نوشته های سهراب بهدانی

۴۰ روز قطعی و آپدیت.

سهراب بهدانی — Fri, 10 Apr 2026 14:09:35 +0330

خب ویرگول از همون روزهای اول جنگ منهدم شد و ما موندیم و هیچی.از اونجایی که هرچیزی نوشتن در اینجا نیاز به تأیید داره و خبری از نظرات هم نیست، من بلاگ خودم رو به ادرس blog.sohrabbehdani.ir بالا آوردم.از این به بعد اونجا می‌نویسم.امیدوارم ویرگول هم این پست من رو تایید کنه.

از جامعه برای جامعه

سهراب بهدانی — Mon, 26 Jan 2026 20:15:46 +0330

سلام به همه دوستان ویرگولی،بعد از مدتی دوباره برگشتیم و این بار با یک خبر ساده ولی کاربردی. بالاخره تونستیم سرور DevDocs پارچ لینوکس رو راه‌اندازی کنیم و از این به بعد مستندات فنی رو می‌تونید از این آدرس ببینید:docs.parchlinux.comایده‌ی اصلی این سرویس اینه که به‌جای گشتن بین سایت‌های مختلف، مستندات مهم و پرکاربرد رو یک‌جا و با دسترسی سریع داشته باشید؛ مخصوصاً برای وقت‌هایی که اینترنت کند، محدود یا ناپایدار می‌شه. این داکیومنت‌ها می‌تونن برای برنامه‌نویس‌ها، دانشجوها و کسایی که با لینوکس و توسعه‌ی نرم‌افزار سر و کار دارن مفید باشن.این سرویس هنوز در ابتدای راهه و قراره به‌مرور مستندات بیشتری بهش اضافه بشه و بهتر با نیازهای کاربرهای پارچ هماهنگ بشه. اگر پیشنهادی دارید یا به مشکلی برخوردید، خوشحال می‌شیم بازخوردتون رو بشنویم.امیدواریم براتون مفید باشه.

احتمالاً، انشالله، به‌زودی .....

سهراب بهدانی — Wed, 21 Jan 2026 23:19:15 +0330

تقریباً نمی‌دونم چندساعته و چندروز و چند هفته است که بدون اینترنت داریم سر می‌کنیم و متاسفانه دیده شده که انقدر این کشور بی‌در و پیکره که هرکسی یک حرفی میزنه و فرداش یکی دیگه میاد نقضش می‌کنه.اول نماینده مجلس می‌گه توی دوشنبه یا سه‌شنبه وصل میشه، روز بعدش آقای پزشکیان (به هرحال توی ویرگول داریم می‌نویسیم دیگه :)‌. ) به آقای لاریجانی توصیه می‌کنه که اینترنت رو وصل کنه!باز چندروز بعدش نماینده دولت میاد می‌گه که تا آخر همین هفته (الان چهارشنبه‌است، جمعه همین هفته) اینترنت وصل میشه.کاش به همین بسنده می‌کردن، اما دولت اومد دوباره یک هفته این رو تمدید کرد!رسانه‌های از نظر آنان «معاند» حرف از قطعی اینترنت تا پایان سال رو میزنن.چی رو باید باور کنیم؟ حرف کیو باید باور کنیم؟با ایشون که آشنایی دارید؟ عکس تزئینیعکس پیوستی این مقاله هم تزئینیه، به هرحال مومن نسب رو شاید بشناسید. ایشون رو باید بجای دبیر امر به معروف، به بخش جوانی جمعیت منتقلش می‌کردن تا با دو گیگ اینترنت جمعیت کشور رو زیاد کنه.درحال حاضر دورانتاش اینترنشنال رو قصد داریم تا به یک نشریه تبدیل کنیم، به‌زودی به محض اتصال مجدد اینترنت کارهای این رو شروع می‌کنیم.

افراط، تفریط، حماقت

سهراب بهدانی — Wed, 21 Jan 2026 13:07:50 +0330

سه اسطوره‌ای که می‌توانید در گروه‌های مثلاً فنی در پیام‌رسان‌های داخلی پیدا کنید.خب از اونجایی که اینترنت باز نشد و من هم فشار زیادی روم بود اومدم دوباره تا اینجا بنویسم و خودم رو خالی کنم، هرچند اساس رانت پایدار نخواهد بود.هیچ کشوری ۱۰ تا پیام‌رسان نداره، و هیچ کشوری هم مردم رو اجبار به استفاده از پیام‌رسان‌های خودش نکرده. (بجز جمهوری خلق چین و روسیه (تیپیکال کمونیسم و سوسیالیسم)) با این حال شما وقتی که جان‌برکفین پیام‌رسان‌های داخلی رو می‌بینید به زندگی کمتر امیدوار می‌شید.مثلاً اگر از ایتایی‌ها بپرسید که چرا پوش نوتیفیکیشن ندارند می‌گن که شیطان بزرگ گوگل پیام‌های کاربران رو می‌خونه، این از اونجایی جالب میشه که با بی‌کفایتی‌های بزرگ تا رنگ شورت ما از دیتابیس ثبت‌احوال کف اینترنت معلومه و شاید هم نظر منو بخواید گوگل هم بی‌کار نیست بشینه پیام‌های ایتایی ها رو که اکثراً با بسم الله + سوره بقره + چند نوع دعای نامعلوم و .. ختم میشه بخونه.بذارید به معقوله «برابری و بومی‌سازی» با استفاده از شیطان بزرگ گوگل بپردازم. دوستان عزیزی که به حساب خودشان موتور جستجوگر بومی توسعه میدن (یک بک‌اند پایتونی وایب‌کد شده روی سورس سرکس + یک پوسته nextjs + فرو کردن هوش مصنوعی + رانت از همراه اول) بدون گوگل عملاً هیچ کاری از موتورشون برنمیاد.از نظر شما گوگل باز شد چون اینترنت داره آزاد میشه یا گوگل باز شد چون ذره‌بین زیر نتایج مونده بود؟تیپیکال کاربران پیام‌رسان‌های داخل ایران که امیدوارم یک روزی همشون از بین برن، به این صورته که شما هویت واقعی از این افراد نمی‌بینید. اکثرا یک عکس شهید یا چیزی رو با اسم‌های «جانم فدای ....، یا الله و....» دارن و بعدش از کاربران فیک در فضای مجازی خارجی مینالند که شبکه‌های خارجی «از نظر ایشان معاند» بی در و پیکره.هرچند می‌دونم که بخوام این مطلب رو در ویرگول ادامه بدم گونی برنج به من نزدیک‌تر میشه، بنابراین در همین مقطع این پست رو اتمام می‌بخشم و در بلاگ شخصی خودم مفصلاً به این خواهم پرداخت.

به پایان آمد این دفتر، حکایت هم‌چنان باقیست..

