه‌های بین‌المللی، یك خطا به‌ازای هر چند هزار تراكنش است.ایجاد سازوکارهای داخلی از سوی شرکت شاپرک، شرط ضروری برای ارائه‌‌ی خدمات بانکی بین‌المللی روی کارت‌هاست. قطعاً راه‌اندازی هر سرویس بانکی جدید روی درگاه‌های پرداخت اعم از POS/ USSD/ Ipg مستلزم تأیید آن توسط شاپرک خواهد بود که استفاده از کارت‌های بین‌المللی و اتصال آن به سوئیچ‌های ارائه‌دهنده‌‌ی خدمات مستر و ویزا کارت را از طریق سوئیچ شتاب میسر می‌کند، بنابراین شاپرک علاوه بر تدوین دستورالعمل‌های خاص برای ارائه‌‌ی این نوع خدمات، باید مقررات فنی، امنیتی و اجرایی لازم برای حفظ امنیت کارت‌ها، ارائه‌‌ی خدمات پشتیبانی به مشتریان، نحوه‌‌ی تسویه، تعیین وظایف پذیرندگان و غیره را تدوین کند. درنهایت با روشن شدن قواعد فنی، امنیتی و اجرایی، مقررات باید به شرکت‌های PSP، بانک‌ها و پذیرنده‌ها ابلاغ شود.منابع:https://fa.wikipedia.org/wiki/EMVhttps://asreertebat.comhttps://way۲pay.ir نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Mon, 15 Feb 2021 09:28:18 +0330 https://virgool.io/@aftab-magazine/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%88-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%A6%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%87%D8%A7-tradrx1q1ewr فرداد احمدی، روزنامه نگار و نویسنده نشریه آفتاب خاورمیانه دنیا تخت گاز در جاده دیجیتالی‌شدن پیش می‌رود و حتی سال ۲۰۲۰ با کرونایش نیز نقش سوخت موشک را برایش ایفا کرد. کووید ۱۹ با ایجاد مانعی بزرگ در تحقق عینی مفهوم «دسترسی فیزیکی» بر سر راه کسب‌وکارهای سنتی از رشد آن‌ها جلوگیری کرد و از طرف دیگر، نگاه‌ها را به سمت مفاهیمی مثل «دورکاری» چرخاند که نیازمند بستر دیجیتالی هستند. در این سفر، بانک‌ها با توسعه انواع بانکداری دیجیتال و نئوبانک‌ها جزو سردمداران هستند و نقش جاده‌صاف‌کن را برای سایر مشاغل ریز و درشت ایفا می‌کنند، زیرا با حذف مؤلفه دسترسی فیزیکی از مبادلات مالی، عملأ به مشاغل فرصت ادامه حیات در فضای کرونایی را می‌دهند. ماکان سپهری، مدیر تحول دیجیتال بانک خاورمیانه معتقد است که با پایان فصل کووید ۱۹ تحولات دیجیتالی شدن در دنیا و ایران به عقب باز نخواهد گشت، اما بسته به عواملی ممکن است با سرعت کمتری طی شود. به گفته او هرچند توسعه نئوبانک‌ها در اقلیم‌های اقتصادی مختلف دنیا از روندی خطی تبعیت نمی‌کند که بتوان به راحتی با هم مقایسه‌شان کرد، اما می‌توان تشخیص داد که در ایران برخی عقب‌ماندگی‌ها در تنظیم مقررات و دستورالعمل‌ها وجود دارد که رشد نئوبانک‌ها را با دشواری‌هایی روبرو می‌کند و بانی نامتعادل شدن پیشرفت بخش‌های مختلف این حوزه شده است. گفت‌وگوی سپهری با آفتاب خاورمیانه در این خصوص را در ادامه می‌خوانیم.ماکان سپهری، مدیر تحول دیجیتال بانک خاورمیانه برای ورود به بحث ابتدا کمی درباره نئوبانک و تفاوت آن با بانکداری سنتی توضیح دهید.ابتدا باید اشاره کنم که در ایران متأسفانه خیلی از افراد، نئوبانک و دیجیتال‌بانک را با احراز هویت آنلاین اشتباه می‌گیرند. احراز هویت دیجیتال گام نخستین در ارائه خدمات مالی به‌صورت غیرحضوری است، اما همه کاری که یک نئوبانک باید انجام بدهد نیست. نئوبانک و بانکداری سنتی در سه بخش با هم تفاوت دارند. بخش نخست درباره امکانات و لوجستیک بانک‌ها است. بانکداری سنتی مبتنی بر افزایش شعب، نزدیکی و دسترسی سریع‌تر کاربر و ارتباط رودررو با او است که در نهایت منجر افزایش رضایت‌مندی کاربر می‌شود، اما در مقابل نئوبانک سعی می‌کنند با استفاده از امکانات گوشی‌های هوشمند به سطح تعامل بالاتری با کاربر برسد.