https://virgool.io/feed/@bqewiendam مترجم زبان کُردی کُرمانجی و علاقه‌مند به نوشتن (تماس با من در تلگرام با آی‌دی: Telegram ID: @Zinar1986) fa 2026-06-16 20:26:12 https://files.virgool.io/upload/users/1163722/avatar/2xcTwu.jpeg?height=120&width=120 https://virgool.io/@bqewiendam https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%A8%D8%A7%DA%A4%DB%8E-%D9%85%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-ujhnlqvf8dsm باڤێ من ئێدی کال بووبوو. وەختێ دخوەست ڕابە سەر پیان، پڕی جاران دەستێ خوە ب دیوارێ خێنی دگرت. ئەوقەس دەستێ خوە دابوو دیوێر، کێم کێم شوونا بێچیێن وی ل سەر دھاتە بەر چاڤ؛ دیمەنا کو نیشانەیا لاوازی و بێقاوەتیا وی بوو.ھەڤژینا من کو ژ ڤێ دیمەنا سەر دیوارێن مالێ ناراھەت دبوو، تمێشە قارێ خوە دھانی و جارجاران گلھە دکر کو باڤۆ دیوارێن مالێ گشت پیس و قەفچل کرنە.ڕۆژەکێ باڤێ من سەرێشانەکە گران گرتبوو؛ دەرمان ھلانیبوو و ب بێچیان مالیبوو سەرێ خوە تا کو پێ سەرێشا خوە ئارام بکە. وێ ڕۆژێ ژی دەما خوەست ڕابە سەر پیان، دیسان مینا ئادەتەکێ دەستێ خوە دا دیوێر و ئەڤ کارێ وی بوو سەبەب گەلەک لەکەیێن ڕوون بکەڤن سەر دیوێر و دیمەنەکە تژی پەنجەمۆر ل سەر بێ نەقشاندن.ھەڤژینا من دەما ئەڤ یەکا دیت پڕ ناراھەت بوو و ب ھێرس و دەنگەکی بلند کرە چڕی و ب باڤێ من را گۆت: "تو ب خوەدێ کی دەستێ خوە مەدە دیفێل!" دوو را ژی د بەر خوە را گۆت: "دیفال میفالێن ڤێ مالێ وە خێرا من دانە! ژە دەست ڤانا چەرە کەم ئەی خوەدێ!"باڤێ منێ بێچارە خەف کر، بێدەنگ بوو؛ گەپ ل گەوریێ ما. خەم و کەسەرەکە گران ل چاڤێن وی دھات خانێ... کۆتی ھاتە دل. شەڤا پێش ئەز و ھەڤژینا خوە ڕووقالی ھەڤدو بووبوون و دەڤەژەنیەکە توند ناڤبەرا مە چێ بووبوو، لۆما من تشتەک نەگۆت. یانی ژ وێ ڕەفتارا ھەڤژینا خوە شەرمەسار بووم، لێ من ژی خەف کر و تشتەک نەگۆت. ژ وێ ڕۆژێ و پێ ڤا باڤێ من ئێدی دەستێ خوە ب دیوێر نەگرت. تا ڕۆژەکێ کو ژ تەقافل دا ھەڤسەنگیا خوە ژ دەست دا، ھەشی چوو و کەتە ھەردێ. ھەستیێ ھێتێ شکەست. مە ئەو ڕاکر نەخوەشخانەیێ و نەشتەرگەری ل سەر ھات کرن، لێ ب تەمامی ڕند نەبوو و پشتی چەند ڕۆژان ئەم کەلۆگری بجی ھیشتن و چوو... گەلەکی دلتژی و پشێمان بووم. ھین ژی ژ بیرا من نارە چەرە باڤێ من خەف و بێدەنگ تەماشە دکر. نە ئەو ڕۆژا من بەرددە و نە دکارم خوە بباخشینم. پشتی دەمەکێ مە بریار دا کو خێنی ڕەنگ بکن. وەختێ نەقاش ھات، لاوێ من کو پڕ خاترێ باڤکالێ خوە دخوەست، نەھیشت ئەو دیوارێن کو شوونا بێچیێن باڤکالی ل سەر بوون، بێن ڕەنگکرن.نەقاش کو مرۆڤەکی تێگھیشتی و ژیر بوو، ب جوانی خەتەک ل دۆرا وان پەنجەمۆران کشاند و کارێ خوە پێ نەکر. تە دگۆت دیوار بووبوون بەرھەمەکە ھونەری یا جوان.