https://virgool.io/feed/@bartariha1 fa 2026-04-15 10:53:05 https://files.virgool.io/upload/users/316912/avatar/nld2dw.png?height=120&width=120 https://virgool.io/@bartariha1 https://virgool.io/@bartariha1/%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D8%A8%DA%AF%D9%88-%D9%86%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-jvscq7swt1uv موقعیتی را تصور کنید که باید نظر یا مخالفت خود را ابراز کنید، با آن موقعیت رو به رو می شوید یا از آن دوری می کنید؟ در آن موقعیت عقیده خود را مودبانه مطرح می‌کنید یا از ابراز عقیده خود صرف‌نظر می‌کنید؟ آیا فکر به ابراز وجود و بیان احساسات و عقاید خود موجب می شود احساس اضطراب، نگرانی و یا ناامنی به سراغتان بیاید؟پاسخ شما به این سوال‌ها تا حدی می‌تواند میزان قاطعیت را در رفتار شما نشان دهد. قاطعیت مهارتی رفتاری است که در قالب آن می توانید دیدگاه‌ها و نیازهای خود را به روش سالم، آرام و مثبت بیان ‌کنید و بدون روی‌آوردن به پرخاشگری یا انفعال، از حقوق خود دفاع ‌کنید.بیان و رفتارِ قاطعانه مستقیم، محکم و مثبت است و هدف آن افزایش برابری در روابط بین فردی است. این نوع از رفتار می‌تواند کنشی یا واکنشی و کلامی یا غیرکلامی باشد.چرا قاطعیت مفید است؟قاطع بودن منافع بسیاری برای شما دارد از جمله اینکه موجب کاهش اضطراب یا افسردگی و افزایش توانایی در ارتباط برقرار کردن با دیگران به شیوه مثبت و موثر می‌شود. افرادی که قاطع‌اند، در ارتباط با دیگران خواسته‌ها، نیازها، جایگاه و مرزهای خود را به‌ روشنی و با احترام مطرح می‌کنند. با این حال اگر خواسته یا نیاز آنها برطرف نشود، از دیگران انتظار ندارند یا آنها را مورد حمله و سرزنش قرار نمی‌دهند.از نظر شناختی، افراد قاطع، حتی در شرایطی که تحت فشار هستند، افکار اضطرابی کمتری را تجربه می‌کنند. آنها در مقابل احساسات مثبت و منفی عکس العمل نشان می‌دهند، بدون آنکه منفعل یا پرخاشگرانه عمل کنند. همچنین اینگونه اشخاص از ابراز دیدگاه یا اهداف خود یا تلاش برای تاثیرگذاری بر دیگران خجالت نمی‌کشند و تحسین ها و انتقادها را با گشودگی می‌پذیرند.بدین ترتیب، صراحت بیان به شما کمک می کند تا از خواسته ها و عقاید خود بدون پرخاشگری و ناراحت کردن دیگران دفاع کنید و درعین حال از آسیب رفتارهای قلدرمابانه دیگران یا سوء استفاده گران اجتماعی در امان باشید.با این حال باید به این نکته توجه کنید که بیشتر در امور مهم و هنگامی که امکان مخالفت وجود دارد قاطعیت به خرج دهید و در مواردی که مهم نیستند یا شرایط برای مخالفت و رویارویی مناسب نیست کمتر قاطع باشید.قاطعیتمثلاً قاطعیت کم در محیط کار موجب موفقیت کمتر و قاطعیت بسیار بالا و نامورد باعث آسیب‌دیدن روابط اجتماعی می‌شود. در واقع زمانی قاطعیت می‌تواند برای شما بسیار مفید باشد که بدانید چه زمان‌هایی باید قاطع باشید.رفتارهای غیرقاطعانهبرخی از افراد در موقعیت ‌های مختلف زندگی نمی‌توانند قاطع رفتار کنند و رفتار آنها منفعلانه، پرخاشگرانه یا منفعلانه-پرخاشگرانه است. قاطع نبودن می تواند نتایج منفی مختلفی در بر داشته باشد، از جمله حساس بودن به انتقادهای دیگران، انفعال یا پرخاشگری حاد، احساس عدم امنیت، اضطراب یا عزت نفس پایین.