از سوی دیگر بانکداری سنتی مبتنی بر محصول است و سعی می‌شود محصولات مالی بر اساس استفاده از امکانات مختلف برای دسترسی آسان‌تر مانند خدمات موبایل‌بانک و اینترنت‌بانک و... در اختیار مشتری قرار گیرند. در مقابل، نئوبانک‌ها کاملا مبتنی بر تجربه کاربری هستند و سعی می‌کنند از ساختارهای سنتی ارائه محصولات مالی برای ارائه محصولات خاص به کاربر استفاده کنند.تا چند سال پیش نگاهی سنتی وجود داشت که نئوبانک‌ها را به‌عنوان رقیب بانکداری سنتی در نظر می‌گرفتند، در حالی که اکنون این دیدگاه تغییر کرده و اعتقاد بر این است که نئوبانک‌ها تکمیل‌کننده زنجیره بانکداری هستند. به همین دلیل هم هست که شاهدیم نئوبانک‌ها در حال شراکت با بانک‌های سنتی هستند و خدماتی را از بانک‌های سنتی دریافت کرده و به شیوه‌ای دیگر ارائه می‌کنند. در بانکداری سنتی بر اساس رویکرد مبتنی‌بر محصول، دستورالعمل‌های ارائه خدمات تعریف می‌شود، درصورتی‌که در نئوبانک سعی می‌شود با رویکرد مبتنی‌بر ریسک برای گروه مشتریان خاص، فرآیندهای خاص تدوین شود. چالش اصلی نئوبانک‌ها بیش از آنکه دیجیتال شدن فرآیندها باشد، بازطراحی تجربه کاربری است.آنچه به‌عنوان بازطراحی تجربه کاربری از آن نام می‌بریم در گام نخست شناسایی و گروه‌بندی مشتریان هدف است و در گام دوم طراحی تجربه کاربری با تکیه بر گروه مشتریان و ریسک شناسایی شده است. قرار نیست یک خدمت به همه مشتریان به شکل یکسان ارائه شود. برعکس، نئوبانک باید این حس را به مشتریان بدهد که هر کدام از آن‌ها مشتری خاص بانک هستند. در نئوبانک‌ها سرمایه اصلی محصولات و یا زیرساخت‌های فناوری اطلاعات نیستند، بلکه مشتریان هستند. این همان تفاوت در رویکردهاست که مهم‌ترین تفاوت نئوبانک‌ها با بانک‌های سنتی است.تفاوت سوم در فرایندهای تضمین امنیت مشتری است. در بانکداری سنتی حدود یک دهه پیش تصمیم گرفته شد که بانک‌ها آنلاین شوند و خدمات اینترنت‌بانک و موبایل‌بانک ارائه کنند. ولی آنچه دیده نشد، آمادگی لازم در زیرساخت‌های امنیتی برای ارائه این خدمات بود. با همان رویکردی که در شعب با مشتریان تعامل می‌شد، با مشتریان آنلاین برخورد شد. بخشی از مشکلات اکنون مثل انواع کلاهبرداری‌های آنلاین در شبکه‌های اجتماعی یا حتی پشت عابربانک‌ها به‌دلیل عدم وجود آگاهی لازم مشتریان نسبت به این مسائل است. آنلاین کردن فرآیندهای سنتی، آن‌گونه که نظام بانکی کشور با ورود برخی پیچیدگی‌های صنعت بانکی در سطح عامه مردم انجام داده، باعث شد این حس در جامعه ایجاد شود که آشنایی کافی با این مفاهیم وجود دارد، حال آنکه بسیاری از اقدامات انجام شده در راستای امنیت کاربر وابسته به حضور شعبه‌های فیزیکی در زنجیره ارائه خدمات بود؛ حلقه‌ای از زنجیر که متأسفانه بدون در نظر گرفتن تبعات آتی آن فدای سهولت کاربری شد.نئوبانک‌ها و دیجیتال‌بانک‌ها در بخش‌های متفاوتی از موضوع امنیت مشتری کار می‌کنند. علاوه بر تمرکز بر بخش‌های امنیت اطلاعات و شبکه، بخش بزرگی از هزینه بازاریابی در نئوبانک‌ها برای آگاه‌سازی مشتری از مخاطرات و اهمیت امنیت اطلاعات صرف می‌شود. به‌عنوان مثال، یکی از کارهایی که در بانکینو انجام شده، ارائه خدمتی است که مشتری بتواند امکان خرید اینترنتی و یا برداشت از درگاه‌های خودپرداز را برای کارت خود به صورت لحظه‌ای فعال یا غیرفعال کند. در بانکینو نه‌تنها این خدمت را در اختیار مشتری قرار می‌دهیم، بلکه از راه‌های مختلف به مشتری این پیام را منتقل می‌کنیم که برای امنیتشان بهتر است که از این خدمات استفاده کنند.