https://virgool.io/feed/@ayehghofrani به جامعه شناسی، روانشناختی و مقالات کوتاه علاقمندم. fa 2026-06-07 11:29:44 https://files.virgool.io/upload/users/2307697/avatar/jJkHLK.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@ayehghofrani https://virgool.io/@ayehghofrani/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84-%DA%A9%D8%AF%D9%88%D9%85%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%87-mubl1qdizhnl "بازگرداندن آزادی شخص به منظور تغییر، هدف اصلی معالجات روانشناختی است. " به نقل از کتاب وضعیت آخر، نوشته‌ی تامس هریس.برای درک این مسئله که چهارچوب‌ها چه نقشی در زندگی انسان ایفا می‌کنند، همچنین جایگاه آزادی بعنوان ارزشی که این‌ روزها زیاد شنیده و راجع بهش بحث میشه، مایلم بخشی از نوشته‌های کتاب ارزشمند وضعیت آخر رو تو این مقاله بازگو کنم.در بخشی از این کتاب (فصل چهارم) به نقش پدیده علت و معلولی در تصمیمات ما و همچنین تاثیر محیط بر آزادی انسان اشاره شده. به گفته‌ی معتقدین به "جبر"، رفتار انسان آزاد نیست بلکه فقط نتیجه‌ی گذشته‌ی اوست. در واقع آنها معتقدند که انسان مسئول کارهایی که انجام میده نیست و در حقیقت اختیاری نداره. کسی که قتلی رو مرتکب شده، دلیل و چرایی عملش رو در گذشته‌ی او میشه جست و جو کرد.ما نمیتونیم واقعیت پدیده علت و معلولی رو نادیده بگیریم. وقتی رو میز بیلیارد بازیکنی توپی رو می‌زنه، و اون توپ به توپ دیگری برخورد می‌کنه، اون‌ها به نوبه‌ی خود، توپ‌های دیگه‌ای رو به حرکت در می‌آرن. ما مجبوریم این عمل رو بعنوان زنجیر تسلسل علت و معلولی قبول کنیم. اما تاریخ نشون داده درحالیکه توپ‌های بیلیارد در دنیا هرگز چیزی غیر از توپ بیلیارد در نمایش زنجیر علت و معلولی نبودن، ولی بشر امروزی به چیزی بیشتر از چیزی که قبلا در گذشته بوده تبدیل شده. حالا سوال اینجاست، آیا جبر نامعقول‌تر از اختیار نیست؟ پاسخ این سوال در رد فرضیه‌ی علت و معلولی ماهیت جهان، یا در رد رفتار بشر نهفته نیست، بلکه در این نهفته است که انسان بسیاری از اعمال رو به دلایل بخصوصی انجام میده که همیشه ریشه در گذشته‌ی او نداره. فرقی اساسی و بزرگ بین بشر و توپ بیلیارد وجود داره، اینکه انسان میتونه از طریق اندیشیدن، به آینده نگاه کنه. پس ریشه‌ی علل رفتار انسانی نه تنها در گذشته نهفته است، بلکه باید اون رو در توانایی انسان در تامل درباره‌ی آینده و تخمین احتمالات جستجو کرد. انسان با درک واقع بینانه از توانایی‌های خودش به این نتیجه رسیده که صرف نظر از هرآنچه که در گذشته اتفاق افتاده، او خودش مسئول آنچه در آینده اتفاق می‌افته خواهد بود.در یک جمع بندی کلی میشه اینطور نتیجه گرفت که انسان آگاه و متفکر امروزی، آزاده تا چهارچوب‌های درستی رو برای خودش انتخاب کنه. اون خودش مسئولیت تمام تصمیماتی که گرفته و تمام اعمالی که انجام داده رو قبول می‌کنه، بعنوان یک موجود اجتماعی، تاثیر رفتار و عملکردش بر زندگی دیگران رو منکر نمیشه و گذشته‌ رو مسبب اعمال اشتباه خودش نمیدونه. در نتیجه انتخاب هوشمندانه‌ی چهارچوب‌ها، نتیجه‌ی آزادی بشر از گذشته‌ی خودشه. آیه غفرانی آیه غفرانی Sat, 15 Apr 2023 12:45:20 +0330 https://virgool.io/@ayehghofrani/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-ga81rdlngujh تروماهای کودکی و چاله‌های شخصیتی همواره بعنوان عوامل منفی و آزاردهنده در زندگی هرشخص به حساب میان. از تروماهای کودکی به عنوان تجربیات نامطلوب دوران کودکی نام می‌برن که در بزرگسالی منجر به ایجاد احساسات منفی میشه. تله‌های زندگی یا چاله‌های شخصیتی رو اینطور تعریف میکنن که این چاله‌ها به ما دیکته می‌کنن که چطور باید فکر، رفتار و احساس کنیم. به عبارت دیگه زندگی ما در بزرگسالی، تحت تاثیر دوران کودکی ما قرار می‌گیره. وقتی یک تله مشخص در ما فعال میشه، ما احساسی مشابه آنچه در دوران کودکی داشتیم رو تجربه می‌کنیم و بر اساس همون در موقعیت جدید رفتار می‌کنیم.