افراد بدون قاطعیت در موارد حاد ممکن است به طور کلی خواسته ها و نیازهای خود را فراموش کنند یا کاملا نسبت به خواسته های اطرافیان خود بی‌تفاوت می‌شوند.رفتار منفعلانهپاسخ منفعلانه روشی است که بر اساس آن فرد به دنبال برآورده کردن خواسته های دیگران به قیمت پایمال کردن حقوق و اعتماد به نفس خود است. در غالب چنین رفتاری افراد معمولا از مخالفت کردن پرهیز می‌کنند و خود را با خواسته‌های دیگران وفق می‌دهند.کسانی به پاسخ و رفتار منفعلانه روی می‌آورند، که احتیاج شدیدی به تایید و دوست داشته شدن از جانب دیگران دارند. این‌گونه افراد خود را با دیگران برابر فرض نمی‌کنند و برای حقوق، خواسته‌ها و احساسات دیگران ارزش بیشتری قائل هستند.رفتار منفعلانه به عدم توانایی در ابراز عقاید و احساسات شخصی منجر می‌شود؛ به گونه‌ای که انسان کارهایی را با وجود عدم تمایل اما به امید راضی‌ نگه‌ داشتن دیگران انجام می‌دهد و به آنها اجازه می‌دهد که او را کنترل کنند و برایش تصمیم بگیرند.افراد منفعل معمولاً درگیر انجام کارهای مختلف‌اند، سرشان شلوغ است و به سختی کار می‌کنند تا بتوانند خواسته های همه اطرافیان خود را برآورده کنند.افراد منفعل معمولاً درگیر انجام کارهای مختلف‌اندبرای درک بهتر رفتار و بیان منفعلانه فردی را در نظر بگیرید که یکی از اعضای خانواده از او می‌پرسد:" امروز وقت می کنی که ماشین را بشوری؟" فرض کنید که جواب او به این سوال "نه" است، اما چون او فرد قاطعی نیست، به شکل منفعلانه اینگونه پاسخ می‌دهد:"بله انجامش میدم، البته قبلش باید خرید کنم، یه تماس ضروری باید بگیرم، یک سری از پرونده‌های کاری ام را انجام بدهم، پنجره ها را تمیز کنم و برای بچه ها غذا بپزم."در حالی که جواب قاطعانه این فرد در چنین موقعیتی باید اینگونه باشد:" نه، امروز نمی‌توانم انجامش بدهم، چون کلی کار دیگر نیز هست که باید به آنها رسیدگی کنم."بنابراین رفتار و بیان منفعلانه باعث می‌شود که فرد در موقعیت‌های منفی قرار بگیرد و خود را در مقابل درخواست دیگران کوچک کند. اگر او اینگونه به کوچک کردن خود ادامه دهد، به احساس حقارت در مقابل دیگران گرفتار خواهد شد. هرچند رفتار منفعلانه در نتیجه اعتماد به نفس کم و عزت نفس ضعیف شکل می‌گیرد، به خودی خود نیز می تواند به مرور باعث کاهش اعتماد به نفس شود و یک دور معیوب ایجاد کند.رفتار پرخاشگرانه و تهاجمیرفتار پرخاشگرانه به رفتاری گفته می‌شود که فرد دیگران را مجبور می کند کارها را مطابق میل او انجام دهند، حتی اگر به قیمت خواسته‌ها و حقوقشان باشد. این نوع رفتار در نتیجه عدم توانایی برای درک احساسات و عقاید دیگران رخ می‌دهد.افرادی که رفتار پرخاشگرانه دارند، به ندرت قدردان دیگران هستند و تلاش می‌کنند دیگران را کوچک کنند. چنین رفتاری اطرافیان را نیز تشویق می‌کند که به درخواست فرد پرخاشگر به صورت غیر قاطعانه – منفعلانه یا پرخاشگرانه- پاسخ دهند.رفتار پرخاشگرانه اشکال مختلفی چون دستور دادن به جای درخواست کردن و کوچک کردن دیگران و احساسات آنها و تلاش برای کنترل کردن اعمال دیگران است. در اکثر مواقع رفتار تهاجمی و پرخاشگرانه نشان‌دهنده ترس‌ و هراس عمیق فردی است.مثلاً نوجوانی که در مدرسه برای دیگر دانش‌آموزان قلدری می‌کند، معمولا با قلدری از جانب والدین در خانه و هراس از آن روبرو است، و می‌خواهد با قلدری کردن در مدرسه با این ترس مقابله و در نتیجه، احساس قدرتمندی کند.