لازم به ذکر است بسترهای مورد استفاده در نئوبانک‌ها بسترهای تعاملی هستند. برعکس بانکداری الکترونیک و موبایل‌بانک‌ها که کاربر هر وقت نیازی به خدمات آن‌ها داشته باشد به آن‌ها مراجعه می‌کند، در نئوبانک‌ها مشتری قرار است بماند، پیشنهادهایی مخصوص به خود دریافت کند و علاوه بر آگاهی از امکانات و خدمات دریافتی، از آن‌ها در راستای امنیت حداکثری خود استفاده کند.در واقع در بانکداری سنتی چه مبتنی بر شعبه و چه به صورت الکترونیکی رویکرد به امنیت مشتری بر اساس ارائه بخش کوچکی از خدمات در فرآیندهای از پیش تعیین‌شده بنا شده است. اما در نئوبانک‌ها رویکرد، مبتنی‌بر هوشمندسازی امنیت فرآیند است و بر اساس سطح ریسک خدمات، به کاربران اختیار عمل داده می‌شود که تا حد ممکن تجربه کاربری خود را شخصی‌سازی نماید.در بانکداری مبتنی بر اینترنت جایگاه ایران نسبت به سایر کشورهای دنیا کجاست؟ایران از نظر تعداد صاحبان حساب بانکی در جایگاه بسیار بالایی در دنیا قرار دارد. خوب یا بد، جریان هدفمندسازی یارانه‌ها باعث شد که خیلی از مردم ما متقاضی افتتاح حساب بانکی شوند. در چنین فضایی بانک‌ها مجبور شدند برای جذب متقاضیان با هم رقابت کنند و به علت مقررات و دستورالعمل‌های موجود در بانک مرکزی، تنها محلی که بانک‌ها می‌توانستند وارد رقابت شوند حوزه افزایش سهولت دسترسی بود و فقط ابزارهای الکترونیک بودند که در کوتاه‌مدت پاسخگوی این حجم گسترده از تقاضا بودند. پس بانک‌ها سعی کردند وارد فضای بانکداری الکترونیک شوند و خدمات تلفن‌بانک، اس‌ام‌اس‌بانک، اینترنت‌بانک و موبایل‌بانک را ارائه دادند. نتیجه این شد که بدون آنکه مقررات و دستورالعمل‌های لازم و کافی برای بانکداری الکترونیک در نظام مقررات بانکی کشور وجود داشته باشد، همه‌چیز آنلاین شد و متعاقباً آگاهی عمومی به خوبی انجام نشد و به‌رغم پیشرفت سریع فضای فناوری اطلاعات در نظام بانکی، کسب‌وکار بانکی همگام با آن رشد نکرد.بنابراین، در پاسخ به پرسش مربوط به جایگاه ایران در جهان در پیشرفت نئوبانک و دیجیتال‌بانک باید گفت که اگر برخی از کشورهای پیشرفته مثل کانادا که به علت تأخیر در استانداردسازی فرآیندهای بانکداری‌باز از این بازار عقب هستند را در نظر نگیریم و فقط به آمریکا و اروپا نظر کنیم، به‌لحاظ زیرساخت فناوری اطلاعات در بانک‌ها و مؤسسات مالی تقریباً با این کشورها همگام پیش می‌رویم. اما در لایه رگولیشن و تنظیم مقررات خیلی عقب هستیم. در اروپا نه‌تنها قوانین خیلی واضح دستورالعمل‌هایی را بیان می‌کنند که بانک‌های سنتی باید چه کارهایی انجام دهند تا شرکت‌های کوچک‌تر بتوانند به اطلاعات دسترسی داشته باشند، بلکه حتی روند دسترسی به اطلاعات و اینکه چگونه باید امنیت اطلاعات و حریم شخصی کاربر تضمین شود نیز مشخص شده است. چنین مقرراتی هنوز در ایران وجود ندارد. درواقع در ایران این‌طور نیست که مقررات محدودکننده باشند، بلکه اساساً مقررات نامشخص هستند.پس این گزاره درست است که در مراحل جلوتر دیجیتالی‌شدن و در گسترش نئوبانک‌ها از دنیا خیلی عقب هستیم؟در دنیا نئوبانک‌ها کسب‌وکارهای جاافتاده‌ای هستند که ۵ یا ۶ سال از عمرشان می‌گذرد، زیرساخت‌های فنی در داخل بانک‌های سنتی برایشان وجود دارد و زیرساخت‌های قانونی نیز برای ایجاد و رشد آن‌ها فراهم شده است. در مقابل، نئوبانک‌ها و دیجیتال‌بانک‌ها در ایران بسیار جدید هستند و هنوز تعامل بین بانک‌ها و شرکت‌های دیگری که قرار است از این مدل بانکی استفاده کنند شکل نگرفته است. هنوز بانک‌ها به چشم رقیب به نئوبانک‌ها نگاه می‌کنند و هنوز قوانین و مقررات و دستورالعمل‌ها برای آن تصویب نشده است. زیرساخت‌های فنی در بانک‌های سنتی هرچند آمادگی ارائه خدمات به نئوبانک‌ها را دارند اما هنوز ساختار تجمیع و سرویس‌دهی آن‌ها به‌طور کامل فراهم نشده است. یکی از دلایلی که بانکینو در بانک خاورمیانه موفق شد، یکپارچگی زیرساخت‌های فناوری اطلاعات این بانک و رویکرد آینده‌نگرانه‌ مدیریت بانک به مفهوم کسب‌و‌کار دیجیتال بود.