نتیجه‌ی وجود این موارد در شخص، احساساتی منفی از جمله عدم شایستگی، نارضایتی از وضع موجود، ترس، ناتوانی و امثالهمه. این احساسات میتونن مثل هر احساس دیگه‌ای ارزش‌ها، اهداف و اولویت‌های زندگی هر شخص رو تحت تاثیر خودشون قرار بدن. برای مثال شخص دارای طرحواره یا تله‌ی “اطاعت”، نیاز داره عزیزان، دوستان، همکاران یا حتی غریبه‌ها‌ رو خوشنود و راضی کنه و این مسئله یک هدف مهم در زندگی شخص به حساب میاد. یا در طرحواره‌ی “معیارهای سرسختانه”، شخص از خودش انتظارات زیادی داره و غالبا استانداردهایی رو که برای خودش در نظر گرفته منطقی می‌دونه. بنابراین تعریف موفقیت، که رسیدن به نتیجه‌ی مطلوب برای هر شخص تعریف میشه، تحت تاثیر این چاله‌ها و تروماها قرار می‌گیره.شخص برای ارضای نیازها و کمبودهای نهفته‌ی خودش، به صورت خودآگاه یا ناخودآگاه تصمیماتی میگیره و اهدافی رو تعیین می‌کنه. برای کسی که در کودکی مدام تحقیر و با دیگران مقایسه شده، اینکه بتونه به یک موقعیت اجتماعی مطلوبی برسه تا احساس سرخوردگی ناشی از رفتار اشتباه دیگران رو جبران کنه، نه تنها فقط یک موفقیت بلکه یک “باید” در زندگی او تعریف میشه. هویت این شخص بدون موقعیت اجتماعی تحسین برانگیز، با این هدف که بتونه خودش رو ثابت کنه و دیگران رو تحت تاثیر خودش قرار بده، معنایی نداره. بنابراین چاله‌های شخصیتی با ایجاد و بازتعریف مفهوم موفقیت به صورت شخصی سازی شده باعث میشن که شخص برای رسیدن بهشون از هیچ تلاشی دریغ نکنه. واقعیت غیرقابل انکار اینه که رسیدن به این اهداف تا زمانیکه این چاله‌ها به طور اصولی و کامل درمان نشدن، باعث ایجاد احساس آرامش درونی نمیشه. مادامی که این تروماها و چاله‌ها وجود داشته باشن، هیچ موفقیتی قادر نیست احساس رضایت رو در زندگی برای شخص به ارمغان بیاره و همیشه ته ذهن فرد، یک دغدغه به صورت نشخوار یا وسواس فکری وجود خواهد داشت و سر بزنگاه‌های زندگی، درست اونجاییکه شخص انتظارش رو نداره، یقه‌‌اش رو خواهد گرفت. آیه غفرانی آیه غفرانی Sat, 01 Apr 2023 12:19:04 +0330 https://virgool.io/@ayehghofrani/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%A9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-v56m3gujz73h پیمان شکنی، ارتباط خارج از رابطه یا خیانت، برای هرکس حد و مرز متفاوتی داره. از صحبت کردن معمولی تا رابطه جنسی میتونه در قالب خیانت تعریف بشه و برای شخصی که معتقده بهش خیانت شده آزار دهنده باشه. به طور کل بهتره تعریف و حدود خیانت بین دو نفر در ابتدای رابطه مشخص بشه اما موضوع این مقاله چیزی غیر از اینه. اینکه احساس و مدل فکری شخصی که توی رابطه‌اش خیانت کرده; قبل، حین و پس از خیانت چطوره؟ و آیا میشه با درک شرایط و احساساتشون، بهشون با دید مهربون‌تری نگاه کرد؟واقعیت اینه که خیانت معمولا بخش کوچیکی از ذهن کسی که خیانت میکنه رو تشکیل میده اما در مقابل بخش بزرگتری از روان طرف مقابلش رو درگیر کرده. غم ناشی از حس کافی نبودن، حماقت و مشکل اعتماد، بیشتر از هر احساس دیگه‌ای شخص آسیب دیده رو خصوصا در اوایل برملا شدن این موضوع تحت تاثیر قرار میده. معمولا خیانت میتونه صرفا با یک حس کنجاوی کوچیک شروع بشه اما به هر نحوی و با هر کیفیتی ادامه پیدا کنه. مهم نیست شما بهترین باشید. باید بدونید همیشه آدم های متفاوتی برای کشف و ماجراجویی برای پارتنر شما وجود خواهند داشت. با قبول این موضوع که خیانت دیدن چقدر میتونه روان شخص رو درگیر کنه و قطعا عملی غیر اخلاقی محسوب میشه، اما بیایم و یک بار هم شده به خیانت از دید یک خیانتکار نگاه کنیم. خشم و عصبانیتمون رو نسبت بهش کنترل کنیم، احساساتش رو درک کنیم و شاید هم بهش حق بدیم!