با این حال معمولا رفتار پرخاشگرانه و تهاجمی در کوتاه مدت به فرد احساس قدرتمندی می‌بخشد و در بلندمدت مخرب است و باعث تشدید احساس ناامنی در او می‌شود.این نکته مهم است که تفاوت رفتار قاطعانه را با رفتار تهاجمی و پرخاشگرانه در نظر گرفت و از یکسان دانستن آنها پرهیز کرد. با وجود شباهت کلی، این دو رفتار یک تفاوت مهم دارند: قاطعیت، تلاش برای حفظ حقوق خود بدون تخطی به حقوق دیگران است؛ در حالی‌که در رفتار پرخاشگرانه، فرد از محرک های ناسالم برای حفظ حقوق خود استفاده می‌کند. در واقع هدف افراد قاطع، برابری حقوق خود با دیگران و هدف پرخاشگرها کسب حقوق بیشتر از دیگران است.رفتار منفعلانه-پرخاشگرانهرفتار منفعلانه-پرخاشگرانه ترکیبی از دو رفتاری قبلی است، که در غالب آن فرد معمولا تلاش می‌کند در عین ابراز عقاید و نارضایتی خود، از عواقب و مسئولیت آن در امان باشد. این رفتار می‌تواند انوع مختلفی داشته باشد:غیبت کردن و شایعه‌پراکنیغیبت کردن پشت سر دیگران رفتاری منفعلانه-پرخاشگرانه است، که فرد به دنبال ابراز عقیده مخالف خود با دیگران و یا کوچک کردن آنها است، بدون آنکه بخواهد به صورت مستقیم عواقب ابراز نظر خود را بپذیرد.طعنه زدنطعنه زدن شایع‌ترین مدل رفتار منفعلانه-پرخاشگرانه است، که در غالب آن، فرد در عین لگد انداختن و اعتراض به دیگران از نتایج آن با گفتن جمله "شوخی کردم" پرهیز می‌کند.بد انجام دادن عمدی کارهابعضی مواقع ممکن است فرد کاری را که به او محول شده است را بد و ضعیف انجام دهد، تا بار دیگر کاری به او سپرده نشود. این رفتار از آن‌رو در جمع رفتارهای منفعلانه-پرخاشگرانه است، که شخص می‌خواهد در عین عمل به خواسته خود، از روبرویی با نتایجی که ممکن است به علت ابراز قاطعانه پیش بیاید، پرهیز کند.رفتار منفعلانه-پرخاشگرانه نیز ممکن است در کوتاه مدت جوابگو باشد، اما در بلند مدت باعث دلخوری دیگران و مشکلات عمیق در روابط اجتماعی شود.چگونه قاطع باشیدبرخی از مردم در حالت طبیعی قاطع‌تر از بقیه هستند، اما می‌توان قاطعیت و صراحت کلام را از طریق تمرین‌ها و تجربه‌های عملی به راحتی بهبود بخشید.یکی از راه‌های بهبود این عامل، آموختن چگونگی قاطع بودن است. پس از آنکه یاد گرفتید که چگونه باید قاطعیت و صراحت به خرج دهید، می توانید آن را با اعضای خانواده و دوستانتان به صورت نقش بازی کنید.روش دیگر برای افزایش قاطعیت مدلِ شناختی "پرورش قاطعیت" است که توسط "واگوس" و "پریرا" پیشنهاد شده است و مراحل آن بدین ترتیب است:تفاوت بین قاطع بودن و پرخاشگر بودن را بیاموزید.بیاموزید که چگونه امور شناختی و احساسی را که منجر به رفتار پرخاشگرانه می‌شوند، تشخیص دهید.یاد بگیرید که چگونه این امور شناختی و احساسی را به اموری تبدیل کنید که به جای رفتار پرخاشگرانه، مشوقی برای رفتار قاطعانه باشند.مثلاً فرض کنید شما کارمند یک شرکت هستید و معمولا هرروز صبح با رفتار بد و بی‌ادبانه همکار خود مواجه می‌شوید و از این موضوع ناراحت هستید.شما می‌توانید در مقابل رفتار همکار خود، پاسخی پرخاشگرانه و تهاجمی بدهید، اما هنگامی که بتوانید تفاوت قاطعیت و پرخاشگری را تشخیص دهید، قادر خواهید‌بود شرایطی را فراهم کنید که پاسخ شما قاطعانه باشد.