https://virgool.io/feed/@art.fatemi2910 آثار هنری ابوالفضل رنجبران، طراح گرافیک، با اشعار مرتبط به پوسترهای هنری و مذهبی، فارغ التحصیل رشته هنرهای تجسمی، کسب بیشترین مقامات برتر کشور fa 2026-06-16 10:50:18 https://files.virgool.io/upload/users/3131629/avatar/jSCwod.png?height=120&width=120 https://virgool.io/@art.fatemi2910 https://virgool.io/mahfel/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B1%D9%86%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-w5q3xtuonhae روایت عاشورا در قاب آثار هنری ابوالفضل رنجبران و دیگر هنرمندان کشوری در برج آزادیسوگواره هنر عاشورایی از سوم محرم تا پایان ماه صفر (20 تیر تا 14 شهریور ماه) در مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی برگزار می‌شود.به گزارش روابط عمومی برج آزادی؛ نمایشگاه سوگواره هنر عاشورایی شامل 56 پوستر با همکاری مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری با مفاهیم عاشورایی در کافه گالری، تالار آینه و تالار اقوام مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی برپا می‌شود.همچنین در نمایشگاه عکس عاشورایی که با همکاری معاونت هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برپا می‌شود، 80 قاب عکس از آیین، فرهنگ و رسوم عزاداری شهرهای ایران به نمایش گذاشته می‌شود.نمایشگاه نقاشی شامل 10 اثر فاخر از گنجینه هنرهای تجسمی برج آزادی و نمایشگاه اینفوگرافیک با معرفی اصحاب کربلا به صورت مفهومی از دیگر برنامه‌های این سوگواره هنری هستند.بر همین اساس مراسم افتتاحیه این سوگواره هنری، 19 تیرماه مصادف با سوم محرم، از ساعت 16 با حضور مدیران فرهنگی و هنرمندان برگزار می‌شود.اجرای تئاتر و نمایش میدانی، نی نوازی و موسیقی آیینی، پرده خوانی عاشورایی، چهارپایه خوانی، اجرای نمایش‌های هنری، کارگاه‌های هنری خط و نقاشی، موکب عزاداری و ... از برنامه‌های افتتاحیه این سوگواره هستند.این رویداد با هدف گسترش و توسعه فرهنگ عاشورایی و با تاکید بر هنرهای آیینی برگزار شده و یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن پرداختن به واقعه عظیم عاشورا و فلسفه آن است.علاقه‌مندان می‌توانند از 19 تیر لغایت 14 شهریور همه روزه به جز شنبه‌ها از ساعت 9 تا 20 از این سوگواره بازدید کنند.این آیین تصویری شامل آثاری از مرتضی اسدی، مسعود نجابتی، ابوالفضل رنجبران، مصطفی گودرزی، شیوا مطیع، امیر عبدالحسینی،حسین یوزباشی، محمد مکاریچیان، میکائیل براتی، سید محمد شریفی، مرتضی پورشاندیز، فاطمه منظوری، احمد عزیزپور، محمد ریاضی، صابر شیخ‌رضایی، محمدهادی قادری، علی وزیریان، سید حسن موسی‌زاده، حبیب صادقی، کاظم چلیپا، حسین خسروجردی، حسن یاقوتی، ایرج اسکندری، احمد آقاقلیزاده، کامیار صادقی، سید محسن حسینی، ناصر سیفی، امیرحسین آقامیری و خشایار قاضی‌زاده بود که با محوریت روایت‌های بصری و آیینی از واقعه عاشورا طراحی شد.روایت عاشورا در قاب آثار هنری ابوالفضل رنجبران و دیگر هنرمندان کشوری در برج آزادیاین پروژه بخشی از مجموعه‌رویدادهای «در سوگ سرو» بود که به شکل چندرسانه‌ای یعنی با زبان نور و تصویر و با همراهی موسیقی حماسی اجرایی شد.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. روایت عاشورا در قاب آثار هنری ابوالفضل رنجبران و دیگر هنرمندان کشوری در برج آزادیبه گزارش روابط عمومی مجموعه برج آزادی، مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها و رویدادهای هنری با محوریت آیین‌های سوگ و مضامین معنوی کربلا، همزمان با ماه‌های محرم و صفر 1447 (تیر و مرداد 1404) با عنوان «در سوگ سرو» در نگارخانه‌ها و فضاهای فرهنگی برج آزادی برگزار می‌شود. این رویداد هنری–فرهنگی با تمرکز بر بازنمایی تصویری و آیینی واقعه عاشورا و سنت‌های عزاداری ایرانی، شامل مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها، اجراهای نمایشی، کارگاه‌ها و برنامه‌های جانبی متنوع است:نمایشگاه ادوات تعزیه از مجموعه شخصی علی رضاپور شمس(ارائه ابزارها و اشیاء آئینی مربوط به هنر تعزیه، به عنوان بخشی از میراث ناملموس فرهنگی ایران).نمایشگاه پوسترهای عاشورایی: آثار گرافیکی با مضامین حماسی، عرفانی و انسانی عاشورا در قالب زبان طراحی معاصر.نمایشگاه عکس آئین‌های عزاداری اقوام ایرانی: مستند تصویری از سنت‌های عزاداری در مناطق مختلف ایران با تاکید بر تنوع فرهنگی.نمایشگاه عکس‌های تاریخی اماکن مذهبی از آرشیو استاد محمدعلی جدیدالاسلام: تصاویری حدود 85 ساله از اماکن زیارتی مشهد، کربلا، قم و دیگر مکان‌های مقدس؛ اسنادی ارزشمند از فضاهای مذهبی و اجتماعی گذشته.نمایشگاه نقاشی با مضامین عاشورایی: شامل آثار متنوع با رویکردهای نمادین، روایی و مفهومی به واقعه کربلا و شخصیت‌های آن.در ادامه این برنامه‌ها، چند رویداد ویژه نیز در قالب اجرا و تعامل مخاطب پیش‌بینی شده است:برگزاری ورکشاپ خوشنویسی با عنوان «ایران حسین» با حضور هنرمندان برجسته این حوزه.اجرای پرفورمنس‌های عاشورایی با الهام از مفاهیم عاشورا و آیین‌های سوگ سنتی.نمایش عاشورایی «نقطه سر خط» به کارگردانی محمدتقی رئیسی با روایتی نمایشی از مفاهیم محرم.برگزاری دومین دوره نمایشگاه قهوه‌خانه‌ای «آینه عشق» با تمرکز بر نگارگری‌های سنتی و مردمی مرتبط با واقعه عاشورا.اجرای ویژه «برج‌نگاره» با نمایش آثار تجسمی عاشورایی منتخب بر بدنه برج آزادی با مشارکت نهادهای هنری ذی‌ربط.پخش فیلم‌های کوتاه سینمایی با موضوع عاشورا در سالن «سیمولیشن» مجموعه، با هدف پیوند رسانه‌های نوین با مضامین آئینی.«در سوگ سرو» تا پایان ماه صفر میزبان عموم علاقه‌مندان، پژوهشگران و هنرمندان خواهد بود و علاقه‌مندان می‌توانند همه‌روزه به‌جز شنبه‌ها و ایام تعطیل رسمی از ساعت 10 تا 16 از این نمایشگاه‌ها و برنامه‌ها دیدن کنند.اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.عاشورا، غنی‌ترین منابع الهام برای هنرهایواقعه عاشورا، صرف‌نظر از جایگاه دینی و تاریخی آن، یکی از غنی‌ترین منابع الهام برای هنرهای در جهان اسلام و فراتر از آن به‌شمار می‌رود. این رویداد، با درون‌مایه‌هایی چون ایثار، ظلم‌ستیزی، وفاداری، آزادگی و شهادت، ظرفیت‌های بی‌پایانی برای خلق آثار هنری دارد که در قالب‌های مختلف از جمله سینما، تئاتر، موسیقی و نقاشی و پوسترهای گرافیکی، بخصوص تایپوگرافی تجلی یافته‌اند.با این‌حال، آنچه در این میان برجسته است، نه‌فقط محتوای حماسی عاشورا، بلکه ساختار روایی منحصربه‌فرد آن است که با قواعد درام‌نویسی جهان نیز همخوانی دارد. بسیاری از مفاهیم عمیق عاشورایی، به‌شکل مستقیم یا غیرمستقیم، در آثار شاخص غربی نیز بازتاب یافته‌اند.عاشورا، سفری درونی به جهان حقیقت و ایماناز سوی دیگر، پرداختن هنری به عاشورا، صرفاً یک تجربه زیبایی‌شناختی یا هنری نیست، بلکه سفری درونی به جهان حقیقت و ایمان است. هنرمندی که می‌خواهد از این چشمه جوشان بهره‌مند شود، ناگزیر باید پیوندی شخصی، عمیق و صادقانه با روح عاشورا برقرار کرده باشد. تاریخ هنر دینی نشان داده است که ماندگارترین آثار، از دل همین پیوندهای ایمانی و تجربه‌های زیسته برآمده‌اند. صرف بهره‌گیری از تکنیک‌های پیشرفته یا فیلمنامه‌نویسی حرفه‌ای، بدون حضور یک روح باورمند در پس اثر، نمی‌تواند مخاطب را به حقیقت عاشورا نزدیک کند. از همین‌رو، مسئله ایمان، نه صرفاً یک موضوع اخلاقی، بلکه بنیانی برای آفرینش اثر هنری در این حوزه است.در پایان:جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران هنر هنر Wed, 20 Aug 2025 15:01:02 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B1%D9%86%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF-a37njwca9web سوگواره هنر عاشورایی از سوم محرم تا پایان ماه صفر (۲۰ تیر تا ۱۴ شهریور ماه) در مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی برگزار می‌شود.برج آزادی میزبان آثار عاشورایی ابوالفضل رنجبران شدنمایشگاه سوگواره هنر عاشورایی شامل ۵۶ پوستر با همکاری مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری با مفاهیم عاشورایی در کافه گالری، تالار آینه و تالار اقوام مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی برپا می‌شود.همچنین در نمایشگاه عکس عاشورایی که با همکاری معاونت هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برپا می‌شود، ۸۰ قاب عکس از آیین، فرهنگ و رسوم عزاداری شهرهای ایران به نمایش گذاشته می‌شود.نمایشگاه نقاشی شامل ۱۰ اثر فاخر از گنجینه هنرهای تجسمی برج آزادی و نمایشگاه اینفوگرافیک با معرفی اصحاب کربلا به صورت مفهومی از دیگر برنامه‌های این سوگواره هنری هستند.آثار عاشورایی ابوالفضل رنجبران در برج نگاره برج آزادیبه گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، گزیده‌ای از آثار عاشورایی مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری و برج آزادی، در قالب‌هایی چون تایپوگرافی، نقاشی، نقاشی‌خط، نگارگری، پوستر، نقاشی قهوه‌خانه‌ای، خوشنویسی، آثار حجمی و عکس‌های تاریخی روی دیواره برج آزادی به نمایش درآمد.این آیین تصویری شامل آثاری از مرتضی اسدی، مسعود نجابتی، ابوالفضل رنجبران، مصطفی گودرزی، شیوا مطیع، امیر عبدالحسینی،حسین یوزباشی، محمد مکاریچیان، میکائیل براتی، سید محمد شریفی، مرتضی پورشاندیز، فاطمه منظوری، احمد عزیزپور، محمد ریاضی، صابر شیخ‌رضایی، محمدهادی قادری، علی وزیریان، سید حسن موسی‌زاده، حبیب صادقی، کاظم چلیپا، حسین خسروجردی، حسن یاقوتی، ایرج اسکندری، احمد آقاقلیزاده، کامیار صادقی، سید محسن حسینی، ناصر سیفی، امیرحسین آقامیری و خشایار قاضی‌زاده بود که با محوریت روایت‌های بصری و آیینی از واقعه عاشورا طراحی شد.این پروژه بخشی از مجموعه‌رویدادهای «در سوگ سرو» بود که به شکل چندرسانه‌ای یعنی با زبان نور و تصویر و با همراهی موسیقی حماسی اجرایی شد.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.عاشورا، غنی‌ترین منابع الهام برای هنرهایواقعه عاشورا، صرف‌نظر از جایگاه دینی و تاریخی آن، یکی از غنی‌ترین منابع الهام برای هنرهای در جهان اسلام و فراتر از آن به‌شمار می‌رود. این رویداد، با درون‌مایه‌هایی چون ایثار، ظلم‌ستیزی، وفاداری، آزادگی و شهادت، ظرفیت‌های بی‌پایانی برای خلق آثار هنری دارد که در قالب‌های مختلف از جمله سینما، تئاتر، موسیقی و نقاشی و پوسترهای گرافیکی، بخصوص تایپوگرافی تجلی یافته‌اند.با این‌حال، آنچه در این میان برجسته است، نه‌فقط محتوای حماسی عاشورا، بلکه ساختار روایی منحصربه‌فرد آن است که با قواعد درام‌نویسی جهان نیز همخوانی دارد. بسیاری از مفاهیم عمیق عاشورایی، به‌شکل مستقیم یا غیرمستقیم، در آثار شاخص غربی نیز بازتاب یافته‌اند.عاشورا، سفری درونی به جهان حقیقت و ایماناز سوی دیگر، پرداختن هنری به عاشورا، صرفاً یک تجربه زیبایی‌شناختی یا هنری نیست، بلکه سفری درونی به جهان حقیقت و ایمان است. هنرمندی که می‌خواهد از این چشمه جوشان بهره‌مند شود، ناگزیر باید پیوندی شخصی، عمیق و صادقانه با روح عاشورا برقرار کرده باشد. تاریخ هنر دینی نشان داده است که ماندگارترین آثار، از دل همین پیوندهای ایمانی و تجربه‌های زیسته برآمده‌اند. صرف بهره‌گیری از تکنیک‌های پیشرفته یا فیلمنامه‌نویسی حرفه‌ای، بدون حضور یک روح باورمند در پس اثر، نمی‌تواند مخاطب را به حقیقت عاشورا نزدیک کند. از همین‌رو، مسئله ایمان، نه صرفاً یک موضوع اخلاقی، بلکه بنیانی برای آفرینش اثر هنری در این حوزه است.در پایان:جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران هنر هنر Wed, 20 Aug 2025 14:51:19 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%B7-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%DB%8C%D9%87-uc736s4q6bns تاریخچه خط و خوشنویسی کُره‌ای (سه‌یه)خوشنویسی کره ایحروف چینی در اوایل قرن های دوم و سوم میلادی به همراه گسترش بوداگرایی به کشور کره وارد شد. در قرن هشتم میلادی کیم سانگ استاد خوشنویسی در کره به شهرت رسید و آثار او را با کارهای وانگ ژی چی چینی مقایسه می کردند. در قرن چهاردهم، سبک های منحنی دار ژائو منگفو در کره رواج یافت. در این سال ها بود که خوشنویسی کره ای به سمت رسمی شدن پیش رفت. با وجود این، کیم جونگ هی خوشنویسی کره ای را در اوایل سده نوزدهم با پدید آوردن سبک جوسا دگرگون کرد.خوشنویسی کره ای با خط هانگول یا خط هانجاخوشنویسی کره ای با خط هانگول یا هانجا نوشته می شود. از آنجایی که در سال های 1910 تا 1945 در مدارس حروف چینی را به کار می بردند از خوشنویسی با حروف هانجا استفاده می شد. پس از آن با افزایش ناسیونالیسم ملی، به کارگیری هانگول بیشتر شده و کارهای بیشتری با آن پدید آمد. خطاطی کره ای که سویه نیز نام دارد، به دستخط هنری سنتی کره ای اطلاق می شود. خطاطی در فرهنگ کره ای هانجا (واژه نگاشت چینی) و هانگول (الفبای بومی کره ای) را در بر می گیرد.خطاطی اولیه کره ای منحصرا به رسم الخط هانجا نگاشته می شد. هانجا واژه نگاشت چینی بود که در ابتدا برای نوشتن زبان کره ای مورد استفاده قرار می گرفت. در طی دودمان های گوریو و چوسون اشیای سودمند به مانند پایه قلمو، قفل، بخوردان، ظروف چینی، اسباب چوبی و جلادار و آهن های علامت زن منقش به خطاطی می شدندحتی پس از اختراع رسم الخط کره ای یا هانگول در سال ۱۴۴۳، خوشنویسان کره ای حروف چینی را ترجیح می دادند زیرا آنها الفبای چینی را معتبرتر می پنداشتند. هانجا تا اواخر قرن نوزدهم میلادی به عنوان الفبای رسمی کره مورد استفاده قرار می گرفت.پس از اینکه کره جنوبی و کره شمالی بعد از جداییشان به صورت جداگانه هانگول را به عنوان رسم الخاط رسمی زبان کره ای نهادینه کردند، این موضوع دستخوش دگرگونی شد. امروزه بسیاری از خطاطان به ویژه در کره جنوبی با سبک های جدید هانگول کار آزموده شده اند، سبک هایی که به بخش مهمی از عرف بزرگتر خطاطی کره ای بدل گشته است.خوشنویسی کره‌ای (به هانگول: 서예) (به هانجا: 書藝) (با تلفظ Seoye) به هنر نوشتاری زبان کره‌ای با خط هانگول یا هانجا گفته می‌شود.تاریخچه خوشنویسی کره‌ایحروف چینی در اوایل قرن‌های دوم و سوم میلادی به همراه گسترش بوداگرایی به کشور کره وارد شد. تحسین فرهنگ دودمان تانگ در دوره سیلای متحد و نیز در قرن هشتم میلادی ادامه یافت؛ در این قرن بود که کیم سانگ استاد خوشنویسی اهل کره مشهور شد و خطاطی‌های او را با کارهای وانگ ژی‌چی چینی مقایسه می‌کردند.چوئه چیون شاعر نیز به خاطر خوشنویسی‌هایش مشهور بوده و یکی از آثار او به صورت سنگ‌نوشته در هائوندائه در بوسان هنوز هم وجود دارد.سبک گوشه‌دار استادان اولیه تانگ، یو شینان، اویانگ ژون و چو سویلیانگ تا سده چهاردهم بکار می‌رفت تا اینکه در این سده، سبک‌های منحنی‌دار ژائو منگفو رواج یافت. در این سال‌ها بود که خوشنویسی کره‌ای به سمت رسمی شدن پیش رفت. کیم جونگ هی خوشنویسی کره‌ای را در اوایل سده نوزدهم با پدید آوردن سبک جوسا (از روی سبک چینی لیشو) دگرگون کرد.از آنجاییکه در سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۴۵ در مدارس حروف چینی را بکار می‌بردند از خوشنویسی با حروف هانجا استفاده می‌شد. پس از آن با افزایش ناسیونالیسم ملی، به‌کارگیری هانگول بیشتر شده و کارهای بیشتری با آن پدید آمد. پنج گونه عمده از خطاطی هانجای کره ای وجود دارد که از خوشنویسی چینی مشتق شده اند.1) جونسوجونسو در لغت به معنی رسم الخط مهری می باشد. رسم الخط مهری به رسم الخط منظم شده اطلاق می شود. آن به خاطر یکنواختی ضخامت و فواصل خطوط عمودی، افقی و منحنی وار مورد ملاحظه قرار می گیرد. بنابراین آن غالبا برای مهرها و نشان ها مورد استفاده قرار می گیرد.2) چوسوچوسو به معنی رسم الخط شکسته یا چمنی می باشد. آن به خاطر ضربات تکی موثر قلمو مشهور است. دست خط بیش از اندازه شکسته برای بیشتر مردم قابل خواندن نیست زیرا حروف مختلف در زمانیکه با دست خط شکسته نوشته می شوند ممکن است به همدیگر شبیه به نظر برسند.3) هه سوهه سو معنی رسم الخط قطعه ای را می دهد. حروف رسم الخط قطعه ای اساسا در داخل یک فضای مربعی قرار می گیرند، در حالیکه هر حرف تقریبا نسبت ابعادی یکسانی را در برمیگرد. حروف چینی غالبا از این فونت بهره می جویند.4) هِنگ سوهِنگ سو به معنی رسم الخط نیمه شکسته می باشد. رسم الخط نیمه شکسته نوعی خط است که بین رسم الخط های قطعه ای و شکسته قرار می گیرد. آن برای بیشتر مردم قابل خواندن است و کاربردی تر بوده و کتابت آن سریع تر می باشد.5) یه سویه سو معنی رسم الخط رسمی را می دهد. رسم الخط رسمی از گونه رسم الخط مهری توسعه یافته است. ظاهر آنها زاویه ای بوده و در مقایسه با رسم الخط مهری یا شکسته خوانایی به مراتب بیشتری دارند.نتیجه گیری:خَط و سپس خط خوش مشهور به هنر خوشنویسی هنر یا وسیله‌ای برای ثبت و نوشتن اندیشه‌ها با استفاده از نشانه‌ها است که به چشم آشنا باشد و دیده شود. در واقع، بشر از زمانی که خواست آنچه را می‌اندیشد نقش کند، به جهان خط و نگارش، گام نهاد. امروزه خط لاتین پر استفاده‌ترین و شناخته شده‌ترین خط در جهان است.پیدایش خط در میان جوامع بشری آنقدر اهمیت دارد که آن را مبنای شروع تاریخ قرار داده‌اند و سرگذشت انسان پیش از اختراع خط را دوران «پیشا تاریخی» یا پیش از تاریخ می‌خوانند. در این میان، جوامع و تمدن‌های مختلف سعی کرده‌اند شیوه نگارش مختص به خود را داشته باشند و آن را با هنر درآمیزند که حاصلش خوشنویسی شد.خط وسیله یا هنری است برای ثبت و نوشتن اندیشه‌ها با استفاده از نشانه‌ها. خواجه حافظ شیرازی میگوید: خط زبان دست است و حافظ افکار و آثار. بی تردید یکی از مهمترین و شاید شگفت انگیزترین ابداعات انسان در هزاره ی سوم پیش از میلاد ییدایش خط است و تاریخچه پیداش آن فرایند پیچیده ای دارد.احتمالا اولین تلاش‌های بشر برای ثبت اسناد، نقاشیهای درون غارها بوده است، که دست کم بیست هزار سال قدمت دارند و ی نشانه‌های سفالی که ده هزار سال از عمر آن میگذرد. این کارها غالباً از نخستین ابداعات انسان‌ها در نوشتار به شمار می‌آیند، گرچه از دید زبان شناسان با توجه به تعریفی که از خط ارائه می‌دهند این نشانه‌ها داری ویژگی‌های یک نظام نوشتاری نیستند.در آن زمان تلاش انسان برای یافتن نوشتار، مربوط به نگه داشتن محاسبه فعالیت های کشاورزی و دامداری بوده‌است. خط بر اساس نیازی اقتصادی و بازرگانی و حکومتی و ارتباط با ملل‌ها برای ثبت اموال معابد اختراع شد.نوشتار، نخستین تلاش انسان برای ثبت دارایی خود نبود، زیرا پیش از خط و نوشتار استفاده از چوب خط، ژتونهای گلی، سنگی و موارد مشابه رواج داشت. این سیستم‌ها همچنان پس از اختراع خط نیز استفاده می شدند (مانند استفاده از چرتکه در عصر رایانه). حروف چینی در اوایل قرن‌های دوم و سوم میلادی به همراه گسترش بوداگرایی به کشور کره وارد شد. تحسین فرهنگ دودمان تانگ در دوره سیلای متحد و نیز در قرن هشتم میلادی ادامه یافت؛ در این قرن بود که کیم سانگ استاد خوشنویسی اهل کره مشهور شد و خطاطی‌های او را با کارهای وانگ ژی‌چی چینی مقایسه می‌کردند. چوئه چیون شاعر نیز به خاطر خوشنویسی‌هایش مشهور بوده و یکی از آثار او به صورت سنگ‌نوشته در هائوندائه در بوسان هنوز هم وجود دارد.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 15:50:39 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%B7-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86%DB%8C-rkjgmxqtmlpa تاریخچه خط و خوشنویسی ژاپنیخوشنویسی در ژاپنخوشنویسی سنتی چینی در حدود 600 پس از میلاد به ژاپن راه یافت و تا امروزه تمرین و تغییر شکل آن ادامه یافته است. قدیمی ترین متن خوشنویسی شده ژاپنی در هاله نور مجسمه یاکوشی نیورای در معبد هوریو ـ جی قرار دارد. برای مدت زمان طولانی، وانگ ژی چی، هنرمند خوشنویس چینی قرن چهارم میلادی الگوی خوشنویسان در ژاپن بود، اما پس از پدید آمدن حرف های ژاپنی هیراگانا و کاتاکانا، سامانه نگارش زبان ژاپنی گسترش یافت و خوشنویسان ژاپنی سبک هایی ویژه ژاپن پدید آوردند.انسان و گامی به جهان خط و نگارشاولین نمونه‌های ژتون را می توان در ده هزار سال پیش از میلاد یافت. در ابتدا از ژتون‌های ساده استفاده می شد، اما بعدها برای ژتون‌ها پاکت‌های سفالی ساختند و به مقصد ارسال می‌کردند.دریافت کننده با شکستن بسته بندی سفالی می توانست ژتون‌های درون آنرا بشمارد. در سومر به ژتون، سنگ می‌گفتند و تا هزاره دوم پیش از میلاد از آن استفاده می کردند. این ژتونها در ایران نیز رواج داشتند. در واقع، از زمانی که انسان خواست آنچه را می‌اندیشد نقش کند، گام به جهان خط و نگارش نهاد.ابزارهای سنتی، در خوشنویسی ژاپنیدر خوشنویسی جدید ژاپنی مجموعه ای از ابزارها را بکار می‌برند. از ابزارهای سنتی آن می توان به جوهر جامد، واشی (کاغذ سنتی ژاپنی)، سنگ جوهر که آن را ساییده و با آب مخلوط می کنند، وزنه کاغذ برای نگه داشتن کاغذ، پارچه برای گذاشتن زیر کاغذ تا جوهر از پشت کاغذ بیرون نزند و قلم مو اشاره کرد.در هنگام آماده کردن، آب را بر سنگ جوهر می ریزند و با جوهر جامد می سایند تا جوهر مایع پدید آید. قلم موها در اشکال و اندازه های گوناگون و بیشتر از موی زبر حیوانات ساخته می شوند.امروزه خوشنویسی یکی از درس های مدارس ابتدایی در سیستم آموزشی اجباری ژاپن است. البته در دبیرستان، خوشنویسی یکی از دروس اختیاری هنر به شمار می رود.خوشنویسی ژاپنی یا شودو (به ژاپنی: 書道) هنر خوشنویسی زبان ژاپنی است. برای مدت زمان طولانی، وانگ ژی‌چی، هنرمند خوشنویس چینی قرن چهارم میلادی الگوی خوشنویسان در ژاپن بود اما پس از پدید آمدن حرف‌های ژاپنی هیراگانا و کاتاکانا، سامانه نگارش زبان ژاپنی گسترش یافت و خوشنویسان ژاپنی سبک‌هایی ویژه ژاپن پدیدآوردند.خوشنویسی ژاپنی از خوشنویسی چینی پدیدار شدخوشنویسی ژاپنی از خوشنویسی چینی گرفته شده و به همین دلیل اصول اولیه و تکنیک‌های آن‌ها بسیار به هم شبیه است.سبک‌های خوشنویسی ژاپنیغالباً آن را با جوهر (به ژاپنی: 墨) (SUMI) و روی کاغذ واشی (به ژاپنی: 和紙) می‌نویسند و دارای سبک‌های زیر است:1) تنشو (به ژاپنی: 篆書) (به چینی: zhuànshū)2) ریشو (به ژاپنی: 隸書) (به چینی: lìshū)3) کایشو (به ژاپنی: 楷書) (به چینی: kǎishū)4) جیوشو (به ژاپنی: 行書) (به چینی: xíngshū)5) سوشو (به ژاپنی: 草書) (به چینی: cǎoshū)در خوشنویسی جدید ژاپنی مجموعه‌ای از ابزارها را بکار می‌برند. از ابزارهای سنتی آن می‌توان این موارد را نام برد:1)جوهر جامد (به ژاپنی: 墨، sumi)2)واشی (به ژاپنی: 和紙) (کاغذ سنتی ژاپنی)3) سنگ جوهر (به ژاپنی: 硯، suzuri) - که آن را ساییده و با آب مخلوط می‌کنند.4) وزنه کاغذ (به ژاپنی: 文鎮، bunchin) - برای نگه‌داشتن کاغذ.5)پارچه (به ژاپنی: 下敷き، shitajiki) - برای گذاشتن زیر کاغذ تا جوهر از پشت کاغذ بیرون نزند.5)قلم‌مو (به ژاپنی: 筆، fudé)ریشه خط و خوشنویسی چینیدر هنگام آماده کردن، آب را بر سنگ جوهر می‌ریزند و با جوهر جامد می‌سایند تا جوهر مایع پدید آید. از آنجاییکه این کار زمان‌بر است امروزه تازه‌کاران، جوهرهای آماده مایع را بکار می‌برند. هنرآموزان پیشرفته‌تر به ساییدن جوهر خود علاقه دارند.قلم‌موها در اشکال و اندازه‌های گوناگون و بیشتر از موی زبر حیوانات ساخته می‌شوند. (بیشتر از مو و پشم بز و گوسفند و نیز یال اسب استفاده می‌شود) دسته قلم‌موها را از چوب، بامبو، پلاستیک و مواد دیگر می‌سازند.ریشه خوشنویسی در چین به قرن ۲۲ پیش از میلاد می‌رسد زمانی‌که که تصویرنگاشت‌ها را برای امور مذهبی روی استخوان می‌نوشتند. لی سی، نخست‌وزیر دربار دودمان چین، در قرن سوم پیش از میلاد نوشتار استانداردی ارائه کرد.او شکلی از تصویرنگاشت را تصویب کرد که باید در اندازه‌های مربع‌های یکنواخت و تنها با هشت ضربه قلم نوشته شوند. او همچنین مشخص کرد که نوشته‌ها از بالا به پایین و از راست به چپ نوشته شوند. خوشنویسی کایشو سنتی چینی در حدود ۶۰۰ پس از میلاد به ژاپن راه یافت و تا امروزه تمرین و تغییر شکل آن ادامه یافته‌است.قدیمی‌ترین متن خوشنویسی شده ژاپنی در هاله نور مجسمه یاکوشی نیورای در معبد هوریو-جی قرار دارد. این خوشنویسی ژاپنی در سبک شاکیتای (写経体) نوشته شده‌است که در دوران شش دودمان سبکی شناخته شده بوده‌است.خوشنویسی پیش از دوره نارادوره نارا (به ژاپنی: 奈良時代, Nara jidai) بخشی از تاریخ کشور ژاپن است که از سال ۷۱۰ تا ۷۹۴ میلادی را پوشش می‌دهد.در معبد هوریو - جی نوشته‌هایی در مورد سوترای گل نیلوفر از جمله هوکه گیشو (法華義疏) نیز نگهداری می‌شود که متعلق به قرن ۷ میلادی است و قدیمی‌ترین نوشته ژاپنی است. متن آن به سبک سوشو نوشته شده و در دوره آسوکا برای آن تصویرسازی هم شده‌است. قدیمی‌ترین سوترای دست‌نویس ژاپنی، کونگو جودارانیکیو است که در ۶۸۶ میلادی بدست راهب هورین نوشته شده‌است و سبک آن از کار اویانگ خون الهام گرفته‌است.سنگ شکسته پل اوجی (به ژاپنی: 宇治橋断碑) متعلق به میانه قرن هفتم میلادی و سنگ شهرستان ناسو (به ژاپنی: (那須国造碑) نمونه‌هایی از این زمان هستند. هر دوی این نوشته‌ها نمونه‌هایی از سبک خوشنویسی دودمان وی شمالی هستند.در قرن هفتم، دودمان تانگ در چین به برتری رسیدند. دومین امپراتور آن‌ها، تایتسونگ، کارهای وانگ ژی‌چی را ستود و به او اعتبار بخشید و این امر خوشنویسان ژاپنی را نیز تحت تأثیر قرار داد. تمامی کارهای این خوشنویس چینی گم شده‌اند ولی کپی‌هایی که از روی کارهای او انجام شده باقی‌ماندند و منابع خوبی برای ادامه راه او باقی گذاشتند؛ از جمله این کپی‌ها می‌توان به گاکی رون (楽毅論) اشاره کرد که به سبک وانگ ژی‌چی و بدست شهبانو کومیو نوشته شده‌است.خوشنویسی دوره هیاندوره هِی‌آن (به ژاپنی: 平安時代, Heian jidai) در تاریخ ژاپن فاصله زمانی سال‌های ۷۹۴ تا ۱۱۸۵ میلادی را در بر می‌گیرد. با دوره هِی‌آن دوران تاریخ باستانی ژاپن به آخر می‌رسد و عصر فئودالی آغاز می‌شود. نام این دوره از پایتخت آن هِی‌آن‌کیو می‌آید که امروز کیوتو نامیده می‌شود. آخرین بخش کلاسیک تاریخ ژاپن است که از ۷۹۴ تا ۱۱۸۵ اجرا می‌شود. امپراتور کانمو، پایتخت ژاپن را به هی‌آن-کیو (مدرن کیوتو) منتقل کرد.امپراتور کامو پایتخت را ابتدا در سال ۷۸۴ میلادی از هیجو کیو در نارا به ناگااوکا کیو و سپس در ۷۹۴ میلادی به هیان کیو در کیوتو منتقل کرد. این آغاز دوره هیان بود که از آن با نام دوره طلایی ژاپن نام می‌برند. در اوایل این دوره تغییری در تأثیرات برگرفته از خوشنویسی چینی روی نداد.به عنوان مثال در دوره امپراتور ساگا، طبقه اشرافی و زنان درباری همچنان از خوشنویسی‌های اشعار چینی برای تمرین استفاده می‌کردند.