سهراب بهدانی — Sun, 18 Jan 2026 19:39:36 +0330

به نام خداخب از اونجایی که اینترنت بین‌المللی درحال وصل شدن هستش، اول از همه خواستم از دوستانی که در ویرگول من را دنبال کردند و مطالب من را می‌خواندند، تشکر کنم.من زیاد آدم اهل نوشتن مقالات نیستم، اما زمانی که شروع به نوشتن می‌کنم دیگه نمی‌تونم خودم رو متوقف کنم :)قطعی اینترنت بین‌المللی کارهای خیلی از ما رو به عقب انداخت، به کسب و کار خیلی از ماها ضربه زد و برای من مثلاً باعث شد محصولی که براش حدود ۴ سال هستش که دارم زحمت می‌کشم یک شبه کاربرهای خارجیش از اینکه به مخازن نرم‌افزاری که داخل ایران هستش و در این قطعی دیگه در دسترس نبود، نتونن متصل بشن و دیگه از این پروژه استفاده نکنن. همینطور یک دوستی رو دیدم که پلتفرم هاستینگ داشتن ولی متاسفانه به علت اینکه توی این چندروز نتونسته بودن پول دیتاسنتر خارجی رو پرداخت کنن، سرورها به همراه اطلاعات مشتریانشون پاک شده بود.و اما در این میان کسانی رو می‌بینم که همچنان از این کارها حمایت می‌کنند، به دنبال مسدود سازی بیشتر و به دنبال شبکه ملی اطلاعات هستند، واقعاً من توان بحث با این افراد را ندارم و نخواهم داشت. پلتفرمشان ارزانی خودشان، امیدوارم بتوانند ویزای کره شمالی را بگیرند و یک روزی دست از سر ما در این کشور بردارند.یکی از کارهایی که قرار هستش انجام بدم، حذف حساب‌کاربری خودم در برخی از پلتفرم‌های ایرانی هستش که به اجبار و به دلایل مختلف اعم از دانشگاه، قطعی اینترنت و... مجبور به فعالیت در آن‌ها شدم. کسی را توصیه به این‌کار نمی‌کنم، ولی من این را نوعی مبارزه با رانت و اجبار می‌دانم.چه میشه گفت؟ چه میشه کرد؟ به قول دوستی ما برنامه‌نویس‌ها انسان‌های جان‌سختی هستیم، هم از داخل فیلتر و از بیرون هم تحریمیم :‌) راست هم می‌گفت، من خودم به شخصه در زمانی که اینترنت متصل بود یک‌بار هم فیلترشکنم را خاموش نمی‌کردم :‌)).درنهایت هم نمی‌دانم که کدام مسئول، کدام نهاد، یا کدام شخص خسارت این اتفاقات رخ داده برای کسب‌وکارهای ما را می‌دهد؟ اصلا می‌توانند این بی‌اعتمادی که ایجاد کردند بین ما و مشتریانمان را جبران کنند؟ می‌توانند؟در ویرگول شروع به نوشتن کردم چون دیگر دسترسی به ماستادون و توییتر نداشتم، از این بابت هم خوشحال هستم هم مقداری ناراحت. خوشحال از اینکه تونستم ارتباطات جدیدی برقرار کنم و ناراحت از اینکه مجبور به این کار شدم.بعد از وصل شدن به اینترنت بین‌المللی من ویرگول را مجدداً ترک می‌کنم، شاید بلاگ پروژه پارچ را با صفحه انتشارات آن در ویرگول لینک کنم و شاید هم بیشتر از این پروژه در اینجا بنویسم (البته اگر علاقمند باشید.)در این لحظه می‌خواستم بگم که اگر محتوای من رو دوست داشتید، یا می‌خواید با من ارتباط بگیرید من راه‌های ارتباطی خودم رو اینجا می‌ذارم براتون:behdanisohrab@riseup.netblogfa.sohrabbehdani.irblog.sohrabbehdani.irو این‌ها هم پیوندهای مرتبط با پروژه پارچ:Parchlinux.comcontact@parchlinux.comforum.parchlinux.comblog.parchlinux.com

برابری و برادری

سهراب بهدانی — Sat, 17 Jan 2026 20:16:07 +0330

از زمانی که اینترنت قطع شده متاسفانه مجبور به استفاده از سرویس‌های داخلی شدیم، سرویس‌هایی که یا پوسته‌ای روی سرویس‌های مطرح اوپن‌سورس هستند؛ (ایتا، روبیکا، سروش پلاس) و یا بی‌کیفیت از بدو تولد (بله، آی‌گپ و گپ).ایرانسل، با پررویی تمام پیامک می‌زند که بروید در لینک زیر ابزارها را لیست کرده‌ایم، از طرفی پیامک اینکه چقدر از اینترنت مانده و چقدر اینترنت داری را هیچ‌کدام ارسال نمی‌کنند.این سرویس‌ها با پولی ساخته شده اند (بهتره بگم رانت‌هایی) که از جیب مردم بواسطه مالیات و.... در آمده و همه دوستان طرفدار حکومت هم معتقدند که ما در حق این سرویس‌ها ظلم کردیم و این‌ها بهترین در نوع خودشونن!واقعاً صحبتی ندارم، واقعاً هم نمی‌دونم چی بگم! کلافه‌ام! از خودم، از جبر جغرافیا و جبر زمانی.آیا حق ما چنین سرویس‌هایی بود؟ آیا حق ما ذره‌بینی بود که از هر دو کلمه سرچ سه بار دچار دورانتاشیدن (ترکیدن) میشه؟ آیا حق ما گردویی بود که نمی‌تونه چیزی پیدا کنه و میگه برو گوگل کن؟ یا آپاراتی که از بدو تولد دچار ایرادات بزرگی بود و درنهایت بعد از پنج-شش سال یادشون افتاد که باید Ui رو عوض کنن و قابلیت ویدئوهای کوتاه رو بیارن که اون هم حتی به سلیقه شما احترام نمی‌ذاره و محتوای چرند و چرت نشونتون میده؟ یا هوش‌مصنوعی‌هایی که با لفظ بومی فقط و فقط یک لایه (wrapper) بر روی apiهای openai و گوگل هستند؟هوف!من مانده‌ام، درحالی که جزوات درسی من در تلگرام است، دسترسی به اینترنت بین‌المللی مقدور نیست و حتی از یک جست‌وجوی ساده در اینترنت هم بازمانده‌ام.

نمی‌دانم....

سهراب بهدانی — Fri, 16 Jan 2026 20:06:53 +0330

یک هفته‌است که اینترنتی وجود نداره و فکر کنم حدوداً ۴ روزی باشه که به ویرگول اومدم تا داخلش بنویسم.من آدمی نیستم که بتونم بیانیه بنویسم یا خبری رو نقل کنم، خودم رو با نوشتن آموزش سرگرم نگه‌داشته‌ام، ولی درحال حاضر دل و دماغ آن کار را هم ندارم.قصد داشتم تا آموزش‌هایی رو ضبط کنم و در آپارات قرار بدم، ولی در این شرایط اون رو خیانت به مردم می‌دونم و از این ایده دست کشیدم، با این‌حال در ویرگول سعی می‌کنم با نوشتن هرچند کم خودم رو سرپا نگه‌دارم.اگر آموزش خاصی مدنظرتون هست می‌تونید توی این کامنت‌ها بگید یا برام ایمیل کنید تا سعی کنم براتون بنویسم، دسترسی به نت بین‌المللی غیرممکنه دوستان پس لطفاً آموزش اون مورد رو از من نخواهید چون خودم هم بهش نیاز دارم.من حساب دلتاچت فعال ندارم، روی سرور تیز حساب دارم ولی متاسفانه برنامه دلتاچت جز مزاحمت و اضافه کردن به گروه‌های چرت و ایجاد نوتیفیکیشن بی‌مورد برای من چیزی نداشت، برای همین کمتر بهش سر می‌زنم و این رو می‌گم که لطفاً طلب نشانی دلتاچت از من نکنید.اگر صحبت مستقیمی دارید می‌تونید بهم ایمیل بزنید، البته فکر کنم درمورد این موضوع گفته بودم که از امنیت این سرویس مطمعن نیستم ولی از هیچی بهتره، می‌تونیم اینجا باهم تبادل اطلاعات داشته باشیم.behdanisohrab@chmail.irاین رو به صورت یک متن الحاقی قرار میدم، بعد از وصلی اینترنت با اسپانسری که برای پروژه پارچ وجود داره (نوبرکلاد) صحبت می‌کنم تا برخی از سرویس‌هایی که بدرد مردم می‌خوره رو بالا بیاریم و در دسترسشون قرار بدیم، سرویس‌هایی مثل جیتسی میت، ماتریکس، نکست‌کلود و ....، که صدالبته برای نکست‌کلود و غیره قراره اشتراک‌های ماهیانه تعریف بشه که سواستفاده صورت نگیره. این رو هم می‌نویسم چون از اونجایی که جامعه نرم‌افزارآزاد ایران همیشه عادت داره تا کاری کنه تا کارهای من به حاشیه برده بشن زودتر از من اقدام به این کار بکنه که به سود مردم هم خواهد بود.به امید آزادی و اتصال مجدد اینترنت