در چنین حالتی مثلاً ممکن است به یاد بیاورید که همکارتان به تازگی صاحب فرزند شده‌است و ممکن است به همین دلیل نتواند شب‌ها راحت بخوابد. پس در پاسخ به رفتار نامناسب همکار خود، می‌توانید او را به یک قهوه دعوت کنید و به او بگویید که اگر کاری از دستتان برمی‌آید حتما کمک‌حال او خواهید‌ بود.به طور کلی برای قاطع بودن در مقابل دیگران باید:۱. تلاش کنید اعتماد به نفس خود را بالا ببرید، با دیگران ارتباط چشمی برقرار کنید و از زبان بدن به خوبی استفاده کنید.۲. به روشنی و باصداقت برای فرد مقابل خود از نیازها، احساسات و باورهای خود بگویید.۳. تلاش کنید که شنونده خوبی باشید و دیدگاه‌های افراد دیگر را در نظر بگیرید و به آنها احترام بگذارید.۴. اگر مخالف نظر دیگران هستید، به آنها حمله نکنید و درگیری درست نکنید. به جای دعوا، سعی کنید راه حل هایی که به ذهنتان می‌رسد را پیشنهاد دهید. اگر در شرایطی قرار گرفتید که به نظرتان امکان هیچ‌گونه مصالحه‌ای نبود، خود را برای خارج شدن از آن موقعیت آماده کنید.۵. کنترل احساسات خود را در موقعیت های مختلف در دست داشته باشید. افراد قاطع معمولا در موقعیت های گوناگون می‌توانند احساسات خود را، حتی در حالتی که اشتباهی مرتکب شده اند، کنترل کنند.۶. بعضی مواقع تصمیم های سریع بگیرید. مثلا اگر می‌خواهید با دوستتان سریال ببینید و او از شما می‌پرسد که "چه سریالی ببینیم؟" اولین چیزی که به ذهنتان می‌رسد را بگویید، بدون آنکه بخواهید از احساس و عکس‌العمل دوستتان نسبت به انتخاب شما نگران باشید یا به این فکر کنید آیا از دیدن آن سریال کاملا مطمئنید یا نه.۷. اشتباهات خود را بپذیرید و برای آن عذرخواهی کنید، اما از معذرت‌خواهی برای اشتباهی که نکرده‌اید خودداری کنید.۸. از دیگران به خاطر کارهایی که برای شما انجام داده‌اند، تشکر کنید و تحسین و قدردانی خود را نسبت به آنها نشان دهید.9. هنگام "نه" گفتن به دیگران احساس راحتی داشته باشید. اگر کسی از شما درخواستی دارد که نامعقول است یا شما مایل به انجام آن نیستید، صراحتا به او نه بگویبد. حتی اگر نه گفتن موجب احساس ناامنی در شما شود سعی کنید با این احساس کنار بیایید.چگونه در محل کار خود بیشتر قاطع باشید.1. هنگام گوشزد کردن چیزی، فعل جمله را درباره خودتان به کار ببرید. مثلا به جای اینکه بگویید "تو نباید فلان کار را بکنی" بگویید "من بهتر کار می‌کنم وقتی که فلان کار را انجام نمی‌دهم."2. خواسته های خود را بدون عذرخواهی و دلیل آوردن بیان کنید و هنگامی که نیازهای خود را مطرح می‌کنید از بیان کردن بهانه‌های مختلف پرهیز کنید. مثلا وقتی می‌خواهید درخواست مرخصی کنید، بهانه و دلایل مختلف نیاورید که مثلا درگیر امور یا مسائل خانوادگی هستید، یا سردرد دارید، بلکه محکم و مودبانه درخواست مرخصی کنید و بگویید پس از بازگشت از مرخصی برای انجام کار به بهترین نحو آماده خواهید بود.3. پای نیازها و خواسته‌های خود که بیان کرده‌اید، بایستید. مثلا اگر رییس از هفته گذشته به شما اجازه یک روز مرخصی در هفته جاری را داده است و یک روز قبل از مرخصی از شما می‌خواهد که مرخصی را لغو کنید و سرکار حاضر باشید، محکم و مودبانه درخواست او رد کنید.4. فقط زمانی قاطع باشید که نیاز دارید. اگر شما در هر موقعیت بی‌اهمیتی از خود قاطعیت نشان دهید، در موقعیتی که واقعا برای شما مهم باشد، قاطعیت شما چندان تاثیرگذار نخواهد بود.