نتیجه چنین آرایشی این است که برای ایجاد نئوبانک در ایران فرایند فنی کار از لحظه شروع تا آماده به کار شدن شاید بیش از یک سال زمان نبرد، اما چون نه شیوه کسب‌وکار مشخصی برای نئوبانک‌های ایران تعریف شده، نه قوانین و مقرراتی تنظیم شده و نه حتی زیرساخت‌های آن آماده شده است؛ تلاش‌گران این عرصه به‌جای آنکه با مدل‌های کسب‌وکار تجربه شده در خارج از ایران کار کنند، مجبور می‌‌شوند برای خود، مشتریان و بانکی که به عنوان شریک با آن‌ها کار می‌کنند شرایط و فرایندهای جدیدی را طراحی کنند. پیچیدگی ایجاد نئوبانک در ایران پیچیدگی فنی نیست، بلکه در طراحی همین جریان کاری است که باید مخصوص محصولاتی که قرار است ارائه شود، مشتری هدف و بانک یا بانک‌های سرویس‌دهنده باشد.آیا این رشد نامتعادلی که بیان کردید، پیامدهای منفی ملموسی هم برای حیات بانکی ایران در ‌بر داشته است؟اکنون برخی از خدمات پایه در کل دنیا در حال منسوخ شدن است، اما ما هنوز داریم بر روی آن‌ها کار می‌کنیم و هزینه صرفشان می‌کنیم. به‌عنوان‌مثال استفاده از کارت‌های نقدی به‌عنوان ابزار دریافت وجه در هیچ جای دنیا وجود ندارد، اما نه‌تنها در ایران این امکان وجود دارد، بلکه به یکی از پراستفاده‌ترین ابزارهای انجام تراکنش نیز تبدیل شده است. همان‌گونه که گفته شد، افزایش شدید حساب‌ها و کارت‌های بانکی در یک مقطع زمانی خاص باعث شد فرصت ایجاد تعامل بانک‌ها و نظام پرداخت با مردم از بین برود و یکی از پیامدهایش تبدیل شدن کارت‌های بانکی از ابزار پرداخت به ابزار تراکنش بانکی بود. در همه‌جای دنیا شماره کارت‌بانکی به‌عنوان یکی از دانستنی‌های مشتری و از ارکان امنیت وی محسوب می‌شود، اما در ایران همه دوستان و آشنایان از آن آگاهی دارند.لطفاً درباره این مورد خاص ایران، یعنی تبدیل شدن کارت‌بانکی از ابزار پرداخت به ابزار تراکنش بیشتر توضیح دهید.در همه‌جای دنیا تراکنش‌های مالی افراد با شماره‌حساب انجام می‌شود و شماره شبا ابزار دریافت وجه از یک شخص سوم است. در خارج از ایران کارت‌بانکی به‌عنوان ابزار پرداخت مورد استفاده قرار می‌گیرد. در طراحی کارت هم معمولاً شماره کارت روی کارت و اطلاعات حساسی مثل کد امنیتی (CCV۲) و تاریخ انقضا پشت کارت درج می‌شود تا سودجویان با یک نگاه نتوانند همه اطلاعات کارت را ببینند. اما در ایران اغلب همه اطلاعات کارت به‌علاوه اسم شخص را بر روی آن درج می‌کنند. از طرف دیگر، چون کارکرد کارت‌بانکی در ایران تغییر کرد و تبدیل به ابزار تراکنش و پرداخت و دریافت پول شد، یکی از نخستین سرویس‌هایی که در شبکه پرداخت کشور ایجاد شد، سرویس کارت به کارت بود. چنین سرویسی در دنیا به این شکل وجود ندارد.*اینکه یک سرویس خاص در کشور ایجاد شود که نمونه مشابهی در سایر نقاط دنیا نداشته باشد، به خودی خود امر بدی نیست. آیا از بابت سرویس تراکنش خاص ایران پیامدهای منفی هم دامن‌گیر نظام بانکی کشور شده است؟