هوش مصنوعی محلی، احمق ولی کار راه‌انداز

سهراب بهدانی — Fri, 16 Jan 2026 11:32:36 +0330

خب من فرض می‌کنم که از لینوکس و یک توزیع آرچ بیس مثل پارچ لینوکس‌ استفاده می‌کنید.برای شروع بذارید بگم که بهتره یک گرافیک انویدیایی داشته باشید که از کودا های جدید پشتیبانی کنه و کلیت این عمل اینطوریه که شما نیاز دارید تا مقداری قهوه فراوان به علت سرعت پایین اینترنت نیاز داشته باشید.اگر گرافیک انویدیا دارید و درایور نصب نکردید می‌تونید با ویکی پارچ جلو برید:https://wiki.parchlinux.com/fa/use-from-nvidia-in-parchنصب پیش‌نیازها خب برای نصب این بزرگواران باید دستورات زیر رو بزنید که حدود ۶ گیگ دانلود داره:sudo pacman -S cuda cudnn ollama ollama-cudaبعد از نصب شدن این‌ها، باید یک‌دور ollama serve بزنید تا کلیدها و پوشه‌های مورد نیاز رو بسازه.برابری و soft98گریخب تاجایی که دیدم سافت‌۹۸ زحمت کشیده و یک سری مدل ۱۲ بیلیون پارامتری رو قرار داده، که البته این‌ها مدل های سنگینن و هرچقدر رم داشته باشی همونقدر هم مدل می‌خوری! پس اگر ۱۶ گیگ رم دارید توصیه می‌کنم که بیشتر سمت مدل‌های ۸ بیلیون به پایین برید، و خب درنهایت هم برای نصبش مدل رو دانلود می‌کنید و طبق دستورالعملی که خود ollama داره میندازید توی پوشش.هرچند این‌کارها رو من توی تلگرام بعد از جنگ بارها و بارها گوشزد کردم، چه خودمیزبانی ماتریکس چه خودمیزبانی دلتاچت و چه.....چه فایده؟ درنهایت هم یک عده می‌آمدند، من و پروژه‌ام را به باد سخره می‌گرفتند و می‌رفتند، الان همون‌ها در پیچ و خم یک بسته و پیام و .... موندن.درنهایت هم پذیرای صحبت‌با شما عزیزان از طریق ایمیل هستم(ایمیل‌ها رو در یک بازه‌ زمانی خاصی چک می‌کنم):behdanisohrab@chmail.ir

ایمیج سینپس و فورجیو

سهراب بهدانی — Thu, 15 Jan 2026 20:49:45 +0330

هرچند الان دیر به نظر می‌رسه ولی متاسفانه در چندروز اخیر انچنان دسترسی خاصی نداشتم که بتونم برخی از ایمیج‌های مورد نیاز مردم رو بکاپ بگیرم.درحال حاضر روی مخزن پارچ ایمیج های سینپس (برای راه اندازی ماتریکس) و ایمیج فورجیو برای راه‌اندازی گیت رو قرار دادم.mirror.parchlinux.ir/docker-imagesبرای استفاده هم کافیه که اون فایل tar رو با این دستور ایمپورت کنید:docker image import file.tar image:tagو خب یک کامپوز هم بنویسید تا بیاد بالا (افراد اهل فن بلدند).امیدوارم این کمک ناچیز من گره‌ای از کارتون باز کنه.

اوپن‌سورس دشمن یا دوست شبکه ملی اطلاعات؟

سهراب بهدانی — Thu, 15 Jan 2026 15:41:11 +0330

این پست برای این نوشته میشه که هم درمورد این انتشارات دورانتاش اینترنشنال صحبت بشه، هم اینکه درمورد یک موضوع مهم بحث کنیم.نکته: توی انتشارات می‌تونید نظر بدید.ولی خواهشی که دارم اینه که تند تند انتشارات جدید نسازید که همین رو هم قطع نکنن.اگر در اوپن سورس ایران فعالیت کرده باشید، یا از دور تماشا کرده باشید احتمالا دیده باشید که یک عده به محض اینکه یک پروژه اوپن سورس ایرانی می‌بینند با برچسب‌های رنگی میان و اون بزرگواران رو به دولت، حکومت، شمر، یزید، کلیسا، جاسوس، روسیه، چین و..... وصل می‌کنن و حرف آخرشونم اینه که تو داری به دولت و شبکه ملی اطلاعات کمک می‌کنی.بذارید کمی باهم فکر کنیم.... یعنی دولت آنقدر می‌تواند بی‌عرضه باشد که خودش نتواند شبکه ملی اطلاعات بسازد و لنگ پروژه ما باشد که آن را تکمیل کند؟ یا ما آنقدر پست هستیم که ارزش‌های اخلاقی خود در رابطه با نرم‌افزارآزاد را زیرپا بذاریم و دسترسی مردم را به اینترنت آزاد سخت‌تر کنیم؟ مگر می‌شود چنین چیزی؟بذارید یک مثال عملی و عینی که برای خودم پیش آمده رو بیان کنم، یک پروژه‌ای ایجاد شده بود به اسم موآ که اومده بود از SearxNG که یک فراجستجوگر (متاسرچ انجین) اوپن سورس هستش فورک گرفته بود و اون رو کاربرپسندانه کرده بود.متاسفانه کسانی که این پروژه رو هدایت می‌کردند به علت کمبود وقت و عدم وجود مشارکت‌کننده (به برخی از دلایل مسخره بالا) نتونستن اون رو ادامه بدن، ما در پروژه پارچ تصمیم گرفتیم که خب زحمات دوستان هم داره هدر میره و این پروژه رو فورک کردیم و در قالب پروژه گیتی عرضه کردیم.search.parchlinux.comمی‌تونید از لینک بالا اون رو ببینید، که البته به علت بدشانسی ما تمدید ssl مصادف شده با قطعی اینترنت و کلا همه چیز از کار افتاده.حالا زیاد حرف نزنم، یک عده از دوستان محترم در تلگرام اومدن و پروژه پارچ رو با استناد به گیتی که اوپن سورس و قابل خودمیزبانی کردن بود به ما انگ دولتی بودن، کمک کننده شبکه ملی اطلاعات و... زدند.می‌دونم، در شرایط فعلی نمیشه زیاد خرده گرفت چون زمانش نیست.اما زمانی که افراد میان و پروژه‌هایی که از دل جامعه‌ای که خودشون داخلش هستند بیرون اومده رو با این الفاظ می‌کوبند و جلوی توسعه اون رو می‌گیرند به نظرم در نهایت باید با همین موتورهای بی‌کیفیت ذره‌بین و گردو سر کنند 🙂یا حتی کسانی که ماتریکس رو مسخره می‌کنن بایدهم اندرخم ارسال یک پیام ساده توی ایتا و روبیکا بمونن.یا .......بگذریم.درمورد این انتشارات بگم، دورانتاش یک جوک داخلی بین خود ما بچه‌های اوپن‌سورسیه که از تلگرام شروع شده و خب نمیشه زیاد توضیح داد درموردش. این انتشارات صرفاً ساخته شده چون میشه انگار توی انتشارات هنوز نظرداد.بازهم اگر نظری داشتید و اومدید و دیدید که ای‌وای این هم بستند، به ایمیل‌های من یا حقیری ایمیل کنید.behdanisohrab@chmail.irhaghiri75@chmail.irمراقب خودتون باشید.