پی‌نوشت: این مقاله با عنوان «قاطعانه نه بگو، نه پرخاشگرانه» در وب‌سایت bartarisho.ir منتشر شده است. برتری‌ها برتری‌ها Mon, 19 Oct 2020 08:10:28 +0330 https://virgool.io/@bartariha1/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-g9nr5ogzoqtn با نگاهی از منظر روانشناختی به زندگی، می‌توان گفت که مسیر زندگی‌مان در راستای تامین نیازهایمان است. در واقع در طول زندگی ما، دائما نیازهای جدیدی وجود دارد و ماموریت ما این است که با رسیدگی به آنها به رضایت درونی برسیم. با این وجود، نیازهای ما باید به روشی سالم و قابل قبول از نظر اجتماعی و در صورت عدم وجود هرگونه تعارض داخلی برطرف شود که اغلب می تواند چالش برانگیز نیز باشد. در همین راستا مهارت قاطعیت می تواند نقش مهمی را در زندگی ایفا کند.«قاطعیت توانایی ابراز صادقانه نظرات، احساسات، نگرش ها و حقوق خود، بدون اضطراب بی‌دلیل، به روشی است که موجب نقض حقوق دیگران نشود. همچنین قاطعیت و جرئت‌ورزی، برای رفاه ذهنی، خوشبختی، سلامت روان و مراقبت از خود امری اساسی است و مهارتی است که می تواند از طریق درمان و تمرین ارتقاء بیابد. »استفاده مداوم و موثر از قاطعیت منجر به مزایای طولانی‌مدت می‌شود که بارزترین آنها افزایش توانایی برای دستیابی به خواسته‌هایمان بدون عصبانیت و یا تحقیرکردن دیگران است. اگر در روابطمان به جای تقابل خصمانه با قاطعیت با دیگران برخورد کنیم، هم کیفیت روابطمان بالا می‌رود و هم زمانی که به خواسته خود میرسیم، احساس رضایت بیشتری داریم.در زیر نیز به طور خلاصه برخی فواید اصلی رفتار قاطعانه ذکر شده است:1) اعتماد به نفس و عزت نفس را افزایش می‌دهد.2) باعث کسب دانش خودشناسی می‌شود.3) روابطمان را بهبود می‌بخشد.4) موجب افزایش رضایت شغلی می‌شود.5) در کمک کردن به توانایی تصمیم گیری موثر است.6) شرایطی را ارتقاء می‌دهد که به نفع همه طرفین باشد.قاطعیت خودخواهی نیست!چگونه نگرش قاطعانه را در خود پرورش دهیم؟پیش از اینکه بخواهیم رویکرد رفتار قاطعانه و راهکارهای آن را بیاموزیم، لازم است مروری بر حقوق اساسی خودمان به عنوان یک شخص با ارزش داشته باشیم تا بتوانیم نگرش درستی درباره رفتار قاطعانه اتخاذ کنیم. در زیر برخی از اساسی ترین این حقوق ها ذکر شده است:1) شما حق داشتن هر نوع احساسی را تا زمانی که به دیگران آسیب نرساند، دارید. ممکن است بر مبنای احساسات خود نیز عمل نکنید اما مهم است که احساساتتان را بشناسید و به آنها توجه کنید.2) شما حق داشتن عقاید و نظرات خود را دارید، حتی اگر طرز تفکر شما با اکثر مردم متفاوت یا مخالف نظرات آنها باشد.3) شما حق دارید احساسات، خواسته ها و نیاز های خود را در اولویت قرار دهید. در فرهنگ ما، به ما آموزش داده شده که آنچه را که می خواهیم را بهتر است بیان نکنیم. در واقع ما آموخته‌ایم که احساسات خود را پنهان و انکار کنیم از بیان نیازهای خود جلوگیری کنیم. نحوه تربیت ما و شرایط جامعه، به گونه‌ای بوده است که فکر کنیم اولویت قرار دادن نیازهای خودمان به معنی خودخواهی است و بهتر و اخلاقی‌تر آن که در ابتدا به خواسته دیگران توجه کنیم. این مساله موجب شده است که بسیاری از مواقع