بله، ببینید اکنون در ایران شماره کارت جزو دانستنی‌های شخصی افراد نیست و به شکلی عمومی در دسترس همگان قرار می‌گیرد. همان‌طور که قبلاً توضیح داده شد، کد امنیتی و تاریخ انقضا نیز عوامل امنی نیستند، یا حداقل این آگاهی به مردم منتقل نشده است که باید از آن‌ها محافظت کنند. از این‌رو، با توجه به حجم کلاه‌برداری‌هایی که به همین دلیل صورت گرفت، نظام پرداخت مجبور شدند سراغ رمز‌های پویا، رمزهای پویای یک‌بارمصرف و نسخه دوم «هریم» که بر اساس آن قرار است شماره پایانه و مبلغ تراکنش هم در پیامک ثبت شود بروند و همه این هزینه‌ها به این دلیل تحمیل شد که از ابتدا بانکداری الکترونیک از نقطه‌ای اشتباه آغاز شد و اکنون همه این اقدامات برای امن کردن آن انجام می‌‌شود. درحالی‌که از همان ابتدا باید به کاربران اطلاع داده می‌شد که هیچ‌یک از اطلاعات مندرج بر روی کارت خود را نباید در اختیار کسی قرار دهند.چه خدمات بانکی هستند که هنوز در ایران ارائه نشده‌اند و ممکن است نئوبانک در آینده باعث تسهیل ارائه آن‌ها شود؟مبنای کسب‌و‌کار نئوبانک‌ها در خارج از ایران و داخل ایران متفاوت هستند. به علت زیرساخت دیجیتال و هزینه پایین‌تر عملیاتی در نئوبانک‌ها نسبت به بانک‌های سنتی، بسیاری از نئوبانک‌ها بر اساس مدل کاهش هزینه کارمزد اقدام به بازاریابی مشتریان خود می‌کنند. همچنین با توجه به آنکه بانک‌ها در خارج از کشور، مقید به رعایت عقود اسلامی نیستند، آزادی بیشتری در افزایش و کاهش نرخ‌های سود و جریمه دارند، ولی به‌دلیل استانداردهای ارائه‌شده از سمت نهاد قانون‌گذار این نوع شیوه‌های جذب مشتری در ایران قابلیت اجرایی شدن ندارند. بسیاری از نئوبانک‌ها در خارج از ایران با شعار «شفافیت و حذف هزینه‌های پنهان تراکنش» اقدام به جذب مشتری می‌کنند.اما در کنار این موارد، بخشی از خدمات وجود دارند که به نظر بنده، نئوبانک‌های ایرانی در سال‌های آتی اقدام به ارائه آن‌ها خواهند کرد. از میان این خدمات می‌توان به برنامه‌های مدیریت مالی شخصی برای مدیریت هزینه‌ها (PFM)، ارائه تسهیلات خرد، سامانه‌های مدیریت سرمایه‌گذاری خرد در قالب پیشنهاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری و بیمه‌های عمر اشاره کرد.آیا خدماتی در دنیا وجود دارد که از نظر شما به دلیل برخی موانع زیرساختی، قانونی یا فرهنگی احتمالاً هرگز در ایران اجرایی نمی‌شوند؟تجربه من می‌گوید که در عرصه نئوبانک چیزی در خارج از ایران وجود ندارد که امکان بومی‌سازی آن وجود نداشته باشد. ولی اینکه همان خدماتی که در سایر نقاط جهان ارائه می‌شود عیناً در ایران ارائه شود، دور از انتظار است. به‌عنوان‌مثال در خارج از ایران کارت اعتباری پدیده متداولی است و به جز بانک‌ها، حتی برخی فروشگاه‌های بزرگ هم اقدام به ارائه کارت اعتباری می‌کنند. در داخل ایران، زیرساخت‌ها برای کارت اعتباری وجود دارد، قوانین وجود دارد و حتی بانک مرکزی هم تمایل به گسترش این خدمت دارد، اما به‌دلیل هزینه بالایی که وصول مطالبات ایجاد می‌کنند، خیلی از بانک‌ها رغبتی برای ارائه این خدمات ندارند یا آن را صرفاً به مشتریان خاص خود ارائه می‌کنند. نئوبانک‌ها به‌دلیل ساختار دیجیتال و رویکرد مبتنی بر ریسک در این زمینه می‌توانند راه‌گشا باشند.وضعیت رقبای داخلی بانک خاورمیانه در حوزه نئوبانک را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ابتدا باید گفت که همه بانک‌های ایران قصد ایجاد نئوبانک را دارند و یا حداقل به این سمت حرکت کرده‌اند. در این بین یکی دو بانک هستند که هماهنگ با شیوه کسب‌وکارشان در حال ایجاد این واحد هستند و خوب کار می‌کنند، اما در سایر بانک‌ها شاهد شکل‌گیری صرفاً پوسته‌ای از نئوبانک هستیم که خالی از هر نوع معنای دیجیتالی‌شدن هستند. بدین ترتیب که مشتریان به صورت آنلاین حساب باز می‌کنند، اما بلافاصله به موبایل‌بانک یا اینترنت‌بانک هدایت می‌شوند. این مدل‌ها مثال درستی از نئوبانک نیستند، بلکه مدل یک بانک سنتی هستند که سعی دارند به جای دیجیتالی کردن کسب‌وکار، فرایند افتتاح حساب خود را دیجیتالی و آنلاین کنند.