از خوشنویسی‌های باقی‌مانده از سایچو و کوکای می‌توان فهمید که تأثیر وانگ ژی‌چی بر خوشنویسی ژاپن همچنان پابرجاست. آثار خوشنویسان دیگر چینی از جمله اویانگ ژون و یان ژنکینگ نیز مورد توجه قرار می‌گرفت.در همین دوره بود که سبک خوشنویسی ویژه ژاپن نیز ایجاد شد. سیستم نوشتاری واجی کانا نیز برای نوشتن صداهایی که با کلمات وام‌گرفته چینی نمی‌شد نوشت پدید آمد. خوشنویسان ژاپنی هنوز واژه‌های اصلی، کانجی (漢字) را در همان مربع به جا مانده از دوران قبل می‌نوشتند. سوکو شوجیتسو اولین متنی است که در آن سبک خوشنویسی ویژه ژاپن دیده می‌شود. این متن شعری تانکا (短歌) بود که در ۷۴۹ میلادی نوشته شد و با خوشنویسی چینی تفاوت‌هایی داشت.خوشنویسی دوره کاماکورا و موروماچیرسیدن میناموتو نو یوریتومو به عنوان شوگون که پس از شورش‌های هوگن و هیجی و پیروزی خاندان میناموتو بر خاندان تایرا بود، باعث به وجود آمدن دوره‌ای جدید در ژاپن شد که با نام دوره کاماکورا (۱۱۸۵–۱۳۳۳) شناخته‌شد. در این دوره که به دوران نظامیگری معروف شد ارتباط با چین که دودمان سونگ در آن حکومت می‌کرد بیشتر شد و بوداگرایی در ژاپن شکوفا شد.راهبان بودایی همچون شونجو که در چین تحصیل می‌کردند پس از بازگشت به ژاپن کتاب‌هایی با خود می‌آوردند که در پدید آمدن و نیرو گرفتن سبک خوشنویسی کایشو بسیار تأثیرگذاردند.همچنین بومی شدن ماندگار شدن راهبان چینی در ژاپن که با تشویق افرادی صاحب قدرتی چون هوجو توکیوری صورت می‌گرفت بر این امر تأثیرگذار بود.معبد کنچو-جی در منطقه کاماکورا که آن را رانکی دوریو بنیان نهاد هنوز هم دارای آثار بسیاری از آن دوره است. با گسترش رینزایی ذن گرایش به سبکی کمتر تکنیکی که حالت‌های ذن در آن نمایان است بیشتر گشت که از نمونه‌های آن می‌توان به کارهای موسو سوسکی اشاره کرد که با سبک پالوده شده سوشو نوشته شده‌است.کارهای فوجیوارا نو شونزی و فوجیوارا نو تیکا در سبک وایو از بهترین نمونه‌های خوشنویسی در اواخر دوره هیان و اوایل دوره کاماکورا است.ناآرامی و آشوب سیاسی و نظامی در دوره موروماچی (۱۳۳۶–۱۵۳۷) نیز ادامه داشت. پس از اینکه آشی‌کاگا تاکااوجی توانست امپراتور گودای‌گو را از کیوتو بیرون کرده و شگون‌سالاری آشی‌کاگا را ایجاد کند، باهم‌آمیختن اعضای بارگاه امپراتوری، اربابان، سامورایی‌ها و راهبان ذن به ایجاد نوعی فرهنگ جدید کمک کرد که به شکوفایی هنرها انجامید.با به قدرت رسیدن ایککیو سوجون در معبد دایتوکو-جی، خوشنویسی به بخشی از مراسم چای ژاپنی در قرن پانزدهم تبدیل شد.خوشنویسی دوره ادودوره ادو (به ژاپنی: 江戸時代, Edo jidai) بخشی از تاریخ دوران پیشامدرن ژاپن است که از سال ۱۶۰۳ تا ۱۸۶۸ میلادی را در بر می‌گیرد. این دوره همچنین با نام دوره توکوگاوا نیز شناخته می‌شود. توکوگاوا ایه‌یاسو در سال ۱۶۰۳ قدرت را در دست گرفت و شوگون‌سالاری توکوگاوا را بنیان‌گذاری کرد.در پایه‌گذاری شوگون‌سالاری توکوگاوا، توکوگاوا ایه‌یاسو بیشترین بهره را از تلاش‌های اودا نوبوناگا و تویوتومی هیده‌یوشی برد و حکومتی را سامان داد که پانزده نسل قدرت را در اختیار داشت. او مرکز فرمانروایی خود را ادو (توکیوی امروزی) قرار داد. در این دوره کشور در میان بیش از دویست دای‌میو تقسیم شده بود.در دوره ادو ساموراییها بالاتر از کشاورزان و صنعتگران و بازرگانان، که مردم عادی به‌شمار می‌آمدند، قرار گرفتند. شوگون‌سالاران ادو تحت عنوان تجمل‌ستیزی قانون‌هایی را علیه مدل مو، لباس و آویزه‌های اضافی به تصویب رساندند.دوره ادو با به قدرت رسیدن توکوگاوا ایه‌یاسو در بین سال‌های ۱۶۰۳ تا ۱۶۱۵ و پایه‌گذاری شوگون‌سالاری توکوگاوا بنیان نهاده شد و دوره ۲۵۰ ساله پرثباتی را در ژاپن پدید آورد که تا نیمه دوم سده نوزدهم جریان داشت. در این دوره بر بوشیدو (به ژاپنی: 武士) (راه و روش جنگاوری) و سیاست ساکوکو (به ژاپنی: 鎖國) (انزوای ژاپن از دیگر کشورهای جهان) پافشاری می‌شد.پژوهش‌های خوشنویسی در این دوره بیشتر بر سبک کارایو (唐様) از چین دودمان مینگ بود. اینگن و اوباکو از شاخه‌های بوداگرایی ذن ژاپن و نیز مدرسه خوشنویسی دایشی، هر یک بهبودها و دگرگونی‌هایی در خوشنویسی پدیدآوردند. مدرسه خوشنویسی دایشی بر هشت اصل یونگ (永字八法) که به وانگ شی‌ژی برمی‌گشت و نیز ۷۲ گونه هیسی که به استاد وانگ شی‌ژی (وی شو) برمی‌گشت پافشاری می‌کرد.در ۱۶۶۴ چاپ دوباره این اصول تغییری مهم در تئوری خوشنویسی پدیدآورد.خوشنویسانی چون هوسویی هوتاکو بعدها سبک کارایو را پیشرفت دادند. در ابتدای دوره ادو نیز هونامی کوئتسو (۱۵۵۸–۱۶۳۷) با افزودن طرح‌های زیبای نقاشی همچون گل، پروانه یا شکل‌های مدور بر زمینه کاغذ، ساختاری شعرگونه به خوشنویسی‌ها افزود. او به همراه کونوئه نوبوتادا (۱۵۶۵–۱۶۱۴) و شوکادو شوجو (۱۵۸۴–۱۶۳۹)، سه خوشنویس بزرگ زمان خود در سبک وایو (和様) بودند که نمونه‌های خوشنویسی ویژه ژاپن را پدیدآوردند؛ آن‌ها را با نام سه کانی سانپیتسو (寛永三筆) نیز می‌شناسند.در حدود ۱۷۳۶ که توکوگاوا یوشیمونو که سیاست انزوای ژاپن را کمتر کرد، واردات ژاپن از دیگر کشورها و همچنین تأثیرگیری فرهنگی ژاپن از چین بیشتر شد. ادیبان ژاپنی از خوشنویسی‌های سبک‌های وایو استقبال کردند و کارهای سنتی همچون آثار وانگ ژی‌چی و ون ژنگ‌مینگ و همچنین کارهای هنرمندان سبک جدیدتر سوشو همچون ژانگ شو، هوآی سو و می فو وارد کشور شد. کونوئه ایهیرو کارهای زیادی با کانا در سبک وایو انجام داد اما در آن دوره سبک کارایو بیشتر تمرین می‌شد.نمونه‌ّایی از این خوشنیسی‌ها بدست استادان کوکوگاکو (به ژاپنی: 國學، مطالعات ملی) یا شاعران و نقاشانی چون فوکودا چیو-نی، یوسا بوسون و ساکای هوییتسو نگهداری شد و باقی مانده‌اند.امروزه خوشنویسی یکی از درس‌های مدارس ابتدایی در سیستم آموزشی اجباری ژاپن است. در دبیرستان، خوشنویسی یکی از دروس اختیاری هنر است (درس‌های اختیاری دیگر هنر عبارتند از موسیقی و نقاشی). همچنین یکی از انجمن‌های پرطرفدار در دوران دبیرستان است به ویژه پس از اینکه خوشنویسی نمایشی پدید آمد.برخی از دانشگاه‌ها همچون دانشگاه تسوکوبا، دانشگاه گاکوگی توکیو و دانشگاه آموزش فوکوکا بخش‌های ویژه‌ای برای پژوهش‌های خوشنویسی با تأکید بر برنامه‌های آموزش معلم در خوشنویسی دارند. خوشنویسی ژاپنی بسیاری از هنرمندان غربی را نیز در طول قرن‌ها به خود شیفته کرده‌است.نتیجه گیری:خَط و سپس خط خوش مشهور به هنر خوشنویسی هنر یا وسیله‌ای برای ثبت و نوشتن اندیشه‌ها با استفاده از نشانه‌ها است که به چشم آشنا باشد و دیده شود. در واقع، بشر از زمانی که خواست آنچه را می‌اندیشد نقش کند، به جهان خط و نگارش، گام نهاد. امروزه خط لاتین پر استفاده‌ترین و شناخته شده‌ترین خط در جهان است.پیدایش خط در میان جوامع بشری آنقدر اهمیت دارد که آن را مبنای شروع تاریخ قرار داده‌اند و سرگذشت انسان پیش از اختراع خط را دوران «پیشا تاریخی» یا پیش از تاریخ می‌خوانند. در این میان، جوامع و تمدن‌های مختلف سعی کرده‌اند شیوه نگارش مختص به خود را داشته باشند و آن را با هنر درآمیزند که حاصلش خوشنویسی شد.خط وسیله یا هنری است برای ثبت و نوشتن اندیشه‌ها با استفاده از نشانه‌ها. خواجه حافظ شیرازی میگوید: خط زبان دست است و حافظ افکار و آثار. بی تردید یکی از مهمترین و شاید شگفت انگیزترین ابداعات انسان در هزاره ی سوم پیش از میلاد ییدایش خط است و تاریخچه پیداش آن فرایند پیچیده ای دارد.احتمالا اولین تلاش‌های بشر برای ثبت اسناد، نقاشیهای درون غارها بوده است، که دست کم بیست هزار سال قدمت دارند و ی نشانه‌های سفالی که ده هزار سال از عمر آن میگذرد. این کارها غالباً از نخستین ابداعات انسان‌ها در نوشتار به شمار می‌آیند، گرچه از دید زبان شناسان با توجه به تعریفی که از خط ارائه می‌دهند این نشانه‌ها داری ویژگی‌های یک نظام نوشتاری نیستند.در آن زمان تلاش انسان برای یافتن نوشتار، مربوط به نگه داشتن محاسبه فعالیت های کشاورزی و دامداری بوده‌است. خط بر اساس نیازی اقتصادی و بازرگانی و حکومتی و ارتباط با ملل‌ها برای ثبت اموال معابد اختراع شد.خوشنویسی سنتی چینی در حدود 600 پس از میلاد به ژاپن راه یافت و تا امروزه تمرین و تغییر شکل آن ادامه یافته است. قدیمی ترین متن خوشنویسی شده ژاپنی در هاله نور مجسمه یاکوشی نیورای در معبد هوریو ـ جی قرار دارد. برای مدت زمان طولانی، وانگ ژی چی، هنرمند خوشنویس چینی قرن چهارم میلادی الگوی خوشنویسان در ژاپن بود، اما پس از پدید آمدن حرف های ژاپنی هیراگانا و کاتاکانا، سامانه نگارش زبان ژاپنی گسترش یافت و خوشنویسان ژاپنی سبک هایی ویژه ژاپن پدید آوردند.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 15:47:15 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%B7-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AC%DB%8C-unbehesipnkc تاریخچه خط و خوشنویسی گرجیخط و خوشنویسی گرجیخط گُرجی یکی از ۱۴ دبیره موجود در جهان، و مخصوص نوشتن زبان گرجی و دیگر زبان‌های کارتولی است. این خط به عنوان یکی از میراث فرهنگی ناملموس یونسکو شناخته شده است.این سامانهٔ نوشتاری شامل سه الفبای هم‌ارز است که عبارت‌اند از: آسُمْتاوْرولی، نوسْخوری و مْخِدْرولی، که امروزه فقط مخدرولی مورد استفادهٔ رسمی و وسیع قرار دارد.قدیمی‌ترین کتیبهٔ کشف‌شده از زبان گرجی، نوشته‌شده به نخستین الفبای گرجی، یعنی آسُمتاوْرولی و مربوط به سدهٔ یکم پیش از میلاد است.تاریخچه خط و خوشنویسی گرجیخط گرجی یکی از قدیمی‌ترین دبیره‌های جهان است. با استناد به کتاب باستانی «سرگذشت کارتلی»، خط گرجی به وسیلهٔ پارناواز یکم پادشاه گرجستان باستان اختراع شده‌است.در آن زمان تلاش انسان برای یافتن نوشتار، مربوط به نگه داشتن محاسبه فعالیت های کشاورزی و دامداری بوده‌است. خط بر اساس نیازی اقتصادی و بازرگانی و حکومتی و ارتباط با ملل‌ها برای ثبت اموال معابد اختراع شد.نوشتار، نخستین تلاش انسان برای ثبت دارایی خود نبود، زیرا پیش از خط و نوشتار استفاده از چوب خط، ژتونهای گلی، سنگی و موارد مشابه رواج داشت. این سیستم‌ها همچنان پس از اختراع خط نیز استفاده می شدند (مانند استفاده از چرتکه در عصر رایانه). ژتونها معمولا سفالی بودند و به شکلهای مختلف کره، مکعب یا مخروط ساخته می‌شدند.اولین نمونه‌های ژتون را می توان در ده هزار سال پیش از میلاد یافت. در ابتدا از ژتون‌های ساده استفاده می شد، اما بعدها برای ژتون‌ها پاکت‌های سفالی ساختند و به مقصد ارسال می‌کردند.دریافت کننده با شکستن بسته بندی سفالی می توانست ژتون‌های درون آنرا بشمارد. در سومر به ژتون، سنگ می گفتند و تا هزاره دوم پیش از میلاد از آن استفاده می کردند. این ژتونها در ایران نیز رواج داشتند. در واقع، از زمانی که انسان خواست آنچه را میاندیشد نقش کند، گام به جهان خط و نگارش نهاد.یکی از قدیمی‌ترین سنگنبشته‌های گرجی به وسیلهٔ کوربو باستان‌شناس ایتالیایی در فلسطین کشف شده‌است و تاریخ کتابت آن در حدود سال ۴۳۳ میلادی تعیین گردیده‌است؛ و یکی دیگر از قدیمی‌ترین سنگنبشته‌های گرجی بر دیوار کلیسای بولنیسی واقع در جنوب گرجستان وجود دارد و تاریخ کتابت آن به سال ۴۹۲ میلادی تخمین زده شده‌است. در اکتشافات اخیر در ایالت کاختی گرجستان نیز اشیایی به دست آمده‌است که در حدود ۱ قرن پیش از میلاد مسیح بر روی آن‌ها جملات کوتاهی با الفبای گرجی نوشته شده‌است.الفبای گرجی چه در قرون گذشته و چه در عصر حاضر تنها الفبایی است که توسط گرجی‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌است ولی حوزهٔ استفاده از آن دربعضی موارد از مرزهای گرجستان هم فراتر رفته‌است. غیر از خود گرجی‌ها الفبای گرجی در قرون وسطی مورد استفاده بعضی از ساکنان شمال قفقاز قرار گرفته‌است مثلاً در داغستان، چچن و اینگوشتیا، سنگ مقبره‌ها و کتیبه‌های متعددی وجود دارد که به زبان گرجی نوشته شده‌است.تغییر و تطور الفبای گرجیمتون و آثار ادبی و تاریخی گرجی، با سه نوع الفبا دیده می‌شود که هر یک دارای شکل منحصر به خود و تکمیل‌کننده الفبای قبلی برای تسریع در نوشتن است. این سه نوع الفبا عبارتند از:1) آسُمْتاوْرولی2) نوسْخوری3) مْخِدْرولیحروف آسومتاورولیحروف آسومتاورولی از سدهٔ اول پیش از میلاد مسیح تا سدهٔ نهم میلادی کاربرد داشته، از نظر شکل خیلی ساده بوده و از دایره، نیم دایره و خط راست تشکیل شده‌است. دارای اندازه برابر بوده و در یک خط نوشته می‌شده‌است که از سدهٔ نهم میلادی، به تدریج الفبای «نوسخوری» جایگزین آن شده، هرچند بعد از آن نیز حروف آسومتاورولی بر سردر کلیساها، آثار تاریخی و در مکاتبات مهم کشوری به عنوان سرتیتر دیده شده‌است.حروف نوسخوریحروف نوسخوری از سدهٔ هشتم میلادی در متون و آثار ادبی و تاریخی دیده می‌شود که در چهار خط، با اندازه‌های مختلف، به صورت شکسته و به هم چسبیده و سریع نوشته می‌شود. این نوع الفبا تا سدهٔ یازدهم میلادی، همراه با الفبای «مخدرولی» دیده می‌شود.حروف مخدرولیحروف مخدرولی از سدهٔ یازدهم میلادی در متون گرجی دیده می‌شود و فرم پیشترفتهٔ «نوسخوری» است. در چهار خط، در اندازه‌های مختلف و ترسیم آن به شکل منحنی می‌باشد. در ابتدا از این الفبا فقط در متون دولتی و نظامی استفاده می‌شد، و در متون و اماکن مذهبی، «آسومتاورولی» و «نوسخوری» کاربرد بیشتری داشتند.الفبای کنونی گرجیالفبای کنونی گرجی نتیجهٔ تطور الفبایی است که از قرون وسطی در گرجستان رایج بود. این الفبا دارای ۳۳ حرف است که به صامت و مصوت تقسیم می‌شود. در زبان گرجی معاصر، ۵ مصوت (ა–ე–ი–ო–უ) و ۲۸ صامت وجود دارد و از چپ به راست نوشته می‌شود. هر کدام از حروف الفبای گرجی با صوت مطابقت کاملی دارد. از نظر تناسب و تطبیق نوشتار و تلفظ، الفبای گرجی فوق‌العاده کامل و عالی است. بدین معنی که در الفبای گرجی یک مثال عدم مطابقت حروف و اصوات دیده وجود ندارد.همانگونه که در جدول مشاهده می‌شود، حروف الفبای گرجی به همان صورت که در واژه‌ها نوشته می‌شود تلفظ می‌شوند و این یکی از خصوصیاتی است که خواندن زبان گرجی را آسان ساخته‌است و به همین دلیل است که تنوعی از مصوت‌ها در این زبان وجود دارد. مثلاً در زبان فارسی آوای «Z» به اشکال «ذ، ز، ض و ظ» ممکن است. اما در زبان گرجی برای هر آوایی یک حرف الفبا وجود دارد.آن دسته از حروفی که مشابه فارسی ندارند:صامت «კ» مشابه فارسی ندارد و تقریباً مانند حرف «ქ» است، با این تفاوت که باید بدون دَمِش تلفظ شود.صامت «პ» مشابه فارسی ندارد و تقریباً مانند حرف «ფ» است، با این تفاوت که باید بدون دَمِش تلفظ شود.صامت «ტ» مشابه فارسی ندارد و تقریباً مانند حرف «თ» است، با این تفاوت که باید بدون دَمِش تلفظ شود.صامت «ღ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «غ» (عربی) و «გ» پدید می‌آید.صامت «ც» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «თ» و «ს» پدید می‌آید.صامت «ძ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «დ» و «ზ» پدید می‌آید.صامت «წ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «ტ» و «ს» پدید می‌آید.صامت «ჭ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «ტ» و «შ» پدید می‌آید.خوشنویسی گرجیخوشنویسی گرجی (به گرجی: ქართული კალიგრაფია) گونه‌ای از خوشنویسی به زبان گرجی که با سه نوع الفبای گرجی نوشته می‌شود.روش‌های خوشنویسی گرجستان دارای صدها سال سابقه هستند. کتاب‌های دست‌نویس گرجی متعلق قرن‌های اولیه میلادی، از گنجینه‌های ملی و فرهنگی این کشور به شمار می‌آیند.مسیحیت در ادبیات گرجی نقشی مهم داشته است و این راهبان کلیسای ارتدکس گرجی بوده‌اند که با نسخه‌برداری کتب مذهبی و نوشتن تاریخ گرجستان، خوشنویسی و خط گرجی را نگاه داشته‌اند.روش های خوشنویسی گرجستان دارای صدها سال سابقه است.کتاب های دستنویس گرجی متعلق به قرون اولیه میلادی، از گنجینه های ملی و فرهنگی این کشور به شمار می آیند. مسیحیت در ادبیات گرجی نقشی مهم داشته است و این راهبان کلیسای ارتدوکس گرجستان بوده اند که با نسخه برداری کتاب های مذهبی و نوشتن تاریخ گرجستان، خوشنویسی و خط گرجی را زنده نگاه داشته اند.خلرتوا یک نوع خوشنویسی گرجیخِلْرْتْوا (به گرجی: ხელრთვა) (تلفظ: khelrtva) یک نوع خوشنویسی گرجی، امضا یا مُهر مخصوص رهبران، پادشاهان، شاهزادگان و اشراف گرجستان است.ریشه شناسی خلرتوامعنی تحت‌اللفظی کلمهٔ "خِلْرْتْوا" در زبان گرجی آراستن و زینت بخشیدن با دست است، "خِلی" به معنای دست و "رْتْوا" به معنای آراستن و زینت بخشیدن است.کاربرد خلرتواامضاهای خلرتوا در قالب یکی از سه نوع خط گرجی (بیشتر در خط‌های نوسخوری و مخدرولی) نوشته می‌شدند، گرچه امضاهای مخصوص اشراف در خط آسومتاورلی نوشته می‌شدند. هر پادشاه گرجی امضای مخصوص به خود را داشته‌است.امضاهای خلرتوا: پادشاهان1) خلرتوای پادشاه. داویت چهارم2) خلرتوای. ملکه تامار3) خلرتوای پاشاه. گیورگی چهارم4) خلرتوای پادشاه. آرچیل ایمرتی5) خلرتوای پادشاه. واختانگ ششمپاتریارک‌ها: واژه‌ای یونانی به معنای شیوخ و آباء و نامی است که در تورات به نخستین رؤسای خانواده‌ها می‌دادند.1) خلرتوای پاتریارک. آنتونی دوم2) خلرتوای پاتریارک. ایلیای دوم1) خلرتوای شاهزاده. لوان کارتلی2) خلرتوای. شاهزاده داویتنتیجه گیری:خوشنویسی گرجی گونه‌ای از خوشنویسی به زبان گرجی که با سه نوع الفبای گرجی نوشته می‌شود. روش‌های خوشنویسی گرجستان دارای صدها سال سابقه هستند. کتاب‌های دست‌نویس گرجی متعلق قرن‌های اولیه میلادی، از گنجینه‌های ملی و فرهنگی این کشور به شمار می‌آیند. مسیحیت در ادبیات گرجی نقشی مهم داشته است و این راهبان کلیسای ارتدکس گرجی بوده‌اند که با نسخه‌برداری کتب مذهبی و نوشتن تاریخ گرجستان، خوشنویسی و خط گرجی را نگاه داشته‌اند. روش های خوشنویسی گرجستان دارای صدها سال سابقه است. خط گُرجی یکی از ۱۴ دبیره موجود در جهان، و مخصوص نوشتن زبان گرجی و دیگر زبان‌های کارتولی است. این خط به عنوان یکی از میراث فرهنگی ناملموس یونسکو شناخته شده است. این سامانهٔ نوشتاری شامل سه الفبای هم‌ارز است که عبارت‌اند از: آسُمْتاوْرولی، نوسْخوری و مْخِدْرولی، که امروزه فقط مخدرولی مورد استفادهٔ رسمی و وسیع قرار دارد. قدیمی‌ترین کتیبهٔ کشف‌شده از زبان گرجی، نوشته‌شده به نخستین الفبای گرجی، یعنی آسُمتاوْرولی و مربوط به سدهٔ یکم پیش از میلاد است. خط گرجی یکی از قدیمی‌ترین دبیره‌های جهان است. با استناد به کتاب باستانی «سرگذشت کارتلی»، خط گرجی به وسیلهٔ پارناواز یکم پادشاه گرجستان باستان اختراع شده‌است.ابوالفضل رنجبران یک محقق، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر و به ویژه خط محقق فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است. وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر شناخته می‌شود و در معرفی خط محقق به عنوان یکی از خطوط قدیمی و استوار در مباحث تاریخی، فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خط محقق شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خط محقق). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 15:43:43 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%80%DB%8C-r115k5is30jp روز جهانی خوشنویسـیتاریخچه روز جهانی خوشنویسیهنر خوشنویسی ترکیبی از سنت‌های باستانی است که طی هزاران سال در فرهنگ‌های مختلف توسعه پیدا کرده و امروزه انواع مختلفی از این هنر نوشتاری در اروپای غربی، آسیا، چین، ژاپن، فرهنگ اسلامی و موارد دیگر وجود دارد. روز جهانی خوشنویسی فرصتی عالی برای یادآوری این تاریخ و تبدیل خوشنویسی به بخشی از علایق مردمی است.خوشنویسی یک هنر مهم در شرق آسیا و جهان اسلامخوشنویسی یک هنر مهم در شرق آسیا و جهان اسلام است و در دنیای غرب اغلب در دعوت‌نامه‌های مراسم مختلف همچون عروسی، اعلامیه‌ها، طراحی فونت و تایپوگرافی، طراحی آرم با حروف دستی، هنرهای مذهبی، کتیبه‌های سنگی تراشیده شده، نقشه‌ها و تصاویر متحرک فیلم‌ها به‌کار می‌رود.خوشنویسی یا خطاطی به معنی زیبانویسی یا نوشتن همراه با خلق زیبایی است و فردی که این فرایند توسط او انجام می‌گیرد خوش‌نویس (خطاط) نام دارد، به‌خصوص زمانی که خوش‌نویسی حرفهٔ شخص باشد. گاهی درک خوشنویسی به عنوان یک هنر مشکل است.به نظر می‌رسد برای درک و لذت بردن از تجربه بصری خوشنویسی باید بدانیم خوشنویس افزون بر نگارش یک متن، سعی داشته اثری هنری با ارزش‌های زیبایی شناختی خلق کند. از این رو خوشنویسی با نگارش سادهٔ مطالب و حتی طراحی حروف و صفحه‌آرایی متفاوت است.همچنین از آنجایی که این هنر جنبه‌هایی از سنت را در دل خود دارد باید آن را تا حدی از تایپوگرافی که مبتنی بر ارزش‌های گرافیکی مدرن و کارهای چاپی است متمایز کرد.خوشنویسی در حال فراموشیاین رویداد به‌منظور یادآوری اهمیت دست‌خط طراحی شده است که امروزه به دلیل حجم زیادی از اطلاعات دیجیتال و چاپی رو به فراموشی است. خوشنویسی معمولا به نوشتن متن با روش هایی خاص برای زیبا جلوه دادن آن و بخشیدن یک قالب هنری به آن اطلاق می شود. خوشنویسی در تمامی فرهنگ های مختلف به چشم میخورد و روز جهانی خوشنویسی نیز روزی برای همسان سازی این فرهنگ هاست. البته خوشنویسی در زبان های لاتین، آسیایی و خاور میانه تفاوت هایی را با هم دارند.روز جهانی خوشنویسیروز جهانی خوشنویسی، یادواره‌ای است برای بزرگداشت هنر دست و قلم و بهانه‌ای است برای هر آن کس که در دل خود از به دست گرفتن قلم، غلتاندن آن در مرکب و حرکت دادنش روی کاغذهای گلاسه به وجد می‌آید. روزی که به متخصصان و مبتدیان اجازه می‌دهد برای تمرین، مباحثه و آشنایی با این هنر دیرین گردهم‌ آیند تا هنر و تجربه خود را در اختیار و در معرض دید همگان قرار دهند، مناسبتی که در سال ۲۰۱۷ توسط موزه قلم و یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های تولید کننده قلم‌ها و تجهیزات خوشنویسی پایه نهاده شد تا مدحی باشد بر ستایش این هنر کهن و ارزشمند که از گذشته تا به امروز رفیق راه تمامی متون و نوشته‌های هنری برجای مانده از ایام دور و نزدیک بوده است.روز جهانی خوشنویسی، تاریخ هنر خوش نوشتن را جشن می‌گیرد و سایرین را تشویق می‌کند تا در گسترش این هنر مشارکت کنند و با آن آشنا شوند. روزی که به علاقمندان این هنر تلنگری می‌زند تا با جدیت بیشتری به حفظ هنر خوش نوشتن بپردازند و به دیگران توصیه می‌کند که در راه آموختن آن گام بردارند.روز جهانی خوشنویسی World Calligraphy Day هر سال در دومین چهارشنبه آگوست مصادف با چهاردهم آگوست برگزار می‌شود تا به گرامیداشت هنر رو به فراموشی نوشتن با دست بپردازد.روز جهانی خوشنویسی (۱۲ آگوست) به تمام هنرمندان خوشنویس مبارک باد. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 15:27:38 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-osmxpqq5v7ss خوشنویسی در جهان غربخوشنویسی، رقص قلم روی کاغذخوشنویسی، که علی‌رغم تحولات بسیار در اعصار مختلف هنوز هم جریان جادویی منحصر به‌ فردی از رقص قلم روی کاغذ است، از قدیمی‌ترین انواع ارتباطات و هنری مکتوب و جذاب است که امروزه در بسیاری از مفاهیم طراحی برای تبلیغات و آگهی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.هنری که به دلیل فن‌آوری‌های پیشرفته امروزی انجام آن آسان است، سابقه‌ای گسترده و طولانی‌مدت دارد بر بسیاری از فرهنگ‌ها در سراسر جهان تأثیر گذاشته و مشخص‌کننده نقاط مهم تاریخ آن‌ها بوده است.خوشنویسی در غرب و شرق عالمچینی‌ها، مصری‌ها، اسلام‌گرایان و تمدن‌های باستانی شرق و غرب همگی دارای سبک‌های متفاوتی از خوشنویسی در فرهنگ خود بوده‌اند چرا که خوشنویسی، ترکیبی از هنرهای تجسمی با هنر نوشتن است. نمونه‌های بارزی از خوشنویسی تمدن‌های غرب را می‌توان در تمرین زبان لاتین به دنبال نحوه تدریس و خواندن این زبان در کلیساهای مذهبی غرب مشاهده کرد همین امر در نوشتن قرآن و متون مذهبی و خلق هنر دست و قلم، برای مسلمانان نیز صدق می‌کند.صدها سال است که خوشنویسی به مثابه هنری پایدار و محبوب به راه خود ادامه داده است از زمانی که با رقص پر عقاب، نی و چوب‌های تراشیده‌ شده و رنگ‌ گرفته از مرکب و عصاره میوه روی کاغذهای پوستی نقش می‌انداخت تا دنیای امروز که با بهره‌گیری از فن‌آوری‌های پیشرفته در اشکال و طرح‌های گوناگون خودنمایی می‌کند و با جلوه‌بخشی‌های خاص خود رسانه‌های مختلف امروزی را متحول می‌کند.در دنیای مدرن امروز خوشنویسان بر این باورند که خوشنویسی تفسیری از روحیات فرد است. از بسیاری جهات، هر نماد به روابط میان اصل و نسب و زبان خود معنا می‌بخشد. خوشنویسان ضمن حفظ یکپارچگی این نمادها، جریان هماهنگ کل متن را فراهم می‌آورند و با یافتن ریتم خلاقانه مخصوص به خود، آن را روی کاغذ ثبت می‌کنند.واژهٔ خوشنویسی یا Calligraphyهرچند خوشنویسی در مشرق زمین اهمیت و توسعه کاملی یافته‌است امّا اَشکالی از آن را در کلیه فرهنگ‌ها می‌توان یافت. واژهٔ خوشنویسی یا Calligraphy از قرن پانزدهم میلادی وارد دایره لغات فرهنگ‌های لاتینی شد و تنها پس از قرن نوزدهم به عنوان یک اصطلاح شناخته شده مطرح گشت، اما از دیر باز به‌ویژه در کشورهای خاور دور و کشورهای اسلامی ازجمله ایران، خوشنویسی به عنوان هنری شاخص مطرح بوده‌است.در اروپا هم از دیرزمان دولت و کلیسا به زیبانویسی توجه نشان می‌دادند (مانند کتیبه‌های رومی یا برخی نسخه‌های خطی انجیل) اگر چه خوشنویسی در اروپا یک هنر فرعی و وابسته به کتابخانه‌ها و محافل طلّاب بود.خوشنویسی چینی نیز از کیفیت انتزاعی و تصویری خاصی برخوردار است که بیان اندیشه و احساس را ممکن می‌سازد و از این رو با نقاشی قرابت دارد.[۵] در کشورهایی مانند ژاپن و کره نیز تاحدی وضع به همین صورت بود. به‌طور کلی در خاور دور هنر خوشنویسی هرچند بیشتر نزد کاهنان و متولیان امور مذهبی رواج داشت اما در کنار نقاشی رشد شگرفی کرد.خوشنویسی در جهان غربمنظورمان از خوشنویسی غربی، خوشنویسی در جهان غرب است که بیشتر حروف لاتین در آن استفاده می‌شود. تغییر و تحولات بسیار زیادی در جهان غرب رخ داده است که این‌گونه امروزه میتوانیم سبک‌های مختلفی از خوشنویسی را در آثار خود به کار ببریم. قبل از اینکه وارد دنیای خوشنویسی شویم باید بدانیم حروف الفبای لاتین چگونه ابداع شد.گفته می‌شود اولین الفبای غربی در حدود 1200 سال قبل از میلاد در فنیقیه تکامل یافت. این الفبا در قرن هشتم قبل از میلاد توسط یونانی‌ها اقتباس شد. به‌تدریج فرم نوشتاری آنها به اتروسک‌ها (مردمانی که در ایتالیا باستان زندگی می‌کردند) و سپس به رومی‌ها رسید. تمامی حروف الفبای بعد از آن از اصول خط رومی سرچشمه می‌گیرد. می‌توان گفت خط رومی اساس و پایه خوشنویسی غربی است.