از روی اجبار برخی کارها را برای دیگران انجام دهیم که موجب پایمال شدن وقت و انرژی مان و ... شده است و یا حتی گاهی اوقت احساس قربانی بودن در شرایط را داشته باشیم.4) شما حق دارید آنچه را می‌خواهید، درخواست کنید. درخواست کردن نیازهایتان بر خلاف تصور قالبی حاکم بر جامعه، بیان احترام به خود است. در واقع این شما هستید که با مهم شمردن نیازهایتان، موجب شوید دیگران نیز به شما و آنچه میخواهید اهمیت دهند و احترام بگذارند.5) شما حق دارید «نه» بگویید. وقتی از شما خواسته می شود کاری را انجام دهید که نمیخواهید آن را انجام دهید، در این صورت می توانید بگویید «نه». هنگام گفتن «نه»، حواستان باشد که ناگهانی نباشد که طرف مقابل را بی دلیل ناراحت کند و اطمینان حاصل کنید که آنچه می گویید کاملا شفاف است، و هیچ فرصتی برای فکر طرف مقابل وجود نداشته باشد که ممکن است شما را متقاعد کند تا خواسته اش را به انجام برسانید. هم چنین لازم نیست پاسخ خود را توضیح دهید. این که شما چه تصمیمی گرفته اید، کافی است.6) شما حق دارید نظر خود را عوض کنید. شما می توانید تغییراتی در بینش خود و یا سبک زندگی خود ایجاد کنید.7) شما حق دارید مسئولیت مشکلات دیگران را نپذیرید. زمانی که فردی به دلیل کار اشتباهی که انجام داده، دچار مشکل شده است و از شما درخواست کمک می‌کند، شما می‌توانید بنابر شرایط زندگی‌تان، بدون داشتن عذاب وجدان، درخواست او را برای کمک رد کنید.8) شما حق دارید از عذرخواهی کردن خودداری کنید، مگر اینکه اعتقاد داشته باشید کاری را انجام داده‌اید که شایسته عذرخواهی است.موانع قاطعیت چیست و چگونه بر آنها غلبه کنیم؟برای همه شما پیش آمده است که واقعا می‌خواهید قاطعانه رفتار کنید، اما به دلیل برخی مسائل عاطفی، نتوانسته‌اید آنطور که می‌خواهید عمل کنید. داشتن رفتار قاطعانه ممکن است در اول راه، ترسناک به نظر برسد زیرا خلاف الگوی رفتاری شما در گذشته است. لذا احتمالا درباره آن احساس نگرانی خواهید کرد که البته امری طبیعی است. در ادامه به توضیح چند مانع در برخورد قاطعانه می پردازیم:ترس از رویاروییبسیاری از ما می‌ترسیم که اگر قاطعانه احساسات و خواسته های خود را ابراز کنیم، رفتاری تهاجمی از طرف مقابل دریافت خواهیم کرد. اگرچه ممکن است این اتفاق بارها بیافتد، اما داشتن الگوی رفتار قاطعانه، این احتمال را کاهش می دهد. اولین قدم برای کاهش احتمال رفتار تهاجمی طرف مقابل، درک همدلانه او است. زمانی که شما سعی می‌کنید احساس طرف مقابل را بفهمید و همچنین احساس خودتان را نیز ابراز کنید، می‌توانید اولین قدم را در همدلی با او و رفتار قاطعانه خود بردارید. برای روشن شدن این مساله که «چرا از رویارویی می‌ترسید»، بهتر است این سوال را با صدای بلند از خود بپرسید. رویارویی ممکن است در وهله اول از نظر طرف مقابل، خوشایند نباشد، اما باید هر از گاهی در زندگی، در جایی که باید از حق و خواسته خود دفاع کنیم، این کار را انجام دهیم. حتی اگر رویارویی و بیان خواسته واقعی خود نیز به خوبی پیش نرود، چیزی برای از دست دادن ندارید. همچنین، اقدام به رویارویی و قاطعیت در ابراز ممکن است در لحظه نتیجه ندهد، اما بعدا با برانگیختن احساسات موجود، زمینه را برای گفتگوی سازنده‌تر فراهم می‌کند و همچنین تمایل و توانایی شما را برای جنگیدن برای آنچه می‌خواهید، نشان می‌دهد.