باید توجه داشت که در نئوبانک‌ها و دیجیتال‌بانک‌ها سرمایه اصلی اعتماد مشتری است. از همین رو در نئوبانک‌ها قرار نیست همه خدمات بانکی ارائه شود، ولی هرآنچه ارائه می‌شود باید به بهترین شکل ممکن موجود باشد. به‌دلیل آنکه در ایران هنوز در آغاز راه نئوبانک هستیم، این عبارت «بهترین شکل ممکن» هنوز دارای تعریف کامل و دقیقی نیست. خیلی از نئوبانک‌ها در حال آزمون و خطا هستند، کما اینکه ما در بانکینو هم ۴ یا ۵ بار طراحی تجربه کاربری خودمان را تغییر دادیم و هر بار بازخوردهای دریافت شده از مشتریان به ما کمک می‌کرد که طراحی بهتری انجام دهیم. مهم‌ترین مساله در نئوبانک‌ها که لازم می‌دانم به آن دقت ویژه‌ای بشود، تجمیع و تحلیل پروفایل مشتری است. بهبود تجربه کاربری عملیاتی است تکراری و بدون انتها که در هر مرحله بر اساس بازخوردها، تحلیل نیازها و رفتار مشتریان انجام می‌شود. همان‌طور که ایلان ماسک در جایی گفته، بهترین بودن در یک بازار بزرگ خیلی بهتر از تنها بودن در یک بازار کوچک است. ما در بانکینو و بانک خاورمیانه از رشد نئوبانک‌های متعدد در ایران خوشحال می‌شویم، زیرا منجر به تکمیل یک تجربه مشترک می‌شود و در عین حال سعی می‌کنیم که همیشه بهترین بمانیم.بانکینو اکنون چه خدمات و محصولاتی را ارائه می‌دهد؟نخستین اقدام پس از احراز هویت، انتقال حس خاص‌بودن به کاربر است. ما انواع اقدامات را انجام دادیم تا در بانکینو به این مقصود برسیم و رابطه بهتری با کاربر ایجاد کنیم و محصولاتمان به‌صورت شخصی‌سازی‌شده برای کاربر باشد. رویکرد بانکینو در ادامه استراتژی کسب‌وکار بانک خاورمیانه و مبتنی‌بر تمرکز روی کارمندان، مشتریان و زنجیره تأمین شرکت‌ها است. ما اکنون برای مشتریان خرد که کارمند شرکت‌های طرف قرارداد باشند، خدمات مساعده آنی ارائه می‌دهیم. یعنی مشتری می‌تواند درصدی از حقوق خود را به صورت آنی از بانکینو وام بگیرد که همان لحظه به حسابش واریز می‌شود. اکنون خدمات افتتاح حساب آنلاین، خدمات عمومی مدیریت تراکنش‌ها و خدمات مساعده راه‌اندازی شده‌اند و تا یکی دو ماه دیگر تسهیلات خرد و احتمالاً تا ۴ الی ۵ ماه دیگر کارت اعتباری در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.*با توجه به صحبت‌هایی که تا الان انجام شد برداشت من این بود که توسعه نئوبانک‌ها امری خطی نیست که در همه‌جا به یک شکل اتفاق بیفتد و تفاوت‌ها صرفاً در سرعت رسیدن به اهداف باشد. این برداشت درست است؟وقتی درباره کسب‌وکار مالی صحبت می‌کنیم، درباره کسب‌وکاری چند هزارساله سخن می‌گوییم که بستگی به اقلیم تغییر کرده است. یکی از وظایف بانک مرکزی مدیریت همین تغییرات است. زیرا تغییر فقط در لایه بانک‌ها رخ نمی‌دهد و به کسب‌وکارهای خرد و حتی در بین مردم هم منتقل می‌شود. طیف گسترده اقتصاد جوامع، از اقتصاد آزاد آمریکا تا اقتصاد نسبتاً بسته شرق آسیا سعی کرده‌اند به شیوه خود این تغییرات را مدیریت کنند. نئوبانک‌ها هم تغییر جدیدی هستند که باید با تنظیم مقررات بانکی به شکلی مدیریت شوند که متناسب با ذائقه جوامع باشند. به همین دلیل هم هست که می‌بینیم وقتی یک نئوبانک توسعه پیدا می‌کند و می‌خواهد از مرزهای کشوری خود فراتر رود، سعی می‌کند ابتدا سراغ کشورهای مشابه برود.با توجه به اینکه پیش‌بینی می‌شود فصل کووید ۱۹ در حال سپری شدن است، به نظر شما امکان بازگشت فرایندهای نئوبانکی وسیع طی شده در سال ۲۰۲۰ به روندهای بانکداری سنتی وجود دارد؟