ویرگول هم به سکوت خبری دچار شد

سهراب بهدانی — Thu, 15 Jan 2026 14:54:08 +0330

از اونجایی که امکان ارسال کامنت رو ویرگول به دستور مقام قضایی محترم؟ بست، من و حقیری با کمی فکر کردن به این نتیجه رسیدیم که برای دریافت نظراتمون می‌تونیم از سرویس‌های فوق ایمن و فوق معتبر داخلی استفاده کنیم.به همین منظور، یک ایمیل برروی چاپار میل (اسمشم یادم نبود و اصلا یادم نبود که وجود داره) ساختیم و در انتهای هر پستمون اون ایمیل رو می‌ذاریم که اگر کامنتی یا نظری یا هرچی داشتید، به ما ایمیل کنید.فقط چون خیلی معتبره و احتمالا با رمزنگاری فوق پیشرفته Plain Text ایمیل‌ها ارسال می‌شن، محتوای حساس ننویسید :)آدرس ایمیل من:behdanisohrab@chmail.ir

دسترسی به مستندات برنامه‌نویسی

سهراب بهدانی — Thu, 15 Jan 2026 12:48:41 +0330

یکی از علت‌هایی که آرچ رو دوست دارم و اینکه توزیع خودم (Parch Linux) رو برپایه اون ساختم، اینه که تقریباً هرچیزی توی مخزنش پیدا میشه.مثلاً الان توی گشت و گذارم در مخزن آرچ دیدم که اکثر داکیومنت‌هایی که نیاز داشتم رو به صورت بکاپ توی خودش داره، مثلاً ویکی آرچ، مستندات پایتون و مستندات GTK4 :)مستندات پایتونمن حالا اسم بسته‌های مستندات پایتون و ویکی آرچ رو می‌نویسم اینجا اگر خواستید نصب کنید برای خودتون.پایتون: sudo pacman -S python-docs و ویکی آرچ: sudo pacman -S arch-wiki-docsمی‌تونید از مخازن داخلی مثل ابرآروان یا دانشگاه صنعتی اصفهان برای دانلود این‌ها استفاده کنید.

اندراحوالات بی‌اینترنتی

سهراب بهدانی — Thu, 15 Jan 2026 02:36:38 +0330

واقعاً از بی‌اینترنتی داره به سرم می‌زنه، از یوتوب موزیک و اسپاتیفای به اپارات موزیک رسیدم، که هر ۲ ثانیه آهنگی که پخش می‌کنه وسطش با ارورهای 5XX ازت پذیرایی می‌کنه.جدای از این‌ها، دلم برای دورانی که هر نرم‌افزاری ۶۰ مگ داکیومنت و کتابخونه با خودش نصب می‌کرد تنگ شده :))می‌خواستم یکمی خودم رو با کد زدن سرگرم کنم، متاسفانه نه گولنگ میشه زد نه راست. من موندم و زبان سی و هدرهای لینوکس :))سیستم‌کال close در هدر unistd.hالبته درحالت عادی هم اینترنت ایران تعریفی نداشت، با ضرب ۵ تا پروکسی و فیلترشکن و ... ترکیب proxychains و tor می‌تونستی با کلی دعا و نیایش ۵ مگ کتابخونه relm رو از cargo نصب کنی [:شما با این بی‌اینترنتی دارید چیکار می‌کنید؟

گر بر سر من می‌زنی، آهسته‌تر زن

سهراب بهدانی — Wed, 14 Jan 2026 02:44:49 +0330

در پیرامون ویرگول‌گردی خودم به محتواهای جالبی برخوردم، مثلا عده‌ای از گپ جی‌پی‌تی ناراضی بودن، عده‌ای از ایتا و شاد و روبیکا و ذره‌بین و امثالهم ناراضی‌اند.باید بگم که از ماست که برماست!متأسفانه دیدگاهی که متأسفانه از سوی حکومت ایجاد شده اکثر افراد رو نسبت به محصولاتی که داخل ایران میزبانی میشن بدبین می‌کنه، این مورد باعث میشه اکثر محصولاتی که حمایت دولتی نداشته باشند (که اکثریت از نمونه‌های دولتی هم بهترن) در نطفه خفه بشن.بهترین مثالی که از بالا می‌تونم بیارم، پلتفرم هوش مصنوعی مانی بود که محمدرضا حقیری (اسمش رو سرچ کنید همینجا پروفایلش میاد) بالا آورده بود، اما به علت عدم حمایت متوقف شد.هرچند :)) حدیث مفصل نوشتن کار من نیست...