ترس از طرد شدنبسیاری از مردم می‌ترسند که داشتن ارتباط قاطعانه، منجر به طرد او توسط طرف مقابل شود. اگرچه تقریبا هرگز چنین چیزی اتفاق نمی‌افتد، اما ترس آن همچنان وجود دارد؛ به خصوص برای کسانی که با والدینی سخت‌گیر و مستبد بزرگ شده‌اند. به یاد داشته باشید که در بزرگسالی، احتمالا به طور مستقیم به شما گفته نمی‌شود طرد یا رها شده‌اید. دوستان شما، پدر و مادر شما نیستند، حتی اگر شخصیت آنها شباهت زیادی به مراقبان اصلی شما داشته باشند. در اینجا لازم به یادآوری است که برخورد قاطعانه، اگر به روش صحیح انجام شود، منجر به طرد شدن نخواهد شد، پس زمان آن رسیده که از زندان ترس خود رها شوید.ترس از خودخواه بودنبسیاری از ما تحت قوانین سرسخت و محکمی که از کودکی برای خودمان وضع کرده‌ایم، زندگی می‌کنیم. یکی از این قوانین که از قضا نقض‌کننده رفتار قاطعانه است، این که «اگر در برخی مواقع نیازهای خودمان را به نیاز دیگران اولویت دهیم، خودخواه هستیم». همین قانون موجب می‌شود تا از اینکه از نگاه دیگران خودخواه به نظر برسیم و نیاز خودمان را به نیاز او ارجحیت دهیم، بترسیم. باید بدانیم این ترس ، ترس درستی نیست و قاطع بودن با خودخواه بودن متفاوت است. خودخواهی به منزله این است که شما در موقعیتی که می‌توانید نیاز فرد دیگری را ارضا کنید، تنها دغدغه تان نیاز خودتان است. اما قاطعیت به معنی این است که در موقعیت‌هایی که توانایی رسیدگی به نیاز دیگران را ندارید، آن را به نیاز خودتان ترجیح ندهید و یا زمانی که ارضای نیاز دیگری به نیاز شما آسیب می‌زند، زیر بار آن نروید.ترس از دریافت واکنش منفیبسیاری از مواقع ترس از واکنش منفی طرف مقابل ما را از داشتن رفتار قاطعانه منع می کند. بهتر است بدانید اگر شما قاطعانه رفتار کنید، طرف مقابلتان نیز تحت تاثیر رفتار قاطعانه شما، پذیرشش نسبت به شرایط پیش آمده بالا می‌رود و احتمال برخورد منفی نسبت به شما کاهش می‌یابد. با این حال باید خودتان را از پیش برای سرزنش یا هر پاسخ آزار‌دهنده دیگری آماده کنید و از آن دلسرد نشوید و قاطعانه از خود دفاع کنید. برای این کار می‌توانید افکار ناخودآگاه خود را درمورد موارد مهمی که ممکن است افراد دیگر درباره شما بگویند شناسایی کنید. لیستی از تمام موارد ممکن تهیه کنید و در مرحله بعد لیستی از پاسخ ها را نیز ایجاد کنید. این مرحله که «دفاع قاطع از خود» نامیده می‌شود، شامل واکنش مطمئن و قاطعانه در برابر هر یک از واکنش‌های منفی طرف مقابل است.تا اینجا در مورد نگرش قاطعانه و موانعی که باعث می شوند نتوانیم برخوردی قاطعانه داشته باشیم، صحبت کردیم بعد از شناخت کلی قاطعیت و جرات‌ورزی در زیر به مراحلی اشاره شده است که در مکالمات به ما کمک می‌کنند تا رفتار قاطعانه‌ای داشته باشیم. این مراحل برگرفته از مراحل برقراری ارتباط موثر است که می‌تواند فضا را برای گفت‌و‌گوی قاطعانه فراهم کند.این مراحل به ترتیب عبارتند از:ابراز همدلی: "من احساس/ خواسته/ نظر/ اعتقاد شما را درک میکنم ..."