کێم کێم ئەو شوونا بێچیان بوو نیشانەیا مالا مە. ھەر کەس دھاتە مالێ، بێ گومان ماتە وی دیواری دما؛ لێ کەس نەدزانی چیرۆکا ل پاش ڤێ دیمەنێ چیە. کەس نەدزانی چ ڕاستیەکە تال و سەرپێھاتیەکە چاوا تێدا ڤەشارتی یە و کەس پێ نزانە. دەم و دەوران دەرباس بوو و ئەز بخوە ژی نکا کال بوومە. ڕۆژەکێ من خوەست ڕابم سەر پیان و ب ڕێ ھەرم، ئەوقەسی من تالاش کر، ژوونیێ من گوڤە من نەکر؛ ڤێجا من دەستێ خوە دا دیوێر. وی چاخی ئەو سات و کێلیا بەرێ و باڤێ من ھات بیرا من - ڕەفتارا ھەڤژینا من ب باڤێ من ڕا، بێدەنگیا وی و ئێش و ئازارا کو وی کشاند. من خوەست بێ کو ژ دیوێر کۆمەک بگرم، قەدەم هلینم؛ لێ نەبوو… لاوێ من کو ھەر تشت ددیت، بلەز ھاتە پێش و گۆت:"باڤۆ، خێرا خوەدێ دەستێ خوە بدە دیوێر، دەنا دکەڤی!" ب دوو ڕا، نەڤیێ من خوە گھاندە من و گۆت:"باپیر، دەستێ خوە بدە سەر پیلێ من!" گاڤا من ئەڤ گەپانا بھیستن، چاڤێ من تژی ھێستر بوون. خوەزی و سەد خوەزی... خوەزی دلێ من ژی ھاکا ب باڤێ من بشەوتیا، خوەزی ئەز ژێ را ببووما چاکل، خوەزی من ئەو ل پشتا خوە بکرا و بگەڕاندا - گاوەشە چەند ڕۆژان پرتر ل جەم مە بمایا. لاو و نەڤیێ من ب ئارامی ئەز گھاندمە ئۆدەیێ. پاشێ نەڤیێ من پرتووکا خوە یا نەقاشیێ ھانی، نیشانی من دا کو مامۆستەیێ وی پڕ ژ نەقاشیەکە وی تاریف کریە - ئەو نەقاشی قە ژ سەر ھەمان دیواری ھاتبوو کشاندن کو شوونا بێچیێن باڤێ من ل سەر مابوو. ل بن وێ نەقاشیێ، مامۆستا نڤیسیبوو:چقەسی ڕندە ھەر زارۆکەک ھاکا خاترێ مەزن و مەسترێن خوە بخوازە و دلسۆژێ وان بە! چوومە کونجەکی مالێ کو کەس من نەبینە، ب بیرا باڤێ خوە یێ خوەدێ-ژێ-ڕازی ھیسکەھیسک دگریام و من ژ خوەدێ دخوەست ل من ببۆرە.بەرات قەوی‌ئەندام(وەرگەراندی) «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Thu, 21 Aug 2025 17:48:28 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D9%81%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-cepxqsyjrmx1 بازی سنتی و گروهی «اسم و فامیل» نه‌تنها سرگرم‌کننده است، بلکه ابزاری عالی برای یادگیری واژه‌های جدید محسوب می‌شود! این بازی با فعال‌کردن حافظه و تشویق به تفکر سریع، به ویژه برای کودکان و چه بسا بزرگسالان، می‌تواند دایره لغات را در زمینه‌های متنوع گسترش دهند. افراد و پدر و مادرهایی که دغدغه یاددادن زبان مادری به فرزندانشان را دارند، این بازی ساده می‌تواند در این زمینه مفید و تاثیرگذار باشد. چرا این بازی برای یادگیری زبان مفید است؟ افزایش دایره واژگان در زمینه‌های مختلفتقویت نوشتار و املاءیادگیری غیرمستقیم و همراه با بازی فعال‌سازی حافظه تصویری از طریق نوشتن کلماتتقویت تفکر سریع (با محدودیت زمان برای پیداکردن واژه مورد نظر) هفت ستون پیشنهادی برای بازی «اسم و فامیل» به زبان کوردی (کرمانجی) برای تنوع بخشیدن به بازی و یادگیری بهتر، می‌توانید این ستون‌ها را اضافه کنید: · حیوانات (Ajel)· اشیاء (Tişt)· رنگ‌ها (Reng)· پدیده‌های جوی و طبیعی (Xweza)· شهرها (Bajar)· میوه‌ها (Mêwe)· واژه‌های انتزاعی و ناملموس· فعل‌ها· و هر دسته و موضوعی که علاقه داشته باشید (مثل اعضای بدن انسان، پرنده‌ها، اشکال طبیعی، واژه‌های مربوط به شب و آسمان، ...)با این روش، کودکان همزمان با بازی، واژه‌های کاربردی می‌آموزند!