فارغ از مسئله جنسیت و بسته به شرایط افراد، هر شخص نیازها و انتظارات مختلفی از ایجاد و ورود به رابطه داره. نیاز به عشق، توجه، احترام، آرامش، هیجان، استقلال، رابطه‌ی جنسی و نیازهای معمول و غیر معمول دیگری که در زمان‌های مختلف عوض میشه، شدتش متغیره و توسط یک سمت رابطه می‌بایست برای طرف دیگر برآورده بشه و بلعکس.معمولا خیانت زمانی اتفاق می‌افته که بخشی از نیاز شخص خیانتکار اونطور که خودش تصور میکنه استحقاقش رو داره برآورده نمیشه. به علاوه رفع این نیاز برای اون شخص، از پیمانی که زمانی در اوج خوشبختی بسته بوده در اولویت بالاتری قرار داره. این به این معنیه که بیشتر مسئولیت این اتفاق ناخوشایند، در سمت شخصی قرار داره که این عمل رو خودخواهانه مرتکب شده. با علم به این مسئله، احساسات، کمبودها و نیازهای افراد خواه ناخواه روی تصمیماتشون تاثیر میذارن. بیشتر تصمیماتی که گرفته میشه و اغلب اولویت‌هامون نشات گرفته از نیازهامونه. اینکه منشا این نیازها از کودکی تا به امروز چیه موضوع بحث ما نیست، اما طبیعت انسان پاسخ به نیازهای وجودیشه. پس قابل درکه، شخصی نیازهاشو به عهد و پیمانی که زمانی در شرایط روحی متفاوت بسته، در لحظه ترجیح بده. این موضوع همونقدر قابل درکه که غم و اندوه شخص مقابل از پی بردن به این حقیقت تلخ قابل درکه.در یک جمع بندی کلی میشه اینطور گفت که اگر خیانت رو مجموعه‌ای از تصمیمات غیراخلاقی لحظه‌ای براساس شرایط و نیازهای روحی در همون لحظه درنظر بگیریم، از دید شخص سومی در خارج از رابطه، شاید این خودخواهی کمی منطقی به نظر برسه. آیه غفرانی آیه غفرانی Wed, 22 Mar 2023 11:39:59 +0330 https://virgool.io/@ayehghofrani/%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D8%A7-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-e0dh2zvttxnz اکثر ما کم و بیش با اثر ایکیا آشناییم. این پدیده شناختی که توسط شرکت ایکیا معرفی و به خوبی در فروشگاه‌های این مجموعه استفاده شده، طبق تعاریف توضیح می‌ده که چطور افراد تمایل دارن برای یک شیء ارزش بیشتری قائل بشن اگر خودشون اون رو ساخته باشن. به طور گسترده‌تر، اثر ایکیا نشون میده که ما چطور تمایل داریم چیزها را بیشتر دوست داشته باشیم، اگر خودمون برای ایجاد و ساختشون تلاش کرده باشیم. این مسئله میتونه محدود به اشیا نباشه. شاید بشه تاثیر این پدیده رو بر روابط بین فردی هم بررسی کرد. به این صورت که هرچه بیشتر برای ساخت یک رابطه تلاش کنیم، احتمالا ارزش بیشتری هم برای اون رابطه قائل خواهیم بود. اگر این فرضیه درست باشه، شاید بشه برای کسانیکه حاضرن به هرقیمتی برای حفظ یک رابطه‌ی پرچالش تلاش ‌کنن، توجیه منطقی و روانشناختی آورد. احتمالا این مسئله اونجایی خطرناک میشه که شخص تمایل داره برای ساخت آینده‌ای مبهم با شخصی که منطقا میدونه میتونه آدم اشتباهی باشه، اینطور با خودش تصور کنه که “من، حتما این زندگی رو میسازم.” یا “من، می‌تونم این شخص رو مثل یک اثر هنری به زیباترین شکل ممکن درش بیارم.” تمایل شخص برای ساختن و بازآفرینی رابطه‌ی ایده‌آلی که چون در ساختنش نقش داره، پس حتی از فکر کردن بهش هم لذت میبره، میتونه یکم خطرناک باشه. این موضوع جذابیت این تصمیم رو برای فرد دوچندان می‌کنه و در کنار تمام عوامل متعدد محیطی و شخصی که در این تصمیم اشتباه تاثیرگذارن، این مورد هم بعنوان یک محرک اضافه میشه.به طور کلی روابطی که شخص احساس کنه در ساخت و یا بهبود حداقل بخشی از اون نقش موثری داشته، موجب میشه تا اون رابطه از دید اون فرد ارزشی بیشتر از مقدار واقعیش پیدا کنه. این احساس پیروزی گاه و بی گاه از خود رابطه جذاب‌تره. آیه غفرانی آیه غفرانی Sun, 19 Mar 2023 23:29:11 +0330