در اینجا شما باید همدلی خود را به طرف مقابل منتقل کنید. همدلی یعنی «درک احساس دیگری». در همدلی باید تمام سعی‌تان را بکنید تا موقعیت و شرایط را با طرز تفکر و دید طرف مقابل نگاه کنید و اصطلاحاً با کفش او راه بروید. در صورت نیاز می‌توانید از او درباره احساسش سوال بپرسید. همچنین می‌توانید از خود بپرسید، نزدیک‌ترین تجربه شخصی شما درموارد مشابه چه بوده است. هنگامی که این ارزیابی را انجام دادید، آن را برای شخص مقابل نیز توصیف کنید. آن توصیف را مختصر و دقیق بیان کنید. او را شگفت زده نکنید، فقط تا جایی که ممکن است شفاف باشید و مایل باشید تا اصطلاحات را از خود او بشنوید. در همدلی باید سعی کنید کمتر حرف بزنید و بیشتر گوش کنید. اجازه دهید او درباره احساساتش صحبت کند و در مورد درکی که از احساس او داشتید، به توافق برسید و ادامه دهید. همدلی به دیگران این امکان را می‌دهد تا بدانند شما واقعا دیدگاه آنها را دریافت می‌کنید، به طوری که احساس می‌کنند درک شده‌اند. آنها متوجه احترامی که برایشان قائل هستید می‌شوند و می‌کوشند تا آن را جبران کنند. همچنین تمایل به شنیدن سخنان شما نیز در آنها بیشتر می‌شود و راحت‌تر نظر قاطعانه شما را می‌پذیرند.بیان احساس:"من احساس می‌کنم ..."در اینجا شما واکنش احساسی خود را نسبت به تعامل بیان کنید. برای این کار از عبارات "من" و کلمات احساسی استفاده کنید. بهتر است این کار را در قالب بیان احساسات بدنی خود قرار دهید. به عنوان مثال "احساس می‌کنم قلبم سنگین شده است." زمانی که بتوانید به روشنی از احساسات خود صحبت کنید، مسیر را برای گفت‌و‌گوی قاطعانه هموار می‌کنید.بیان فکر "...چون من فکر می‌کنم..."این مرحله فرصتی برای بیان تفاسیر شما از صحبت‌های طرف مقابل و بیان عقایدتان است. عقاید یا تفاسیر شما ممکن است غلط باشند، ولی در بیان آن‌ها باید شفاف و رو راست باشید. اگر رفتار طرف مقابلتان باعث ترس و عصبانیت شما می‌شود و موجب می‌گردد که فکر کنید او قصد دارد شما را ترک کند، آن را بگویید. افکار شما، بهترین درک ممکن شما، از وضعیت را بیان می کند، حتی اگر یکطرفه باشد.بیان درخواست: «از تو می‌خواهم این کار را انجام دهی...»در اینجا باید رفتاری را که می‌خواهید طرف مقابلتان داشته باشد، به طور صریح بیان کنید و احساساتان را نسبت به رفتار جدید بیان کنید. به عنوان مثال بگویید «اگر این کار را انجام دهی، بسیار عالی می‌شود و من خیلی خوشحال می‌شوم». اگر می‌خواهید طرف مقابلتان رفتاری را متوقف کند و به جای آن کار دیگری انجام دهد، نیز لازم است به صورت شفاف در این مرحله پس از همدلی، ابراز احساس و بیان فکر، بیان کنید و در بیان آن لحن قاطعانه داشته باشید.بیان پیامد «اگر خواسته‌ای را که از من میخواهی، انجام دهم یا اگر این کار را انجام دهی...»عواقبی که در این مرحله بیان می‌کنید می‌تواند طبیعی یا فعال باشند. عواقب طبیعی عواقبی است که بدون اقدام بعدی از جانب شما رخ خواهد داد. درحالیکه عواقب فعال اقداماتی است که شما عمداً انجام خواهید داد. یک مثال از پیامدهای طبیعی این است «اگر قبض برق را زود پرداخت نکنی، هر دو در تاریکی خواهیم نشست». پیامد فعال نیز می‌تواند این باشد «اگر قبض برق را به موقع پرداخت نکنی و ما همچنان بدون برق بمانیم، مجبور می‌شوم که برای انجام پروژه ام از خانه بروم و تا پایان آن به خانه برنگردم».پی‌نوشت:این مقاله در وبلاگ سایت برتری‌ها با عنوان «قاطع بودن، خودخواهی نیست!» منتشر شده است. برتری‌ها برتری‌ها Thu, 15 Oct 2020 07:56:58 +0330