چشم‌انداز ما برای پارچ در ۱۴۰۵

سهراب بهدانی — Tue, 13 Jan 2026 16:19:14 +0330

سلام خدمت همه دوستانی که پروژه پارچ رو از ویرگول دنبال می‌کنند، از زمانی که بلاگ پارچ بالا اومده بود من دیگه فعالیت خاصی روی ویرگول انجام ندادم چون دست‌تنها بودم و زیاد بودن این فضاها برای یک پروژه وقت زیادی رو از من می‌گرفت و آخرین پستی که گذاشته بودم مربوط به دوسال قبل بود.الان در قطعی اینترنت بین‌الملل اومدم تا یک سری صحبت‌ها بکنم در رابطه با آینده این پروژه و اینکه ببینیم به چه سمتی خواهیم رفت.تیم جدید، سایت جدید، برنامه‌های جدید!الان کاری که کردیم این بوده که سایت پارچ رو به صورت کامل بازنویسی کردیم با یک ظاهر جدید، فعلاً متاسفانه در قطعی اینترنت شما نمی‌تونید ببینیدش :)همینطور تیم این پروژه به صورت کلی عوض شد، دوستانی بودند که از اول این پروژه با ما موندن، دوستانی بودن که مشارکت‌هایی رو انجام دادند و دوستانی هم بودند که خب... به هرحال، ما در سایت جدید قسمتی رو تعبیه کردیم به عنوان مشارکت کنندگان که این دوستانی که در این راه‌ مشارکتی کردند اسمشون جاودان در سایت باقی بمونه جدا از تیم و زحماتشون نادید گرفته نشه.برنامه‌های جدیدفکر می‌کنم بارها درمورد برنامه‌های هسته پارچ صحبت کرده بودم، الان یک سری برنامه‌داریم که کار می‌کنن مثل دستور، نام‌بان و میرورمن که در ادامه توضیح میدم و یک سری برنامه‌ که در دست توسعه هستند مثل تقویم شمسی نیتیو برای پارچ، پارچ‌استور (پاستور)، پشتیبانی از اندروید و واین با یک کلیک، گیم‌سنتر، بوت‌منیجر، فریمورک توسعه ابزار برای پارچ و یک سری چیز دیگه که فعلاً می‌ذارم سوپرایز باقی بمونن که بعداً بریم سراغشون :)نام‌بان که فکر کنم باهاش آشنا باشید (شاید هم نه) یک ابزار مدیر ساناد (DNS) هستش برای پارچ که مشیا توی GTK4 نوشته بودش. این رو با یک سری تغییرات و اضافه کردن پشتیبانی از DoH به Adwaita پورتش کردیم.نام‌باندستور هم یک پیاده‌سازی اولیه و موقت از پارچ‌استور عه که یک جورایی PoC حساب میاد که ببینیم چطور اپ‌استور رو میشه در پارچ پیاده‌سازی کرد. این برنامه رو علی صفامنش عزیز نوشته (متاسفانه توی ویرگول نمیشه لینک زد میگه بسته تبلیغاتی بخر، فکر کنم عادت پلتفرم‌های ایرانیه که بعد یک مدت پولکی بشن).برنامه دستورو میرورمن، که مخفف Mirror Manager هستش، برنامه‌ای هستش که خودم نوشتم. اگر با آرچ و آرچ‌پایه‌ها کارکرده باشید قطعاً با reflector آشنایی دارید که در عین کارامد بودنش یک سری محدودیت داره.من این ابزار رو با یک پیاده‌سازی نسبتاً مشترک ولی بهینه‌تر و امکانات بیشتر نوشتم که هم مخازن رو دریافت می‌کنه و هم اون‌ها رو بر اساس ping مرتب‌سازی می‌کنه که این خیلی اهمیت داره. چون در آرچ وقتی شما یک مخزنی رو اول لیست می‌ذارید اون اولیت اول برای دریافت بسته است.مدیر مخزنو این‌ها رو فعلاً داشته باشید به مرور زمان از ابزارها و ویژگی‌های خفن‌تری هم رونمایی می‌کنیم. پارچ تازه داره بعد از پایداری کاملش شکل می‌گیره :)منتظر نسخه‌ موبایلی پارچ (بله وجود داره)، پارچ سرور و یک سری چیز دیگه هم باشید.پارچ موبایل (درباره)پارچ موبایل (میزکار گنوم)اسپانسر جدیدو یک خبر خوب!پروژه پارچ بالاخره اولین اسپانسر خودش رو بعد از ۴ سال توسعه پیدا کرد، نوبرکلاد اسپانسر پروژه پارچ شدن :))

کتابخانه Diet C (سی رژیمی)

سهراب بهدانی — Tue, 13 Jan 2026 13:33:47 +0330

این متحوا رو از بلاگ فارسی خودم که پشتیبانی گرفته بودم به ویرگول آوردم، در این شرایط حال و حوصله نوشتن مطلب از صفر رو ندارم و خب این هم چون محتوای جالبی بود صرفاً در اینجا هم Cross Post می‌کنم.به امید اتصال مجدد اینترنت :)دیشب که بی‌خوابی به سرم زده بود توی اینترنت دنبال کتاب‌خانه‌های استاندارد C می‌گشتم، همونطور که شاید بدونید Glibc کتابخانه سی گنو و Musl libc کتابخانه ماسل هستند که بیشتر از همه اسمشونو شنیدید.من دنبال یک راهی بودم تا یک باینری استاتیک (باینری که تمام وابستگی‌های مورد نیازش برای اجرا شدن در درون فایل اجرایی خودش قرار گرفته.) کم حجم درست کنم و با Diet Libc آشنا شدم.از همین الان بگم که این پست طولانیه :))) کتابخانه Diet چی هستش؟کتابخانه diet libc یک نسخه بهینه و کم‌حجم از کتابخانه استاندارد C (libc) است که هدف اصلی آن کاهش اندازه فایل‌های اجرایی و بهبود عملکرد در شرایط خاص است. این کتابخانه توسط Felix von Leitner طراحی شده و بیشتر برای محیط‌هایی که منابع محدود دارند، مانند سیستم‌های امبدد (Embedded Systems) یا دستگاه‌های کوچک، مناسب هستش. در مقایسه با کتابخانه گنوخب بدون مقایسه که نمی‌شد واقعاً به سبک بودنش پی‌برد برای همین من چندتا برنامه ساده توی سی نوشتم که این رو با اون ها تست کنم.ماشین حسابساده ترین برنامه‌ای که میشه با یک زبان نوشت ماشین حساب هستش. ماشین حسابی که من در سی نوشتم با ۴ عمل اصلی هستش و کارایی خیلی ساده‌ای هم داره.سورس کدش به این شکل هستش:#include int main() { char operator; double num1, num2, result; printf("Enter an operator (+, -, *, /): "); scanf("%c", &operator); printf("Enter two numbers: "); scanf("%lf %lf", &num1, &num2); switch (operator) { case '+': result = num1 + num2; break; case '-': result = num1 - num2; break; case '*': result = num1 * num2; break; case '/': if (num2 != 0) { result = num1 / num2; } else { printf("Error: Division by zero is not allowed.\n"); return 1; } break; default: printf("Error: Invalid operator.\n"); return 1; } printf("Result: %.2lf %c %.2lf = %.2lf\n", num1, operator, num2, result); return 0;}این ماشین حساب رو با gcc و diet gcc کامپایل کردم. فلگی که به gcc دادم به این شکل بود تا بهم یک باینری استاتیک بدون هیچ پیش نیازی بده:gcc -static -o calculator calc.cو با diet gcc هم به شکل ساده کامپایلش کردم:diet gcc calc.cکه خروجی رو تحت عنوان a.out میده که بعداً می‌تونید تغییر نامش بدید یا همون اول از فلگ o- برای تنظیم خروجی استفاده کنید.بعد با دستور ldd پیش‌نیاز هاشو برسی کردم تا ببینم به چه کتابخانه‌هایی نیاز داره که dietlibc به صورت کلی به شما باینری استاتیک رو فقط میده که خیلی خوبه. ~/test/diet/calc/# ldd calculator not a dynamic executable ~/test/diet/calc/# ldd dietgcc not a dynamic executableاز نظر حجمی هم که برسی کنیم کاملاً مشهوده که dietlibc حجم کمتری باینری خروجیش داره ~/test/diet/calc/# ls -latotal 924drwxr-xr-x 2 sohi sohi 4096 Jan 21 11:41 .drwxr-xr-x 5 sohi sohi 4096 Jan 21 11:41 ..-rw-r--r-- 1 sohi sohi 895 Jan 21 00:48 calc.c-rwxr-xr-x 1 sohi sohi 901736 Jan 21 00:47 calculator-rwxr-xr-x 1 sohi sohi 25400 Jan 21 00:47 dietcalcماشین حسابی که با کتابخانه سی گنو بیلد شده بود حجمی حدود ۸۰۰ کیلوبایت و ماشین حسابی که با diet libc بیلد شده بود حجمی حدوداً ۳۰ کیلوبایت رو در بر داشت.همینطور من این باینری هارو از نظر syscal با ابزار ``strace`` هم برسی کردم که خروجیش به این شکله:این برای diet libc هستش% time seconds usecs/call calls errors syscall------ ----------- ----------- --------- --------- ---------------- 0.00 0.000000 0 3 read 0.00 0.000000 0 3 write 0.00 0.000000 0 2 ioctl 0.00 0.000000 0 1 execve 0.00 0.000000 0 1 arch_prctl------ ----------- ----------- --------- --------- ----------------100.00 0.000000 0 10 totalو این هم gnu libc% time seconds usecs/call calls errors syscall------ ----------- ----------- --------- --------- ---------------- 45.33 0.000034 17 2 read 45.33 0.000034 11 3 write 9.33 0.000007 7 1 1 lseek 0.00 0.000000 0 2 fstat 0.00 0.000000 0 1 mprotect 0.00 0.000000 0 5 brk 0.00 0.000000 0 1 execve 0.00 0.000000 0 1 arch_prctl 0.00 0.000000 0 1 set_tid_address 0.00 0.000000 0 1 readlinkat 0.00 0.000000 0 1 set_robust_list 0.00 0.000000 0 1 prlimit64 0.00 0.000000 0 1 getrandom 0.00 0.000000 0 1 rseq------ ----------- ----------- --------- --------- ----------------100.00 0.000075 3 22 1 total