به عنوان مثال برای حرف «گ G» · حیوانات: Gur گور· اشیاء: Guldan گولدان· رنگ‌ها: Gewr گەور· پدیده‌های جوی و طبیعی: Germa گەرما· فعل‌ها: Gerandin گەڕاندن· شهرها: Germe گەرمە (جاجەرم)· میوه‌ها: Gêlas گێلاس· مفاهیم انتزاعی و ناملموس: Guman گومان تأثیر علمی بازی‌های گروهی در یادگیری زبان مطالعات نشان می‌دهند که یادگیری در محیطی شاد و تعاملی (مثل بازی گروهی) تا ۴۰٪ بازدهی را افزایش می‌دهد! «اسم و فامیل» با ایجاد رقابت سالم و چالش، انگیزه کودکان برای یادگیری کورمانجی را بالا می‌برد. چطور بازی را آموزشی‌تر کنیم؟ محدودیت زمانی برای تقویت سرعت تفکر استفاده از تصاویر همراه واژه‌ها جایزه برای بیشترین کلمات صحیح نکاتی برای طراحی بازی «اسم و فامیل» بهینه‌تر! سطح‌بندی کنید: از موضوعات ساده (مانند رنگ‌ها) شروع کنید و به تدریج به موارد پیچیده‌تر (مانند افعال) برسید. از تصاویر استفاده کنید: برای کودکان کوچک‌تر، ستون‌هایی با تصاویر مرتبط طراحی کنید. جایزه بدهید: سیستم امتیازدهی انگیزه یادگیری را افزایش می‌دهد. نمونه‌ای از یک جدول «اسم و فامیل»برای الهام گرفتن، این یک نمونه ساده است: «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Thu, 07 Aug 2025 17:56:54 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8E-%D8%AF%D9%84-%DA%86-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%A9%D9%87-gy08v4wvphpl وه‌ک واته‌یه‌که‌ سه‌ره‌تایی، زمانێ دل ئێ که‌سه‌کی پڕی جاران یه‌که‌م زمانه‌ کو ئه‌و ل مالێ پێ داخڤه‌، گه‌پ دکه‌. ئه‌ڤ زمان پێناسه‌یا چاندی و جۆغرافیایی یا مرۆڤ نیشان دده‌. زمانه‌که‌ کو مرۆڤ پێ خه‌ون دبینه‌. د داناسینا وی یا ئالمانی دا (Herzenssprache) وسا هاتیه‌ نڤیسین: زمانێ دل زمانه‌که‌ کو ڕاسته‌راست ژ دل تێ – ئوو ل دلێ گوهدار ڕوودنه‌. مرۆڤ ب ڤی زمانی کاره‌کی زێده‌تر ژ گوهه‌ستنا زانیاریان دکه‌: چێکرنا پێوه‌ندیێ، باوه‌ری-پێهانین، هه‌ستا ئه‌وله‌هی و ڕه‌هه‌تیێ. زمانێ دل هه‌مان زمانه‌ کو وه‌ک زمانێ یه‌که‌م، زمانێ پێشین ئان ژی زمانێ داییکێ تێ ناسکرن. «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Wed, 26 Jun 2024 13:47:44 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%98%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A6%D9%87-%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8E%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95-%DA%A9%D9%88-%D8%A6%D9%87-%D9%85-%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%D8%AA%D9%87-%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%DB%8E%D8%AD%D8%B1-%D9%88-%D8%A6%D9%87-%D9%81%D8%B3%D9%88%D9%88%D9%86-%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%D9%87-vdlitvagxevh چاوانیا بالداریا مه‌ نیشانده‌را چاوانیا ژیانا مه‌ یه‌. تشتێ ئه‌م دبژێرم دا کو بالا خوه‌ بکشینن سه‌ر و هه‌لبه‌ت گرنگتر ژ وێ، چاوانیا بالکشاندنا مه‌ سه‌ر وی تشتی پێناسه‌یا مه‌ ئاڤا دکه‌. ژیان تشته‌ک نینه‌، ژ بلی ئه‌نجام و به‌رهه‌ڤکا کێلینا کو ئه‌م بوونه‌ سه‌رسام و ئه‌فسوونێ تشته‌کی. کێلیێن کو مرۆڤ هوور و کوور بالا خوه‌ دده‌ سه‌ر تشته‌کی، ئه‌م دکه‌ڤن حاله‌کی - وه‌که‌ هه‌ستا هه‌بوونێ - کو سیمۆن ژێ ڕا دبێژه‌ «بالا کوور» و میهای چێک‌سێنتێ ده‌روونناس ژی وی حالی وه‌ک «نقۆمبوون» ب ناڤ دکه‌.