هنر نوشتاری زبان لاتینخوشنویسی غربی، هنر نوشتاری زبان لاتین و تا اندازه ای زبان های یونانی و سیریلیک است. هر چند ریشه خوشنویسی غربی را باید در یونان و روم باستان جستجو کرد، اما کلیسا بیشترین نقش را در توسعه آن داشت. نسخه نویسی از روی عهد عتیق و جدید سبب شد تا کلیسا خوشنویسی را به کار بندد. با وجود این، خوشنویسی در اروپا یک هنر فرعی و وابسته به کتابخانه ها و محافل مذهبی بود، تا جایی که واژه خوشنویسی (Calligraphy) در غرب از قرن پانزدهم میلادی وارد دایره لغات فرهنگ های لاتینی شد و تنها پس از قرن نوزدهم به عنوان یک اصطلاح شناخته شده مطرح شد.همان زمان ها یوهان گوتنبرگ صنعت چاپ را براساس حروف چینی گوتیک راهبان اختراع کرد. این تکنیک جدید چاپ شغل و حرفه راهبان را مورد تهدید قرار داد. اگر چه همزمان با رواج و رونق گرفتن انواع هنرها در طول دوره رنسانس اروپا هنر خوشنویسی همچنان مورد تقاضای زیادی بود. با این همه، پس از آن هنر خوشنویسی در اروپا رو به افول بود. ویلیام موریس شاعر و هنرمند بریتانیایی قرن 19 با ابداع قلم هایی با نوک هایی جدید توانست هنر خوشنویسی را به جایگاه گذشته خود بازگرداند.خوشنویسی لاتین یکی از قدیمی‌ترین و تأثیرگذارترین سبک‌های خوشنویسی در جهان غرب است. این هنر با توجه به تغییرات فرهنگی، اجتماعی و تکنولوژیکی طی قرون مختلف تکامل یافته است.سبک‌های مختلف خوشنویسیبرخی از سبک‌های مهم خوشنویسی لاتین عبارتند از:Uncial: این سبک در حدود قرن چهارم میلادی توسعه یافت و با حروف بزرگ و منحنی مشخص می‌شود. Uncial به دلیل خوانایی بالا، در نوشتن کتاب‌های مقدس و متون رسمی بسیار محبوب بود.Carolingian: در قرن هشتم و نهم میلادی، به ویژه در دوران شارلمانی، سبک Carolingian Minuscule توسعه یافت. این سبک با حروف کوچک و فاصله‌های منظم بین کلمات و خطوط، باعث تسهیل در خواندن متون شد.Gothic: سبک Gothic در قرون وسطی (حدود قرن دوازدهم تا پانزدهم) رواج یافت. این سبک با خطوط عمودی بلند و زاویه‌های تیز شناخته می‌شود و در کتاب‌های مذهبی و اسناد رسمی مورد استفاده قرار می‌گرفت.Italic: این سبک در دوره رنسانس (قرن پانزدهم) توسعه یافت و با خطوط مایل و روان مشخص می‌شود. Italic به دلیل زیبایی و سرعت در نوشتن، به سرعت در اروپا محبوبیت پیدا کرد.Copperplate: در قرن هجدهم میلادی، سبک Copperplate به دلیل زیبایی و دقت بالا در خطوط منحنی و نازک و ضخیم، بسیار مورد توجه قرار گرفت. این سبک بیشتر در نوشتن اسناد تجاری و رسمی کاربرد داشت.خوشنویسی در تمام فرهنگ‌هاخوشنویسی تقریباً در تمام فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد اما در مشرق زمین و به‌ویژه در سرزمین‌های اسلامی و ایران اهمیت بسیاری در میان هنرهای بصری دارد. خوشنویسی اسلامی و بیش از آن خوشنویسی ایرانی تعادلی است میان تمامی اجزاء و عناصر تشکیل دهندهٔ آن.تعادل میان مفید و مورد مصرف بودن از یک سو و پویایی و تغییر شکل یابندگی آن از سوی دیگر؛ تعادل میان قالب و محتوا که با آراستگی و ملایمت تام و تمام می‌تواند شکل مناسب را برای معانی مختلف فراهم آورد.خوشنویسی به عنوان یکی از هنرهای اصیل و سنتی، نقش مهمی در حفظ هویت و تاب آوری فرهنگی ایفا میکند. خوشنویسی به عنوان یکی از هنرهای اصیل و سنتی، نه تنها زیبایی بصری را به ارمغان می‌آورد بلکه نقش مهمی در حفظ هویت و تاب‌آوری فرهنگی ایفا می‌کند.اگر در نظر داشته باشیم که خوشنویسی اسلامی و ایرانی براساس قالب‌ها و قواعد و نظام‌های بسیار مشخصی شکل می‌گیرد و هر یک از حروف قلم‌های مختلف از نظام شکلی خاص، و تا حدود زیادی غیرقابل تغییر، برخوردارند. آنگاه درمی‌یابیم که ایجاد قلم‌های تازه یا شیوه‌های شخصی خوشنویسان بر مبنای چه ابداع و رعایت حیرت‌انگیزی پدیدار می‌شود.در خوشنویسی اندازه هر حرف و نسبت آن با سایر حروف با دقت بسیار بالایی معین شده‌است و هر حرف به صورت یک «مدول» ثابت درمی‌آید که تخطی از آن به‌منزله نادیده گرفتن توافقی چندصدساله است که همیشه میان خوشنویس و مخاطب برقرار بوده و با رضایت طرفین حاصل می‌آمده‌است.حتی ترتیب شکل کلمات نیز براساس مبانی مشخصی تعیین می‌شده که در «رسم‌الخط»ها و «آداب‌المشق»ها از جانب استادان بزرگ تنظیم و ارائه شده‌است. قرارگیری کلمات - یعنی «کرسی» - هر سطر هر چند نه به صورت کاملاً پیش‌بینی و تکلیف شده - که ناممکن بوده‌است - اما به‌شکل «سلیقه مطلوب» زمینه زیبایی شناختی پیشنهادی خاص خود را دارا بوده‌است.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 15:21:24 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-vc9nnt7aunzx عبارت «علی ولی اللّه» در هنر خوشنویسیعبارت «علی ولی اللّه» در هنر خوشنویسیعبارت علی وَلیُّ الله با ترجمه فارسی: علی سرپرست از جانب خداست، شعار شیعیان درباره اعتقاد به امامت و ولایت امام علی(ع) است. شیعیان خلافت علی(ع) را پس از رحلت پیامبر(ص) دستوری از سوی خدا می‌دانند. علی وَلیُّ الله از جمله عباراتی است که کتابت آن بسیار مورد توجه هنرمندان خوشنویسی قرار گرفته و در طول تاریخ، آثار متنوعی با انواع مختلف خط، از آن کتابت شده است. عبارت علی وَلیُّ الله در هنر کاشی‌کاری نیز، به‌عنوان یکی از هنرهای تزئینی و معماری ایران، نمود یافته و آثار مختلف در اماکن مقدس نصب می‌گردد.جایگاه و مفهوم‌شناسی«علی ولی الله» از شعارهای بارز شیعه درباره اعتقاد به امامت و ولایت امام علی(ع) است که از آیه ولایت و احادیثی مانند حدیث ولایت و خطبه غدیر گرفته شده است. شیعیان «علی ولی الله» را به‌معنای «علی سرپرست از جانب خدا است» دانسته‌ و خلافت علی(ع) پس از رحلت پیامبر(ص) را دستوری از سوی خدا می‌دانند. در مقابل، اهل‌سنت خلافت علی(ع) را پس از خلافتِ خلفای سه‌گانه شمرده و خلافت او را مانند خلافت دیگر خلفا، از جانب خدا نمی‌دانند.عبارت «علی ولی الله» از میان کتاب‌های چهارگانه شیعه، در الکافی و در مَن لا یَحضُرُه الفَقیه ذکر شده است. همچنین در زیارتنامه‌هایی که در این کتاب‌ها ذکر شده، امام علی(ع) با عنوان «ولی‌الله» مخاطب قرار گرفته است. در برخی روایات در منابع روایی شیعه، پس از عبارت «علی ولی الله»، جمله «وَصیُّ رَسُولِ الله» (به‌فارسی: جانشین رسول خدا) و در برخی، «خلیفةُ بعدِ رسولِ الله» (به‌فارسی: خلیفه پس از رسول خدا) ذکر شده است. برخی صوفیان اهل‌سنت نیز عبارت «علی ولی الله» را در آثارشان ذکر کرده‌اند.شیعیان در مراسمی که در عید غدیر برگزار می‌کنند، تابلوها و پرچم‌هایی با عبارت «علی ولی الله» نصب می‌کنند. همچنین آن را روی نگین انگشتر حک می‌کنند. استفاده از این این عبارت، از فرهنگ‌های برخی شیعیان در ایران است.علی وَلیُّ الله (به‌فارسی: علی سرپرست از جانب خداست) شعار شیعیان درباره اعتقاد به امامت و ولایت امام علی(ع) است. شیعیان خلافت علی(ع) را پس از رحلت پیامبر(ص) دستوری از سوی خدا می‌دانند.شیعیان در اذان و اقامه پس از شهادت به رسالت پیامبر(ص) و همچنین پس از شهادتین، به «علی ولی الله» نیز شهادت می‌دهند، اگرچه آن را جزئی از اذان و اقامه نمی‌دانند.میرزای قمی، عالم شیعه قرن سیزدهم قمری، گفتن «علی ولی الله» را پس از «لا اله الا الله، محمد رسول الله» مستحب دانسته است. همچنین از نظر سید محمدحسین حسینی تهرانی، این چند جمله جدایی‌ناپذیر است؛ با این استدلال که در نخستین روزی که پیامبر اقوام خود را به اسلام، دعوت کرد، به پیروی از امام علی(ع) نیز دستور داد.سکه‌هایی با ضرب عبارت «علی ولی الله» در حکومت‌های شیعی همچون آل‌بویه، اسماعیلی، فاطمی و صفوی بر جای مانده که قدیمی‌ترین آن مربوط به نیمه قرن چهارم قمری است. این عبارت در معماری‌های دوره فاطمی نیز به‌کار رفته است؛ از جمله روی محرابی که در سال ۴۷۸ق (۱۰۹۴م) به مسجد اِبن‌طولون در قاهره افزوده شد.شهادت ثالثهشیعیان در اذان و اقامه پس از شهادت به رسالت پیامبر(ص)، به «علی ولی الله» شهادت می‌دهند. فقیهان شیعه آن را جزئی از اذان و اقامه نمی‌دانند؛ ولی بسیاری از آنها گفتن آن را به قصد رسیدن به ثواب، جایز شمرده‌اند. همچنین شیعیان برای شهادت اسلام آوردن، پس از شهادت به توحید و رسالت پیامبر(ص) به «علی ولی الله» شهادت می‌دهند؛ اگرچه فقیهان شیعه آن را برای اسلام آوردن لازم ندانسته‌اند.در روایاتی از منابع حدیثی شیعه، پس از عبارت «لا اِلٰهَ اِلّا الله، محمدٌ رسولُ الله»، جمله علی ولی الله ذکر شده و گفتن علی ولی الله پس از آن، باعث آمرزش گناهان دانسته شده است. میرزای قمی، فقیه شیعه قرن سیزدهم قمری، بر اساس روایات، گفتن «علی ولی الله» پس از «محمد رسول الله» را مستحب دانسته است. سید محمدحسین حسینی تهرانی عالم شیعه (درگذشت ۱۳۷۴ش)، عبارت «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله» را غیرقابل جداسازی دانسته است. او به حدیث یَومُ الدّار استدلال کرده که بر اساس آن، در نخستین روزی که پیامبر اقوام خود را به اسلام و گفتن شهادتین دعوت کرد، به پیروی از امام علی(ع) نیز دستور داد.بر اساس برخی روایات، در روز قیامت روی تاج‌هایی بر سر پیامبر(ص) و امام علی(ع)، عبارت «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله» نوشته شده است. شبیه این توصیفات در برخی از دیگر روایات منابع شیعه نیز ذکر شده است. عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم، لا اله الا الله محمد رسول الله علی ولی الله»، یکی از عباراتی بود که روی پارچه‌های دوره فاطمی نوشته می‌شد.ضرب سکه با عبارت علی ولی اللهبرخی حاکمان در حکومت‌های شیعی همچون اسماعیلی و فاطمی سکه با عبارت علی ولی الله ضرب کرده‌اند. شماری از آنها چنین‌اند:1) باوندیان در طبرستان در نیمه قرن چهارم قمری2) دیلمیان در گیلان3) آل‌بویه پس از به حکومت رسیدن بَساسیری (درگذشت ۴۵۱ق)4) اولجایتو، هشتمین سلطان ایلخانی، پس از تغییر مذهبش به شیعه5) سربداران (حکومت ۷۳۶-۷۸۸ق)6) اسماعیلیان اَلَموت (حکومت ۴۸۳-۶۵۴)7) صفویان (حکومت ۹۰۷-۱۱۳۵ق)درج «علی ولی الله» روی سکه، از سوی حاکمان غیرشیعه مانند اَرغون، چهارمین حاکم ایلخانی (حکومت ۶۸۳-۶۹۰ق)، و آق‌قویونلوها (حکومت ۸۷۲-۹۰۸ق) نیز گزارش شده است. برخی پژوهشگران تاریخ، دلیل آن را گرایش اعتقادی حاکمان به مذهب شیعه یا جلب حمایت شیعیان دانسته‌اند.در بناهای تاریخی و مذهبیجمله «علی ولی الله» در معماری‌های شیعی و در دوره فاطمی به‌کار می‌رفت. برای نمونه روی محرابی که در سال ۴۷۸ق (۱۰۹۴م) به مسجد اِبن‌طولون در قاهره افزوده شد، عبارت «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله» نوشته شده است.این محراب در دوره خلافت معاذ مستنصر فاطمی (حکومت ۴۲۷-۴۸۷ق)، هجدهمین امام اسماعیلیه ساخته شد.روی گنبد سلطانیه واقع در شهر سلطانیه نزدیک زنجان، کتیبه «علی ولی الله» نقش شده که مربوط به سال ۷۱۰ق است. گنبد سلطانیه پس از شیعه شدن اولجایتو، هشتمین پادشاه ایلخانی، و به دستور وی ساخته شد. همچنین عبارت «علی ولی الله» بر دیوارهای مسجد کبود تبریز نقش شده است که در زمان جهان‌شاه، از پادشاهان قَراقویونْلو در سال ۸۷۰ق ساخته شد. محراب امامزاده حبیب بن موسی در کاشان مربوط به سال ۷۷۰ق نیز، دارای عبارت «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله» است.جمله «علی ولی الله» در حرم برخی امامان و امامزادگان به‌کار رفته است؛ از جمله روی ضریح حرم امام علی(ع)، ضریح امام رضا(ع) و مناره حرم حضرت عباس(ع).عبارت «علی ولی الله» در ادبیاتعبارت «علی ولی الله» در ادبیات فارسی انعکاس داشته است. سید علی عمادالدین نسیمی، شاعر صوفی قرن هشتم قمری، چنین سروده است:هر وصف که در شأن کلام الله استخاصیت او تمام بسم‌الله استآن نقطه که آن در بِیِ بسم‌الله استآن خال رخ علی ولی الله استاسیری لاهیجی نوربخشی، صوفی قرن نهم قمری، غزلی با ردیف «علی ولی الله» سروده که دو بیت آغازین آن چنین است:امام و هادی جانی علی ولی اللهطبیب درد نهانی علی ولی اللهنمی‌رسد به کمال تو شرح ناطقه‌امفزون ز حد بیانی علی ولی الله...عرفی شیرازی شاعر قرن دهم قمری، محمدقلی سلیم تهرانی شاعر قرن یازدهم قمری، و محمدکاظم آشفته شیرازی شاعر دوره قاجار نیز عبارت «علی ولی الله» را در اشعار خود به کار برده‌اند.«علی ولی الله» در شعر عربی نیز انعکاس داشته است؛ فضل بن عباس لَهَبی از شاعران بنی‌هاشم، در پاسخ شعری که ولید بن عقبة بن ابی‌مُعَیْط، برادر مادری عثمان در سوگ قتل وی و علیه بنی‌هاشم سروده بود، شعری گفت که در آن عبارت «علی ولی الله» به‌کار رفته است.همچنین ابن‌شهر آشوب عالم شیعه قرن ششم قمری و جمال‌الدین محمد نجفی مالکی (درگذشت پس از ۱۰۸۶ق)، شاعر و از نوادگان مالک اشتر نیز «علی ولی الله» را در شعر عربی خود به کار برده‌اند.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 11:22:09 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%A8%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8E%D9%91%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8E%D9%91%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-ffxpu2pb2hek بسم اللّه الرَّحمن الرَّحیم در خوشنویسیبسم الله الرَّحمن الرَّحیم یا بَسمَلَه آیه‌ای از قرآن که در ابتدای همه سوره‌ها غیر از سورهٔ توبه آمده است. در روایات، فضایلی برای این آیه بیان شده است؛ از جمله باکرامت‌ترین و بزرگ‌ترین آیهٔ قرآن شمرده شده است.عالمان مسلمان بسم الله الرحمن الرحیم را از مهم‌ترین شعارهای اسلامی می‌دانند و توصیه می‌کنند ابتدای سخن‌گفتن یا انجام کارها قرائت شود.طبق فتوای فقیهان، لمس بدون وضوی بسملهِ مکتوب حرام است. همچنین هنگام صید و ذبح شرعی حیوانات واجب است بسم الله الرحمن الرحیم گفته شود.امامیه و برخی از عالمان اهل‌سنت بر این باورند که بَسمله در هر سوره، آیه‌ای مستقل به شمار می‌رود و جزو همان سوره است؛ اما برخی از اهل‌سنت می‌گویند تنها در سورهٔ حمد، آیه‌ای مستقل است و جزو آن است و برخی دیگر از آنان معتقدند در سورهٔ حمد نیز آیه‌ای مستقل نیست؛ بلکه در آغاز همهٔ سوره‌ها (به‌جز سورهٔ توبه) برای تبرک خوانده می‌شود.به‌گزارش برخی مورخان، این آیه به‌همراه سایر آیات سوره حمد، نخستین بار توسط سلمان فارسی، به فارسی ترجمه شد. بسم الله الرحمن الرحیم ترجمه‌های متفاوتی در فارسی دارد که «به‌نام خداوند بخشندهٔ مهربان» از ترجمه‌های رایج آن است.بسم اللّه الرَّحمن الرَّحیم در خوشنویسیبسمله از جمله آیاتی است که کتابت آن بسیار موردتوجه هنرمندان خوشنویسی قرار گرفته و در طول تاریخ، آثار متنوعی با انواع مختلف خط، از آن کتابت شده است.کتابت بسمله در هنر کاشی‌کاری نیز، به‌عنوان یکی از هنرهای تزئینی و معماری ایران، نمود یافته و آثار مختلف آن در سردرِ خانه‌ها، محراب مساجد و در اماکن مقدس نصب می‌گردد.همچنین آثار مختلفی از حک و کتابت بسمله به‌دست هنرمندان مسلمان در معرق‌کاری و قلم‌زنی پدید آمده است.بسمله در شعر و ادب فارسی گاهی در مصرع یک بیت قرار گرفته و گاهی نیز دربارهٔ مضمون و محتوای آن و سفارش به آغازنمودن کارها با نام خدا، اشعاری سروده شده است.بسم‌الله در ادبیات فارسی، در اصطلاحاتی نظیر «مرغ بِسْمِل» به‌معنای مرغ سربریده و «مرغ نیم‌بسمل» به‌معنای مرغ نیمه‌جان و همچنین «بسمل‌گاه» به‌معنای قربانگاه هم راه یافته است.اهمیت بسم‌الله در فرهنگ اسلامیمحمدجواد مَغنیّه در تفسیر الکاشف گفته است «بسم الله الرَّحمن الرَّحیم»، پس از شهادتین، شعار مسلمانان به شمار می‌رود و آنان گفتار و افعال خود را با گفتن آن آغاز می‌کنند.به‌گفتهٔ مرتضی مطهری نیز این جمله از مهم‌ترین شعارهای اسلام است و برای اینکه فراموش نشود، خوب است که مسلمانان در تابلوهای زیبا و ظریف آن را نوشته و بر روی دیوار خانه‌هایشان نصب کنند و در ابتدای کارهای خود با صدای بلند قرائت کنند.گفته می‌شود یکی از امور رایج میان مردم مسلمانِ ایران این بود که برای تبرک‌جستن به نام خدا و ایمن شدن اهل خانه از بلاها، این عبارت را بر روی سنگ یا کاشی می‌نوشتند و بر سردرِ خانه‌ها نصب می‌کردند.به‌ علت کاربرد بسیار «بسم‌الله» در آغاز کارها، این عبارت در زبان فارسی و فرهنگ عامه، گاهی به‌جای افعالی از قبیل «بفرمایید»، «بشتابید» و «شروع کنید» به کار می‌رود.همچنین در ابتدای پایان‌نامه و کتاب‌ها «بسم الله الرَّحمن الرَّحیم» یا ترجمهٔ آن (به‌نام خداوند بخشنده مهربان) یا تعابیری مشابه آن نوشته می‌شود.باسمک اللهمگفته می‌شود پیامبر(ص) در ابتدای بعثت، عبارت «باسمک اللهم» را در ابتدای نامه‌ها و اموری نظیر آن به کار می‌برد تا اینکه آیه «وَ قَالَ ارْکَبُوا فِیهَا بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَ مُرْسَاهَا» نازل شد و او «بسم‌الله» به کار می‌برد و پس از نزول آیه ۱۱۰ سوره اِسراء، «بسم الله الرحمن» می‌گفت؛ اما در نهایت، پس از نزول آیه «إِنَّهُ مِنْ سُلَیْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ»، پیامبر اسلام(ص) عبارت «بسم الله الرَّحمن الرَّحیم» را به‌طور کامل به کار می‌برد.برخی بر این باورند که «بسم الله الرَّحمن الرَّحیم» اولین آیه‌ای است که به‌همراه آیات سورهٔ علق بر پیامبر نازل شده است.از بسم الله الرَّحمن الرَّحیم، با نام‌های «بَسمَله» و «تَسمیه» نیز یاد می‌شود.فضلیت بسم اللّه الرحمن الرحیمامام علی(ع): در آغاز هر کار کوچک یا بزرگ بگویید: «بسم اللّه الرحمن الرحیم».(شیخ صدوق، کتاب التوحید، ص۲۳۲). روایاتی در بیان فضیلت بسمله در منابع تفسیری و روایی شیعه و اهل‌سنت آمده است. قُرطُبی در تفسیرش از امام علی(ع) نقل کرده که بسمله شفای هر بیماری و یاری‌کننده هر دارویی است. برپایه روایتی در تفسیر عیاشی به نقل از امام رضا(ع)، این آیه باکرامت‌ترین و بزرگ‌ترین آیه قرآن است.همچنین در برخی روایات، کتابت زیبای آن برای تعظیم خداوند، موجب غفران و بخشش و قرائت آن رهایی و نجات از آتش دوزخ است. در روایتی چنین نقل شده که اسرار همهٔ کتاب‌های آسمانی در قرآن جمع است و همهٔ آنچه در قرآن است در سورهٔ فاتحه و همهٔ آنچه در سوره فاتحه است در بسمله آن جمع شده است.آغاز کار با نام خدامفسران می‌گویند «بسم الله الرحمن الرحیم» در آغاز کارها، برای آنکه با نام و یاد خدا همراه باشد، گفته می‌شود.به‌گفتهٔ سید محمدحسین طباطبایی در تفسیر المیزان، خداوند قرآن را با نام خود که عزیزترین نام‌هاست آغاز کرده تا کلامش نشانه و یاد او را داشته باشد. همچنین با این کار، به بندگانش آموخته تا اعمال و گفتارشان را با نام وی آغاز کنند رفتار و گفتارشان خدایی شود و نشان خدا در آن باشد.معنای بسم‌اللهبرخی از مفسران بر این نظرند که حرف باء در «بسم» به‌معنای «ابتدائیت» است؛ یعنی وقتی کسی می‌گوید «بسم‌الله»، معنایش این است که کارش را با نام خدا آغاز کرده است.گروهی دیگر می‌گویند معنای خاصی از حرف باء مدنظر نیست؛ بلکه گفتن بسم‌الله صرفاً به‌انگیزهٔ یادآوری نام خدا و تبرک‌جستن به آن در آغاز سخن و انجام کارهاست.دستهٔ دیگری از مفسران حرف باء را به‌معنای «استعانت» (یاری‌جستن) دانسته‌اند.در این صورت، «بسم‌الله» به‌معنای «اَستعینُ بسم الله؛ یاری می‌جویم با نام خدا» است. برخی مفسران شیعه این معنا را با استناد به روایاتی از ائمه(ع) پذیرفته‌اند.برخی دیگر از مفسران می‌گویند ازآنجاکه در قرآن تکرار راه ندارد، «بسم الله الرحمن الرحیم» در هر سوره، معنای خاصی دارد که با محتوای همان سوره مرتبط است. در تفسیر عیاشی، روایتی از امام صادق(ع) در تفسیر بسم‌الله نقل شده است که در آن باء در «بسم» را «بهاء‌الله: روشنی خدا»، سین را «سناء‌الله: رفعت خدا» و میم را «مجدالله: بزرگواری خدا»، معنا کرده است.احکام فقهی بسملهفقها در ابوابی همچون طهارت، نماز، نکاح، صید و ذباحه و اَطعمه و اَشربه، احکامی در رابطه با بسمله بیان کرده‌اند که برخی از آن‌ها به بیان زیر است:لمس بسمله: بنا به دیدگاه مشهور فقهای شیعه، لمس بدون وضوی بسمله‌ای که مکتوب است، ازآنجاکه آیه‌ای از آیات قرآن است و اسم و صفات خداوند در آن به کار رفته، حرام است. همچنین گفته‌اند لمس بسملهِ مکتوب، بر شخص جُنُب حرام است.بسمله در قرائت نماز: به اجماع فقهای شیعه، بسمله جزوی از همهٔ سوره‌ها، غیر از سوره توبه است و لذا قرائت آن در سوره‌های نماز واجب است.صید و ذبح شرعی: به فتوای فقیهان، گفتن بسم‌الله از شرایط تحقق ذبح شرعی است. همچنین در شکار، هنگام فرستادن سگ شکاری به‌سوی صید یا پرتاب تیر به‌سوی آن، باید بسم‌الله گفته شود و چنانچه عمداً گفته نشود، گوشت آنچه صید شده، حلال نیست.گفتن بسم‌الله در هنگام وضوگرفتن، ابتدای آمیزش و نیز پیش از خوردن غذا و نوشیدنی‌ها مستحب است.آیا بسمله آیه‌ای مستقل است؟به‌گفته رشیدرضا (۱۲۸۲-۱۳۵۴ق)، مفسر اهل لبنان، ازآنجاکه بسمله بخشی از آیهٔ ۳۰ سوره نمل است، همهٔ مسلمانان اتفاق‌نظر دارند در اینکه جزو آیات قرآن است؛ اما در اینکه در ابتدای سایر سوره‌ها نیز آیه‌ای مستقل شمرده شود، اختلاف‌نظر وجود دارد.آلوسی، از مفسران اهل‌سنت، در تفسیر روح‌المعانی، ده دیدگاه ذکر کرده که برخی به شرح زیر است:امامیه، برخی از صحابه و تابعین، شافعی و بیشتر پیروانش و از میان قاریان هفت‌گانه، عاصم و کسائی بر این عقیده‌اند که بسمله آیه‌ای مستقل و جزو همه سوره‌‌ها غیر از سوره توبه است.برخی از ادلهٔ این‌ها عبارت است از:اجماع صحابه بر اینکه در مُصحَفِ اول، در ابتدای هر سوره‌ای غیر از سورهٔ توبه، بسمله وارد شده است.روایاتی در منابع اهل‌سنت و شیعه از پیامبر(ص) و امامان شیعه نقل شده که بسمله را آیه‌ای مستقل و جزوی از هر سوره دانسته‌اند.بسم الله در آغاز همهٔ سوره‌هاسیرهٔ مسلمانان از زمان حیات پیامبر(ص) بر این بوده است که در آغاز همهٔ سوره‌ها غیر از سورهٔ توبه، بسمله را قرائت می‌کرده‌اند و اگر بسمله جزو قرآن نبود، بر پیامبر لازم بود تا به این امر تصریح کند تا سبب گمراهی مسلمانان نگردد.مالک بن اَنَس، ابوحنیفه و پیروانش، ابوعمر و یعقوب بن اسحاق از قاریان بصره و برخی دیگر از عالمان، بسمله را آیه‌ای مستقل می‌دانند که صرفاً برای تبرک و بیان آغاز سوره‌ها و همچنین فاصلهٔ بین آن‌ها آمده است و جزو هیچ سوره‌ای غیر از آنچه در آیه ۳۰ سوره نمل آمده، به شمار نمی‌رود.احمد بن حنبل، حمزه از قاریان هفت‌گانه و برخی دیگر معتقدند که بسمله فقط در سورهٔ حمد آیه‌ای مستقل است و جزوی از این سوره به شمار می‌رود.ترجمهٔ فارسی بسم الله الرحمن الرحیمگفته می‌شود بسمله نخستین بار به‌همراه سایر آیات سورهٔ حمد توسط، سلمان فارسی به درخواست فارسی‌زبانان، به فارسی ترجمه شد.او این آیه را بدین صورت ترجمه کرد: «به‌نام یزدان بخشاونده.»برخی دیگر از ترجمه‌های این آیه به زبان فارسی، به صورت زیر است:اسفراینی، مُفَسِر اهل‌سنت در قرن پنجم قمری: «ابتدا کردم به‌نام خدای قادر بر آفرینش خلقان، خواهان روزی‌دادن خلقان، خواهان آمرزیدن مطیعان.»رشیدالدین ابوالفضل میبدی، مفسر قرآن در قرن ششم هجری: «به‌نام خداوندِ جهان‌دارِ دشمن‌پرور به‌بخشایندگی و دوست‌بخشای به مهربانی.»ابوالفتوح رازی، مفسر شیعه در قرن پنجم هجری: «به‌نام خدای مهربانِ بسیار بخشنده.»ملاحسین واعظ کاشفی، مفسر شیعه در قرن نهم هجری: «به‌نام خدای سزای پرستش و بخشنده بر خلق به وجود و حیات‌بخشیدن و بخشاینده بر ایشان به بقا و زنده‌داشتن به قدرت و حکمت، از آفات محافظت نمودن.»ترجمهٔ تفسیر طبری که از کهن‌ترین ترجمه‌های تفسیر قرآن به زبان فارسی است: «به‌نام خدای مهربان بخشاینده.»در ترجمه‌های امروزین قرآن (یعنی قرن‌های چهاردهم و پانزدهم قمری)، ترجمه‌های گوناگونی از این آیه شده است که «به‌نام خداوند بخشندهٔ مهربان» از ترجمه‌های شایع این آیه است.تفاوت رحمان با رحیم در بسملهرحمان و رحیم دو صفت از اوصاف خداوند هستند که از نظر بیشتر مفسران، از مادهٔ «رحمت» اشتقاق یافته‌اند. بیشتر مفسران گفته‌اند که «رحمان» صفتی مخصوص خداست و به‌معنای رحمت عامی است که از جانب خداوند، همهٔ بندگان، اعم از کافر و مؤمن را در بر می‌گیرد و صفت «رحیم» بر رحمت پیوسته و دائم وی دلالت می‌کند که تنها به بندگان مؤمن اختصاص دارد.از نظر برخی مفسران وجه عمومیت صفتِ رحمانیتِ خداوند نسبت به همهٔ بندگانش این است که او آن‌ها را آفریده و روزی‌شان را می‌دهد. وجه اختصاص‌یافتن رحیمیت خدا به مؤمنان این است که در زندگی دنیا آنان را توفیق می‌دهد و در آخرت، بهشت را نصیبشان می‌کند و گناهان آنان را می‌آمرزد.تفسیر عرفانیدر متون و تفاسیر عرفانی، برای حروف بسمله معانی و تفسیرهای باطنی بیان کرده‌اند.برخی گفته‌اند خداوند به‌واسطهٔ باءِ بسم‌الله، همهٔ موجودات را پدید آورد. ابن‌عربی، شکل باء و نقطه و حرکت آن را بر عوالم سه‌گانه تطبیق نموده است؛ بدین بیان که شکل باء عالم ملکوت است، نقطهٔ آن عالم جبروت و حرکت آن عالم شهادت است.عبدالرزاق کاشانی نیز در تفسیر خود، حرف باء در «بسم‌الله» را اشاره به عقل اول یا صادر اول دانسته است.بنا به نظر ملا حسین واعظ کاشفی در جَواهرالتَّفسیر، حرف الف اشاره به ذات مقدس دارد و ازآنجاکه اولین حرف از حروف الفبا است، با حق‌تعالی به‌عنوان ذاتی که اولِ اشیا است، مناسبت دارد و از آن جهت که خالی از نقطه است، با وجود مطلق که مجرد از همه تقیّدات است، مناسب است.در برخی متون و تفاسیر عرفانی، «رحمان» به‌معنای بخشنده و افاضه‌کنندهٔ وجود و کمال به همهٔ موجودات، براساس حکمت و قابلیت آن‌ها آمده و «رحیم» به‌معنای افاضه‌کنندهٔ کمال معنویِ مخصوص به‌ انسان بیان شده است.کاربرد در آثار هنریبسمله از جمله آیاتی است که کتابت آن بسیار موردتوجه هنرمندان خوشنویسی قرار گرفته و در طول تاریخ، آثار متنوعی با انواع مختلف خط، از آن کتابت شده است.کتابت بسمله در هنر کاشی‌کاری نیز، به‌عنوان یکی از هنرهای تزئینی و معماری ایران، نمود یافته و آثار مختلف آن در سردرِ خانه‌ها، محراب مساجد و در اماکن مقدس نصب می‌گردد.همچنین آثار مختلفی از حک و کتابت بسمله به‌دست هنرمندان مسلمان در معرق‌کاری و قلم‌زنی پدید آمده است.بسمله در شعر و ادب فارسی گاهی در مصرع یک بیت قرار گرفته و گاهی نیز دربارهٔ مضمون و محتوای آن و سفارش به آغازنمودن کارها با نام خدا، اشعاری سروده شده است.بسم‌الله در ادبیات فارسی، در اصطلاحاتی نظیر «مرغ بِسْمِل» به‌معنای مرغ سربریده و «مرغ نیم‌بسمل» به‌معنای مرغ نیمه‌جان و همچنین «بسمل‌گاه» به‌معنای قربانگاه هم راه یافته است.