اوپن‌سورس و خاموشی

سهراب بهدانی — Tue, 13 Jan 2026 13:20:56 +0330

همیشه شرایط قطعی اینترنت و ناکارآمد بودن سرویس‌های داخلی چه از نظر حریم‌خصوصی و چه از نظر خدمت‌رسانی مردم رو به این وادار کرده که از سرویس‌های اوپن‌سورس استفاده کنن که توسط افرادی که دلسوز هستد میزبانی شده.سرویس‌هایی مثل ویز که خدمت‌رسانی ماتریکس را در کشور انجام میدن در این شرایط بار اضافی روی سرورشون قرار گرفته و از دسترس خارج می‌شوند، همین اتفاق در زمان جنگ ۱۲ روزه نیز رخ داده.من به نوبه خودم از تریبونی که در اختیارم بود در تلگرام افراد رو تشویق به خودمیزبانی برخی از این سرویس‌ها در سرورهای ایرانی کردم.سوالی که پیش میاد این هستش، چرا افرادی که توانمندی دارند و افرادی که سنگ اوپن‌سورس و حریم خصوصی را بر سینه میزنند از هاست کردن یک سرور ساده ماتریکس (سینپس) یا حتی یک سرور دلتاچت سرباز زدند که در این چنین شرایط از کارشون پشیمون باشن؟بعد از وصل شدن مجدد اینترنت بیشتر در این زمینه خواهم نوشت، التماس تفکر.