در دنیای کسب‌وکار مالی، گذار به سمت دنیای دیجیتال، چه بخواهیم و چه نخواهیم حتماً اتفاق می‌افتد و تأثیری که همه‌گیری کووید ۱۹ در طول یک سال نه فقط بر کسب‌وکارهای آنلاین در ایران که در خارج از ایران هم داشته، با پنج یا حتی ده سال گذشته خود قابل قیاس نیست.مقاله‌ای انتشاریافته در انتهای سال ۲۰۱۹ مدعی است که ۹۳ درصد شرکت‌هایی که وارد فضای تحول دیجیتال می‌شوند، از آن اطمینان دارند. اما چرا آن ۷ درصد مطمئن نیستند و ممکن است به فضای سنتی برگردند؟ دلایل مختلفی را می‌توان برای این مسئله ذکر کرد که مهم‌ترین آن ناهماهنگی چشم‌انداز کسب‌وکار با اهداف کوتاه‌مدت در عرصه فناوری اطلاعات است. اگر بخواهیم ماجرا را به اثر کووید ۱۹ بر دیجیتالی‌شدن کسب‌وکارها محدود کنیم، از نظر من جنبشی که در سال ۲۰۲۰ در حوزه دیجیتالی‌شدن در ایران اتفاق افتاد حتماً ادامه پیدا می‌کند. اما اینکه دیجیتالی‌شدن با چه سرعتی ادامه پیدا خواهد کرد، بستگی به این دارد که بانک‌ها چقدر در هماهنگی با مدل کسب‌وکارشان این فضا را پرورش خواهند داد.با توجه به سرمایه‌گذاری‌‌هایی که شبکه بانکی کشور برای ارائه‌ خدمات آنلاین در قالب نئوبانک‌ها و دیجیتال‌بانک‌ها در یک سال اخیر داشته و اقبالی که در لایه عموم مردم از این خدمات شده، تحول کسب‌وکارهای مالی به طرف خدمات غیرحضوری و مبتنی‌بر بازطراحی تجربه کاربری اجتناب‌نا‌پذیر است. نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Mon, 15 Feb 2021 08:44:39 +0330 https://virgool.io/@aftab-magazine/%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D9%85-vxgiovdehdh5 محسن کریمی مدیر ارتباطات بانک خاورمیانه"بدون اغراق از صد نفر انسان ساکن طهران نود نفر مبتلا به تب و ناخوشی شده و چنان شده است که بازارها و دکاکین بسته شد. عموم مدارس تعطیل کردند. در تمام ادارات بیش از یک ثلث اعضا حاضر نمی‌شود. در هر خانه روی‌هم روی‌هم مریض ریخته است که کسی نیست پرستاری مرضا را بنماید. هیچ کس همچو واقعه را به‌یاد نداشت و این مرض با سینه‌درد است، سه شب یا دو شب با سردرد و سرگیجه..." این بخشی از روزنامه خاطرات عین‌السلطنه در سال ۱۲۹۷ خورشیدی برابر با ۱۹۱۸ میلادی است. سالی که آنفولانزای معروف به اسپانیایی در جهان شیوع یافت و از طریق سربازان خارجی از اروپا به ایران رسید.اکنون با گذشت حدود یکصد سال، اپیدمی جدیدی دنیا را درنوردیده و در طی یک سال آثار اقتصادی آن کاملا نمایان است. پژوهش‌های جهانی ادعا دارند که ویروس کرونا ۱۳ تریلیون دلار هزینه به اقتصاد جهان تحمیل کرده است. کاهش رشد اقتصادی کشورها نگران کننده است. موسسه فینچ با بررسی ۱۰ کشور پیشرفته دنیا اعلام کرده که آثار اقتصادی شیوع ویروس برای این کشورها افت ۰.۶ درصدی را در میانگین رشد پنج ساله گذشته آن‌ها به همراه دارد. آمارها مدعی هستند که اقتصاد ایتالیا به سال ۱۹۹۳ و اقتصاد امریکا به سال ۲۰۱۴ عقب‌نشینی کرده است. ترافیک هوایی بیش از ۶ هزار مسیر اروپایی در سال ۲۰۲۰ بدون استفاده ماند و سایر کسب‌وکارهای مبتنی بر خدمات جهانگردی نظیر هتل‌ها،‌ رستوران‌ها و آژانس‌های خدمات گردشگری زیان سنگینی متحمل شدند.پیش‌بینی خوشبینانه برای اقتصادهای قوی دنیا از ادامه این وضعیت تا سال ۲۰۲۲ خبر می‌دهد ولی برای کشورهای با اقتصاد ضعیف این پروسه تا ۲۰۲۵ ادامه خواهد یافت. شوک اقتصادی ناشی از اپیدمی در درازمدت به دلیل تعطیلی برخی کسب‌وکارها،‌کاهش ساعت کاری،‌ کاهش سرمایه‌گذاری و افزایش بیکاری، آسیب‌های زیادی به تولید و صادرات کشورها وارد خواهد کرد. در سال میلادی گذشته ژاپن ۶ درصد و آلمان ۲۱.۵ درصد زیان نسبت به تولید ناخالص داخلی داشته‌اند. نرخ رشد بالقوه آمریکا از ۱.۹ درصد به ۱.۴ درصد و نرخ رشد بالقوه اقتصاد بریتانیا از ۱.۶ درصد به ۰.