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 11:11:58 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-vsks1dgr2ozx حضرت علی‌(ع) اسوه خوشنویسی جهان اسلامجایگاه تاریخی امام علی(علیه السلام) در هنر خوشنویسیگذشته از نگاه اساطیری که پیدایش خط را به ارباب انواع، موجودات افسانه ای، دیوها و ... نسبت داده (ر.ک حداد عادل ، ۱۳۹۰، ج ۱۵، ص۵۶۶) و یا نگاه تاریخی که خاستگاه آن را حدود ۵۲۰۰ سال پیش توسط سومریان در بین النهرین می‌داند، (اتینگهاوزن، ۱۳۷۹، ص۱۹۴) در نگاه اسلامی عقیده بر این است که خداوند نگارش و علم به قلم را از همان ابتدای خلقت به بشر آموخته و این نعمت از طریق انبیاء الهی ری شهری، ۱۳۸۸، ج۱، ص۶۱۷) در میان ابناء بشر گسترش یافته است. الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْانسَانَ مَا لَمْ یَعْلَم (علق (۹۶): ۴-۵)رویکرد دین اسلام به موضوع پیدایش خط، بیش از آنکه در کتاب‌های دینی بیان شود، در آغاز رساله‌ها و متون کهن آموزش خوشنویسی: چون تحفه المحبین از یعقوب سراج شیرازی، رساله آداب خط از عبدالله صیرفی رساله اصول و قواعد خطوط سته از فتح الله سبزواری، آداب خط از سلطان علی مشهدی، رساله مجنون رفیقی هروی و... بیان شده و از مجموع آن این گونه استنباط می‌شود که « اول کسی که اشکال و اسامی خط و حروف دانست و نوشت، آدم صفی الله بود و معلم او حضرت عزت جل جلاله و عم نواله، چنان‌که در کلام مجید ربانی و تنزیل عزیز سبحانی فرموده: علم آدم الاسماء کلها» (قلیچ خانی،۱۳۷۳، ص228- ۲۲۹) پس از آن، شیث بن آدم به کار نگارش خط ادامه داد و در زمان حضرت ابراهیم(علیه السلام) خط عبری نوشته شد. به اعتقاد بعضی این خط از ادریس نبی بوده(علیه السلام) بوده است، برخی نیز آن را به هود پیامبر منسوب داشته اند و او را مبدع خط دانسته‌اند. (مدد پور ۱۳۷۴، ص۱۶۶).بنا بر آنچه ابن الابار در کتاب تاریخ خود نقل کرده قریش رسم الخط عربی را ابتدا از حرب بن امیه، او از عبدالله بن جدعان او از اهل ،انبار ایشان از اهل یمن و ایشان از خلجان بن قسم کاتب وحی حضرت هود ، گرفته اند. (ابن خلدون، ۱۴۰۸هـ، ج۱، ص۵۲۶؛ آلوسی، [بی تا]، ج ۱۰، ص۱۸۰)این نگاه ضامن قدسیت خط و هنر خوشنویسی و تعالی آن در سایه وحی است، چرا که از نظر هنرمند اسلامی، فن و صنعتی حاصل نشده، مگر آنکه از آبشخور و رهگذر وحی بوده و در سرسلسله آن القاء آسمانی حضور داشته باشد.(فصل‌نامه الهیات هنر | شماره یازدهم | زمستان 96 | عبدالله محمدی پارسا | دانشگاه معارف اسلامی قم)مولانا این حقیقت را در داستان هابیل و کشته شدن او به دست قابیل و تعلیم گورکنی توسط یک کلاغ مبعوث شده از سوی خدا، متذکر می‌شود که حتّی، گورکنی که ساده ترین حرفه است در فکر و اندیشه انسان نگنجیده و منشای الهی دارد و در ادامه استفاده عرفانی خود را نیز از این داستان می‌برد.کندن گوری که کمتر پیشه بودکی ز فکر و حیله و اندیشه بودگر بدی این فهم مر قابیل راکه کجا غایب کنم این کشته راکی نهادی بر سر اوهابیل رااین به خون و خاک در آغشته رادید زاغی زاغ مرده در دهاناز هوا زیر آمد و شد او به فنبر گرفته تیز می آمد چناناز پی تعلیـــم او را گـــورکنگفت قابیل آه شه بر عقل منکه بود زاغی ز من افزون به فن(مولوی، ۱۳۷۳، دفتر چهارم)تأثیر امام علی در شکل گیری رسم الخط عربیمرحوم فضائلی در کتاب اطلس خط، برای بیان تاریخ خوشنویسی از آغاز دوره اسلامی تا زمان حاضر شش دوره تطوّر را بیان می‌دارد که تطوّر اول آن مربوط به ایجاد خط کوفی و ابداع نقطه گذاری به وسیله ابوالاسود دؤلی (۶۹ هـ ق) به تعلیم و راهنمایی امام علی(علیه السلام) و نقش نصر بن عاصم، یحیى بن یعمر و خلیل بن احمد [در اواخر عهد بنی امیّه] در تکمیل آن است. (فضائلی، ۱۳۹۱، ص۵) در برخی از کتاب‌های تذکره نیز نام حرب ابن امیّه را به عنوان استاد کتابت علی بن ابیطالب(علیه السلام) و دیگر صحابه یاد کرده اند. سفادی،۱۳۸۱، ص۱۰)از این رو از منظر تاریخی، می‌توان علی بن ابیطالب را یکی از پیشگامان کتابت و نگارش وحی دانسته و با توجه به شواهدی که در ادامه بدان خواهیم پرداخت می‌توان گفت، در صدر اسلام کسی که بیش از همه در پیشبرد و زیبایی خط عربی کوشیده و پایه‌های رسیدن آن بدین درجه از کمال را بنا نهاده است، امام علی(علیه السلام) می‌باشد. حتی برخی انزوای آن حضرت در دوران پس از رحلت رسول اکرم(صلی الله علیه و آل و سلم) و اشتغال ایشان به امر کتابت قرآن کریم را نیز یکی دیگر از عوامل پیوند دهنده میان خوشنویسی و حضرتش دانسته‌اند. (آزادی ور،۱۳۷۹، ص۷۴)غرض مرتضی علی از خط نه همین لفظ بود و حرف و نقطبل اصول صفا و پاکی بود زان اشارت به حسن خط فرمود(منشی قمی، ۱۳۸۴، ص ۶۷)ابداع قلم کوفیدر سنت اسلامی ابداع خط کوفی را به حضرت علی ابن ابی طالب(علیه السلام) که پایگاه سیاسی اش در کوفه بود منسوب می‌کنند هروی در این خصوص می‌گوید: خط کوفی برای آن گویند که در کوفه پیدا شده بدین صورت و بهترین کسی که این خط نوشت شاه مردان است و بهترین خطّ، خطّ ایشان است. نقل آن کردن و مثل آن نوشتن امکان بشر نیست و بدان معجزه به جز عجز چاره دیگری نی... قلیچ خانی، ۱۳۷۳، ص۲۵۷)مرتضی اصل خط کوفی راکرد پیدا وداد نشو و نماوین خطوط دگر که استادانوضع کردند هم زکوفی دان(همان، ص۱۵)خط کوفی از همان ابتدا برای نگارش قرآن کریمخطّ کوفی، خطی است که از همان ابتدا برای نگارش قرآن کریم تدوین شده و بیشترین و بنیادی ترین تأثیر را در تحولات آینده خوشنویسی اسلامی و بلوغ آن در جهان اسلام به جهت استعداد و قابلیتی که در درون خود برای توسعه دارد بر عهده داشته است. خطی بدیع، با اندازه های متناسب و مشخص و نیز چهار گوش‌ها و زاویه‌هایی با استفاده از سرکش‌های عمودی کوتاه و خطوط افقی امتداد یافته که ویژگی هارمونی ترکیب و زیبایی توأمان، آن را از خطوط معمول آن زمان جدا می‌ساخته است. در یک شیمل، ۱۳۸۱، ص۱۶) این خط که در دهه دوم قرن اول هجری با تأسیس دو شهر جدید اسلامی یعنی بصره و کوفه و ظهور رقابت دو گروه از محققین مشتاق به زبان و خط عربی در این دو شهر پا به عرصه وجود نهاد توأمان در بردارنده ویژگی‌های خط خط حیری، سوری و خط مدنی به عالی‌ترین شکل بود تا جایی که با رونق مجدد خود در نیمه قرن دوم برای مدتی بیش از سیصد سال تداوم پیدا کرد و بنا بر مقبولیت عموم به عنوان تنها خط مناسب برای کتابت قرآن پذیرفته شد. (ر.ک سفادی، ۱۳۸۱، ص۱۲).حضرت امیر المومنین و دیگر اقلامتأثیر در شکل گیری اقلام دیگر خوشنویسی به غیر از قلم کوفی که انتساب مستقیم آن به حضرت امیر المومنین شهرت دارد، خوشنویسان معتقدند که باقی اقلام دیگر نیز، به واسطه ارشادات و هدایت های حضرتش در عالم رؤیا و یا به واسطه الهامات ومکاشفات حاصل شده است.تا جایی که تمام اقلام ششگانه‌ای را که ابن مقله در اوایل سده چهارم به وجود آورده، برگرفته از تعلیم و ارشادی می‌دانند که امام علی(علیه السلام) در عالم رؤیا به ایشان داشته است. (حداد عادل، ۱۳۹۰، ج ۱۵، ص۵۶۶) همچنین مشهور است که « خواجه جمال الدین یاقوت (مستعصمی) علیه الرحمه، امیرالمومنین(علیه السلام) را در خواب دید [حضرت به او] فرمودند: قلم را محرف قط بزن.[ و از آن پس] خط اوصاف تر شد.» قلیچ خانی، ۱۳۷۳، ص۳) وپاره ای از منابع، بسط نوع خاصی از الف دو شاخ که امروزه کاربرد کاملی در خطوط عربی دارد را به او نسبت می‌دهند اتینگهاوزن، ۱۳۷۹، ص۱۹۴)ارشادات حضرت علی به پیشگامان هنر خوشنویسیخانم آنه ماری شیمل، نیز در بیانی که از ارشادات حضرت علی(علیه السلام) در عالم رؤیا به پیشگامان هنر خوشنویسی داشته است نام میرعلی تبریزی(واضع خط نستعلیق) و سلطانعلی مشهدی را نیز گزارش کرده است. (ر.ک شیمل، ۱۳۶۸، ص۲۲).برخی از ایشان به جهت الهام غیبی در مسیر تکامل هنری خود، به آداب و ریاضاتی متوسل می‌شدند تا به عنایت خداوندی و دستگیری اولیاء دین، راه برایشان مشخص می‌شد. چنانچه این ابیات از مولانا سلطانعلی خوشنویس کاملاً گویای این حقیقت است:در جوانی به خط بدی میلمبر سر کوی کم قدم زدمیبعد از آن مدتی بر این بگذشتنیت روزه‌ی علی کردمدر خیــال اینکه کار بگشـایدتا شبی خواب دیدم از ره دیدعشق خط راندی از مژه سیلمتا توانستمی قلم زدمیمهر خطم از آن و این بگذشتقلم مشق را جلی کردمشــه بخوابم جــمال بنــمایدکه خطم دید و جامعه‌ام بخشیدبیش ازین زین سخن نیارم گفتکه ندارم مجال گفت و شنفتخـواب را مختصــر نمـودم بازقصه ی خواب هست دور و درازتا کسـی پرده ی خـــرد ندرددر حــق من گمــان بـد می‌برد(آزادی ور، ۱۳۷۹، ص ۸۵)در خصوص احوال مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی نیز این مطلب آمده که ایشان بسیاری از فنون خوشنویسی را در عالم رؤیا تعلیم گرفته و به جهت عنایت خداوند، به رشدی یک باره دست یافته است. بیانی، ۱۳۶۳، ص۵۵۲)اولین استاد خوشنویسی، حضرت علی‌(ع) اسوه خوشنویسی جهان اسلامبحث مبسوط « استاد » که اصلی‌ترین رکن آموزش و نخستین گام یادگیری در هنر خوشنویسی به شمار میرود حقیقتی است که لب آن در گفتار نغزی منسوب به حضرت علی بن ابیطالب(علیه السلام) بیان شده که می فرماید: اعلم ان الحسن الخط مخفى فی تعلیم الاستاذ؛ هنر خوشنویسی در تعلیم استاد پنهان است. قلیچ خانی، ۱۳۷۳، ص۵۶)امام علی و پیدایش و رونق هنر خوشنویسیجایگاه تاریخی حضرت علی(علیه اسلام) در پیدایش و رونق هنر خوشنویسی، در کنار توصیه‌های منسوب به وی درباره چگونگی تراشیدن و قط زدن قلم، یا فاصله بین سطرها و تجمیع حروف(«ألق دواتک و أطل جلفة قلمک و فرج بین السطور و قرمط بین الحروف فإنّ ذلک أجدر بصباحة الخط : در دوادت لیقه بگذار، نوک قلمت را دراز کن بین سطرها فاصله قرار ده، حروف را نزدیک هم بگذار که این هنر برای زیبایی خط سزاوارتر است.» (شریف الرضی، ۱۴۱۴ق، حکمت ۳۱۵)و همچنین روایاتی که در باب ضرورت استاد و در مدح خوشنویسی از ایشان وارد شده(«حُسن الخط لسان الید و بهجه الضمیر» یا «اگر روح از کدورتها پاک شود، آنچه در درون است، به اعضای جسد و جوارح مثل دست و زبان ظاهر می گردد» «الخط اصل فی الروح وإن ظَهَرَتْ بجوارح الجسد»: (منشی قمی، ۱۳۸۴، ص۱۱؛ «رسولک ترجمان عقلک و کتابک أبلغ ما ینطق عنک» (شریف الرضی، ۱۴۱۴ق، حکمت ۳۱۵)، همگی سبب شده است که هنرمندان خوشنویس حضرتش را به چشم نخستین استاد بزرگ خوشنویسی در سنت استادکاران اسلامی نگریسته و صلابت خط را در کنار زیبایی و معنویت نتیجه هدایت و ارشاد ایشان، تلقی کنند.(فصل‌نامه الهیات هنر | شماره یازدهم | زمستان 96 | عبدالله محمدی پارسا | دانشگاه معارف اسلامی قم)امیرالمومنین رأس شجره خوشنویسیآنچه در میان خوشنویسان جهان اسلام مورد اتفاق است آن است که هنر خوشنویسی اسلامی، به علی بن ابیطالب(علیه السلام) ختم شده و خطاطان، سلسله اساتید خود را تا به ایشان می‌رسانند و در تمام اسناد بغدادی، مصری و ترکی از سلسله خطاطان اسلامی نام مبارک حضرتش در رأس این شجره‌ها قرار داشته است.(ر.ک فضائلی، ۱۳۹۱، ص ۳۸۴ - ۳۸۳)تا جایی که صاحب کتاب اطلس خط که خود شجره‌ای را بر مبنای جمع سلسله‌های دیگر و تحقیق در پاره‌ای اشکالات، از نو تقریر نموده، باز نام مقدس حضرتش را در رأس شجره مبتنی بر پژوهش خود آورده است. (ر.ک. همان، ص۳۸۹) برخی معتقدند که منشأیت امام علی(علیه السلام) در هنر خوشنویسی به نحو تاریخی قابل اثبات نیست.(ر.ک: ابن خلدون، ۱۴۰۸ق، ص۸۳۲ - ۸۳۳؛ مددپور، ۱۳۷۴، ص۱۶۷)، ولی اینکه از نظر تاریخی چه اندازه این شجره‌ها و سلسله‌ها موثق بوده و یا اینکه آیا می‌توان فاصله هزار ساله آن تا رأس سلسله را به درستی تشخیص داد یا نه؟ امری است که ظاهراً برای خوشنویسان اهمیتی نداشته و حتی کوچک‌ترین تلاشی برای اثبات آن نداشته‌اند؛ « چرا که در اینجا نفس خود شجره‌نامه‌هاست که اهمیّت دارد؛ چون آنها درصدد بیان این موضوع هستند که آن کاری که من انجام می‌دهم کاری قدسی است، به آسمان مربوط می شود و نه به زمین و اینکه من منشأ آن نیستم استاد می‌خواهد بگوید چیزی از خود ندارم و از استادم یاد گرفته‌ام همچنان که او نیز از خود چیزی نداشته و از استاد خود یاد گرفته تا این روند به یکی انبیا یا اولیا برسد. » پازوکی، ۱۳۹۳، ص ۵۰۳ - ۵۰۴ - با اندکی تغییر) با بیان جایگاه تاریخی امام در هنر خوشنویسی اکنون نوبت آن است که به برخی از تأثیرات معنوی و عرفانی حضرتش در این هنر قدسی نیز بپردازیم. (فصل‌نامه الهیات هنر | شماره یازدهم | زمستان 96 | عبدالله محمدی پارسا | دانشگاه معارف اسلامی قم)جایگاه امام علی ها در محتوای نوشتاریتجلّی ارادت خوشنویسان اسلامی به علی بن ابیطالب(علیه السلام) در نگارش کتیبه‌ها، گچ‌بری‌ها چینش آجرها به خط کوفی بنایی و.... را می‌توان در اسلوب‌های زیر به نظاره نشست – کتیبه‌های مشتمل بر آیاتی که به اهل بیت ها به طور عام و امام علی(علیه السلام) به طور خاص اشاره دارند.1) کتیبه‌هایی مشتمل بر شهادت شیعی(اشهد ان لا اله الا الله، اشهد ان محمدا رسول الله ، اشهد ان علیا ولی الله) است. نظیر کتیبه‌های جامع گوهرشاد مشهد و مسجد جامع یزد.2) کتیبه‌هایی مشتمل بر کلمات قصار و خطبه های حضرت علی(علیه السلام) است.3) کتیبه‌هایی که مشتمل بر نمایش سه اسم مقدّس الله محمد و علی هستند، نظیر گنبد سلطانیه، مسجد جامع قزوین و مقبرة خواجه عبدالله انصاری4) کتیبه‌هایی که مشتمل بر تکریم و مدح امام علی(علیه السلام) و توسل به حضرتش می باشد.5) کتیبه‌هایی که مشتمل بر دعاهایی از امام علی(علیه السلام) یا ادعیه‌ای چون نادعلی هستند. (رک جلالی، ۱۳۹۴، ص۳۱-۴۹)قصیده قرآنیه در ستایش مولی الموحدین علی(ع)برگی از قصیده قرآنیه در ستایش مولی الموحدین امیرالمومنین حضرت علی ابن ابیطالب(علیه السلام)جاثیه و احقاف را در هر دو تنزیل الکتابمبا محمد هم نخستین یار و اول جانشینـمبیـرق انّا فتحنــا برفــراز و بـرق تیغــموالی نصـر مـن الله فاتـح فتــح مبینـــمهم بحجرات ز ندای اهل ایمانم مخـاطـبهم بسوره قـاف و الـقرآن بهشت متقینـمذاریات عشق و نور طورو والنّجم که بر منگشت واجب سجده و تسبیح یار نازنینــمآیت شقّ القمر رخ رحمت رحمان کف منواقـعه در صف بیجا بر سپـاه کـافـرینـمدر حـدید از سبّـح لله تـا ذات الـصّـدورمدرمـجادل انّ حـزب الله هم من مفلحینـمسبّـح لله حثرم مـظــهر آیـات سبـحــانوز هو الله خالق الباری المـصوّر مستعینـمممتحن را تقطواشانم زمجدو عدل و احسانمقصـــد ایــزد زالله یحــبّ الـمقطیــنمدر صفـم نور متّـم در جــمعه قدوّس عزیزمدر اذا جـاء المنافق عزّ حق بر مؤمنینــمدر تغابن در طـلاق ان تقـرضـو امن یتـق اللهواقــف تحـــریم از یاایهــا تاقانتینــمکتابت قصیده قرآنیه در مدح حضرت علی)علیه السلام( به قلم رضا صفریصاحب کتاب معنای هنر شیعی، پس از بیان موارد متعددی از ارادت خوشنویسان به ساحت امام علی و اهل بیت در قالب‌های هنری گوناگون می‌گوید: کلمه علی در آثار تاریخی فراوان به چشم می‌خورد ترکیب اسم علی گاهی بسیار پیچیده و ظریف و معنادار می‌شود و به صورت نقوش در می‌آید که کلمه علی را به صورت یکسان و به حالت تیره و سفید نشان می‌دهد نقوشی که در یکدیگر محو می‌شوند و حضور ماورایی و فناناپذیری آن حضرتش را بیان می‌کنند. (همان، ص۴۰)نگارش نام مبارک حضرت علی(علیه السلام) و یا دعای نادعلی در قالب شکل شیر نماد روشنایی بوده و هم تداعی‌گر لقب « اسدالله غالب » است، درمیان خوشنویسان اسلامی به ویژه شیعیان، رواج داشته است.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)شاید یکی از زیباترین مرقوماتی که نمایانگر ارادت خوشنویسان به آستان علوی است، تابلوی خطی از میرعماد ابوالمعالی الحسنی قزوینی استاد بلامنازع خط نستعلیق در زمان صفویه - است که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود که در قسمت مرکزی‌اش ابیات زیر به صورت چلیپا نوشته شده است:با مهر علی طینت هر کس که سرشتهر چند بود همیشه در دیر و کنشتدر دوزخ اگـر در آورنـدش به مثـلتا گرم نکرده، می‌برندش به بهشــت(شایسته فر، بهزادی، ۱۳۸۳، ص۱۱۸)در خوشنویسی اسلامی همه چیز به زیبایی معنای کلمات و زیبایی کلام خلاصه نمی‌شود، بلکه زیبایی خوشنویسی اسلامی از خود شکل‌ها و سبک نشئت می‌گیرد که به کلی از معنای کلمات مستقل است البته در آنچه عموماً درباره ی خوشنویسی گفته می‌شود چنین استقلالی مغفول می‌ماند و صورت خوشنویسی نسبت به موضوع و معنای کلام اهمیتی ثانویه پیدا می‌کند؛ اما اثبات استقلال وجوه زیباشناختی خوشنویسی دشوار نیست، چرا که بیننده می‌تواند از دیدن خوشنویسی لذت ببرد بی آن که به معنای آن واقف باشد. (لیمن، ۱۳۹۱، ص۶۴)حال اگر در خوشنویسی شکل کلمات به گونه‌ای باشد که معنا را با خود همراه کند این خود نوعی زیبایی علی حدّه است و اگر این ویژگی در ساختار مفاهیم قدسی رقم بخورد، به نحو اعجاز آمیزی مصداق تجلّی عرفان در متن هنر خوشنویسی است.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)نظیر یکی دیگر از زیباترین خطوطی که در ارتباط با نام مبارک امام علی(علیه السلام) نگارش شده و در خود جلوه‌های نمادین بسیاری دارد، نگارش نام علی(علیه السلام) به خط کوفی بنایی از خوشنویسی گمنام است که در آن حرف عین دهان به بالا داشته، حرف لام در خود خم شده و حرف یا در سطح زیر دو حرف دیگر امتداد یافته است.به نگاهی دوباره به این خط ، روشن می شود که حرف عین، تداعی‌گر حالت قنوت در نماز، حرف لام به شکل انسان در حال رکوع و حرف یاء حالت سجده را تداعی کرده است. از سوی دیگر فرم مربع آن نیز تداعی‌گر خانه کعبه و محل تولد حضرت امیرالمومنین(علیه السلام) است.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)این تنها عرضه بخش اندکی از دریای ارادت هنرمندان خوشنویس، به ساحت انسان کامل حضرت علی بن ابیطالب(علیه السلام) است و بیان مفصل آن در حوصله این نوشتار نیست.جایگاه عرفانی امام علی(علیه السلام) در هنر خوشنویسیهنر خوشنویسی هندسه مقدسی است که علاوه بر رعایت همه تناسبات صوری و خصائص زیبایی شناختی که در امتداد هماهنگ حروف و در حسن وضع و ترکیب آن ظاهر می‌شود، به واقعیتی کیفی و معنوی نیز نظر داشته که در اسلوب و روش نگارش، محتوای نوشتاری و تکنیک‌های آموزشی تجلّی یافته است.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)اساتید خوشنویس که به آداب و رموز خط واقف بوده و رسالاتی را از سده پنجم تا کنون به رشته تحریر درآورده‌اند، همواره علاوه بر آموزش نکات فنی این هنر به آداب معنوی و سلوک عرفانی آن نیز پرداخته‌اند که نوع ورود و خروج در مسائل محتوای بیان، مقامات مورد اشاره و... بی شباهت به رسائل عرفانی و فتوت‌نامه‌های عرفا نیست.وجود منازل دوازده‌گانه(ر.ک برات زاده، ۱۳۸۴، ص۱۱۰) در این هنر و تجلی آن در رنگ‌های گوناگون ر.ک شیمل ، ۱۳۸۴، ص ۴۲۳؛ شهبازی، ۱۳۹۰، ص۵۳-۵۴) و نیز ضرورت و جایگاه استاد و اوصاف وی(ر.ک سراج شیرازی، ۱۳۷۶، ۱۰۳؛ خلیلی، ۱۳۷۹، ص۱۱)، نظام اجازه(ر.ک شیمل، ۱۳۶۸، ص ۷۷ ضرورت صفای نفس در صفای خّط، کثرت مشق(ر.ک قلیچ خانی، ۱۳۷۳ص۵۶؛ حداد عادل، ۱۳۹۰، ج ۱۵، ص۵۶۶) و توجه به ذکر الهی(ر.ک بورکهارت ، ۱۳۶۹، ص۱۵۱؛ رحمتی، ۱۳۸۳، ص ۱۹۵) در هنگام کتابت و موارد بسیار دیگر را می‌توان به عنوان شواهدی از تجلی و تأثیر اندیشه‌های عارفان مسلمان در این هنر قدسی به شمار آورد.می‌توان مدعی بود که مکتب تشیع، به سبب برخی از ویژگی‌های آن، بستر مناسب‌تری را برای پرورش هنر عرفانی به وجود آورده و هویت تجلی آموزه‌های عرفان اسلامی در محیط هنر شیعی نمود بیشتری دارد.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)عوامل رونق هنر عرفانی در جهان اسلامبامطالعه تاریخ هنر اسلامی این حقیقت آشکار می‌گردد که گونه‌های مختلف هنری، به ویژه آن بخشی که در ایران اسلامی به شکوفایی رسیده است اغلب متأثر از اندیشه‌های عرفان اسلامی بوده و سیر تکاملی خود را با تمایل به رویکردهای عارفانه ادامه داده است.تا جایی که می‌توان گفت بدون بحث از عرفان و نوع تأثیر آن بر هنر اسلامی، نمی‌توان به توضیح دقیقی از چیستی این هنر دست یافت.بررسی ویژگی‌های دوره عرفانی هنر ایران(برخی، براساس باور به این حقیقت که هنر ایرانی از همان آغاز هنری معنوی و در بن دینی بوده است. دوران های متفاوت هنر ایران را به سه دوره تقسیم کرده اند که عبارت اند از:1) دوره هنر اخلاقی این هنر، هنر جمال است و شامل دوره هنر ایران باستان بوده و خود به سه مرحله اولیه، میانه و متاخر تقسیم می‌شود.2) دوره هنر حماسی این هنر هنر جلال است که چندی پس از فتح ایران توسط مسلمانان ظهور کرده و در شخصیتی چون فردوسی به اوج می‌رسد.3) دوره هنر عرفانی که دوره هنر کمال است که پس از هجوم مغولان آغاز می شود. (ر.ک خاتمی، ۱۳۹۰، ص۱۲۱ به بعد) که عمدتاً به واسطه مواردی چون « کم فروغی بازار ظاهرگرایان و اهل حدیث » و « دل زدگی ایرانیان از قیل و قال جنگ و سیاست » شکل گرفته است، نشانگر انقلابی برای تمام ابعاد فرهنگی اجتماعی و تمدنی آن زمان بر محوریت آموزه های عرفان اسلامی و نفوذ اجتماعی عرفا است.در اینجا به صورت مختصر به برخی از عواملی که سبب رونق هنر عرفانی در جهان اسلام شده و به نوعی با نقش و جایگاه علی بن ابیطالب(علیه السلام) نیز مرتبط است، اشاره می‌شود:1) رواج مکتب تشیعتاریخ شیعه مملو از ناگواری‌ها و بی‌مهری‌هایی است که از سوی جریان غالب و خلفای جور نسبت به امامان معصوم(علیه السلام) و شیعیان ایشان روا داشته شده است و از همان ابتدا آنچه شیعه را از موافقت با خلافت انتخابی باز داشت ترس از دنباله ناگوار آن یعنی فساد روش حکومت اسلامی و انهدام اساس تعلیمات عالیه دین بود، اتفاقاً جریان بعدی حوادث نیز این عقیده یا پیش بینی را روز به روز روشن‌تر می‌ساخت و در نتیجه شیعه نیز در عقیده خود استوارتر می‌گشت و با اینکه در ظاهر با نفرات ابتدائی انگشت شمار خود به هضم اکثریت رفته بود و در باطن به اخذ تعالیم اسلامی از اهل بیت و دعوت به طریقه خود، اصرار می‌ورزیدند در عین حال برای پیشرفت و حفظ قدرت اسلام، مخالفت علنی نمی‌کردند. » (طباطبایی، ۱۳۴۸، ص۲۰)این سبک زندگی سبب به وجود آمدن لایه‌های باطنی‌تری در میان شیعیان شده و مقدمه را برای شیوه بیان رمزی و باطنی در ایشان آماده‌تر می‌ساخت. از سوی دیگر اقوامی که کانون مرکزی تشیّع را در جهان اسلام تشکیل می‌دادند نظیر ایرانیان- متأثر از آیین‌ها و مکاتب رمزی بوده‌اند که پیش از اسلام سالیان بسیاری در آن منطقه رایج بوده است. (ر.ک. دادور، ۱۳۹۲، ص۲۱۹ به بعد؛ دادور ،پوپ ۱۳۸۰، ص ۳) و میراثی از نگاه باطنی را با خود به همراه داشتند.درنتیجه این دو عامل عمده یعنی(مسئله تقیه و تأثیر از مکاتب رمزی) رویکردی باطنی و عرفانی را در دل مکتب تشیع به وجود آورد که « تلاش دانشمندان برجسته‌ای همچون خواجه نصیرالدین طوسی، علامه حلی، سید بن طاووس، ابن فهد حلی، سید حیدر آملی، علامه مجلسی، میرداماد، شیخ بهایی که در همراه کردن تشیع و عرفان، در کنار فهم اندیشه‌های عارفانی همچون ابن عربی و شارحان او جملگی در تبیین مبانی حکمی هنر شیعی و عرفانی نقش مهمی را ایفا می‌کرد آن چنان آثار هنری شیعی و عرفانی پس از این دوره، مصداق واحد(مساوقت) دارد و یکسان است. موسوی گیلانی، ۱۳۹۰، ص ۹۹ با اندکی تغییر)علاوه براین مکتب تشیّع به برکت آموزه های خاندان عصمت و طهارت بسیاری از اصول عرفان اسلامی را از پیش در خود داشت. خصوصاً پس از ظهور ابن عربی و گسترش حقایق تصوف، موضعی که وی در باب جبر و اختیار ابراز می‌کند بسیار به مفهوم امر بین الامرین در تشیّع شبیه بوده و مسئله حدود کمال انسان و نیاز به پیر در هر زمان که در بیان ابن عربی- و به عنوان یکی از کلیدی ترین آموزه‌های عرفان اسلامی که تحت اصطلاح عنوان « انسان کامل » مطرح می‌شود کاملاً قابل مقایسه با دکترین امامت در میان شیعیان است. (ر.ک یزدان پناه، ۱۳۸۸، ص۵۴)بورکهارت در این خصوص می‌گوید:این کیفیت خاص (یعنی بیان شهود عرفانی به وسیله هنر) تا اندازه ای ناشی از جوشیعی است که در آن حد فاصل میان شریعت و الهام به مراتب کمتر از عالم تسنن است... آنچه تشیع را به ویژه از اهل سنت و جماعت متمایز می‌سازد نظریه امامت است که طبق آن قدرت وحجیت معنوی که پیغمبر به پسرعم و داماد خود علی افاضه کرده است در ائمه اطهار که از اهل بیت هستند حفظ و ابقا شده است... تشیع متضمن حقیقتی بسیار دقیق و لطیف است و بیان آن به عباراتی که معمولاً قابل قبول همه باشد به غایت دشوار است.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)خاطره ایامی که امامان شیعه هنوز به طور مرئی حضور داشتند پایان غم انگیز و دردناک برخی از ائمه اطهار و غیبت آخرینشان و آرزوی رسیدن به محل مرموزی میان آسمان و زمین که در آنجا ماوی دارد به مذهب شیعه لحن و صبغه خاصی بخشیده است که می‌توان به عنوان علاقه و شور وافر برای رسیدن به بهشت و آن حالت عصمت و کمالی که در اول و آخر زمان قرار گرفته است توصیف کرد. (اعوانی، ۱۳۷۵، ص۳۱۲)در نتیجه رونق تشیّع سبب رونق عرفان اسلامی و به تبع آن رویکردهای عرفانی در مناسبات فرهنگی از جمله هنر اسلامی شد.2) رسائل اخوان الصفارسائل اخوان الصفا یا رسائل اخوان الصفا و خلان الوفا مجموعه ای است، شبیه به دایره المعارف که در ۵۲ رساله و از سوی نویسنده یا نویسندگانی گمنام، تهیه شده که مشهور آن را منسوب به نیمه قرن چهارم هجری دانسته‌اند این رسائل مجموعه ای از مطالب گسترده در خصوص علومی چون، منطق ریاضی، طبیعات، الهیات، حکمت عملی و ... که به هدف راهنمایی گمراهان و هدایت سرگشتگان به رشته تحریر در آمده است.بی تردید، این گروه شیعه بودند، ولی شیعه دوازده امامی بودنشان محل درنگ است و در قرابت آموزه‌های ایشان، با کلمات اهل بیت عصمت و طهارت همین بس که برخی از تاریخ نویسان در صدد رد این نکته برآمده اند که رسائل اخوان الصفاء سخنان یکی از امامان علوی باشد. (ر.ک ابن العبری ، ۱۹۹۲م، ص۷۵)نوع نگاه اخوان به هندسه به منزله طریقی که متعلمان را از ظاهر به باطن سوق داده و نیز تجلیات تکوینی این فن که در همه آفرینش ساری و جاری بوده و فهم آن اساس فهم حکمت و معرفت تلقی شده است، نشانگر شیوع دیدگاهی بر مبنای هندسه مقدس و تحت تأثیر رویکردهای حکمی و عرفانی است که در دوران عرفانی هنر ایران خود را بر صنعت و زندگی اجتماعی نیز متجلّی ساخته است.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)میتوان رسائل اخوان الصفاء را شاهدی ارزنده از دوران طلایی هنر و فرهنگ اسلامی دانست که ارتباط تنگاتنگ میان ،عرفان ،دین ادبیات و اندیشه را با صنعت و هنر به عالی ترین شکل نمایان ساخته است. تأمل در رویکرد این گروه از اندیشمندان، میتواند افق مناسبی از نوع گرایش‌های عرفانی و هنری را در برهه مهمی از تاریخ پیش روی ما قرار دهد.