چهار سال ساختن ابزاری که خودم به آن نیاز داشتم

سهراب بهدانی — Thu, 13 Nov 2025 21:02:51 +0330

بعد از مدت‌ها اومدم تا توی ویرگول یک مطلبی رو قرار بدم درمورد پارچ، مدت زمان زیادی بود که اینجا سکوت کرده بودم و.... برو که بریم.شروع داستانهمه چیز از نوجوانی من شروع شد. اون موقع یک کله پر از باد داشتم و ایده‌های زیادی توی سرم می‌چرخید. بلاگ‌های مختلفی رو دنبال می‌کردم و کارهایی که توسعه‌دهنده‌ها انجام می‌دادن، منو مجذوب خودش کرده بود. خودم هم با توزیع‌های لینوکسی مشکل داشتم: فونت‌های فارسی که درست نمایش داده نمی‌شدن، مخازن نرم‌افزاری که به خاطر تحریم‌ها دردسرساز بودن، و هر بار که می‌خواستم سیستم رو شخصی‌سازی کنم، باید از صفر شروع می‌کردم. راستش ایده پارچ از یه جور گشادی خلاقانه شروع شد هر بار دیسترو عوض می‌کردم، حوصله نداشتم از اول همه‌چی رو تنظیم کنم از تم و aliasها گرفته تا سرویس‌ها و پکیج‌ها. یه روز گفتم خب بیام یه دیسترو بسازم که از همون اول مثل خونه‌م باشه. اون شد جرقه‌ی پارچ. این‌ها منو اذیت می‌کرد و فکر کردم چرا یک توزیع لینوکسی بسازم که این مشکلات رو برای کاربران ایرانی حل کنه؟ پارچ لینوکس از همین ایده ساده متولد شد یک توزیع مبتنی بر آرچ لینوکس، اما با تمرکز روی سادگی، پشتیبانی از زبان پارسی، و دور زدن محدودیت‌ها.جستجوی بیسدر ابتدا، دنبال یک پایه (بیس) مناسب بودم. گزینه‌هایی مثل دبیان و فدورا رو بررسی کردم، اما فدورا با مخازن تحریم‌شده‌اش کار رو سخت می‌کرد و دبیان هم بعد از مدتی قدیمی می‌شد. توزیع فعلی‌ام آرچ بود، پس تصمیم گرفتم بر پایه اون بسازم. اسم "پارچ" رو انتخاب کردم که مخفف "پرشین آرچ" (Persian Arch) باشه ساده، به یاد ماندنی، و مرتبط با ریشه‌های ایرانی پروژه.البته، اوایل یک نفر دیگه هم بود که کمک می‌کرد، اما حضورش کوتاه بود و مشارکت‌هاش در بازنویسی‌های بعدی حذف شد. پروژه رو روی یک لپتاپ قدیمی دل Inspiron 1564 با ۲ گیگ رم (که بعداً به ۴ گیگ ارتقا دادم) شروع کردم. تست کردن سخت بود؛ ماشین مجازی کار نمی‌کرد، پس باید روی گیت‌هاب بیلد می‌کردم، دانلود می‌کردم و تست می‌کردم. این چرخه تکراری، اما هیجان‌انگیز بود!اولین نسخه پایداررسیدن به اولین نسخه پایدار، زمان زیادی برد. هسته سیستم باید پایدار می‌بود تا بتونیم روش بیلد کنیم. مشکلات زیادی داشتیم: لایو ایزو میزکار رو بالا نمی‌آورد، بسته‌بندی‌ها ایراد داشت، تم‌ها داغون بودن، پلاسما صدا نداشت... و از همه بدتر، کالامارس (نصاب سیستم) که هنوز هم باهاش مشکل داریم! این نرم‌افزار یکی از بدترین چیزهایی بود که توی توسعه دیدم.نسخه اولیه خیلی مینیمال بود: حتی کانفیگ فونت‌ها بعداً اضافه شد. قرار بود نسخه i3 هم داشته باشیم، اما به خاطر بدقولی‌ها، هیچ‌وقت عرضه نشد. این یکی از شکست‌های اولیه پروژه بود. حالا پارچ با میزکار پلاسما به عنوان پرچم‌دارش شناخته می‌شه، و نسخه‌های دیگه مثل گنوم هم اضافه شدن.امکانات اولیه و پیشرفت‌ها تا امروزنسخه اول هیچ چیز خاصی نداشت فقط یک پایه ساده برای شروع. اما حالا پارچ یک توزیع کامل شده: رولینگ ریلیز (به‌روزرسانی مداوم)، سبک و کاربرپسند، با پشتیبانی از دسکتاپ‌های مختلف مثل پلاسما، گنوم و XFCE. ویژگی‌های کلیدی‌اش شامل فونت‌های فارسی پیش‌فرض، مخازن محلی برای دور زدن تحریم‌ها، و ابزارهایی در دست توسعه برای نصب آسان نرم‌افزارها هست. مثلاً، ما سیستم‌دی بوت رو با کمک تیم اندور او اس پیاده کردیم و مشکلات بزرگ رو با کچی او اس حل کردیم.از زبون خودم بگم: پارچ حالا روی دستگاه‌های ARM مثل پاین‌فون کار می‌کنه، نسخه موبایل (با اسم رمز دماوند) در حال توسعه‌ست، و حتی پورت به معماری RISC-V و اپل سیلیکون (M1/M2) شروع شده. این‌ها چیزهایی هستن که چهار سال پیش حتی تصورشم نمی‌کردم!لحظه‌های مهمیکی از بهترین لحظات، وقتی بود که اولین مشارکت‌ها رو با پروژه‌های بزرگ‌تر کردیم:1. رفع مشکل کیبورد در میزکار Phosh.2. حل مشکل زبان فارسی در کالامارس.3. ازسرگیری ترجمه پلاسما (که حالا من سرگروه ترجمه‌ام، و پارچ دلیل اصلی این کار بود).4. مشارکت در گنوم و ترجمه‌اش.این‌ها نشون داد که پارچ فقط یک توزیع نیست، بلکه بخشی از جامعه متن‌باز جهانی‌ست. تجربه‌ی همکاری با پروژه‌های بالادستی مثل Plasma و GNOME باحالی بود، ولی آسون نه. جامعه‌شون حرفه‌ایه، ولی گاهی اختلاف فرهنگی و زمانی و حتی تحریم‌ها اذیت می‌کرد. با این حال، خیلی چیز یاد گرفتم مخصوصاً این‌که چطور پچ تمیز بنویسم که upstream قشنگ قبولش کنه و نگه «این چی‌کار کرده؟».همکاری‌هاهمکاری با تیم‌های دیگه کلیدی بود. مثلاً، با اندور او اس سیستم‌دی بوت رو پیاده کردیم و با کچی او اس مشکلات بزرگ رو حل کردیم. همچنین، گرفتن پاین‌فون از دانیال بهزادی برای توسعه نسخه موبایل، یک هدیه بزرگ بود. حالا تیم جوان و پرشوری برای نسخه دبیانی پارچ داریم.چالش‌هابزرگ‌ترین چالش برای هر توسعه‌دهنده ایرانی، اینترنته. ابزارهایی مثل داکر و گیت‌لب تحریم شدن، و سایت‌هایی مثل کدبرگ فیلتر. اما من تحقیقات کردم و راه‌حل‌هایی پیدا کردم که بدون کاهش سرعت یا نقض حریم خصوصی، تحریم‌ها رو دور بزنیم این‌ها رو توی نسخه‌های آینده پارچ پیاده می‌کنم.در مورد حاشیه‌ها، ترجیح می‌دم زیاد نگم، اما مدیریت جامعه گاهی انرژی‌گیر بود.لحظات شیرینجدای از تلخی‌ها، لحظات شیرینی مثل لیست شدن پارچ در دیستروواچ (بعد از چهار سال توسعه)، انتشار نسخه موبایل، جذب تیم جوان برای نسخه دبیانی، و ایجاد جامعه کاربری فعال در فروم پارچ منو مصمم‌تر کرد. صادقانه؟ وقتی پارچ توی Distrowatch لیست شد، حس قشنگی بود. یه چیزی بین غرور، شوک و خنده. حس کردم پروژه‌ای که یه روز از تنبلی شروع شد، الان رسماً یه دیسترو حساب می‌شه و بقیه دارن اسمش رو سرچ می‌کنن. یه لحظه از اون‌هایی بود که می‌گی "خب، انگار واقعاً شد!" همچنین، ویکی پارچ با کمک کاربران کامل‌تر شده و پیام‌های تشکرآمیز کاربران، بهترین پاداشه. جامعه‌مون الان چندصد نفره‌ست — از تازه‌کار تا کرنل‌هکر. از دیسکورس، تلگرام و ماتریکس برای مدیریت استفاده می‌کنم. سیاستم ساده‌ست: آزادی، ولی با نظم. نمی‌خوام پارچ یه گروه دیگه باشه، می‌خوام یه جامعه واقعی باشه که هرکسی حس کنه سهم داره.تصمیمات سختسخت‌ترین تصمیم، بستن گروه تلگرامی بود. گروه برای بحث در مورد پارچ بود، اما حاشیه‌ها و سوالات نامرتبط انرژی رو هدر می‌داد. حالا فروم جای بهتری برای بحث‌های آزادانه.آینده پارچآینده روشنه! تا جایی که بتونم ادامه می‌دم. جامعه کاربری بهتر شده، و من پخته‌ترم. منتظر رلیز تابستانه باشید که شامل هویت بصری جدید (لوگو، وبسایت، رابط کاربری)، بهینه‌سازی‌های فنی، و پشتیبانی از دستگاه‌های لمسی مثل تبلت‌ها. همچنین، مخزن جامعه برای نرم‌افزارهای آزاد ایرانی راه‌اندازی شده تا توسعه‌دهنده‌ها پروژه‌هاشون رو منتشر کنن. نسخه موبایل قراره واقعاً adaptive باشه، نه فقط یه دسکتاپ کوچیک‌شده. پشتیبانی از وی‌دروید و محیط‌های لمسی داره. از اون طرف، دارم روی پورت RISC-V و Apple Silicon هم کار می‌کنم، با QEMU و یه عالمه قهوه :))می‌خوام پارچ بره سمت پایداری بیشتر، پشتیبانی از سخت‌افزارهای جدید و هوشمندسازی. مثلاً استفاده از AI برای مدیریت منابع، تشخیص خطا، یا حتی پیشنهاد پکیج‌ها.حس شخصی منچهار سال پیش، پارچ فقط یک ایده بود با چند کامیت و شب‌های بی‌خوابی. حالا یک سیستم‌عامل کامل که روی موبایل، تبلت و حتی معماری‌های جدید اجرا می‌شه. از مشکلات فنی تا تحریم‌ها، همه رو تجربه کردم، اما این چالش‌ها پارچ رو قوی‌تر کرد.تشکر ویژهتشکر از تیم پارچ، به خصوص هیکاری که خیلی کمک کرد. همچنین، احمدرضا (طراح گرافیک)، عرفاکس، پارسا رنجبر، دانیال بهزادی، و همه دوستان. و تشکر بزرگ از جامعه پارچ که با وجود باگ‌ها و مشکلات، همراهمون بودید. با آرزوی دنیایی آزاد!

پارچ در سالی که گذشت..