۹ درصد خواهد رسید. همچنین متوسط پتانسیل رشد اقتصادی منطقه یورو (با احتساب میانگین وزنی رشد آلمان، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا) از ۱.۲ درصد فعلی به ۰.۷ درصد می‌رسد.در ایران آثار اقتصادی کرونا به دلیل وجود تحریم‌ها و چالش‌های ارزی و نفتی پیچیده‌تر و تخریب‌کننده‌تر است. در جایی که به دلیل کاهش تقاضا در سایر کشورها بهای سوخت و مواد غذایی کاهش یافته است، در ایران شاهد افزایش تصاعدی قیمت‌ کالاها بوده‌ایم و دستاورد این چالش‌ها افزایش فقر بوده است.تعریف فقر با توجه به شرایط و واقعیت‌های زندگی در کشورهای مختلف متفاوت است ولی معمولا برای تعیین خط فقر توانایی تهیه نیازهای اولیه زندگی را ملاک قرار می‌دهند. مثلا در کشورهای غرب اروپا کسی که توانایی پرداخت ماهانه ۷۶۴ یورو برای رفع نیازمندی‌های روزانه‌اش داشته باشد فقیر محسوب می‌شود. البته سازمان ملل تعریف‌های دیگری برای تعریف فقر دارد. به عنوان مثال دسترسی به آب پاک، ‌دسترسی به اینترنت،‌ دسترسی به امکانات آموزشی و یا آزادی فعالیت‌های سیاسی را جزو عوامل شناسایی فقر در جامعه در نظر می‌گیرد.آخرین آمارهای جهانی نشان می‌دهند که ۲۲ درصد جمعیت جهان یعنی حدود ۱.۳ میلیارد نفر در ۱۰۷ کشور در شرایط فقر و از این میان ۶۸۹ میلیون نفر در فقر مفرط به سر می‌برند. این آمارها فقط به کشورهای در حال توسعه یا توسعه نیافته مربوط نمی‌شود. در ایالات‌متحده ۳۸ میلیون نفر زیر خط فقر زندگی می‌کنند. البته تعریف خط فقر در یک کشور آفریقایی درآمد روزانه ۱.۹ دلار و در امریکا درآمد روزانه ۳۳.۲۶ دلار است. آمارهای بانک جهانی برآورد می‌کند که اپیدمی کرونا بین ۱.۵ تا ۸ درصد به جمعیت فقرای جهان خواهد افزود.در ایران مبنای تعیین خط فقر در سال ۱۳۹۸ درآمد ۴۵ میلیون ریال برای یک خانواده ۴ نفره بود که با توجه به تورم سال ۹۹ بر اساس محاسبه‌های غیررسمی ملاک خط فقر را درآمد بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال در ماه برای یک خانواده ۴ نفره اعلام می‌کنند. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی اعلام کرده بود که ۳۵ درصد مردم ایران زیر خط فقر هستند و یک عضو شورای شهر تهران نیز گفته که ۷ دهک جامعه تهران زیر خط فقر قرار دارند. پیش‌بینی می‌شود که همه‌گیری کرونا ۴ میلیون شغل را در ایران از بین خواهد برد.با نگاهی به لایحه بودجه ۱۴۰۰ در سال آینده نیز شوک اقتصادی دیگری به جامعه وارد می‌شود و با توجه به پایان کار دولت فعلی در ماه‌های آینده به نظر نمی‌رسد تلاش موثری برای بهبود شرایط زندگی دهک‌های پایین جامعه صورت گیرد. طبق تقسیم‌بندی دهک‌های درآمدی جامعه بین ۲۵ تا ۲۷ میلیون نفر جزو بخش‌های آسیب‌پذیر اجتماع هستند.اثرات اجتماعی تبدیل طبقه متوسط به طبقه فقیر، در درازمدت موجب کاهش سلامتی جامعه به دلیل حذف برخی اقلام خوراکی از سفره آنان و افزایش آسیب‌های اجتماعی، خشونت و پرخاشگری در سطح شهرها خواهد شد. افزایش فاصله طبقاتی در جامعه بیشترین تاثیر را بر کودکان خواهد داشت. آنان شاهد ناتوانی والدین در تامین نیازهای اولیه خانواده هستند و تحت تاثیر استرس و ناامیدی قرار می‌گیرند. فقر و بیکاری خانواده‌ها منجر به محرومیت‌های اجتماعی و افزایش کودکان خیابانی،‌ ترک تحصیل، زباله‌گردی، اعتیاد و افزایش جرم می‌شود و نسل آینده با انبوهی جامعه‌ستیز مواجه خواهد شد. از این رو یکی از مهم‌ترین اولویت‌های دولت باید تعریف سیاست حمایتی روشن و ایجاد اشتغال و تامین درآمد پایدار برای دهک‌های پایین جامعه باشد. نشریه آفتاب خاورمیانه نشریه آفتاب خاورمیانه Sun, 14 Feb 2021 13:27:29 +0330