📷موضوعات: حضرت امیرالمومنین (ع) . تکنیک‌ اجرا: دیجیتال . شاخه هنری: خوشنویسی به خط ثلثصاحب اثر: ابوالفضل رنجبران3) جریان فتیانجریان فتیان با سرمشق گرفتن از پیمان حلف الفضول که توسط حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آل و سلم) و شماری از جوانان مکه پیش از پیدایش اسلام و به منظور دفاع از حق ستمدیدگان صورت گرفته (ر. ک ابن هشام، ۱۳۷۵، ج۱، ص)۸۸ و نیز با الگو قرار دادن شخصیت علی بن ابی طالب(علیه السلام) و با در نظر داشتن حدیث لافتی الا على لاسیف الا ذوالفقار» از ایران آغاز شد و به تدریج در دیگر نقاط جهان اسلام گسترش یافت تا جایی که «در عهد مولانا، فتوت و مکتب فتیان رونقی بسزا داشت و در اجتماعات آن روزگار، خاصه در آسیای صغیر، از نفوذی فوق العاده برخوردار بود» (جمعی از پژوهشگران، ۱۳۸۴، ص۱۲)همنشین اهل معنی باش تا هم عطا یابی و هم باشی فتا (مولوی، ۱۳۷۳، دفتر اول، بخش۳۴(هر چند «علم فتوت شعبه‌ای از علم تصوف است» اما از حد تصوف در می‌گذرد و می‌کوشد تا آئین مقدسی برای همه حرفه‌ها و اصناف تنظیم کند و اسرار آن حرفه‌ها و اصناف را در پوشش آداب مذهبی نسل به نسل منتقل سازد.(خزایی، ۱۳۸۲، ص۱۲۷) درنتیجه تصوف با تأثیرگذاری بر اصناف، از سویی فعالیت حرفه‌ای هنرمندان و صنعتگران را بازندگی و انضباط معنوی درآمیخت و از سوی دیگر با وارد کردن دیدگاه و اصول سنتی در فعالیت پیشه‌ها، موجب اعتلای معنوی و کیفی هنرها و صنایع گردید. (رازی، ۱۳۷۱، ص۵۳۲-۵۴۵) در واقع می‌توان گفت که فتوت وجه ساده‌تر تصوف در میان مردم عادی بوده است.(برای مطالعه بیشتر در خصوص فتوت نامه ها ر.ک نصر، «جوانمردی و کار» ، مندرج در اعتضادی ، ۱۳۹۰، ص۶۳؛ موسوی گیلانی،۱۳۹۰، ص ۱۱۹)به هر حال عضویت هنرمندان و صنعتگران در این تشکل‌ها منجر به استخراج فتوت‌نامه‌هایی شد که به فراخور نوع و تأثیر اجتماعی هر صنعت، برای آن نگارش می‌شد و همین امر تأثیرات عمیقی در رونق هنر عرفانی به همراه داشت.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)4) فتوت نامه های خوشنویسیاز سده پنجم که فراگیری خوشنویسی اهمیت یافت بسیاری از خوشنویسان و غیرخوشنویسان آشنا به رموز خط رسالاتی درباره آموزش خوشنویسی و شناخت ادوات و فنون وابسته بدان، به زبان‌های عربی و فارسی تألیف کردند. (حداد عادل، ۱۳۹۰، ج۱۵، ص۵۶۶) که در ذیل آنها علاوه بر آموزش نکات فنی هنر خوشنویسی به آداب معنوی و سلوک عرفانی آن نیز پرداخته و در حقیقت به مثابه فتوت‌نامه‌هایی برای هنرمندان خوشنویس به حساب می‌آمدند. از رسالات معروفی که تا پیش از دوره صفویان در تعلیم خوشنویسی نگاشته شده باید از آداب خط عبدالله صیرفی قرن هشتم و تحفة المحبین سراج شیرازی قرن نهم)، نام برد که اولین رسالات شناخته شده به فارسی‌اند.از نیمه نخست سده نهم و سرتاسر سده دهم نوشتن رسالات آموزشی در زمینه خوشنویسی و فنون وابسته بدان به اوج رسید و دو رساله منظوم صراط السطور سلطان على مشهدی و آداب المشق و رساله منثور سواد الخط هر دو از مجنون رفیقی هروی را باید در شمار مهم ترین این رسالات آورد.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)در فصل اول آداب المشق باباشاه اصفهانی که بیش از دیگر رسالات خوشنویسی مبتنی بر اصول عرفانی است، برای شروع به کاتب یا خوشنویس توصیه گردیده است که از صفات ذَمیمه پرهیز و صفات حمیده را کسب کند تا جایی که محتوای این فصل حتی در ظاهر کلام، متأثر از مرصاد العباد نجم رازی دانسته شده است. (ر.ک همان)مطالب رسالات آموزشی با چشم پوشی از تفاوت‌های جزئی می توان به قرار زیر دسته بندی و خلاصه کرد:1) بیان فضیلت خط خوش و نقل آیات قرآن و سخن بزرگان دین و عالمان در این باره. ذکر سلسله استادان و سرآمدان خوشنویسی و بیان جایگاه هر یک در تحول و تکامل انواع خطوط .2) معرفی و بیان خاستگاه و خواص و کاربردهای ویژه اقلام گوناگون. تشریح قواعد صوری و اصول عملی خوشنویسی که نوآموز باید با تمرین و مشق مداوم آنها را فراگیرد.3) بیان صفات پسندیده و ناپسندی که کاتب باید بدان‌ها آراسته یا از آنها به دور باشد و آدابی که باید در ظاهر و باطن رعایت کند.4) چگونگی آماده کردن اسباب خوشنویسی و بیان ویژگی‌های انواع مرغوب هر یک.5) بیان شرایط متناسب زمان و مکان کتابت و ویژگی‌های ابزارهای کتابت در زمان‌ها و آب و هواهای مختلف(ر.ک (همان)بی‌مناسبت نیست که به گوشه‌ای از نصایح عرفانی و معنوی استادان خوشنویسی در خصوص مراحل و طریقه سلوک خوشنویس اشاره شود به عنوان نمونه سلطان علی مشهدی، در کتاب آداب الخط خود مثنوی معروفش را این‌گونه می‌سراید که:ای که خواهی که خوشنویس شویخلق را مونس و انیس شویخطـه خط مقــام خــود سازیعـالمی پر ز نام خـود سازیترک آرام و خـواب بایــد کردوین به عهد شـباب بایـد کردسر به کاغذ چـو خامه فرسودنزین عمل روز و شب نیاسودنز آرزوهای خویش بگذشتنوز ره حــرص و آز برگشتـنتا بدانی جهاد اصغر چیستبازگشتن به سوی اکبر چیستآنچه با خود روا نمی داریهیچکــس را بـدان نیــازاریدل میازار گفتمت زنهـــارکــز دل آزار حــق بــود بیزارهمه وقت اجتناب واجب داناز دروغ و ز غیبــت و بهتــاناز حسد دور باش و اهل حسدکز حسد صد بلا رسد به جسدحیله و مکر را شعار مــکنصفت ناخـوش اختیار مــکنهرکه از مکر و حیله و تلبیسپاک گردید، گشت پاک نویسداند آن کس که آشنای دل استکه صفای خط از صفای دل استخط نوشتن شعار پاکان اسـتهرزه گشتـن نه کار پاکــان استگوشــه انــزوا نشیــمن کنیاد گیـر ایـن سخــن ز پیـر کهـنکانزوا لازم خط است و علومگوشــه‌ای گیــر تا شــود معلــوم(شعرقلیچ خانی، ۱۳۹۲، ص ۲۰۱-۲۰۴) با این مقدمه در خصوص هنر عرفانی نوبت آن است که در این فراز جایگاه عرفانی حضرت علی(علیه السلام) به مثابه انسان کامل و تأثیر سمبولیک و معنوی ایشان را در شکل گیری هنر خوشنویسی به نظاره بنشینیم.شجره خوشنویسان به مثابه سلسله عارفاندر باور شیعیان، حضرت علی(علیه السلام) هم پیشوای ظاهری بعد از حضرت ختمی مرتبت ص است و هم پیشوای باطنی و این پیشوایی معنوی و باطنی در سنّت تصوّف اهل سنت نیز کاملاً مشهود است به نحوی که تقریباً تمام سلاسل تصوف به حضرت علی(علیه السلام) می‌پیوندند صلى الله و او را بعد از حضرت پیغمبر خاتم عالی‌ترین پیشوای معنوی و روحانی خود می‌دانند. درنتیجه خلافت روحانی حضرت علی(علیه السلام) از دیدگاه صوفیه اهل سنت چیزی مخصوص و منحصر به شیعه نیست، بلکه فی نفسه مستقیماً با تعالیم باطنی اسلام ارتباط دارد.» (اعوانی،۱۳۷۵، ص ۲۵)از طرف دیگر همانطور که بیان شد نقش بی بدیل استاد و امانت داری مخلصانه وی از این هنر قدسی و انتقال صحیح و سالم آن به نسل‌های بعدی به واسطه فروتنی و انکار نفس از سویی و شیوه‌هایی چون نظام اجازه برای ورود شاگردان به دایره اساتید، سبب شد تا خوشنویسی نیز همانند تصوف دارای سلسله دودمان و شجره نامه شود. تنظیم شجره خطاطان در تمام سرزمین‌های اسلامی متداول بود. تقریباً تمامی کسانی که به روایت تاریخ خوشنویسی می‌پرداختند بیان سلسله استادان را بخشی از کار خود می‌دانستند رک فضائلی، ۱۳۹۱، ص383).خوشنویسان مصری شجره خود را به ابن بوّاب رسانده و ترکان عثمانی شیخ حمدالله آماسی را سرسلسله خود دانسته‌اند که او هم با چند واسطه مروج شیوه یاقوت مستعصمی بوده است(حداد عادل، ۱۳۹۰، ج ۱۵، ص۵۶۶) ولی در نهایت همه شجره‌ها به یک نفر و آن هم امام علی(علیه السلام) ختم می‌شد، خصوصاً در شجره‌هایی که از خوشنویسان ایرانی به جا مانده این امر ظهور بیشتری دارد.درنتیجه امام علی(علیه السلام) را می‌بایست ملتقای عرفان و هنر خوشنویسی دانست، جایی که شریعت، طریقت و حقیقت به هم یکی شده و اربابان هنر که خوشه چین خرمن ذوق بی پایان علوی هستند راوی این وحدت‌اند. این در حالی است که حتی اعاظم هنر تذهیب (که با خوشنویسی قرابتی بی نظیر دارد اوّلین آموزگار این فن را علیه دانسته و به این داستان متمسّک می‌شوند که قاضی قمی این‌گونه بیان می‌دارد:و چون چهره گشایان پیکر این فن بدیع اثر نسبت هنر را نیز به قلم معجز رقم شمسة خمسه آل عبا على المجتبى الرضى المرتضى و وصى المصطفى صلوات الله وسلام علیه درست می‌نمایند و متمسک بدین‌اند که در نقوش اقلام کرامت نظام آن حضرت که به تذهیب ایشان مزین است به رأی العین مشاهده نموده‌اند که قلمی فرموده‌اند کتبه و ذهبه علی بن (علیه السلام) در حکایتی در این معنی به حلیه نظم آمده:شنیدم که صورتگران ختاینخستین که گشتند صورت گشای به خون جگر رنگی آمیختندمثــال از گـل و لاله انگـیختنـدچومو گشته باریک از آن آرزویپی موشـکافی قلمـشان زمــویز گلها یکی صفحه آراستند نهادندبه آیین و زیبی که خود خواستندنهادند از آن رو ختـاییش نــامکه کلک ختـایی از او یافـت کامچودور نبوت به احمـــد رسیدقلـم بر سر دیگــر ادیـان کشیـدخطــا پیشــگان ختــایی نژادنمــودند نقــش نخسـتین ســوادبه دعوی یکی صفحه آراستنـدنظیـرش ز شاه رســل خواستندنه از نقــش آراسـته یک ورقکـه پر کـرده از لاله و گـل طبقببردندش از عیــن کــافر دلیبه دعوی سوی شاه مــردان علیچو شاه ولایــت بدید آن رقمبه اعجاز بگرفت در کـف قـلــمرقم کـرد اسلامیی دلــــربایکه شـد حیرت افـزای اهل ختایچون آن اصل افتاد در دستشانبشــد نقشه ای دگـر پســـتشان(منشی قمی، ۱۳۸۴، ص۱۲۹)جایگاه سمبولیک «نقطه»از نظر عارفان نقطه سمبلی از وحدت حقیقی و مدار تمام کثرات و تعینات است (سجادی، ۱۳۷۹، ص (۲۱۲) و از آنجا که همه حروف به نقطه منتهی می‌شود، نقطه نمادی از ذات به حساب آمده و یا ناظر به صادر اوّل، عقل فعّال، حقیقت محمدیه و سرالاسرار است(نهایة الحروف النقطة فتناهت الأشیاء بأسرها إلى النقطة ودلّت علیها ودلّت النقطة على الذات وهذه النقطة هی الفیض الأوّل الصادر عن ذی الجلال المسمّى فى أفق العظمة والجمال بالعقل الفعّال وذاک هو الحضرة المحمدیة؛ فالنقطة هـی نـور الأنوار وسرّ الأسرار» (برسی، ۱۴۲۲ق، ص۴۳) بارزترین نقش سمبولیک و نمادینی که نقطه در هنر خوشنویسی دارد، مربوط به نقطه‌ای است که غالباً از سوی اساتید نستعلیق نویس در ابتدای سطر کتابت می‌شود.نقطه‌ای نمادین که زیر آن نیز خطی شبیه به اعراب کسره می‌گذارند که اصطلاحاً به آن « نقطه – خط » گفته می‌شود.از نظر فنی این کار به دلیل امتحان وحشی و انسی قلم(پهنا و تیزی)، روانی و سفتی مرکب و امتحان زبری و صیقلی کاغذ، پیش از شروع به نگارش است تا در هنگام کتابت مشکلی برای خطاط به وجود نیاید. سلطانعلی مشهدی در این باره میگوید:کاتبا چون قلم تراشـیدیخاک بر پشت خامه مالیدیآن قلم را به نقطه تجربه کنبشنو این حرف نوز پیر کهناز قلم نقطه چون درست آیدخوشنویسی اگر گنی شاید(قلیچ خانی، ۱۳۷۳، ص۲۴)اما علاوه بر جهات فنی این نقطه گذاری در ابتدای سطر حکمت‌ها و تأویل‌هایی نیز دارد که یکی از مهم‌ترین و زیباترین آن تأویل « نقطه خط » به مقام امیرالمؤمنین و استمداد خوشنویسی به حضرتش می‌باشد.خاستگاه نگاه باطنی عرفا و هنرمندان به نقطه مربوط به روایتی از امیرالمومنین علی(علیه السلام) است که ایشان خود را به عنوان نقطه باء معرفی کرده و همه تجلی‌ها نیز از این نقطه آغاز می‌شود.(فصل‌نامه الهیات هنر، شماره یازدهم، زمستان 96، عبدالله محمدی پارسا)ان کل ما فی القرآن فی الفاتحة وکل ما فی الفاتحة فی «بسم الله الرحمن الرحیم» وکل ما فیه فی الباء وکل ما فی الباء فى النقطة وانا نقطة تحت الباء » امام خمینی (ره)،۱۴۱۶ق، ص۸۸): همانا هر آنچه در قرآن است در سوره فاتحه جمع شده و هر آنچه در این سوره است، در بسم الله الرحمن الرحیم آن است و هر چه در آن است درباء ابتدای بسم الله بوده و هر آنچه درباء وجود دارد در نقطه باء نهان شده و من نقطه زیر حرف باء هستم.به گفته برخی از عارفان از جمله مقامات که برای سائر الی الله به قدم عبودیت حاصل می‌شود مقامی است که به مشاهده عینیه میبیند که همه قرآن بلکه جمیع صحف منزله بلکه جمیع الموجودات تحت نقطه باء بسم الله اند. زیرا این سائر همین که از این وجود مجازی حسی بدر رفت و به وجود یقینی عقلی متحقق شد و به دایره ملکوت روحانی متصل گشت معنى والله بکل شیء محیط را مشاهده می‌کند و ذات خویش را محاط بدان ذات و مقهور آن می‌بیند و در این هنگام وجود خود را در نقطه ای که تحت باء الله است مشاهده می‌کند.» (حسن زاده آملی،۱۳۸۱، ج۲، ص۱۸۰)از این رو نقطه در ابتدای سطر، همان نقطه در حقیقت هنرمند خوشنویس، به زبان قلم به آستان مقدس شحنه نجف، متوسل شده و با اذن و مدد از مولای متقیان آغاز به کتابت می‌کند؛ و ترجمان نقطه و خط او همان « یا علی » است که پیرو مراد عارفان و سرسلسله هنرمندان خوشنویس است می خواستم از تو بگویم آیه آیه اما قلم در باء بسم الله ماندست(علاء الدین، ۱۳۹۵، ص۹۳)ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 10:24:46 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AB%D9%84%D8%A7%D8%AB%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-q8pcbv6wjudo شهادت ثلاثه در خوشنویسیشهادت ثالثه گواهی‌دادن به ولایت حضرت علی(ع) پس از شهادتین، با عبارت «أشهَدُ أَنّ عَلیاً ولیُّ الله» یا «أشهَدُ أَنّ عَلیاً حُجَّةُ الله» در اذان و اقامه است. بنابه دیدگاه مشهور فقهای امامیه، شهادت ثالثه از اجزای اذان و اقامه نیست؛ از همین رو، برخی از عالمان شیعه گفتن آن در اذان و اقامه را بدعت می‌شمردند و باورداشتن به این‌که جزء شرعی اذان و اقامه است را حرام می‌دانستند. شیخ صدوق روایاتی که در این خصوص وارد شده را جعلی و شیخ طوسی آن‌ها را نادر دانسته است.نظر امروزی بیشتر فقیهان امامیه این است که این فراز جزء اذان و اقامه نیست؛ ولی گفتن آن در اذان و اقامه، بدون قصد و نیت جزء‌بودن آن، مستحب است.بنا به نظر سیدمحسن حکیم، از مراجع تقلید، ازآنجاکه شهادت ثالثه، از نشانه‌های ایمان و نماد تشیع است، گفتن آن در اذان و اقامه رجحان شرعی دارد و حتی گاهی، اگر بدون قصد جزئیت باشد، گفتن آن واجب می‌گردد.شهادت ثالثه در هنر خوشنویسیشهادت ثالثه بعد از روی کار آمدن حکومتهای شیعه مثل حکومت آل بویه به بعد و در اوج خود یعنی دوران حکومت صفوی جز موارد لاینفک و جدا نشدنی در هنر خوشنویسی و معماری بوده است. موضوع شهادتین و شهادت ثالثه یکی از مهمترین و با سابقه ترین موضوعات در آثار هنری اسلامی است. شهادتین و شهادت ثالثه در معماری اسلامی، هنر خوشنویسی و ضرب سکه بخصوص در دوران صفوی نیز مورد توجه و کم کم جزو موارد ضروری قرار گرفت است. هنرمندان متعددی در دوران مختلف بنا به پیشرفت هنر آن زمان و با ابزارهای موجود تمام تلاش خود را به کار می‌گرفتند تا بهترین آثار را با مضامین اسلامی در بهترین حالت و جایگاه تولید کنند. مقام‌ معظم‌ رهبری‌ در ابعاد شخصیت‌ شیخ‌ مرتضی‌ انصاری‌مقام‌ معظم‌ رهبری‌، در ابعاد شخصیت‌ شیخ‌ مرتضی‌ انصاری‌، فرمودند: بزرگان‌ و علمای‌ اسلام‌، شیخ‌ مرتضی‌ انصاری‌ را شیخ‌ الاعظم‌ می‌خوانند، زیرا هیچکس‌ درباره‌ عظمت‌ مقام‌ علمی‌ شیخ‌ اندک‌ تأملی‌ ندارد، بنا بر این‌ معرفی‌ وی‌ به‌ جهان‌ اسلام‌ به‌ عنوان‌ قله‌ رفیع‌ علم‌ و تقوا و نیز تبیین‌ و تحلیل‌ نقش‌ آن‌ شیخ‌ بزرگوار در حفظ هیمنه‌ و عظمت‌ دین‌ و کلیت‌ وحدت‌ اسلامی‌ در مقابل‌ معاندین‌ و مخالفین‌، یک‌ فریضه‌ و تکلیف‌ است‌ و هیچ‌کس به رتبه شیخ انصاری نرسیده است حضرت آیت‌الله خامنه‌ای:«به نظرم نمیرسد که بعد از شیخ انصاری، هیچکدام از شاگردان ایشان و شاگردان شاگردان ایشان تا امروز به رتبه شیخ انصاری رسیده باشند.»نظر شیخ مرتضی انصاری در باب شهادت ثالثهحالا نظر شیخ مرتضی انصاری در باب شهادت ثالثه به نقل قولی اینگونه است:در نقلی آمده است شیعه و سنی مسائل خود را از شیخ مرتضی انصاری می‌پرسیدند ایشان شیخ طائفه بود هم جواب مسائل اهل سنت را بر طبق فتوای آنها می‌دادند و هم پاسخگوی مسائل شیعه بودند. اهل سنت از ایشان نظرشان را در مورد اشهد ان علی ولی الله که شیعیان به اذان اضافه کردند پرسیدند که آیا جز اذان است ایشان فرمودند ما برآنیم که اذان و اقامه جز اشهد ان علی ولی الله است.دفاع تمام عیار شیخ انصاری از أشهد أنّ علیّاً ولیّ الله (شهادت ثالثه) در اذانمسئله ذکر شهادت ثالثه (اشهد انّ علیاً ولى اللّه‏) در اذان نیز یکى از شعائر بزرگ مذهبى ما است که شخصیتى چون مرحوم آیت اللّه‏ العظمى حکیم، در شرح مشهورش بر کتاب عروة الوثقى، آن را به عنوان ثانوى (یعنى از باب اینکه جنبه نماد و کیان تشیع را به خود گرفته) واجب مى‏ داند.در مورد مرحوم شیخ انصارى، استاد فقیهان، نیز نوشته‏ اند که: زمانى که والى بغداد مؤذّن هاى شیعه را از گفتن کلمه (اشهد انّ علیّاً ولىّ اللّه‏) در روى گلدسته‏‌هاى مساجد منع کرد و شیخ از این امر مطلع گردید، به طلاّب فرمود: بار و بُنِه سفر را آماده کنید تا به جایى رویم که توانیم اعمال مذهبى خود را آزادانه انجام دهیم.با پخش خبر مهاجرت شیخ انصارى از نجف در بین مردم، نجفی ها همگى دست از کار کشیدند و گفتند ما هم با شیخ از عراق بیرون خواهیم رفت! این جریان هنگامه‏ اى در نجف برپا کرد. سلطان عثمانى از کار حاکم بغداد ناراحت گردید و به احضار و تعویض وى امر کرد و بدین ترتیب، اوضاع شهر نجف دوباره آرام شد.(منبع: کتاب تراز سیاست، استاد منذر به نقل از زندگینامه استاد الفقهاء شیخ انصارى قدّس سرّه، ضیاءالدین سبط الشیخ، ص ۱۲۷ / به قلم مورخ شهیر، استاد منذر)مفهوم‌شناسی و اهمیتشهادت ثالثه، گواهی‌دادن به ولایت امام علی(ع)، پس از گواهی به شهادتین، یعنی توحید و نبوت است و با عبارت‌هایی همچون «أشهَدُ أَنّ عَلیاً ولیَُ الله» و «أشهَدُ أَنّ عَلیاً حُجَّةُ الله» و «أشهَدُ أَنّ عَلیاً اَمیرالمؤمنین حقاً»، بیان می‌شود.سیدمحسن حکیم و سیدتقی طباطبایی قمی آن را شعار و نماد تشیع به شمار آورده‌اند.در برخی روایات موجود در منابع روایی شیعه، محتوای آن تأیید و به اقرار بر ولایت امام علی(ع) تأکید شده است.برای نمونه، طبرسی در کتاب الاحتجاج روایتی از امام صادق(ع) نقل کرده است که طبق آن، هرگاه کسی از شما می‌گوید: «لا إله إلَّا الله» و «محمّد رسول الله»، بلافاصله بگوید: «علیٌ اَمیرُالمؤمنین».آیا شهادت ثالثه از اجزاء اذان و اقامه است؟به‌گفته سیدمحسن حکیم شهادت ثالثه، به‌ویژه در دوران حاضر (قرن چهاردهم و پانزدهم هجری) از نشانه‌های ایمان و نماد تشیع است و از این جهت رجحان شرعی دارد و حتی گاهی در اذان و اقامه، نه با این عنوان که جزئی از اجزاء آن‌ها باشد، گفتن آن واجب می‌گردد. سَلّار دیلمی، از فقیهان امامیه در قرن پنجم قمری، گفتن شهادت ثالثه در تشهد نماز را نیز جایز و مستحب دانسته‌ است.به‌دستور شاه اسماعیل صفوی، دوباره به اذان اضافه شد و در میان مردم رواج یافت؛ به‌گونه‌ای که اگر کسی در اذان نمی‌گفت به سنی‌ بودن متهم می‌شد. کم کم رواج این امر در هنر معماری و خوشنویسی به وفور دیده می‌شود.شهادت ثالثه بعد از روی کار آمدن حکومتهای شیعه مثل حکومت آل بویه به بعد و در اوج خود یعنی دوران حکومت صفوی جز موارد لاینفک و جدا نشدنی در هنر خوشنویسی و معماری بوده است. موضوع شهادتین و شهادت ثالثه یکی از مهمترین و با سابقه ترین موضوعات در آثار هنری اسلامی است.شهادتین و شهادت ثالثه در معماری اسلامی، هنر خوشنویسی و ضرب سکه بخصوص در دوران صفوی نیز مورد توجه و کم کم جزو موارد ضروری قرار گرفت است. هنرمندان متعددی در دوران مختلف بنا به پیشرفت هنر آن زمان و با ابزارهای موجود تمام تلاش خود را به کار می‌گرفتند تا بهترین آثار را با مضامین اسلامی در بهترین حالت و جایگاه تولید کنند. شهادت ثالثه در اشعارشهادت ثالثه همیشه مورد توجه شاعران شیعه مذهب بوده است و در این باره اشعار متعددی سروده شده است، از جمله:اگر لازم شود حرف از دهان بیرون نمی آیدکه بی اذن علی تیر ازکمان بیرون نمی آیدعلی را گر که بردارند ازبین شهادت هاصدا از بند بند این اذان بیرون نمی آیدنگوید گر که ابراهیم در آتش علی جانمیقینا سربلند از امتحان بیرون نمی آیدچه رزمی می کند حیدر که در هنگام پیکارشصدا از دوستان و دشمنان بیرون نمی آیدهمینگونه به وقت گفتن تسبیح زهرایشنفس از سینه ی صاحبدلان بیرون نمی آیددهانم بازشد ذکر علی سوزاند دنیا رابه جز آتش که از آتشفشان بیرون نمی آیدشنیدم شاطر عباس صبوحی گفته بی نامشبه ولله از تنور گرم نان بیرون نمی آیدنجف میخانه ی شیعه ست یعنی مشتری اینجابمیرد دست خالی از دکان بیرون نمی آیدبه لطف صاحبم راضی ام اینگونه ، که ازخانه؛سگ اهلی برای استخوان بیرون نمی آیدچه زحمت می کشی بیهوده عزرائیل، ازاین تن؛نخواهد حیدر کرار جان بیرون نمی آیدیا اشعار دیگری همچون:شکر خدا که نام علی در اذان ماستما شیعه ایم و عشق علی هم از آن ماستذکر علی عبادت مختص شیعه استاین اسم اعظم است که ورد زبان ماستبا هر نفس علی شده ذکر لبم مداماین یا علی همیشه رفیق لبان ماستاز یا علی زبان و دهان خسته کی شود؟؟اصلا زبان برای همین در دهان ماستدنیا و آخرت بخدا نیست جز علیبغض علی جهنم و حبش جنان ماستما را گمان کنم ز علی آفریده اندعشقش سرشته در گل ما، بند جان ماستما شیعه زاده ایم ، خدا را هزار شکراین شیعه زادگی شرف خاندان ماستما عاشق علی شده ایم و بدون شکاین هم ز پاکدامنی مادران ماستما را چکار غیر علی را ؟ فقط علیآری علی علی بخدا آب و نان ماستپیرم، که سایه اش همه دم مستدام! گفت:عشق علی همیشه و هر جا نشان ماستیا اشعار دیگری همچون:جان به اذان می دهد نام علی در اذانبا تو بهارم بهار بی تو خزانم خزانتک‌نگاری دربارهٔ شهادت ثالثهبرخی از کتاب‌هایی که دربارهٔ شهادت ثالثه نوشته شده عبارتند از:کتاب موسوعةُ الْاَذانِ بَین الْاَصالةِ و التّحریف، نوشتهٔ سیدعلی شهرستانی در سه مجلد و به زبان عربی: نویسنده در جلد سوم این اثر، بخشی را با عنوان «اشهد أن علیاً ولی الله، بینَ الشَّرعیة و الْاِبتداع»، به بحث دربارهٔ شهادت ثالثه در اذان و اقامه در سه فصل اختصاص داده است.این بخش به‌صورت کتابی مجزا هم درآمده و به قلم سیدهادی حسینی، با عنوان جایگاه اشهد أن علیاً ولی الله در اذان، به فارسی ترجمه شده است.کتاب اَلشَّهادةُ بِالْولایةِ فی الْاذان، نوشتهٔ سیدعلی حسینی میلانی: در این کتاب، ادلهٔ جواز گفتن شهادت ثالثه در اذان بیان و بررسی شده است.کتاب اَلشَّهادةُ الثّالثة، نوشته محمد سند: نویسنده، در این کتاب، احکام مربوط به شهادت ثالثه در اقامه و اذان و تشهد و سلام نماز، در زمان تقیه را با تحقیق در روایات و دیدگاه فقهای امامیه بررسی کرده است.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 10:11:35 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-lctplgkjr3x6 آثار خوشنویسی در تخت فولاد اصفهانقبرستان تخت فولادقبرستان تخت فولاد یا مزار بابا رکن‌الدین قبرستانی قدیمی با مساحت تقریبی ۷۵ هکتار در حاشیه جنوبی رودخانه زاینده‌رود اصفهان و در انتهای یکی از محورهای تاریخی شمالی ـ جنوبی شهر واقع شده است.تخت فولاد به‌دلیل وسعت، کثرت مشاهیر مدفون در آن و وجود ابنیه ارزشمند تاریخی یکی از مهم‌ترین محوطه‌های تاریخی و فرهنگی ایران محسوب می‌شود.در این قبرستان لسان الارض یا یوشع نبی، بهاءالدین محمد اصفهانی (فاضل هندی)، سید محمدباقر درچه‌ای، حاج آقا رحیم ارباب، جهانگیرخان قشقایی، ملا اسماعیل خواجویی، استاد جلال تاج اصفهانی، سید ابوالحسن شمس‌آبادی، بانو امین، عطاء‌الله اشرفی اصفهانی و دانشمندان، زاهدان و عارفان بسیاری آرمیده‌اند.آثار هنری در تخت فولاد اصفهانتخت فولاد گنجینه‌ای است از آثار مختلف هنری، از جمله معماری، گچ‌بری، کاشی‌کاری، خوش‌نویسی، حَجّاری، شعر و مادّه تاریخ، نگارگری، طراحی و نقاشی از دوره‌های مختلف در اصفهان.تخت فولاد در خوش‌نویسی:سنگ مزار واله، شاعر و خطاط، به خط تعلیق خودش، سنگ نوشته قبر مادر شاهزاده به خط محمدباقر اصفهانی (سمسوری)، کتیبه خط میرعماد حسنی در تکیه میرفندرسکی، سنگنوشته مادّه تاریخ مسجد مصلاّ به خط میرزاعبدالرحیم افسر، کتیبه سردرِ تکیه حاج محمدجعفر آباده‌ای به خط میرزافتح اللّه خان جلالی، و کتیبه‌های بقاع و تکایای بابا رکن الدین، میرزا رفیعا، شهشهانی و مسجد رکن الملک را می‌توان نام برد.در رشته معماری و کاشی‌کاری:بقعه آقا حسین خوانساری، آرامگاه محمدکاظم واله، آرامگاه میرزا رفیعای نائینی، مسجد و مدرسه رُکن الملک و تکایای حاج محمدجعفر آباده‌ای، بابا رکن الدین، میرفندرسکی در خور ذکر است. در خوش‌نویسی: سنگ مزار واله، شاعر و خطاط، به خط تعلیق خودش، سنگ نوشته قبر مادر شاهزاده به خط محمدباقر اصفهانی (سمسوری)، کتیبه خط میرعماد حسنی در تکیه میرفندرسکی، سنگنوشته مادّه تاریخ مسجد مصلاّ به خط میرزاعبدالرحیم افسر، کتیبه سردرِ تکیه حاج محمدجعفر آباده‌ای به خط میرزافتح اللّه خان جلالی، و کتیبه‌های بقاع و تکایای بابا رکن الدین، میرزا رفیعا، شهشهانی و مسجد رکن الملک را می‌توان نام برد.تخت فولاد در شعر:اشعار شعرایی نظیر واله، محمدطلعت اصفهانی، سلیمان خان شیرازی (رکن الملک)، طغرل، مانی، ملامحمدحسین ضیاء اصفهانی از جمله آثار هنری موجود در تخت فولاد است.آثار نقاشی: از جمله آثار نقاشی قدیمی در این گورستان؛ تصویری از شیخ بهایی و میرفندرسکی اثر سیدحسین، در حجره آرامگاه سران بختیاری و دو تصویر از رکن الملک بر کاشی مجاور آرامگاه وی در مسجد رکن الملک است.تخت فولاد در سنگ‌تراشی:از نمونه‌های کم نظیر هنر سنگ تراشی در تخت فولاد؛ سنگ قبر آقامحمد بیدآبادی از استاد محمدعلی و سنگ قبر محمدتقی رازی اصفهانی، صاحب هدایة المسترشدین، از استاد محمدرضا، پسر استاد محمدعلی و سنگ قبر حسینقلی خان ایلخان بختیاری در تکیه میر و کتیبه حجاری شده سردرِ مسجد مصلاّی تخت فولاد است.مقصوره کوچک مسجد مصلاّ که متعلق به دوره آق قویونلو و شاید یکی دو قرن قبل از آن بوده، متأسفانه در نوسازی اخیر مسجد تخریب شده است.تخت فولاد در سایر هنرها:نگارگری، طراحی و نقش اندازی قبور بزرگان و دیگر قبور گورستان، که برخی نشان‌دهنده شغلِ مُتَوفی(درگذشته) است ـ و نیز خطوط نوشته شده بر صدها سنگِ قبر، از آثار ارزشمند این گورستان در دوره‌های مختلف است.علت نام‌گذاری به دو ناماین قبرستان به دو نام شهرت یافته است: تخت فولاد و مزار بابا رکن الدینتخت فولاد اصفهاندر سبب نام‌گذاری این گورستان به تخت فولاد، روایت‌‎های گوناگونی هست که برای برخی از آن‌ها سند استواری در دست نیست از جمله آن‌که امام حسن(ع) تختی از فولاد برای بی‌اثر کردن جادوی یهودیان در آن ساخت، این سخن مورد مناقشه قرار گرفته است؛نظر دیگر آن‌که در اوایل قرن پنجم، در ری پسر پولاد، از اتباع بُوَیهیان (آل بویه)، یاغی شد و تولیت اصفهان را به او دادند و تخت فولاد منسوب به پدر اوست که تخته سنگی ساخته بود و بر روی آن می‌نشست.محل این سنگ و قبر فولاد در غرب غسال‌خانه‌ای قرار داشت که در ۱۳۶۶ش به منظور ایجاد میدان میوه ویران شد. به گفته جمشید مظاهری، تخته سنگ مذکور منسوب به استاد فولادِ حلوایی است که سنگ گور وی با تاریخ محرّم ۹۵۹ هم اکنون در حیاط مرکز تلفن تخت فولاد واقع است. استاد فولاد ظاهراً از جوانمردان روزگار خود بوده است و مردم او را از اولیا می‌دانند و از کرامات او حکایت می‌کنند.