سهراب بهدانی — Mon, 25 Mar 2024 16:55:31 +0330

توی این مقاله کوتاهی که داخل ویرگول می‌نویسم، اتفاقاتی که برای توزیع پارچ در سال گذشته افتاد رو شرح میدم پس با من همراه باشید.عرضه نسخه گنومدر سال گذشته نسخه گنوم پارچ برای اولین بار معرفی شد که در طی سال دستخوش تغییرات زیادی قرار گفت.هدف ما در پارچ بهبود هرچه بهتره تجربه کاربری شما عزیزان هستش.اضافه شدن پشتیبانی از plymouth به پارچتا قبل از این، اگر پارچ رو نصب می‌کردید لاگ های systemd به شما نمایش داده می‌شد، ما این رو با پلیموس جایگزین کردیم و در پارچ جدید بجای لاگ های سیستم‌دی شما یک تصویر رو تا انتهای مراحل بوت مشاهده می‌کنید.تنظیم شدن قلم وزیر به عنوان قلم پیشفرض فارسی در توزیع پارچتا قبل از این، قلم های فارسی در پارچ از فونت ttf-dejavu استفاده می‌شد که فونتی بسیار بدریخت و زشت بود. ما با کانفیگ کردن پارچ تونستیم قلم پیشفرض فارسی رو به صورت سراسری به وزیرمتن تغییر بدیم.تنظیم شدن بسته شکلک های پیشفرض به شکلک های اپلدر توزیع پارچ برخلاف بقیه توزیع ها که از شکلک های noto گوگل استفاده می‌کنند ما از شکلک های اپل برای یکپارچی بیشتر توزیع و ظاهری بهتر استفاده کردیم. پ.ن: قبل از استفاده درمورد لایسنس این شکلک ها تحقیق کردیم و مشکلی در استفاده از این ها توی توزیع وجود نداره.درود!درود برنامه خوش‌آمد گویی پارچ بعد از گذشت چندماه توسعه تکمیل شد و به پارچ اضافه شد. سیاست حفظ حریم خصوصی پارچ نوشته شد و در سایت قرار گرفت.سیاست حریم خصوصی پارچ اگه تا الان نخوندینش:سیاست حفظ حریم خصوصی پارچ لینوکسآخرین به روز رسانی: 7 آگوست 2023پارچ لینوکس (تیم پارچ) وب سایت https://www.parchlinux.ir و خدمات مرتبط را به صورت غیرانتفاعی اداره می کند. انتشارات و توزیع‌های پارچ لینوکس ممکن است از تیم توزیع پارچ یا جامعه گسترده‌تر توزیع پارچ («کامیونیتی») نشات گرفته باشد.این صفحه شما را از سیاست های ما در مورد جمع آوری اطلاعات مطلع می کند.جمع آوری اطلاعات و استفادهاز آنجایی که پارچ لینوکس یک توزیع غیرانتفاعی و منبع باز لینوکس است، نه تیم اصلی و نه انجمن هیچ گونه اطلاعات شخصی یا اطلاعات غیرشخصی مانند کوکی ها را از کاربرانی که در حال مرور وب سایت ما هستند یا دانلود/استفاده از پارچ لینوکس را دریافت می کنند، جمع آوری نمی کنند.وب سایت پارچ لینوکس از کوکی ها یا هیچ وسیله دیگری برای جمع آوری داده ها از بازدیدکنندگان استفاده نمی کند.برخی از ابزارهای موجود در پارچ لینوکس ممکن است توسط اشخاص ثالث خارج از پروژه لینوکس پارچ توسعه داده شوند. این ابزارها تابع سیاست های حفظ حریم خصوصی خودشان هستند. پارچ لینوکس مسئولیت یا مسئولیتی در قبال محتوا، خط مشی های حفظ حریم خصوصی یا عملکرد ابزارها/برنامه های شخص ثالث که توسط تیم یا انجمن پارچ لینوکس توسعه نیافته است، ندارد.تیم پارچ لینوکس مسئولیتی در قبال مخازن شخص ثالثی که توسط لینوکس پارچ تایید یا تایید نشده است، ندارد.اکثر اجزای پارچ لینوکس تحت مجوز GPL-3 مجوز دارند. کاربران باید برای جزئیات به شرایط مجوز قابل اجرا برای هر جزء مراجعه کنند.تنها داده‌های تله‌متری جمع‌آوری‌شده توسط پارچ لینوکس به محیط‌های دسک‌تاپ مانند KDE Plasma یا GNOME مربوط می‌شود تا آماری را برای آن توسعه‌دهندگان ارائه کند. این توسط تنظیمات حریم خصوصی محیط ها کنترل می شود، نه توزیع پارچ.تغییرات در این سیاست حفظ حریم خصوصیممکن است این خط مشی رازداری را به صورت دوره ای به روز کنیم. برای بررسی به‌روزرسانی‌ها باید این صفحه را مرور کنید. ادامه استفاده از سرویس پس از هر گونه تغییر به منزله پذیرش سیاست حفظ حریم خصوصی تجدید نظر شده است.ارتباط با مااگر در مورد این خط مشی رازداری سؤالی دارید، لطفاً با ما یا انجمن لینوکس پارچ ارتباط بگیرید.اضافه شدن پشتیبانی از pacman به گنوم استور به صورت پیشفرضهم اکنون در اخرین نسخه گنوم میتونید با استفاده از گنوم استور برنامه هاتون رو مدیریت کنید.حذف شدن نسخه های سینامون، xfce و بادجی از پارچنسخه های ذکر شده به علت عدم مشارکت جامعه در توسعه و کمبود وقت توسعه دهنده ها از لیست انتشار حذف شد.به عضویت درآمدن توزیع پارچ در OINتوزیع پارچ هم اکنون به عنوان یک نام ثبت شده در سازمان OIN موجود است.نوشته شدن هوک برای گراب یکی از مشکلاتی که در پارچ وجود داشت این بود که بعد از یک آپدیت حیاتی برای گراب سیستم بوت نمی‌شد، به همین علت یک هوک برای پک‌من نوشته شد تا بعد از اپدیت بسته گراب و یا کرنل آن را مجددا نصب کند.رونمایی از نسخه های آرم و موبایل پارچپارچ هم اکنون برای معماری هایی بجز X86_64 نیز موجود است، پارچ آرم یک پورت از پارچ برای دستگاه هایی با معماری aarch64 می باشد.پارچ موبایل نیز یک نسخه از پارچ آرم با کرنل mainline است که برای دستگاه هایی مثل pocophone f1 منتشر شده است.یک دست شدن پارچ گنومپارچ گنوم بر خلاف سایر توزیع هایی که با گنوم عرضه می‌شوند ظاهری یک دست تری را به همراه دارد.ما به صورت پیشفرض در این نسخه تم adw-gtk3 و همچنین adwaita-qt5 را قرار دادیم تا پارچ گنوم ظاهری یک دست تری را داشته باشد.این خلاصه ای بود از اتفاقاتی که برای پارچ در این سال افتاد :)

عرضه نسخه های جدید توزیع پارچ

سهراب بهدانی — Thu, 24 Aug 2023 11:57:31 +0330

با درودمفتخریم تا نسخه های جدید توزیع پارچ را به شما عزیزان عرضه کنیم.تغییرات این نسخه ها:- اضافه شدن امکان مدیریت بسته های سیستم به فروشگاه گنوم- فعال شدن wayland و pipewire در نسخه گنوم پارچ- فعال شدن os-prober به صورت پیشفرض- اضافه شدن درود ( برنامه خوش آمدگویی ) به توزیع پارچ- تغییرات ظاهری در نصب کننده توزیع پارچ- کاهش حجم نسخه پلاسما- اضافه شدن دسکتاپ بادجی به لیست دسکتاپ های پارچ- بروز شدن ایموجی های پارچ به ios 16.4در ادامه میتوانید اسکرین شات هایی از ویژگی های جدید پارچ را مشاهده کنید.فعال شدن امکان نصب برنامه ها از مخازن در فروشگاه گنومتغییر چهره نصب کنندهتغییر چهره نصب کنندهتغییر چهره نصب کنندهامکان اپدیت برنامه ها از گنوم استوردرود!لازم به ذکر است که بیس پارچ اکنون به ثبات رسیده و به زودی فیچر هایی به این توزیع اضافه خواهند شد.همچنین توزیع پارچ به عضویت سازمان OIN درآمده و Parch Gnu/Linux یک نام ثبت شده رسمی می باشد.شما میتوانید این نسخه های جدید را از وبسایت پارچ به نشانی زیر دریافت کنید.https://parchlinux.ir