مزار بابا رکن الدین اصفهانوجه نامگذاری تخت فولاد به مزار بابا رکن الدین، وجود مدفن این عارف و صوفی سده هشتم در غرب این گورستان است.مدفونان در تخت فولادلسان الارض یا یوشع نبی: اگرچه آغاز تاریخ تخت فولاد را دوره اولجایتو دانسته‌اند، شهرت وجود مقبره‌ای به نام لسان الارض در شمال شرقی آن، تاریخش را به گذشته‌های بسیار دور پیوند می‌زند. لسان الارض را متعلق به یوشع، از پیامبران بنی اسرائیل، دانسته‌اند. و از قدیم مردم در شبهای جمعه برای عبادت و دعا در آنجا گرد می‌آمده‌اند.برخی، تاریخ بنای مقبره لسان الارض را به دوره دیالمه بازمی‌گردانند. این ناحیه در روزگار دیلمیان و آل زیار محل رخدادهای مهمی بوده است، از جمله آتش بازی معروف مرداویچ، پسر زیار، در جشن سده ۳۲۳ که به کشته شدن وی انجامید.عارفان و زاهدان سده‌های پنجم تا نهم، در این ناحیه زوایا و عبادتگاه‌هایی ساخته بودند.چنانکه کمال الدین اسماعیل اصفهانی (متوفی ۶۳۵)، شاعر معروف، در یکی از همین تکایای تخت فولاد به دست مغولان کشته شد.در سده‌های هفتم و هشتم شماری از عرفای بزرگ، که در آن عصر معمولاً به «بابا» یا «عمو» شهرت داشتند ـ در تخت فولاد ساکن شدند که مشهورترین آنان بابا رکن الدین بود. در مجاورت قبر بابا رکن الدین اتاق‌هایی متصل به هم وجود داشته است که در یکی از آنها، معروف به چِلّه خانه، سابقاً مرتاضان چله نشینی می‌کرده‌اند.بزرگان و اندیشمنداندر تخت فولاد برای برخی از بزرگان و اندیشمندان، بقعه و بنای یادبود احداث کرده‌اند، از جمله: بنای یادبود محمد بن حسن اصفهانی، فاضل هندی، سید محمدباقر درچه‌ای، حاج آقا رحیم ارباب، حکیم جهانگیرخان قشقایی، ملا اسماعیل خواجویی، جلال تاج اصفهانی، حسن کسایی سید ابوالحسن شمس‌آبادی، بانو نصرت الحاجیه امین و ابوالمعالی کلباسی.تاریخچهدر دوره الجایتو: تخت فولاد از دوره اولجایتو (۷۰۳ـ۷۱۶) گورستان بوده است. و تا اواخر دوره صفوی، مزار بابا رکن الدین نیز خوانده می‌شد.تخت فولاد در دوره صفویهتخت فولاد در زمان صفویه از قبرستان‌های دوازده‌گانه اصفهان بود و در آن چهارصد تکیه و بقعه ساخته شده بود، که از آن جمله است : تکیه بابا رکن الدین، تکیه میرفندرسکی، تکیه میرزا رفیعا و تکیه خاتون آبادی.در همین دوره خیابانی به موازات چهارباغ بالا (چهارباغ علیای عباسی) به سوی شیراز احداث شد که از بین تکایای تخت فولاد می‌گذشت.چهارباغِ اطرافِ این خیابان و آبشارها و حوض‌های جلو آن به همراه بسیاری از آثار صفوی در این منطقه در فتنه افغان و نیز در اوایل سلطنت مظفرالدین شاه قاجار (۱۳۱۳ـ۱۳۲۴) یکسره ویران شد.تخت فولاد در دوره قاجاردر زمان قاجار، محمد حسین خان امین الدوله از جنوب پل خواجو تا دروازه تخت فولاد خیابانی ساخت که به «چهارباغ امین آباد» معروف شد. امروزه این خیابان به نام «فیض» نامیده می‌شود.در ۱۲۹۴ تخت فولاد یکی از دو گورستان شهر اصفهان با محیطی تقریباً بیش از ربع فرسنگ بود.تخت فولاد در دوره پهلویقبرستان تخت فولاد ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۸ش. آبادی مختصری داشت و باغ سعادت آباد حد شمالی آن را تشکیل می‌داد. قبرستانی وسیع و تکیه میرفندرسکی و بقعه لسان الارض در شمال شرقی و مسجد مصلاّ در غرب آن قرار داشت. مصلاّی تخت فولاد که بعد از ۱۳۰۰ هجری شمسی ساخته شده است، حدود بیست جریب مساحت دارد.در ۱۳۱۸ در طرف غرب دروازه تخت فولاد ـ که قبلا محل عبور کاروان فارس بود ـ مسجد و مدرسه رکن الملک ساخته شده است.از حدود ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۰ش بخش‌های بیشتری از شهر به سوی منطقۀ تخت فولاد توسعه یافت. در نیم قرن اخیر در این منطقه تحولاتی روی داده است که از مهم‌ترین آنهاست: تغییر بافت معماری و شهرسازی؛ در محدوده شهری قرارگرفتن تخت فولاد، به ویژه سکونت جمع کثیری از حاشیه نشینان شهر در جوار مقابر و تکایای آن؛ ایجاد بناها و بقاع جدید در آنجا.در طی سال‌ها، تعداد زیادی از تکیه‌ها و قبرهای تخت فولاد تخریب شده است، از جمله تکیه نواب، قبر فاضل اردستانی از علمای عهد صفوی، قبر ضیاء شاعر و خطاط، قبر دامی شاعر، سردابِ اعقاب میرمحمدصادق موسوی خواجویی در جنوب تکیه خاتون آبادی‌ها و قبر ملا عبدالقادر عاشق آبادی، عارف مشهور اواخر عهد صفوی. اراضی این مکان‌ها یا به خانه و مغازه تبدیل شده یا به سبب تعریض خیابان و تسطیح جاده از میان رفته است.انتقال آثار مقبره ملامحمد صادق پلوی اردستانی از کنار پل خواجو به تکیه کازرونی و ساختن مرکز مخابرات روبروی تکیه آغاباشی در چند سال گذشته از مهم‌ترین تغییرات در این گورستان است.تخت فولاد در عصر حاضرتخت فولاد از زمان متروک شدن گورستان‌های داخل شهر تا ۱۳۶۳ش ـ که گورستان شهر در باغ رضوان ایجاد شد ـ تنها گورستان اصفهان بود. اما امروزه فقط شهدا را در آن به خاک می‌سپارند.موقعیت جغرافیاییتخت فولادِ کنونی از جنوب به خیابان‌های سعادت‌آباد و خیابان سجاد، از غرب به خیابان جهانگیرخان قشقایی، از شمال به کوچه تکیه میر و کوچه شهید مصطفی کیانی و از شرق و جنوب شرقی به بخش دیگری از خیابان سجاد محدود است و برخی تکیه‌ها و مقابر از این محدوده بیرون‌اند.بین تکایا و مقابر محدوده تخت فولاد، منازل مسکونی متعددی به صورت حاشیه‌نشین وجود دارد. در سال‌های اخیر نمازهای اعیاد، به امامت آیت‌الله شیخ عباسعلی ادیب(درگذشت:۱۳۷۱ش)، در مکان مُصلاّی این منطقه اقامه شده است.پیشینه معنوی، رخدادهای عبادی و آیینی، وجود مساجد و زیارتگاه‌ها و مصلاّی وسیعِ در حال ساخت با بنایی بسیار عظیم و معماری ویژه و مأذنه‌های بسیار بلند، گواه توجه خاص به منطقه در دوران کنونی است.آثار هنری در تخت فولادتخت فولاد گنجینه‌ای است از آثار مختلف هنری، از جمله معماری، گچ‌بری، کاشی‌کاری، خوش‌نویسی، حَجّاری، شعر و مادّه تاریخ، نگارگری، طراحی و نقاشی از دوره‌های مختلف در اصفهان. در رشته معماری و کاشی‌کاری: بقعه آقا حسین خوانساری، آرامگاه محمدکاظم واله، آرامگاه میرزا رفیعای نائینی، مسجد و مدرسه رُکن الملک و تکایای حاج محمدجعفر آباده‌ای، بابا رکن الدین، میرفندرسکی در خور ذکر است.در خوش‌نویسی: سنگ مزار واله، شاعر و خطاط، به خط تعلیق خودش، سنگ نوشته قبر مادر شاهزاده به خط محمدباقر اصفهانی (سمسوری)، کتیبه خط میرعماد حسنی در تکیه میرفندرسکی، سنگنوشته مادّه تاریخ مسجد مصلاّ به خط میرزاعبدالرحیم افسر، کتیبه سردرِ تکیه حاج محمدجعفر آباده‌ای به خط میرزافتح اللّه خان جلالی، و کتیبه‌های بقاع و تکایای بابا رکن الدین، میرزا رفیعا، شهشهانی و مسجد رکن الملک را می‌توان نام برد.در شعر: اشعار شعرایی نظیر واله، محمدطلعت اصفهانی، سلیمان خان شیرازی (رکن الملک)، طغرل، مانی، ملامحمدحسین ضیاء اصفهانی از جمله آثار هنری موجود در تخت فولاد است.آثار نقاشی: از جمله آثار نقاشی قدیمی در این گورستان؛ تصویری از شیخ بهایی و میرفندرسکی اثر سیدحسین، در حجره آرامگاه سران بختیاری و دو تصویر از رکن الملک بر کاشی مجاور آرامگاه وی در مسجد رکن الملک است. سنگ‌تراشی: از نمونه‌های کم نظیر هنر سنگ تراشی در تخت فولاد؛ سنگ قبر آقامحمد بیدآبادی از استاد محمدعلی و سنگ قبر محمدتقی رازی اصفهانی، صاحب هدایة المسترشدین، از استاد محمدرضا، پسر استاد محمدعلی و سنگ قبر حسینقلی خان ایلخان بختیاری در تکیه میر و کتیبه حجاری شده سردرِ مسجد مصلاّی تخت فولاد است.مقصوره کوچک مسجد مصلاّ که متعلق به دوره آق قویونلو و شاید یکی دو قرن قبل از آن بوده، متأسفانه در نوسازی اخیر مسجد تخریب شده است.سایر هنرها: نگارگری، طراحی و نقش اندازی قبور بزرگان و دیگر قبور گورستان ـ که برخی نشان‌دهنده شغلِ مُتَوفی(درگذشته) است ـ و نیز خطوط نوشته شده بر صدها سنگِ قبر، از آثار ارزشمند این گورستان در دوره‌های مختلف است.تک نگاری‌هاسیری در تاریخ تخت فولاد اصفهان(لسان الارض یا تاریخ تخت فولاد)، نوشته سید مصلح الدین مهدوی، نشر انجمن کتابخانه‌های عمومی اصفهان، نویسنده به معرفی مدفونان در این قبرستان پرداخته و پس از قبرستان‌هایی چون وادی السلام و شیخان قم تخت فولاد را شریفترین، ارجمندترین و متبرکترین گورستان‌های ایران و بلکه همه شهرهای شیعه نشین برشمرده است. نویسنده در پایان ۹۴ کتاب را به عنوان منابع برای تألیف اثرش معرفی کرده است. تذکرة القبور، نوشته مولى عبد الکریم بن المولى مهدی الجزی الأصفهانی (درگذشت:۱۳۴۱ق.)ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 09:56:25 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D9%87%D9%86%D9%80%D9%80%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%80%D9%80%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D9%80%D9%80%D8%AD-z4ou86vwxwnp هنــر خوشنویســی درساخت ضریــحمفاهیم توحیدی در طراحی ضریحبرخی پژوهشگران معتقدند که در ساخت ضریح اماکن مقدسه، مولفه‌های گوناگونی دخیلند که ناظر به نمادهای الهی و توحیدی است:انواع کتیبه‌های خوشنویسی اسلامی، در سراسر فضای ضریح، آیه «فاینما تولوا فثمّ وجه الله» را تداعی می‌کند.کتیبه‌های خوشنویسی در بالاترین قسمت ضریح، به اسماءالله رسیده و در رأس ضریح اسم جلاله «الله» قرار دارد که نمادی از «کلمة الله هی العلیا» است.نقوش اِسلیمی، خَتایی و هندسی با حرکت مارپیچ و در هم تنیده خود، حرکتی به سمت بالا داشته و ناظر به تعالی و قرب الی الله است.ساختار محرابی در هندسه ساخت ضریح، همراهی یاد خدا و نماز را یادآوری می‌کند.تزئینات به کار رفته در ضریح و ویژگی‌هایی نظیر تناسب، تعادل، ترکیب، ضرباهنگ، حرکت، تجرید و انتزاع، فضای مثبت و منفی، جاودانگی و غیره در ارتباط با قرآن و برگرفته از مبانی اعتقادی اسلام است.هنرمندان در دوران مختلف بنا به پیشرفت هنر آن زمان و با ابزارهای موجود تمام تلاش خود را به کار می‌گرفتند تا بهترین آثار را برای ائمه تولید کنند. این آثار معمولا یا در حرم‌های این بزرگواران استفاده می‌شد یا از آنها در موزه‌های دینی نگهداری می‌شد.هنــر خوشنویســی درساخت ضریــح و دیگر هنرهای تجسمی و سمعی و بصر همیشه مورد عنایت و توجه و سعادت هنرمندان شیعی بوده است.خلق ضریح مطهر در ستایش و احترام ائمه اطهار، از دیرباز یکی از دغدغه‌های هنرمندان متعهد بوده. دغدغه‌ای که در زمان‌های مختلف به شکل‌های کاشی معرق، نقاشی، پوستر، صنایع دستی و یا هر هنر تجسمی دیگری بروز یافته است.ضریح، سازه مشبّکی از طلا، نقره، مس یا چوب و جز آن است که بر روی قبر امام، امامزاده یا بزرگان مذهبی با تزیین خوشنویسی می‌نهند. از تاریخچه پیدایش ضریح و تغییر و تحول آن به شکل کنونی اطلاع دقیقی در دست نیست؛ اما ضریح به معنای اتاقک و صندوق از قرن نخست قمری رایج بوده است. ظاهراً پیشینه ضریح به شکل کنونی (مشبک و از نقره و مس) به دوره صفویه برمی‌گردد.ضریح کلمه‌ای عربی است که در فرهنگ‌های عربی است؛ اما در اصطلاح فارسی اتاقک، صندوق و سازۀ فلزی یا چوبی مشبکی است که بر قبر امام یا امامزاده‌ای می‌نهند. در ساخت ضریح از کتیبه‌های خوشنویسی در بالاترین قسمت، به اسماءالله و در رأس ضریح اسم جلاله «الله» که نمادی از «کلمة الله هی العلیا» و نقوش اِسلیمی، خَتایی و هندسی با حرکت مارپیچ و در هم تنیده خود، حرکتی به سمت بالا داشته و ناظر به تعالی و قرب الی الله است، مشاهد می‌شود.ضریح به معنای رایج فارسی در لبنان با نام شُبّاک به معنای محصوره فلزی یا چوبی مُشَبَّک و در مصر با نام مَقصوره به معنای سَرا، حجره و خانه کوچک متداول است. ضریح، محفظه یا اتاقکی مکعب مستطیل شکل است که فضای داخل مقبره را از اطراف جدا کرده است. معمولاً ضریح‌ها چهار گوشه دارند. اما ضریح امام حسین(ع) و عسکریین شش‌گوشه دارند. در ضلع‌های ضریح دریچه‌هایی برای انداختن نذورات در نظر گرفته شده است.از علت و زمان پیدایش ضریح در قرن‌های نخستین و چگونگی تغییر و تحول آن به شکل کنونی اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی اعتقاد مسلمانان بر لزوم رعایت احترام و تکریم بزرگان دین انگیزه‌ای بوده است تا پس از درگذشت آنان، با ایجاد بنای یادبود و نصب صندوق و سپس محجر و بعد ضریح بر روی مقبره، آرامگاه‌ها را به مزار تبدیل سازند.واژه ضریح در احادیث شیعی نیز به‌کار رفته است و گاه منظور از آن همان قبر است به عنوان نمونه مجلسی در بحارالانوار از مشارق‌الانوار حافظ رجب برسی نقل کرده که امام علی(ع) به حسنین گفت وقتی مرا پس از مرگ در ضریح نهادید دو رکعت نماز بخوانید... ضریح به معنای اتاقک و صندوق از همان قرن نخست قمری رایج بوده است؛ مثلاً از نصب صندوق و ایجاد سقف و بنایی کوچک بر مدفن امام حسین(ع) تا سال ۶۵ قمری گزارش‌هایی وجود دارد.همچنین هارون عباسی در حدود ۱۷۰ق ضریح حرم امام علی(ع) را با آجر سفید بنا کرده است؛ اما ظاهراً پیشینه ضریح به شکل کنونی (مشبک و از نقره و مس) به دوره صفویه برمی‌گردد. ابن بطوطه (۷۷۹-۷۰۳ق) در سفرنامه خود از ضریحی چوبی بر مزار امام رضا(ع) یاد می‌کند که سطح آن را با صفحات نقره پوشانده بودند.فقها از احکام مرتبط با ضریح در باب‌هایی چون طهارت سخن گفته‌اند و ضریح معصومان و امامزادگان را محترم و نجس کردن و اهانت به آن را حرام دانسته‌اند.هنر ضریح‌سازیضریح‌سازی از گونه‌های هنر و تلفیقی از نگارگری، خطاطی، قلم‌زنی، منبت‌کاری، طلاکاری، فلزکاری... است. معمولاً برای ساخت ضریح، تیمی از فلزکاران (زرگران، قلم‌زنان، مشبک‌کاران، میناکاران) با هم همکاری می‌کنند. ضریح‌سازی از صنایع دستی رایج در اصفهان بوده است. علاوه بر خود ضریح، برای ساخت درهای اماکن متبرکه نیز از ضریح‌سازی استفاده می‌شود.در ساخت ضریح نام بانی، تاریخ ساخت، نام صاحب قبر و... درج می‌شود. ضریح از بدنه و اسکلت، پیکره‌های سنگی، ستون‌ها، پایه ستون، گوی ماسوره‌ها، لچکی‌ها، ترنج‌ها، کتیبه‌های نقره، حواشی برجسته کاری، کتیبه‌های طلامشبک‌های طلایی، زِهْوارها، میخ‌های تزیینی، گلدان‌ها، نقاشی‌های داخل ضریح، پارچه روی سقف مزار و... تشکیل می‌شود.انواع کتیبه‌های خوشنویسی اسلامی، در سراسر فضای ضریح، آیه «فاینما تولوا فثمّ وجه الله» را تداعی می‌کند.کتیبه‌های خوشنویسی در بالاترین قسمت ضریح، به اسماءالله رسیده و در رأس ضریح اسم جلاله «الله» قرار دارد که نمادی از «کلمة الله هی العلیا» است.نقوش اِسلیمی، خَتایی و هندسی با حرکت مارپیچ و در هم تنیده خود، حرکتی به سمت بالا داشته و ناظر به تعالی و قرب الی الله است.ساختار محرابی در هندسه ساخت ضریح، همراهی یاد خدا و نماز را یادآوری می‌کند.تزئینات به کار رفته در ضریح و ویژگی‌هایی نظیر تناسب، تعادل، ترکیب، ضرباهنگ، حرکت، تجرید و انتزاع، فضای مثبت و منفی، جاودانگی و غیره در ارتباط با قرآن و برگرفته از مبانی اعتقادی اسلام است.کارگاه‌های ساخت و بازسازی ضریحدر ایران کارگاه‌هایی جهت ساخت و بازسازی ضریح برای ائمه و دیگر بزرگان دین در نظر گرفته شده است.ساخت ضریح امام حسینکار ساخت ضریح جدید امام حسین(ع) از خرداد ۱۳۸۷ در کارگاهی واقع در مدرسه علمیه معصومیه قم آغاز شد و در ۱۳۹۱ش. به پایان رسید.بازسازی ضریح عسکرییندر پی تخریب حرم عسکریین در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش، کارگاه ساخت ضریح امامین عسکریین در سال ۱۳۸۹ش در قم، زیر نظر سید جواد شهرستانی (نماینده آیت‌الله سیستانی در ایران) دایر شد. ساخت ضریح عسکریین در سال ۱۳۹۳ش. به پایان رسید.مختصری از ساخت ضریح امام حسین(علیه السلام)ضریح امام حسین(ع) سازه مشبک و شش‌گوشه‌ای است که بر مرقد امام حسین(ع) نهاده شده است. عضدالدوله دیلمی برای نخستین بار ضریحی از جنس چوب ساج و تزیین شده با عاج را روی قبر امام حسین(ع) نصب کرد و قبر را با پارچه‌های گران‌بهای دیباج پوشاند و بعد از او حاکمان و شاهان شیعی ضریح را تعمیر و یا تعویض کردند.ساخت ضریح جدید مرقد امام حسین(ع) در قم قریب به ۵ سال طول کشید و طی مراسمی به‌جای ضریح سابق نصب گردید.تاریخچه ضریح امام حسین(علیه السلام)در عصر آل بویه، عضدالدوله برای نخستین بار در ۳۷۱ق ضریحی از جنس چوب ساج و تزیین شده با عاج را روی قبر امام حسین(ع) نصب کرد و قبر را با پارچه‌های گران بهای دیباج پوشاند. در ۶۲۰ق مؤیدالدین محمد قمی، وزیر شیعی الناصر لدین الله، صندوقی از چوب بر روی قبر قرار داد و آن را با پارچه‌های گران‌قیمت پوشاند.شاه اسماعیل صفوی در۹۳۲ق صندوق بسیار زیبایی از خاتم بر روی قبر نهاد. پس از آن، شاه عباس صفوی برای نخستین بار، ضریحی از مس بر فراز قبر و روی صندوق گذاشت و ضریح را با پرده‌های حریر قیمتی پوشاند.در ۱۱۵۳ ق، گوهرشاد خانم، دختر شاه حسین صفوی و همسر نادر شاه، صندوقی از خاتم بر روی قبر گذارد. گفته‌اند صندوق کنونی همان صندوقی است که همسر نادر شاه روی قبر قرار داده بود.برخی نیز گفته‌اند این صندوقی است که شاه طهماسب صفوی در ۱۱۲۳ق به حرم هدیه کرده است. این صندوق در اثر تهاجم وهابیان در ۱۲۱۶ق آتش گرفت و بخشی از آن سوخت. در ۱۲۲۵ق به توصیۀ جعفر کاشف‌الغطاء و به دستور «خان جان» قاجاری صندوق را با پوششی از نقره ترمیم کردند و با پارچه حریر پوشاندند.آقا محمد خان نیز ضریحی از نقره بر فراز قبر نصب کرد و درهای ورودی را، که از رواق به داخل حرم باز می‌شد، با نقره تزیین نمود. پس از چندی، ناصرالدین شاه، که به زیارت کربلا مشرف شده بود، ضریحی از نقره ساخت و آن را روی قبر گذاشت. بدین گونه مرقد دارای دو ضریح بیرونی و داخلی شد. این ضریح، ضریح مسین شاه عباس را در خود جای داده است. در پایین پای آن، ضریح دیگری متصل به ضریح بیرونی قرار گرفته که به علی اکبر(ع)، فرزند امام حسین(ع)، تعلق دارد.در ۱۳۵۵ ق، سیف‌الدین طاهر، از داعیان اسماعیلیه، پنجره‌ای از نقره برای مرقد ساخت و آن را از هند به کربلا فرستاد.در ۱۳۶۰ق محمد صنیع خاتم شیرازی، از استادان هنر خاتم‌کاری، صندوق را تعمیر کرد.در طول تاریخ، همواره پادشاهان و بزرگان، چراغ دان‌های گران‌قیمتی از طلا و نقره به داخل ضریح هدیه می‌کردند. یک جفت شمعدان طلای بسیار بزرگ از سوی سلطان عبدالمجید خان عثمانی به حرم هدیه شده است. بعضی از قندیل‌های آویزان شده از جنس طلا و نقره، از هند و جاهای دیگر آمده است.ضریح سابق امام حسین(علیه السلام)طول ضریح سابق به پنج پنجره و عرض آن نیز به چهار پنجره تقسیم می‌شد. هر قسمت هشتاد سانتی متر عرض داشت. اما بخشی که مرقد علی اکبر علیه‌السلام در آن بود، یعنی پایین پای آن حضرت، از ضریح تنها یک بخش و از طول دو بخش را در برمی‌گرفت. طول ضریح مرقد امام حسین علیه‌السلام ۵/۵ و عرض آن ۵/۴ متر بود و طول آن قسمت که قبر علی اکبر(علیه‌السلام) را در خود جای داده ۶/۲ و عرض آن ۴/۱ متر بود. ارتفاع ضریح به ۵/۳ متر می‌رسید و بر بالای آن در چهار گوشه، چهار گویچه‌شکلی بود که طول هر یک نیم متر و زر اندود بود.ضریح جدید امام حسین(علیه السلام)ساخت ضریح جدید در نمازخانه مدرسه معصومیه قم، قریب به ۵ سال (از خرداد سال ۸۷ تا مهر ۹۱) طول کشید. هزینه ساخت ضریح، ۱۴ میلیارد تومان بود که ۵ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان آن به صورت نقدی و مابقی به صورت غیر نقدی تامین شد.پیکره چوبی و هزینه ساخت آن توسط آستان حضرت معصومه(س) اهدا شد و وظیفه طراحی ضریح را محمود فرشچیان بر عهده گرفت. خطاطی سوره‌های قرآن، احادیث درباره سیدالشهدا(ع)، اسماء جلاله و نام‌های معصومین(ع) بر عهده سید محمد حسینی موحد بوده است.کل نقره به کار رفته در ورق‌های قلمزنی شده چهار هزار و ۶۰۰ کیلوگرم و طلای به کار رفته در این ضریح نیز به ۱۱۸.۶۵۰ گرم است. وزن مس مصرفی ۷۰۰ کیلوگرم و قطر گوی و ماسوره‌هایی که در این ضریح مقدس به کار رفته، ۸ میلی‌متر است.داخل ضریح از سه بخش عمده تشکیل شده است: بخش اول، صندوقچه‌های منصوب بر مضجع شریف است، بخش دوم دیواره‌های ضریح شامل پشت شبکه‌ها با شیشه ۱۰ میل است و بخش سوم سقف آن است که از نقوش معرق برای تزئین آن استفاده شده است.ضریح جدید مثل ضریح سابق شش‌گوشه ساخته شد و علت این کار هم تأکید آیت‌الله بهجت بر شش‌گوشه ساخته‌شدن ضریح جدید بود. با حضور شیخ عبدالمهدی کربلائی، متولی آستان حسینی و عده‌ای از مسئولان ایرانی و عراقی علمیات تعویض ضریح در حرم امام حسین(ع) آغاز گردید و ضریح جدید، ششمین ضریحی می‌باشد که بر روی مرقد امام حسین(ع) نصب شده است.مختصری از ساخت ضریح امام رضا(علیه السلام)ضریح امام رضا(ع) سازه مشبکی که بر قبر امام رضا(ع) نهاده شده است. این سازه با صفحه‌های زرین و سیمین زینت یافته و آیاتی از قرآن کریم بر آن نمایان است. بنا به شواهد تاریخی، تاکنون چندین ضریح بر روی مرقد امام رضا(ع) نصب گردیده که ضریح فعلی پنجمین آنهاست. ابن بطوطه (۷۰۳ ق/ ۷۷۹ ق)، در سفرنامه خود از ضریحی چوبی بر مزار امام رضا(ع) یاد می‌کند که سطح آن را با صفحات نقره پوشانده بودند. اما بنا بر شواهد تاریخی، نصب ضریح به معنای اصطلاحی آن، بر مزار امام رضا(ع) از دورۀ صفویه آغاز شده است.ظاهراً نخستین پوشش بر مرقد امام رضا(ع) همان است که ابن بطوطه در سفرنامه خود از آن یاد می‌کند و احتمالا این همان صندوقی است که سال ۵۰۰ق صاحب کتاب روضات از کتاب ثاقب المناقب نقل می‌کند که«چون انوشیروان مجوس اصفهانی از بزرگان دربار سلجوقی که در زمان سلطان سنجر شفا یافته بود بر مرقد رضوی صندوقی از نقره ترتیب و تقدیم نمود.» در زمان شاه طهماسب صفوی (۹۵۷ ق) ضریحی بر روی این صندوقچه چوبی نصب گردید، از این رو پیشینه ضریح به شکل کنونی به دوره صفویه برمی‌گردد.با این حال درباره تاریخچه نخستین ضریح‌ نصب شده بر روی مرقد امام رضا(ع) روایات متفاوتی در منابع تاریخی ذکر شده است. نویسنده کتاب تاریخ آستان قدس احتمال داده است که اولین ضریح در عهد تیموریان و بعضی احتمال داده‌اند که در عهد شاه اسماعیل اول صفوی نصب شده باشد. عده‌ای نیز آن را منسوب به عهد شاه طهماسب اول می‌دانند.به نظر می‌رسد تا سال ۱۳۱۱ش به دلایل مختلف از جمله عدم امکان رؤیت کتیبه ضریح قدیمی، تاریخ نصب و نام بانی آن مورد اختلاف بوده است.وجود ضریح به استناد اخبار موجود در منابع تاریخی در عهد شاه طهماسب اول صفوی قطعی است، چون واژه ضریح چندین بار در رویدادهای مربوط به تاریخ مشهد در منابع این دوران نقل شد است. درباره مشخصات این ضریح نیز اخبار متفاوتی وجود دارد. بیشتر نویسندگان جنس ضریح را چوب با تسمه‌های فلزی و پوششی از صفحات طلا و نقره بوده دانسته‌اند، بعضی نوع چوب اولین ضریح را از شمشاد و برخی از صندل و بعضی دیگر از جنس نقره و عده‌ای دیگر همچون اعتمادالسلطنه و مؤلف منتخب التواریخ جنس ضریح را از فولاد می‌دانند.ضریح نگین‌نشان (دومین ضریح)ضریح دوم، ضریحی مرصّع فولادی، معروف به ضریح نگین نشان است، که در سال ۱۱۶۰ق نصب شده است. براساس شواهد تاریخی، واقف ضریح، شاهرخ فرزند رضاقلی میرزا فرزند نادرشاه افشار و نوه شاه سلطان حسین صفوی است، اعتمادالسلطنه مشخصات این ضریح را نیز به صورت کامل در نوشته‌هایش آورده است. در این ضریح، کتیبه منحصر به دو سطر خط نستعلیق چهاردانگ است که بالای سر ضریح مبارک طلاکوب کرده‌اند به این عبارت:«نیازمند رحمت ایزد مستعان و تراب اقدام زوار این آستان ملائک پاسبان (سبط) سلطان نادرشاه شاهرخ شاه الحسین الموسوی الصفوی بهادرخان به وقف و نصب این ضریح و قبّه‌های مرصع چهارگوشه ضریح مقدس مبارک موفق گردید سنه ۱۱۶۰.»البته برخی از منابع به ساخت این ضریح توسط نادرشاه اشاره دارند. وجود جواهرات بر بدنه ضریح دوم مسلم است و گزارش مؤلف جنّات ثمانیه در سال ۱۳۳۱ق آخرین خبر از وجود این جواهرات و مؤید قرار داشتن چهار دانه یاقوت و یک دانه زمرّد در گوی‌های ضریح در حدود اواخر عهد قاجاریه است، اما با گذشت حدود بیست سال از این تاریخ به گزارش مؤتمن در سال ۱۳۱۱ ش، از این جواهرات خبری نیست. جواهرات و اشیاء و تزئینات این ضریح در عهد افشاریه مورد دستبرد قرار می‌گیرد و به نوشته اعتمادالسلطنه، جانشینان نادر پس از قتل او به ضریح مطهر تعرض می‌کنند.اما به نوشته بهبهانی جمعی از مؤمنان به سرپرستی سید محمد مهدی خراسانی متولی آستانه طلا و جواهرات را مسترد می‌نمایند و دوباره ضریح را تزیین می‌کنند. ضریح دوم یا ضریح مرصع از تاریخ نصب (۱۱۶۰ ق) به مدت حدود ۷۳ سال در معرض زیارت قرار داشته، تا این که در تاریخ ۱۲۳۳ق در کنار ضریح قبلی و در قسمت بیرونی نصب می‌گردد.ضریح فتحعلی شاهی (سومین ضریح)نام بانی ضریح سوم نامشخص است، اما به طور قطع و مسلم این ضریح در عهد فتحعلی شاه وجود داشته است؛ چنان که برخی از منابع به درِ مرصع نصب شده بر روی این ضریح که توسط فتحعلی شاه در تاریخ ۱۲۳۳ق اهدا شده اشاره دارند.بعضی از نویسندگان زمان نصب این ضریح را در اوایل عهد قاجاریه می‌دانند و بسیاری از نویسندگان باشتباه تاریخ کتیبه و نام بانی در ضریح را مربوط به ضریح دانسته و فتحعلی شاه را بانی ضریح معرفی می‌نمایند، در حالی که به نوشته اعتمادالسلطنه این ضریح فاقد کتیبه است.در باره مشخصات این ضریح نوشته‌اند که طول آن پنج، عرض آن سه، و ارتفاع آن دو و جنس آن از فولاد است بر روی ضریح مشبکی مطلا و بر فراز آن شیروانی چوبی، با پوشش طلا وسط شیروانی یک سر طوق طلا مرصع به جواهر و در دو طرف آن دو قبه جواهرنشان است و بالای آن هم پوشش بسیار نفیسی گسترده است.این ضریح در عهد سلطنت محمد شاه قاجار مورد دستبرد قرار گرفت، پس از آن که محمد حسن خان سالار پسر آصف الدوله والی خراسان طغیان نمود، تمام طلا و نقره‌های روی ضریح را تصرّف کرد و درب مرصع فتحعلی شاهی را نیز از ضریح جدا نمود و به نام خود سکه زد. این واقعه در ۱۲۶۴ق اتفاق افتاد، و پس از آن که ناصرالدین شاه بر تخت سلطنت نشست، تعمیرات ضریح از ۱۲۶۸ق آغاز شد.ضریح شیر و شکر (چهارمین ضریح)چهارمین ضریح به نام ضریح طلا و نقره معروف به شیر و شکر است که در سال ۱۳۳۸ش ساخته شده و پس از برداشتن ضریح سوم و انتقال آن به موزه، روی ضریح نگین نشان نصب می‌شود، بر روی سقف ضریح از داخل دو بیتی نوشته شده که به حساب ابجد از مجموع حروف مصراع چهارم عدد ۱۳۷۰ق بدست می‌آید که تاریخ نصب ضریح است.این ضریح به همت ابوالحسن حافظیان ساخته شد. انجام اقدامات و تشریفات نصب ضریح جدید مصادف بود با شروع کار نایب التولیه جدید محمد مهران که پس از استعفای شادمان آغاز به کار نمود. او در مقاله‌ای با عنوان «ضریح جدید» چگونگی نصب ضریح شیر و شکر را به تفصیل آورده، می‌نویسد پس از انجام مشورت لازم با اعضای هیأت ویژه، کار نصب ضریح جدید آغاز گردید و از صبح روز چهارشنبه هشتم بهمن ماه ۱۳۳۸ش پس از غبارروبی مرقد مطهر در مدت ۱۷ روز عملیات برداشتن ضریح فولادی و مرمت و تعویض سنگ‌های پای ضریح انجام شد و ضریح دوم تمیز و اصلاح شده به وسیله جرثقیل بالا کشیده شد و کف ضریح ترمیم و پس از نصب چهارچوبه ضریح جدید شیر و شکر، کار نصب روکش‌ها و قاب‌ها و سقف انجام شد و سرانجام در ساعت پنج و نیم بعد از ظهر ۱۴ شعبان ۱۳۷۹ق مقارن با شب ولادت حضرت ولی عصر(عج) مطابق با ۲۲ بهمن ۱۳۳۸ ش، درِ حرم برای زیارت مشتاقان مفتوح گردید.ضریح سیمین و زرین (ضریح کنونی)ضریح پنجم؛ ضریح سیمین و زرین: در سال ۱۳۷۲ش به دستور تولیت آستان قدس رضوی، مطالعات و بررسی‌های مقدماتی ساخت ضریح جدید آغاز و پس از هفت سال ساخته و آمادۀ نصب شد.با گذشت حدود چهار دهه از زمان نصب ضریح چهارم، به مرور زمان ارکان ضریح شیر و شکر پوسیده و روکش‌های نقره‌ای و طلایی آن ساییده و به رغم تعمیرات مکرر به دلیل کمی ضخامت و فرورفتگی، از استحکام لازم برخوردار نبود، لذا ساخت ضریح پنجم مورد توجه قرار گرفت و پس از حدود پنج سال بررسی، براساس طرح ابتکاری استاد فرشچیان، کار ساخت ضریح جدید موسوم به ضریح سیمین و زرین از سال ۱۳۷۲ش آغاز شد و پس از آماده سازی، عملیات اجرایی نصب پس از انجام آخرین مراسم غبارروبی ضریح قبلی، از شامگاه روز شنبه ۲۱ دی ۱۳۷۹ش آغاز گردید و پس از اتمام کار در روز سه شنبه ۱۶/۱۲/۷۹ مقارن با عید قربان، طی مراسمی با حضور آیت الله خامنه‌ای و تولیت آستان قدس رضوی بازگشایی روضه رضوی با ضریح جدید صورت گرفت.ضریح جدید که پنجمین ضریح نصب شده بر روی مرقد امام رضا(ع) است حدود ۱۲ تن وزن دارد و از جمله ویژگی‌های آن، ضخامت پوشش نقره‌ای و طلایی آن و نیز اتصال روکش‌ها بدون پیچ است. طول ضریح ۷۸/۴ متر و عرض آن ۷۳/۳ متر و ارتفاع آن با محاسبه سنگ و پایه ۹۶/۳ متر است و جمعاً دارای چهارده دهانه در اطراف است. دو سوره هل اتی و یس به صورت کتیبه در دور تا درو ضریح نوشته شده که طول کتیبه سوره هل اتی ۷۶/۱۶ و عرض آن ۱۴ سانت و کتیبه سوره یس دارای ۶۶/۱۷ متر طول و ۱۸ سانتیمتر عرض است.در تمامی گلبرگ‌ها و نقوش به کار رفته مفاهیم فرهنگ متعالی اسلام متجلی است و تأکید بر اسلامی و ایرانی بودن اجزاء متشکله، از دیگر ویژگی‌های این ضریح است. استفاده از اعداد ۵ و ۸ و ۱۴ در ساختار ضریح به طور مشخص نشان دهنده پنج تن و رتبه صاحب ضریح به عنوان هشتمین امام است و نیز وجود ۱۴ محراب در چهار ضلع ضریح که رأس محراب‌ها به کلمه الله ختم می‌شود.[۲۱] ضریح موجود در مجموع در طول ۳۱ سانتی متر و در عرض ۴۲ سانتی متر و در ارتفاع ۶ سانتی متر نسبت به ضریح قبلی (شیر و شکر) وسیعتر و بزرگتر است و در سقف و بخش داخلی بدنه ضریح به جای استفاده از چوب ساده و رنگ و روغن، از هنر خاتم‌کاری بهره‌گیری شده است.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 09:30:53 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D9%86%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-xqwh5agavmw5 ان الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاة در هنرخوشنویسیان الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاة در هنرخوشنویسیاِنَّ الحسینَ مِصباحُ الهُدی و سَفینةُ النَجاة (همانا حسین چراغ هدایت و کشتی نجات است) حدیث نبوی(ص) است که اشاره به جایگاه امام حسین(علیه السلام) در هدایت و نجات انسان‌ها دارد. این روایت، الهام‌بخش مضامین شعری، آثار خوشنویسی،‌ مداحی‌ها، شعارها، نمادهای مذهبی و... بوده است. این روایت، الهام‌بخش هنرمندان آئینی شیعه در عرصه‌های مختلف هنری، از جمله هنر خوشنویسی بوده است. همچنین این روایت در ضریح امام حسین(علیه السلام) قلم‌زنی شده است.حدیث سفینه را که در منابع شیعه و سنی از پیامبر(ص) نقل شده و اهل‌بیت(علیهم السلام) را همانند کشتی نوح و مایه نجات انسان معرفی می‌کند، مؤید مضمون این روایت می‌دانند. دو نقل از شیخ صدوق نزدیک به مضمون آن وجود دارد که سند آنها به پیامبر اکرم(ص) می‌رسد. وثاقت چند مورد از راویان این نقل‌ها ثابت نشده است امّا نقل این روایت را دلیل بر صحت عقیده آن‌ها دانسته‌اند.نقل روایت‌گونهٔ «همه اهل بیت(علیه السلام) کشتی نجات هستند، اما کشتی امام حسین(علیه السلام) وسیع‌تر و سریع‌تر است». میان برخی خطبا مشهور است؛ محمد محمدی ری‌شهری این سخنان را برخاسته از تحلیل جعفر شوشتری می‌داند و بر این باور است که این مطلب، ریشه روایی ندارد.معرفی و اهمیتاِنَّ الحسینَ مِصباحُ الهُدی و سَفینةُ النَّجاة به‌ معنای(همانا حسین چراغ هدایت و کشتی نجات است) روایتی از پیامبر(ص) است که سید هاشم بحرانی (درگذشت: ۱۱۰۷ق) در کتاب مَدینة المَعاجِز از پیامبر(ص) نقل کرده است.این روایت، الهام‌بخش هنرمندان آئینی شیعه در عرصه‌های مختلف هنری، از جمله شعر، خوشنویسی، مداحی و نماهنگ بوده است. همچنین این روایت در ضریح امام حسین(علیه السلام) قلم‌زنی شده است.ستاد فرهنگی اربعین با صدور اطلاعیه‌ای، شعار مراسم اربعین در سال ۱۳۹۹ش را «الحسین سفینة النجاة» اعلام کرد. علت این انتخاب، تأکید بر جایگاه امام حسین(علیه السلام) در جهت برون‌رفت جوامع اسلامی از مشکلاتی همچون بیماری کرونا و استعمارگری آمریکا عنوان شده است. همچنین در رویداد آیینی شهر تهران که در ایام اربعین ۱۴۰۲ش برگزار گردید، یک کشتی به نماد کشتی نجات‌‌بودن امام حسین(علیه السلام) در میدان آزادی تهران نصب شد.استفاده از این روایت در تابلو‌ نوشته‌های زمان دفاع مقدس توسط رزمندگان اسلام را یکی از موارد نشان‌دهنده پیوند درونی و روحی رزمندگان با اباعبدالله(علیه السلام) و فرهنگ عاشورا دانسته‌اند.تعبیر «اِنَّ الحسینَ مِصباحُ الهُدی و سَفینةُ النَّجاة» را نقل به معنا از روایات دیگر دانسته‌اند که به این شکل در منابع متقدم حدیثی وجود ندارد. با این‌ حال مضمون این حدیث با نقل‌های دیگر هم‌پوشانی دارد.شیخ صدوق (درگذشت: ۳۸۱ق) در کتاب عیون اخبار الرضا(علیه السلام)روایتی را با همین مضمون از پیامبر نقل کرده است: «... إِنَّ الْحُسَینَ بْنَ عَلِی فِی السَّمَاءِ أَکْبَرُ مِنْهُ فِی الْأَرْضِ وَ إِنَّهُ لَمَکْتُوبٌ عَنْ یمِینِ عَرْشِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِصْبَاحُ هُدًی وَ سَفِینَةُ نَجَاةٍ...» (همانا حسین بن علی(علیه السلام) در آسمان بزرگتر از زمین است و در سمت راست عرش الهی این‌گونه نوشته شده است [که او] چراغ هدایت و کشتی نجات است.) همچنین در کتاب کمال‌الدین آمده است: «... إِنَّ الْحُسَینَ بْنَ عَلِی فِی السَّمَاءِ أَکْبَرُ مِنْهُ فِی الْأَرْضِ فَإِنَّهُ مَکْتُوبٌ عَنْ یمِینِ الْعَرْشِ مِصْبَاحٌ هَادٍ وَ سَفِینَةُ نَجَاة...» (همانا حسین بن علی(علیه السلام) در آسمان بزرگتر از زمین است و در سمت راست عرش الهی این‌گونه نوشته شده است [که او] چراغ هدایت‌گر و کشتی نجات است.)برخی منابع شیعی همچون اِعلامً الوَری نوشته شیخ طَبْرِسی (درگذشت: ۵۴۸ق)، الخَرائِج و الجَرائِح اثر قطب راوندی (درگذشت: ۵۷۳ق)،‌ الدُّر النَظیم نگارش یوسف بن حاتَم شامی (درگذشت: ۶۷۶ق)، الصراط المستقیم اثر علی بن محمد نباطی بیاضی (درگذشت: ۸۷۷ق)، اِثبات الهُداة نوشته شیخ حر عاملی (درگذشت: ۱۱۰۴ق)، الاِنصاف اثر سید هاشم بحرانی (درگذشت: ۱۱۰۷ق) و بحار الانوار نگارش علامه مجلسی (درگذشت: ۱۱۱۰ق) این حدیث را از صدوق نقل کرده‌اند.عباسی زنجانی براین باور است که نقل این روایت نشان‌دهنده عقیده صحیح همه راویان آن است. همچنین مروجی طبسی معتقد است این روایت از نظر سندی مشکل دارد، امّا به دلیل قوت متن، نیازی به بررسی سندی ندارد.حدیث سفینهروایتی معروف به حدیث سفینه، در منابع شیعه و اهل‌سنت نقل شده است که پیامبر(ص) اهل‌بیتش را به کشتی نوح تشبیه کرده‌اند؛ هر کس در آن کشتی باشد نجات می‌یابد و هرکس از آن بازماند هلاک می‌شود.کشتی امام حسین(علیه السلام)، وسیع‌تر و سریع‌ترگفته شده در کلام برخی خطباء مطلبی به‌عنوان روایت، شهرت یافته است که همه اهل بیت(علیه السلام)، کشتی نجات‌اند؛ امّا کشتی امام حسین(علیه السلام)، وسیع‌تر و پُرسرعت‌تر است.به بیان محمدی ری‌شهری (درگذشت: ۱۴۰۱ش)، با جستجوی فراون، در هیچ روایتی، این مطلب یافت نشده است.به عقیده وی ریشه این مطلب، تحلیل جعفر شوشتری(درگذشت: ۱۳۰۳ق) در رابطه با ظرفیت‌های عاشورا و جایگاه امام حسین(علیه السلام) در راستای هدایت و نجات انسان‌هاست.منابع«آیا عبارت «إنّ الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاة» حدیث و یا برگرفته از حدیث است؟»، سایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.«امیر عباسی - ان الحسین مصباح الهدی»، سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.«کشتی «سفینه النجاة» حسینی در میدان آزادی نصب شد»،‌ خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.«ان الحسین مصباح الهدی»، سایت نوا، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، الانصاف فی النص علی الائمة الاثنی‌عشر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۸ق.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.ترابی شهرضایی، اکبر، الموسوعة الرجالیة المیسرة، قم، مؤسسة الإمام الصادق علیه‌السلام، ۱۳۸۹ش.جواهری، محمد، المفید من معجم رجال الحدیث، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ۱۳۸۸ش.حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، تحقیق: مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت،دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.«الحسین سفینه النجاه» شعار اربعین ۱۳۹۹»، سایت حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.خوئی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، بی‌نا، ۱۳۷۲ش.«خوشنویسی/اِنَّ الْحُسین مِصباحُ الْهُدی...»، سایت عقیق،‌ تاریخ درج مطلب ۱۶ مرداد ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.«رباعی‌های سفینة النجاتی»، سایت کرب و بلا، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.دیلمی، حسن بن ابی الحسن، ارشاد القلوب، قم، الشریف الرضی، ۱۴۱۲ق.ذاکری، محمدحسن و سید محمد حسینی موحد، گوهر ناب در حریم آفتاب: دره اصیله فی حریم الشمس، تهران، امام عصر(عج)، ۱۳۹۱ش.رضایی اردانی، فضل‌الله و مهدی صادقی، «چشم‌انداز پایداری در اشعار عاشورایی (مطالعۀ موردی شاعران عاشورایی یزد)»، نشریه فنون ادبی، دوره ۱۵، شماره ۲، پیاپی۴۳، تیر ماه ۱۴۰۲ش.زیلابی، عزیز و دیگران، «تحلیل سبک شناسی اشعار آیینی شاعران پس از انقلاب»، نشریه سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، دوره ۱۵، شماره۳، پیاپی۷۳، ۱۴۰۱ش.سنگری، محمدرضا، عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس،‌ قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش.شامی، یوسف بن حاتم، الدر النظیم فی مناقب الأئمة اللهامیم، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۲۰ق.شوشتری، جعفر، الخصائص الحسنیة، قم، نشر الشریف الرضی، ۱۴۱۶ق.شوشتری، محمد تقی، قاموس الرجال، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۰ق.شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، بیروت، الاعلمی فی المطبوعات، ۱۴۲۵ق.شیخ صدوق، محمد بن علی، الامالی، کتابخانه اسلامی، ۱۳۶۲ش.شیخ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا(ع)، تهران، نشر جهان، ۱۳۷۸ق.شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۹۵ق.شیخ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، قم، دارالثقافه، ۱۴۱۴ق.طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، مشهد، نشر مرتضی، ۱۴۰۳ق.عاملی نباطی، علی بن محمد، الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم، نجف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۴ق.طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الهدی، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۰ق.عباسی زنجانی، موسی، الجامع فی الرجال، قم، مؤسسة ولی العصر علیه‌السلام للدراسات الإسلامیة، ۱۴۳۶ق.قطب الدین راوندی، سعید بن هبة الله، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ۱۴۰۹ق.مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، قم، مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث، ۱۳۸۱ش.مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامه امام حسین علیه‌السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۸ش.مروجی طبسی، نجم الدین، «درس مهدویت استاد طبسی»، سایت مدرسه فقاهت، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران، فرزند مولف، ۱۴۰۵ق.«همزمان با اربعین حسینی؛ «امانت عشق» با صدای محمد اصفهانی منتشر شد»، سایت حوزه هنری انقلاب اسلامی استان یزد، تاریخ درج مطلب: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۶ دی ۱۴۰۲ش.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 09:28:02 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-aljgn7j3jypg صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام) در هنر خوشنویسیهنرمندان در دوران مختلف بنا به پیشرفت هنر آن زمان و با ابزارهای موجود تمام تلاش خود را به کار می‌گرفتند تا بهترین آثار را برای ائمه تولید کنند. این آثار معمولا یا در حرم‌های این بزرگواران استفاده می‌شد یا از آنها در موزه‌های دینی نگهداری می‌شد.تقدیس صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام) در هنر خوشنویسی و دیگر هنرهای تجسمی و سمعی و بصری همیشه مورد عنایت و توجه و سعادت هنرمندان شیعی بوده است. تولید اثر در ستایش ائمه اطهار، از دیرباز یکی از دغدغه‌های هنرمندان متعهد بوده.دغدغه‌ای که در زمانهای مختلف به شکل‌های کاشی معرق، نقاشی، پوستر، صنایع دستی و یا هر هنر تجسمی دیگری بروز یافته است.صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام)صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام) دعایی نقل‌شده از یکی از امامان شیعه است که هنگام زیارت مرقد امام رضا(علیه السلام) خوانده می‌شود. این دعا در کتاب کامل‌الزیارات نوشته ابن‌قُولِوَیه (درگذشت: ۳۶۸ق) نقل شده است. پس از آن نیز در کتاب‌های بَلَدُ الامین، مِصْباح اثر کَفْعَمی (درگذشت: ۹۰۵ق) و بحارالانوار و مُستدرک الوسائل وارد شده است.صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام) در هنر خوشنویسیهنرمندان در دوران مختلف بنا به پیشرفت هنر آن زمان و با ابزارهای موجود تمام تلاش خود را به کار می‌گرفتند تا بهترین آثار را برای ائمه تولید کنند. این آثار معمولا یا در حرم‌های این بزرگواران استفاده می‌شد یا از آنها در موزه‌های دینی نگهداری می‌شد. تقدیس صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام) در هنر خوشنویسی و دیگر هنرهای تجسمی و سمعی و بصری همیشه مورد عنایت و توجه و سعادت هنرمندان شیعی بوده است. تولید اثر در ستایش ائمه اطهار، از دیرباز یکی از دغدغه‌های هنرمندان متعهد بوده.دغدغه‌ای که در زمانهای مختلف به شکلهای کاشی معرق، نقاشی، پوستر، صنایع دستی و یا هر هنر تجسمی دیگری بروز یافته است.متن صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام)اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی عَلِی بْنِ مُوسَی الرِّضَا الْمُرْتَضَی الْإِمَامِ التَّقِی النَّقِی وَ حُجَّتِک عَلَی مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ وَ مَنْ تَحْتَ الثَّرَی الصِّدِّیقِ الشَّهِیدِ صَلَاةً کثِیرَةً نَامِیةً زَاکیةً مُتَوَاصِلَةً مُتَوَاتِرَةً مُتَرَادِفَةً کأَفْضَلِ مَا صَلَّیتَ عَلَی أَحَدٍ مِنْ أَوْلِیائِک.ترجمه صلوات خاصه امام رضا(علیه السلام)بارالها، درود و رحمت فرست بر علی بن موسی، رضا و پسندیده، پیشوای پارسا و منزه و حجت تو بر هرکس روی زمین است و هرکس زیر خاک. بسیار راستگو و شهید. درود و رحمتی فراوان و کامل و بابرکت و متصل و پیوست و پیاپی و دنبال هم. همچون بهترین رحمتی که بر یکی از اولیائت فرستادی.خواندن این دعا در ایران رایج است. بسیاری از شیعیان ایران آن را هنگام زیارت امام رضا از راه دو و نزدیک (در حرمش و غیر آن) می‌خوانند.همچنین آثار هنری مختلفی همچون خوشنویسی و تواشیح پیرامون آن تولید شده است.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Fri, 14 Feb 2025 09:21:34 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%80%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%81-woqyvuh8i95f امتیازات حروف ایرانی و اسـلامی در خوشنویسی بر سایر حروفمرحوم استاد حبیب‌الله فضائلیروحانی خوشنویس، شاعر، کاتب و پژوهشگر در کتاب خود می‌فرمایند:بعضی از غربی‌ها و پیروان آنها می‌خواهند لغت و خط عالم بشری را متحد سازند که هر دسته لغت و خط خود را ترک گوید و این کار بسیار بعید می‌نماید.و از این رو نمی‌توان هر اختلاف را در حقیقت مضر و هر اتحادی را مفید دانست و در این گونه امور شایسته است غایت امروز هدف و نتیجه را در نظر گیرند و آنچه صلاح و مفید به حال جامعه و ملتی باشد انتخاب کنند و هنگامی می‌توان اطمینان یافت اتحاد لغت و خط به سود جوامع بشری است که در درجه اول اختلافات مهم حیاتی و اساسی آنان از قبیل نژادخواهی و عقاید مذهبی و مرام و مسلک سیاسی بهره‌برداری از اقتصادیات و غیره برطرف گردد و الا جز زیان و ضرر محصولی نخواهد داد.خط اسلامی(عربی و فارسی) اتمام انواع خود عالی‌تر و زیباترین خطوط عالم است از لحاظ حسن شکل و زیبایی هندسی و نظم بدیع و صورت و سیمای جاذب حتی نزد غربیان هم محبوب و عزیز است و به داشتن این امتیازات بر بسیاری از خطوط دیگر ترجیح دارد.کناطح صخره یوما لیوهنها فلم یضرّها و او هی قرنه الوعل: «همچو شاخ‌زدن به صخره که روزی مى‏‌خواستند، صخره را ضعیف کند، اما بی‌فایده بود و شاخ خودشان ضعیف و نابود مى‌‏شد».به واسطه اینکه اختلاف لغات بین دسته‌ها و قبیله‌ها یکی از دلایل عظمت و قدرت خدای تعالی است:وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِکُمْ وَأَلْوَانِکُمْ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِلْعَالِمِینَ (۲۲روم).و خود یکی از سنن و قوانین الهی است فَلَن تَجِدَ لسُنَّه الله تبدیلاً: پس هرگز برای سنت خدا تبدیلی نمی یابی، و هرگز برای سنت خدا دگرگونی نخواهی یافت. (آیه 43 سوره فاطر) و علاوه این اختلاف زبان‌ها سری از اسرار آبادانی عالم هستی است.امتیازات حروف ایرانی و اسـلامی1) قبول هر شکلی از اشکال هندسی می‌کند و به هر صورت در می‌آید بدون آنکه ماهیت و اساس آن تغییر و تبدیل پیدا کند و خود اشکال هندسی فی نفسه تزیین است استاد ماهر آن را در قالب‌های گوناگون و زیبا می‌ریزد. و با دقت نظر در این خط دانسته می‌شود که بین آن و سایر اشیا نسبت شباهت و نزدیکی وجود دارد و کسی که در فن خط آگاه و بصیر باشد به این اسرار پی می‌برد و از لطیف‌ترین اوله و ظریف‌ترین براهین این خصیصه است که شعرا زیبایی‌های محبوب را به انواع حروف تشبیه کرده‌اند.مثلاً ابرو را به نون و چشم را به ع و بناگوش را به و و دهان را به م و ص و دندان را به س و تره را به ش و ل و غیره.میرعلی هروی استاد برجسته قرن دهم در مدادالخطوط سروده است:صفحه روی بُتان از خال و خطکاتب الله و قلم زیبا نهادچشم صاد و زلف دال و قد الفطُره لام است و دهان میم مُرادکلک استاد ازل زین پنج حرف(صدالم) بر روی جان من نهاد.و این رباعی منسوب به ابن سینا است:بر چهره انسان قلم لم یزلیمعکوس نوشته است نام دو علییک لام و دو عین با دو یاء معکوساز حاجب و عین و انف با خط جلی و قال الشاعر:انی لاحسد فی اسطر الصّحفاذا رایتُ اعتناق اللّام للالفو ما اظنهّا طال اعتنا قهماالّا لما من شدّه الشّعَفَ.سروده ابوالمطاع ذوالقرنین بن حمدان ۴۲۸ هجری تاریخ الخط دیگری گفته است لا تقل لی لا فمکتوب علی وجهک المشرق نورا نعم به حروف صورت من قدر ماجری قط علیها قلم نونها الحاجب و العین بها طرفک الفتّان و المیم فم و این حروف جامع لفظ نعم(آری، بلی) می‌شود. و بعضی از شعرا از هیئت و شکل حروف معانی عجیب و اشارات لطیف دارند مثل قول ابوطالب یحیی بن ابی الفرج(۵۹۴ هجری) در ترغیب راستی و رستگاری و استقامت:ان کنت تسعی للسعاده فاستقمتنل المراد ولو سموت الی السّماالف الکتابه وهو بعض حروفهلمّا استقام علی الجمیع تقدّماو این اشعار هم از مولف تاریخ الخط محمد طاهر مناسب مقام است:کل الحروف اذا نظرت فانهامن نقطه اجزاوها تترکّبصور الحروف جمیعها ماخوذهمن صوره الالف التی تتقلّبفتری لصورته رموزا جمّهفانظر به عین حقیقه تتهذّب.(همه اشعار عربی منقول از تاریخ الخط است با بعضی از مطالب)2) علما و دانشمندان اسلامی حروف عربی را در کارهای بزرگ به خدمت گرفته و در این کار مقاصد آنان بدون خلل و تغییر برآمده و نتیجه نیکو برگرفته‌اند و چون علم تجوید و علم نحو را وضع و تدوین کردند دو پاسبان قوی و نیرومند بر لفظ لغت و حروف عربی گماشته و آن را از فساد و خطا ایمن ساختند. و مولفات و کتبی که دانشمندان اسلامی به لغت عربی و فارسی به این حروف نوشتند از عجایب است آوردن مثل آن جز از راسخان در علم و لغت مقدور نمی‌باشد و از اقتضای این خط است که مطالب و معانی بسیار را بین دو جلد(دو غلاف کتاب) بیشتر از لغت و حروف دیگر زبان‌ها و خط‌ها جمع کرده است.3) خدای تعالی اسرار عجیبی در حروف هجایی عربی به ودیعه گذاشته است از قبیل طلسم‌ها و اوفاق و جفر و سیمیا که در حروف دیگر وجود ندارد و دانستن این علم که موسوم به علم حروف است محتاج مراجعه به اهل آن و ریاضت می‌باشد صاحب تاریخ الخط و آدابه در این مورد مختصر شرحی داده است(صفحه ۱۶۵).4) حروف عربی صلاحیت آن دارد که به جای ارقام عددی حساب قرار گیرد نه حرف برای عشرات، و نه حرف دیگر برای مآت و یک حرف برای هزار چنانکه در حساب ابجد نموده شد و ترتیب ابجدی ترتیبی خطیم است که نزد اکثر از امم سامی نژاد سریانیان و عبرانیان معروف است.و اگر حساب از هزار درگذشت به اندازه‌ای که خواهند حروف را تکرار می‌کنند مثلاً پنج هزار(هغ) و چهل هزار(مغ) می‌شود و بعضی دانشمندان به واسطه اختصار، حساب حروفی را بر ارقام عددی ترجیح می‌دهند زیرا امکان نظم و سهولت حفظ در آن است.و متقدمین در علم اوقات و علم نجوم و فلک و رصدبندی روف را استعمال می‌کرده و رمز قرار می‌داده‌اند که در اسطرلاب معمول بوده و اکنون دیده می‌شود.5) قطع نظر از حروف مد با باقی حروف می‌توان بیشتر از ۱۲ میلیون کلمه ساخت و این مطلب از کتاب العین خلیل بن احمد دانسته می‌شود و از این رو برای وضع کلمات مجال بیشتر، و الفاظ از اشتراک و اشتباه به دور است.برخلاف لغات فرنگی که غیر از حروف حرکاتی، نوزده حرف باقی می‌ماند و مجال وضع کلمات کم و عدد الفاظ کمتر و اشتباه و اشتراک در آن زیاد است و از این جهت است که داشتن حرکات زیاد در آن ضروری است تا تشکیل کلمات زیاد از حروف کم ممکن گردد و جلوی نقص طبیعی را که از کمی حروف ناشی شده است بگیرد(از تاریخ الخط و آدابه و اضافات دیگر).حاج خلیفه در کشف الظنون از طبقات النحاة سیوطی آورده است که خلیل گوید ابنیه کلام عرب از مستعمل و محمل دو حرفی و سه حرفی و چهار حرفی و پنج حرفی بدون تکرار، دوازده میلیون و سیصد و پنج هزار و چهارصد و دوازده کلمه است همزه اصفهانی نیز در الموازنه همین بیان را آورده است(در مقدمه لغت‌نامه دهخدا صفحه ۲۳۸).در الفهرست آمده است سهل بن هارون رئیس بیت الحکمه(نام کتابخانه مشهور بغداد است که در زمان هارون الرشید ایجاد شد و در دوره مأمون توسعه یافت و مرکز تجمع دانشمندان بوده است) که معروف به ابن راهیون کاتب است گوید عدد حروف عربی ۲۸ و به شماره عدد منازل قمر است و هر کلمه با حروف زائدی که به آن می‌پیوندد و بیش از ۷ حرف نیست مطابق با نجوم هفتگانه است و حروف زائد دوازده است(ده حرف زائد در این جمله گرد آمده است الیوم تنساه) به تعداد بروج دوازده‌گانه و نیز می‌گوید حروفی که با لام تعریف ادغام می‌گردد ۱۴ و به شماره خانه‌های قمر است که پنهان است، و چهارده حرف دیگر که ادغام نمی‌شود برابر با بقیه خانه‌های آشکار قمر می‌باشد. برای اعراب هم سه حرکت وضع شده رفع و نصب و جر بدین جهت که طبیعت را سه حرکت است حرکتی از وسط مانند حرکت آتش و حرکتی به سوی وسط چون حرکت زمین و حرکتی بر وسط مثل حرکت فلک و این اتفاقی است ظریف و تأویلی است طریف.و قال الکندی: لا اعلم کتابه تحتمل و من تجلیل حروفها و تدقیقها مایحتمل الکتابه العربیه و یمکن فیها من السرعه ما لایمکن فی غیرها من الکتابات. (صفحه۲۱ الفهرست)پیوستگی خط و زبان ایرانی با لهجات و خطوط دیگرزبان و خط فارسی با چهاردسته زبان و خط در سیر تحولات تاریخی پیوستگی و آمیزش پیدا کرده است:1) عربی2) اردو3) ترکی4) پشتو و بلوچی و کردی و تاجیکی‌و یا به عبارت دیگر به اعتبار آمیختگی:1) فارسی و عربی2) فارسی و عربی و هندی3) فارسی و عربی و ترکی4) فارسی آمیخته با لهجات پشتو و بلوچی و کردی و تاجیکی.و مشروح این مجمل این است:آمیخته‌گی زبان ایرانی با کلمات و لغت عربی1) پس از اینکه ایرانیان دین و آیین اسلام را پذیرفتند زبان آنان با کلمات و لغت عرب آمیخته‌گی شد و این آمیخته اساس فارسی دری گردید. در آن زمان خط علمی و سیاسی ایرانیان پهلوی ساسانی و کتابت دینی آنان دین دبیره اوستایی بود که با پذیرفتن خطوط اسلامی به تدریج متروک گردید و خطوط اسلامی با انواع گوناگون خود بین ایرانیان هم اهمیت و ارزش یافت و هم به دست آنان درخشنده‌تر شد از آن زمان تاکنون این پیوستگی خط و زبان ایرانیان با ممالک اسلامی عرب ناگسستنی و آشنایی آنها با الفاظ قرآن و کلمات پیغمبر و جانشینان او غیر قابل انکار و با دوام دین اسلام و قرآن برقرار و پایدار است.2) پس از آنکه تمدن اسلامی ایرانی با خط و زبان به وسیله فتوحات غزنویان و شهاب الدین محمدغوری در هندوستان گسترش یافت دولت‌های اسلامی خاندان‌های مملوک و خلجیان و تغلقیان و لودیان در قسمت شمالی هندوستان(که پایتخت آنها غالباً شهر دهلی بود) تشکیل شد تا اینکه در سال ۹۳۲ هجری ظهیرالدین بابر نواده پنجم امیر تیمور گورکان به هندوستان حمله برد و تمامی شمال هندوستان را از پنجاب تا بنگاله متصرف شد و بعد تمامی شبه قاره به دست اعقاب وی فتح گردید.هنگام تسلط تیموریان هند دوره درخشانی از تمدن اسلامی در هندوستان آغاز شد که کاملاً رنگ ایرانی داشت و مدت ۴ قرن ادبیات و هنر و فرهنگ و خط ایرانی در دربار سلاطین گورکان هند متداول و زبان رسمی دربار،فارسی بود و خوشنویسان و هنرمندان در آن سرزمین به ظهور رسیدند و باب درخشان وسیعی را در خوشنویسی باز کردند.از زمانی که مسلمانان عرب ایرانی و غیره به سرزمین سند و هند دست یافتند، آنجا محل رفت و آمد و اختلاط قبایل مختلف شده بود به زبان‌های مختلف تکلم می‌کردند و با اینکه زبان فارسی بین آنها رایج شده بود همدوش زبان فارسی زبانی که مخلوطی از زبان فارسی و عربی و ترکی و هندی و(سانسکریت) بود رایج گشت و این زبان همان است که به عناوین اردو، هندی، هندوستانی و ریخته معروف گردیده است.(از بیانات دکتر بیانی)دستور زبان اردو از زبان محلی نواحی دهلی به نام سورسینی گرفته شده ولی سایر مظاهر تشکیل آن زبان فارسی است چنانکه در حدود شصت درصد تمام لغات آن فارسی متداول امروز ما است و بقیه الفاظ عربی و سانسکریت و ترکی و غیره می‌باشد و چنان است که گویند با آموختن لغت اردو می‌توان با آن زبان آشنا شد و به شهادت محققین هند و پاکستان این زبان باز فارسی ارتباط و یگانگی فوق العاده دارد و باید آن را شعبه‌ای از زبان فارسی قلمداد کرد. شالوده زبان اردو از قرن ششم ریخته، و در قرن هشتم و نهم تدوین و در مراحل ابتدایی به دست مهاجرین ایرانی پایه گذاری شده است.خط اردو نستعلیق فارسی و الفبای آن عربی با حروف چهارگانه ویژه فارسی و سه حرف مخصوص سانسکریت است که عبارت است از: ط که تلفظی بین تا و طا دارد. و د ط که تلفظی بین دال و صاد، و رط که تلفظی بین را و غین و لام دارد.این زبان و خط متوازی با زبان فارسی تا قرن نوزدهم میلادی در شبه قاره هندوستان رایج بود، آنگاه با اشغال استعمار انگلیسی‌ها کم کم زبان انگلیسی جایگیر زبان فارسی شده با زبان اردو، زبان عمومی هندوستان گردید و نفوذ فارسی رو به انحطاط رفت تا اینکه در قرن اخیر دوباره زبان فارسی رشد و رونق و نُضنجی گرفته و اهالی هند مخصوصاً پاکستان در این راه کوشش نموده‌اند.3) آسیای صغیر یعنی سرزمینی که قسمت عمده آن خاک کشور ترکیه امروز و عثمانی سابق را تشکیل می‌دهد از صدر اسلام تا قرن هفتم هجری مملکت مستقل واحدی نبود و فرهنگ و تمدن خاص نداشت و جزو قلمرو خلفای اسلامی عرب بود تا هنگامی که تیره‌ای از سلاجقه از ایران به قسمتی از آن سرزمین رفتند و به عنوان سلاجقه روم و سلاجقه شام و سلاجقه عراق و کردستان دولتی تشکیل دادند و مدتی بیش از دو قرن (۴۷۰_ ۷۰۰) فرهنگ و ادبیات و تمدن ایرانی را در آنجا نفوذ دادند و زبان فارسی لغت علوم و ادبیات و سیاست آن نواحی گردید.و در طی این مدت این ناحیه وسیع رنگ یک کشور ایرانی را داشت و از آثار عربیت فقط آداب دینی اسلام محسوس بود و این احوال تا آغاز قرن هشتم باقی بود که سلسله سلجوقیان روم به دست ترکان عثمانی منقرض گردید. در این وقت کم کم لغت ترکی در نواحی آسیای صغیر معمول شد و گاهگاه کتاب‌هایی در قواعد زبان ترکی عثمانی تالیف گردیده است.به هر صورت از ابتدای نشئت دولت عثمانی چه زمانی که به فارسی آشنایی داشتند و چه زمانی که ترکی معمول شد پیوسته با الفبای فارسی کتابت می‌کردند تا اینکه به سال ۱۹۲۸ میلادی کمال آتاتورک به کار بردن خط عربی و فارسی را در ترکیه ممنوع و با الفبای لاتین تبدیل و تعلیم آن را اجباری ساخت. ولی الفبای عربی منسوخ نشد و بر طبق قانونی که گذشته بود تعلیم رسم الخط عربی در دانشکده علوم دینی آزاد بود و در سال ۱۳۳۷ هجری شمسی شورای عالی فرهنگ ترکیه تعلیم الفبای قدیم را در مدارس متوسطه آزاد ساخت.از میان لهجات ترکی مهمترین ترکی عثمانی است مردم ترکیه امروز با آن تکلم می‌کنند و اینکه نیمه‌ای از آن را عربی تشکیل می‌دهد.باید دانست که زبان ترکی بیش از سایر زبان‌ها از زبان فارسی متاثر است. زیرا الفاظی که از عربی به زبان ترکی راه یافته به وسیله زبان فارسی به همان لغاتی است که به رنگ فارسی درآمده و در زمان کنونی ما متداول است. و اگر هم مقداری لغات عربی با همان موارد استعمال خاص و اصطلاح عربی داخل دارد معدود و تقریباً منحصر به اصطلاحات دینی است و روی هم رفته می‌‌توان گفت که بیش از ۵۰ درصد آن الفاظ فارسی کنونی ما می‌باشد.ترکیه مهم‌ترین مرکز رواج خط اسلامی و خوشنویسی است و تکامل خطوط اسلامی را در حوزه دولت ترکیه به دو دوره متمایز می‌توان تقسیم کرد یکی از صدر اسلام تا آغاز تشکیل دولت عثمانی(۶۹۹ هجری) به دست عثمان اول سر سلسله دولت عثمانی، و دیگری از آغاز دولت جدید عثمانی به بعد.اما دوره اول کاملاً پیرو تکامل خط در ایران بوده است و کسی از استادان خط را در این سرزمین پهناور به عنوان خوشنویس ترک نمی‌توان شناخت چنانکه پس از دوره خوشنویسی یاقوت مستعصمی و شاگردان و پیروان سبک وی، اول کسی که در تاریخ خوشنویسی دولت عثمانی نام برده شد فقط شیخ حمدالله اماسی که اصلاً واصالتاً بخارایی بوده است دوره دوم که از آغاز قرن دهم شروع می‌شود دوره خوشنویسی دامنه‌داری است که موضوع بحث جداگانه است.اوضاع و احوال زبان و خط فارسی و عربی در سایر لغات و لهجات ترکی با جزئی اختلافاتی که دارند بر همین منوال بوده که خط اکثر آنها تحت سیاست و نفوذ دولت روسیه به روسی تبدیل شده است و آن لغات بدین قرار است.ترکی غازانی یا تاتاری، در ناحیه غازان و اطراف آن در روسیه اروپا و الفبای آن مشابه الفبای ترکی عثمانی بوده است.ترکی کریمیه، در شبه جزیره کریمه و اصل آن ترکی مغولی است که به الفاظ عربی و روسی مخلوط است.ترکی نوجائی،‌ در ولایت کراس قفقاز در سواحل دریای سیاه و حد فاصل بین ترکیه کریمه و ترکیه آذربایجانی است.ترکی آذربایجانی، در آذربایجان ایران و قفقاز.ترکی داغستانی، در سواحل غربی بحر خزر، در این زبان علاوه بر کلمات و الفاظ ترکی و فارسی مقدار کلمات خالص عربی است.ترکی چرکسی، در ناحیه غربی قفقاز، و زبان عربی که به آن علوم شرعی را تدریس می‌کنند نیز در آن ناحیه معمول است و این نفوذ از زمان تسلط ممالیک که مصر به جای مانده است.ترکی قرقیزی، که لهجه‌ای از تاتاری است و اهالی ناحیه شمال بحر خزر و قرقیزستان به آن تکلم می‌کنند.ترکی جغتائی، در خیوه و بخارا و حوالی آن، در قرن نهم جانشین ترکی ایغوری شده است و اولین تالیفاتی که به این زبان و خط عربی نوشته شده آثار منظوم و منثور امیر علیشیر نوائی(۹۰۶هجری) وزیر دانشمند سلطان حسین میرزا بایقرایی گورکانی است.ترکی تکه، زبان قبایل ترکمان است که مشابه ترکی جغتائی است.ترکی ازبکی، در ناحیه ترکستان روسیه و ماورالنهر متداول و مرکز آن شهر سمرقند بوده و امروز تاشکند مرکز ازبکستان است.4)لهجه‌ها و خطوطی که از اصل زبان فارسی و خطوط اسلامی ریشه گرفته و مرسوم و متداول است عبارت است از:الف) خط و زبان پشتو یا پختو که در افغانستان جنوبی و پاکستان شمالی معمول و مرکز آن شهر قندهار است.زبان پشتو از کلمات فارسی به عربی و بعضی الفاظ خاص محلی ترکیب شده و زبانی است در غایت خشونت. در خط پشتو دوازده حرف از جنس الفبای عربی اضافه هست که شامل چهار حرف مخصوص فارسی و هشت حرف دیگر با تلفظ خاص دیگر می‌باشد از زبان و خط پشتو قبل از قرن دهم هجری هیچ گونه اثری نیست و آداب افغان‌های پشتو زبان قبل از این تاریخ به کلی تاریک است.باید دانست که بیش از یک میلیون از سکنه پاکستان شمالی به زبان و خط پشتو آشنایی دارند و اینان بیشتر مردم عادی و عشایری هستند، و زبان فارسی به شکل لغت ادبی و زبان دانشمندان در آن کشور متداول است و قسمتی از سکنه عادی نیز به زبان فارسی تکلم می‌کنند.ب) زبان و خط بلوچی، در ناحیه مکران و بلوچستان ایران و پاکستان متداول و در واقع لهجه‌ای از زبان فارسی است که اندکی لغات هندی و محلی هم در آن دخیل است الفبای بلوچی جزو حروف فارسی سه حرف مخصوص هندی را نیز دارا می‌باشد.پ) زبان و خط کردی، که در کردستان ایران و ترکیه و عراق و قسمتی از ارمنستان متداول است مرکز آن کرمانشاه است و لهجات مختلف دارد که مهم‌ترین آنها لهجه گروسی است.زبان کردی از الفاظ فارسی و عربی و اندکی ترکی تشکیل شده و اصل آن فارسی و در واقع لهجه عظیم زبان است. الفبای کردی عیناً الفبای فارسی است که فقط یک حرف اضافه دارد و زبان تاجیکی، که در جمهوری تاجیکستان و بذر نواحی ازبکستان شوروی متداول است از همه لحظات به زبان فارسی شبیه‌تر و نزدیک‌تر است، و در نواحی خراسان به افغانستان شمالی نیز به آن تکلم می‌کنند.اهالی جمهوری تاجیکستان و بعضی از جمهوری ازبکستان به این زبان سخن می‌گویند و الفبای فارسی و خط آن را تا چند سال پیش حفظ کرده بودند که آن را نیز به خط روسی برگردانیده‌اند ولی اخیرا خط فارسی اسلامی را نیز می‌آموزند.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود. هنر هنر Thu, 13 Feb 2025 23:22:17 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B0%D9%87%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-gguaig68tfwe خلاقیت آزادانه ذهن در خوشنویسیخلاقیت آزادانه ذهن در خوشنویسینمونه‌هایی از خطاطی های پدیدآمده که حدود و ضابطه‌ای برای آن نیست و بستگی با خلاقیت آزادانه ذهن هنرمند دارد و از این رو میدان وسیعی برای این قسم تفنن باز است و هر خطی را که از باب تفنن بوده و خالی از لطافت هنری نباشد را خلاقیت آزادانه ذهن در خوشنویسی می‌نامند.مانند:1) قطعاتی در شکل‌های مختلف و قالب‌های گوناگون از انسان و حیوان و پرنده و درخت و گل و برگ و زورق و ظروف و غیره درآمده است.2) خط سایه‌دار که تقریباً نوعی مثنی است و خط مجنونی(نوعی توأمان که معرفی شد)، و خطّ ناخُنی، و جوهرنشان(مُرصع) و همراه با نقاشی و تزئین، و شجری مورّق، و چپ نویسی و حکّاکی و غیره.صنعت حکاکی و مهرسازی که توام با تفنن در خطوط دیده شده یکی از صنایع قدیم است که ملل باستانی بدان دست زده‌اند.در ایران این صنعت به دوران اسلامی رسیده و رواج کامل داشته است هم اکنون مهرهایی از زمان صفویه و اوایل قاجاریه در دست است که خطوط ثلث و رقاع و طغرا و تفننی و یا نستعلیق بر روی عقیق حک شده و از نظر حکاکی و خط کم نظیر یا بی‌نظیر و گرانبها است.و اما چپ نویسی بعضی از خطاطان برای اظهار تسلط و تفنن از طرف چپ عبارتی را چپ نویسی کردند و این ورزیدگی برای حکاکی و مهرسازی و خط مثنی می‌تواند وجهی داشته باشد.3) خطوطی که امروز به نام کوبیسم معروف شده و به هیچ وجه تحت قاعده و اصول نیست گاهی شباهت به خطوط بنایی و رسم هندسی دارد و گاهی نظیر حروف لاتین و یا اشکال مختلف دیگر می‌باشد و این گونه خطوط را که توأم با نقاشی جدید است بیشتر نقاشان و تابلو سازان به کار می‌برند و اکثر خالی از هنر خطاطی و لطافت و ظرافت است.باید خاطر نشان کرد که خطوط تفننی فقط نمونه‌هایی که به آن اشاره شده را شامل نمی‌شود بلکه ممکن است نمونه‌های متنوع دیگری از خطوط تفننی نیز وجود داشته باشد و در این مقاله تلاش شده مهم‌ترین این خطوط بررسی و استخراج گردد. یکی از شیوه‌هایی که در منابع از آن به عنوان خطوط تفننی یاد شده سیاه‌مشق است.با این حال نگارنده معتقد است با توجه به این که سیاه‌مشق نخست با هدف تمرین خوشنویسان بوجود آمده و سپس به مرور بر ویژگی‌های زیبایی‌شناسانه آن به عنوان هنر اصیل و فاخر خوشنویسی تأکید شده به‌شکلی که خود مجرداً یک قالب هنری محسوب می‌­شود، بهتر است از توضیح آن در مقاله حاضر پرهیز نموده تا در مقاله­ دیگر مفصلا درباره این شیوه فاخر خوشنویسی تحقیق شود.بهترین اقسام تفننی قطعاتی است که خطاط ماهر متفنن از چند نوع خط در یک صفحه به وجود آورده است.در این میان استادان خوشنویس بسیاری بودند که در نوشتن انواع و اقسام خطوط متداول عصر دست داشته و همه آنها را استادانه نوشته‌اند.و فعالیت و توسعه ذهن و نیروی دست آنان در خور تمجید و ستایش و سزاوار پرداختن به آنان در مباحث جداگانه است.هرچند که گفته‌اند: ذی فنّ به جهان ز ذی فنون به اما این بیان هم پسندیده است:ز لذات عالم بر اهــــل حــــــالمدان هیچ لذت چون کسب کمـالمُقررّ بَرِ هر هـــــــــنر پرور استکه کامل‌تر است آنکه جامع‌تر استابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Thu, 13 Feb 2025 21:43:59 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AE%D8%B7-%D9%85%D8%AB%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7-%D8%AE%D8%B7%D9%88%D8%B7-%D8%AA%D8%B2%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-aahc7qtgydpk خط مثنی و معما، خطوط تزیینی در خوشنویسی خط مثنی و معما، خطوط تزیینی در خوشنویسیمثنی: به معنی دو تایی و جفتی می باشد. این خط تزیینی به اشکال گوناگون خط ( کوفی، محقق، ثلث و…) نوشته می شود. نوع دیگر مثنی «متعاکس» یا «برگردان» است و آن را در قالب اشکال هندسی و به صورت انسان، مرغ و برگ درختان و قندیل و ظرف … در آورده اند. این گونه خط در تزیینات بیان عربی قرن نهم هجری در بناها و مساجد دیده شده است.معما: در لغت به معنای عبارتی است که معنای آن پوشیده باشد. در خط جمله یا عباراتی را طوری بنویسند که خواندنش محتاج دقت باشد. این شیوه نیز به اشکال گوناگون خط نوشته می شود.مُثنّی یا آینه‌نویسیمثنی به معنای دوتایی، جفت و کتابت به شکل توأمان است به گونه‌ای که حروف با یکدیگر قرینه‌اند. در مثنی، دقت ترسیم حروف و قرینگی بسیار حائز اهمیت است.مثنی به معنی دوتائی و جفتی و توأمان است و کتاب متفنن آنگونه خط را به اقسام مختلف نوشته‌اند و این خط تزیینی را نیز در لباس خط‌های گوناگون از کوفی، محقق، ثلث و غیره می‌توان درآورد.در الفهرست ضمن قلم‌هایی که با آن مصحف را می‌نوشته‌اند کلمه التئم دیده می‌شود آن به معنی توأمان(دوقلو) است یعنی بچه‌ای که در یک شکم بچه دیگر متولد شود لکن کیفیت آن که به چه شکل و صورتی می‌نوشته‌اند معلوم نیست.صاحب نفیس الفنون(عهد سلطان محمد خدابنده اولجایتو) مثنی را نام برده و آن را در ردیف انواع خط به شمار آورده است ولی خصوصیات آن ذکر نشده و مکشوف نیست.در مناقب هنروران آمده است که مُلّاجان کاشی از شاگردان جعفر تبریزی و از نویسندگان دربار بایسنغر میرزا گورکانی است.مُلّاجان مخترع خط «شکسته بسته» است و آنچنان است که اجزای خط را بعضی در یک صفحه کاغذ بعضی در صفحه دیگر می‌نویسند و چون آن دو صفحه را روی هم می‌گذارند خط کامل نموده می‌شود تذکر این نوع ساده و آسانی از توأمان است و طریقه مجنونی تزیینی آن می‌باشد.مجنون رفیقی هراتی معاصر میرعلی هروی در زمان سلطنت سلطان حسین بایقرا که اختراع خط توأمان را به خود نسبت داده و گفته است توامان مخترع مجنون است که قلم چهره گشایی‌ها کرد تا شدم مخترع و صورتکش خطکم صورتکی پیدا کرد.و خود وی همچنان صاحب گلستان هنر تا اندازه‌ای خط توأمان را تفصیل داده و مشخص ساخته‌اند و آن بدین گونه است که دو صفحه مقابل هم را با حساب عبارات خط به صورت نقاشی و گل و بوته و مرغ و آدمی درآوردند و آنگاه این دو صفحه را روی هم گذارند این حال مشاهده می‌شود که جمله و عبارتی از آن تشکیل شده است و مثلاً خوانده می‌شود نصرمن الله و فتح قریب  و غیره نوع دیگر مثنی متعاکس یا برگردان است و در اصطلاح خطاطان عثمانی « آینه لی » گفته شده است. و آن را در قالب اشکال هندسی و به صورت انسان و مرغ و برگ درختان و قندیل و ظروف و غیره درآورده‌اند.و نمونه‌های بسیار از قبیل مثنی در لوحه‌های اولوجامع بورسه و موزه «تی ال ای» در استانبول و مواضع دیگر ترکیه دیده می‌شود و این‌گونه خط در تزیینات عربی قرن نهم هجری در بناها و مساجد دیده شده است(صفحه ۳۵۹ مصور الخط)نتیجه گیریمثنی: به معنی دو تایی و جفتی می باشد. این خط تزیینی به اشکال گوناگون خط ( کوفی، محقق، ثلث و… ) نوشته می شود. نوع دیگر مثنی «متعاکس» یا «برگردان» است و آن را در قالب اشکال هندسی و به صورت انسان، مرغ و برگ درختان و قندیل و ظرف … در آورده اند. این گونه خط در تزیینات بیان عربی قرن نهم هجری در بناها و مساجد دیده شده است.مُعَمّا یا مُعَمّی نویسی” معما ” در لغت به معنای عبارتی است که معنای آن پوشیده باشد. در خط جمله یا عباراتی را طوری بنویسند که خواندنش محتاج دقت باشد. این شیوه نیز به اشکال گوناگون خط نوشته می شود.خطی است که به شکل تفننی به گونه‌ای رمز­آلود و معماگونه نوشته شده‌است، به شیوه‌ای که خواندن آن دشوار است. شاید بتوان سابقه معمانویسی در خط را در میان کاتبان دیوان‌های سلطانی و دفاتر قضاوت­ یافت. آن‌ها می‌بایست نوشته‌ها را طوری می­‌نوشتند که در دسترس دیگران قرار نگیرد.معما در خط، آن است که جمله یا عبارتی را از روی تفنن، طوری نویسند که خواندنش مشکل و محتاج دقت باشد و به طور عادی برای هر بیننده‌­ای، خوانا نیست بلکه تا حدودی به صورت پیچیده نوشته شده و خواندن آن، نیازمند تأمل بیشتری است.مُعَمّا یا مُعَمّی در لغت اسم مفعول از تعمیه، و آن چیزی یا عبارتی است که معنی آن پوشیده باشد و معمای در خط آن است که جمله یا عباراتی را تفنناً طوری بنویسند که خواندنش محتاج دقت و مشکل و متعسّر باشد. اینگونه خطّ را نیز از همه نوع خطی می‌توان ترتیب و تشکیل داد.سابقه:صاحب خط و خطاطان(۱۳۰۵ _ میرزا حبیب) از خط معمّاة نام برده و آن را در شمار انواع خطی که برشمرده درآورده و شرح و بیانی درباره آن ایراد نکرده است و از فحوای کلام بعضی تذکره نویسان برمی‌آید که در شمار خطوط، و نوع مستقلی نیست بلکه معمّاة صفتی از برای خط است و مقصودشان از ایراد این کلمه خطی است که چشمه‌های حروف مانند(حلقه میم و واو و فاء و قاف مفرد و اول کلمه و عین و غین وسط و آخر در خطی مثل رقاع و غبار الحلبه و یا نسخ) بسته باشد.محققان با قطع نظر از وجود یا عدم پیشینه به بعضی از قطعات و آثار خطاطان گذشته دست یافته‌اند نامی جز معما به آنها نمی‌توان داد و وجود همین نمونه‌ها کافی است که نوعی از این گونه خطوط تفننی را معما بنامیم.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Thu, 13 Feb 2025 18:20:35 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AE%D8%B7-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-xkukjmyz6bci خط ناخونی شیوه‌ای تفننی در خوشنویسیخط ناخونی، شیوه‌ای تفننیشیوه‌ای تفننی است که از ناخن برای کتابت استفاده شده‌است. در کتابت و خوشنویسی از ابزارهای متنوعی برای کتابت استفاده شده و یکی از این ابزارها که برای تفنن به کار رفته ناخن(انگشت سبابه یا میانه به همراه انگشت شست) است که سبب ایجاد فرورفتگی و برجستگی روی کاغذ شده‌است.خط ناخنی از انواع خوشنویسی‌های تفننی در دوره صفوی محسوب می‌شود. در این نوع خط که با استفاده از ناخن دو انگشت نوشته می‌شود، نوشتار به صورت برجسته بر کاغذ نقش می‌بندد و در زوایای خاصی از تابش نور قابل روئیت است.این برجسته نگاری که به کمک فشار مابین انگشت شصت و انگشتر به وجود می‌آید اغلب دارای ابعادی کوچک است.خط ناخنی از هنر های تفننی خوشنویسان قدیم بوده که قدمت آثار به جا مانده به قبل از دوره ی صفویه می رسد،مرحوم زنده یاد کیمیا قلم احیا گر این هنر فاخر در دوره ی معاصر بوده که جواهر پور از جمله شاگردان برجسته ی ایشان و در روزگار ما احیا گر این هنر فراموش شده می باشد.خوشبختانه علیرغم تعداد اندک متولیان این هنر آثار جدید و فاخری بر دیوار نگار خانه ها نقش میبندد که موجب امید واری به بسط و گسترش این هنر می شود.از جمله هنر مندانی که به خلق آثار در این زمینه پرداخته اند می توان به جعفر کیمیا قلم چهره ماندگار و فرزند کیمیاقلم، جواهرپور، علی علی، علیرضا آستانه، مهدی مهدی بیگ و رضا روحی که متولد 1355 در تهران،برگزاری 3 نمایشگاه انفرادی خط ناخنی و نمایشگاه خوشنویسی،مدرس فرهنگ سرا های تهران اشاره نمود.در خط ناخنی بیشترین آثاری که موجود است از خطوط نستعلیق است و در این هنر کمتر از خطوط شکسته، نسخ و ثلث استفاده شده است، چون خطاطان زبده که گرایشی در کار خط ناخنی داشتند در آن زمان به این وسیله یک سطر از شعر یا آیات قرآن مجید را روی کاغذی که خاصیت و انعطاف برجسته نمایی در آن وجود داشت تنها به وسیله ناخن‌های ۲ انگشت دست خلق می‌کردند.در آثار خط ناخنی شما یک صفحه پس از آرامش مثل یک شکوفه گل یاس را می‌بینید که نستعلیق در آن متجلی شده است.هنرمندان این رشته بیشتر از خطوط بزرگان خطاطی برای خلق یک اثر خط ناخنی استفاده می‌‌کردند. او بهترین نمونه‌ها را در این زمینه ارجاع می‌دهد به آثاری که از سوی هنرمندان این رشته از روی آثار میرعماد و میرزا غلامرضا خلق کرده‌اند.این خط از ابداعات ایرانیان است که در ۳۰۰ سال گذشته شکل گرفته است. او که از خط ناخنی به عنوان یک هنر صنعت یاد می‌کند در ادامه می‌افزاید:این هنر شگفت‌انگیز نشانه‌ای است از مهارت و ابداع هنرمندان قدیمی که پیوسته در کار بسط دادن و یافتن زمینه‌های نو و ابداع‌های تازه در هنر دقیق و ساختارمند زمانه‌شان بودند و در عین پیوسته و وابسته بودن به سنت‌های رایج زمانه خویش، به جستجوهای جدید نیز می‌پرداختند.او می‌افزاید: خط ناخنی تنها در خوره خطوط خوشنویسی نیست، بلکه هنرمندان برجسته تاریخ این هنر آثار به صورت گل‌ها و پرنده‌ها و عشاق بناها و منظره‌ها نیز پدید می‌آورند.آغداشلو این نکته بارز را بیان می‌کند که مخاطب این آثار در وهله اول اثر را به درستی نمی‌بینند و تا نور از زاویه خاصی به آن تابیده نشود نمی‌توان آثار خلق شده را بخوبی دید.او دراین نسبت به یکصد سال گذشته فراموش شده است و اکنون تنها تعداد انگشت‌شماری از هنرمندان معاصر دوباره به آن توجه کرده‌اند و جانی تازه به کالبدش دمیده‌اند.حرف‌های این پژوهشگر هنر در مورد ان هنر ایرانی چندان بیراهه نیست، زیرا همان طور که گفته شد معلوم نیست پس از ۳ نفر از هنرمندانی که به طور صحیح به خلق آثاری در حوزه خط ناخنی می‌پردازند آیا می‌توان آینده‌ای نیز برای این شاخه از خوشنویسی ایرانی متصور بود یا باید از هم‌اکنون نام آن را در دایره‌المعارف‌های هنری به عنوان هنری که زمانی به وجود آمد و زمانی از بین رفت، سراغ گرفت.خط ناخنی یکی از شاخه‌های هنر خوشنویسی است که حروف به وسیله برجسته کردن یک کاغذ توسط ناخن شکل می‌گیرند.در این خط کاغذ مابین ۲ ناخن انگشت شست و انگشت ماقبل انگشت کوچک که بنصر (Benser) معروف است، قرار می‌گیرد و با حرکت کاغذ از میان ناخن‌ها حروف یا اشکال شکل می‌گیرند.گاهی ناخن انگشت شست که روی کاغذ قرار دارد در داخل ناخن انگشت بنصر قرار می‌گیرد و گاهی بنصر درشت و در واقع خط یا گل مرغ یا هر شکل دیگری را بر صفحه کاغذ طراحی می‌کنند. کل اشکال را از قدیم خط ناخنی می‌نامیدند.خطاطان معتقدند کاغذ خط ناخنی نباید ضخیم و پهن باشد، زیرا کاغذهای خیلی ضخیم، هم به ناخن آسیب می‌رسانند و هم امکان مانور و کارایی را از وی می‌گیرند.یکی از قدیمی‌ترین آثار برجای مانده از خط ناخنی متعلق به مرحوم محمدحسین شیرازی است که در جلد دوم مرقع رنگین به چاپ رسیده و دارای تاریخ ۱۲۷۹ هجری قمری است.تا به حال به این موضوع فکر کرده‌اید که چقدر زیباست وقتی یک اثر هنری بدون رنگ خلق شود! یک تابلوی نو در حوزه هنر خوشنویسی.خط ناخنی و آثاری که در این حوزه خلق می‌شوند تعبیر همان یک جمله بالاست.به یقین بسیاری از کسانی که اکنون این متن را می‌خوانند یا هرگز نام این هنر ایرانی را نشنیده‌اند یا اگر هم شنیده‌اند دانسته‌هایشان تنها به همین ۲ کلمه خلاصه می‌شود: خط ناخنی.این‌که چنین هنر ایرانی‌ای از کجا و چگونه آغاز شده یک نکته است و این‌که چرا اکنون روزهای پایانی عمرش را سپری می‌کند، بحثی دیگر است. در این مطلب استادان خوشنویسی و هنر کشورمان به بررسی چگونگی پیدایش این هنر و روند افول آن پرداخته‌اند.ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. عضویت‌ها:عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون هنرمندان ایرانی. عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. زمینه‌های فعالیت:طراحی و گرافیک. پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است. رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند. جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند. اساتید ابوالفضل رنجبران:رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود. تاثیر خانوادگی:رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد. رنجبران و جمهوری سِنگال:رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند. بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است. گستره فرهنگی:نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است. نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Thu, 13 Feb 2025 18:11:24 +0330 https://virgool.io/mahfel/%D8%AE%D8%B7-%DA%AF%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-lfcfyse8fquo خط گلزار یکی از شیوه‌های تفننی در خوشنویسیخط گلزار یکی از شیوه‌های تفننی در خوشنویسیخط گلزار یکی از شیوه‌های تفننی خوشنویسی است. این خط به نقاشی خط بسیار نزدیک و در واقع پایه آن به‌شمار می‌رود. در اینگونه، تا آن جا که پیچ و خم‌های خط اجازه می‌دهد، درون خط اغلب با تصاویر گیاهی و گاه حیوانی و انسانی آرایش می‌شود.این خط را می‌توان در خطوط مختلف اجرا کرد، اما این کار در خط نستعلیق بیشتر انجام می‌شده‌است. پیش از آن که خط مورد نظر را خوشنویسی کنند آن را طراحی کرده و ترکیب می‌زنند. این طراحی‌ها با توجه به روش‌های مرسومی چون نقاشی، گل و مرغ و دیگر آرایه‌های تزیینی در سواد (سیاهی) خط اجرا می‌شوند.به نظر می‌رسد نخستین آثار فن گلزار در خوشنویسی به منزلهٔ بخشی از مهارت تذهیب کارپیش رفته‌است.از قرن سیزدهم نقوش پیکره‌ها با موضوعیت مذهبی و اعتقادی به گلزار افزوده شد. اوج تنوع نقوش ونگاره‌ها را در دوره قاجاریه شاهد هستیم که به صورت رنگی و با پرداز و پرداخت‌های بسیار ظریف انجام شده‌است. از اواخر قرن ۱۴، نقوش کم‌کم با واقع گرایی وارده از غرب آمیخته و رنگ و بوی اروپایی گرفت و از نور و پرداز بیشتر بهره‌مند شدند.در سال‎‌‌های اخیر نقوش گلزار دستخوش تغییرات شدند و فقط جهت پرکردن فضای سیاه کلمات با گل‌های ختایی و اسلیمی به کار رفته‌است. هدف صلی این پژوهش گونه‌شناسی وبررسی تحول فرم و مضمون به کاررفته در خط گلزار است و به شیوه تاریخی توصیفی، تحولات فرم نقوش به کار رفته در خط گلزار در دوره‌های صفویه، افشار، زندیه و قاجار را مورد بررسی قرار داده‌است.جمع‌آوری داده‌ها به صورت کتابخانه ای و میدانی به صورت مشاهده از آثار موزه‌ها انجام پذیرفته‌است. در نتیجه این تحقیق مشخص می‌شود. هنرمندان گلزار با گلهای تذهیب و اسلیمی، گل و بوته، گل و مرغ، نقوش جانوری - اساطیری، نقوش انسانی و روایاتمذهبی، آرامگاه‌ها و خوشنویسی درون خطوط را مزین می‌نمودند.این نقوش در چهارگروه مذهبی، باستانی، ادبی ودرباری دسته‌بندی می‌گردد. از استادان برجسته خط گلزار چون محمود زین الدین، محمدباقر زرین قلم، اسماعیل جلایر، محمدکاظم، محمد صادق، محمدعلی، عباس بنصبور، حسن زرین قلم، شیخ علی سکاک و محمدعلی خیارجی می‌باشند.🔸جهت مطالعه بیشتر این مبحث به پرتال فرهنگی راسخون مراجعه فرمایید...🔸 هنر هنر Thu, 13 Feb 2025 17:56:01 +0330