ده‌ما مرۆڤ دکه‌ڤه‌ حالێ نۆقبوونێ، ژ هه‌ر ئاوایه‌کی هایژخوه‌بوونێ دوور دبه‌؛ تێگها ده‌مێ بۆ وی ڤه‌دگوهه‌ره‌ ڕه‌نگه‌کی دن و ڕاستی زندیتر و خویاتر تێ به‌ر چاڤێ مرۆڤ. هه‌ر تشت ڕاسته‌قینتر و ڕه‌سه‌نتر ژ هه‌ر ده‌مه‌که‌ دن.ئێریک واینێر | سۆقرات ئێکسپرێس «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sat, 01 Jun 2024 21:17:19 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%AC%D9%87%DB%8E%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D8%A7-%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%81%D9%87-%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%81%D9%87-%DB%8C%DB%8E-%DA%A9%DB%8C%DA%98%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8E%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D8%A8-%DA%A9%DB%8E%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%87-%D8%AA%DB%8E-v0q2oipezopf خزمه‌تا کو ڕۆمان دکه‌ دا کو ئه‌ز خوه‌ و مرۆڤێن دن ناس بکم، گه‌ڵه‌کی به‌رفره‌هترە ژ خزمه‌تان کو فه‌لسه‌فه‌ دکه‌. دین ژی وه‌کی فه‌لسه‌فه‌یێ بوو؛ قالا گشتیتیان دکر، لێ ڕۆمان نه‌ وسا یه‌، گشتیبێژ نینه‌.هوون ل به‌رهه‌ما به‌له‌نگازێ یا ڤیکتۆر هوگۆیی، ژان ڤالژانی ناس دکن نه‌ کاره‌کی گه‌له‌مپه‌ری. ئه‌ڤا ڕۆمانە کو ئه‌م تێ دا تێ دگهێژن چقاسی هه‌ر یه‌ک ژ مه‌ وه‌ک مرۆڤ ژ خوه‌ را جیهانه‌که‌ تایبه‌تە. ده‌ما کو قورئان دبێژه‌: «خلقنا الانسان هلوعا، اذا مسه الشر جزوعا و اذا مسه الخیر منوعا» … ئه‌ڤا ڕاستیه‌که‌ گشتی یه‌. ئه‌گه‌ر ژی هکمه‌کی دورست به‌ حکمه‌کی گه‌له‌مپه‌ری ل سه‌ر مرۆڤانە، لێبه‌لێ جهێوازیا مه‌ ب هه‌ڤوودو را نیشان ناده‌.ئه‌م، د ڕۆمانێ دا ڤێ جهێوازیێ دبینن؛ ئه‌م دبینن کو مرۆڤان ته‌ڤی هه‌بوونا به‌ر و لایێن هه‌ڤبه‌شیا هندک و پڕ ئا کو وان دگه‌ل هه‌ڤوودو هه‌نه‌، هه‌ر یه‌کێ جیهانه‌که‌ خوه‌ یا تایبه‌ت هه‌نه‌ کو هه‌مپایا وێ نکاره‌ وه‌ره‌ شبیکرن و ئافراندن. ژ ڤێ هێلێ ڤا، خزمه‌تا کو ڕۆمان بۆ خوه‌ناسین و مرۆڤناسیێ دکه‌، ب جاران به‌رفره‌هتر ژ یا فه‌لسه‌فه‌یێ یه‌.ئه‌م وه‌ک مرۆڤ به‌رۆڤاژی حه‌بێن ئاسپرینێ کو ملیاره‌که‌ وان ژی ده‌ما دهێن به‌رهه‌مانین وه‌کی هه‌ڤن، ناشبن هه‌ڤوودو؛ ئه‌گه‌ر که‌سه‌ک ڤێ گومانێ بکه‌ کو ئه‌م مرۆڤ وه‌کی هه‌ڤن، ب ڕاستی هایا وی ژ ناسکرنا مرۆڤان تونه‌ و بێیی کو زانینا خوه‌ ل سه‌ر مرۆڤان هه‌به‌، تووشی نه‌زانیه‌که‌ هه‌ڤدودانی ده‌ر حه‌قێ مرۆڤان بوویه‌. یانی نه‌ ته‌نێ مرۆڤ ناس ناکه‌، هایا وی ژ نه‌زانیا خوه‌ ژی تونه‌. کو ئه‌م بخوازن نه‌زانیا هه‌ڤدودانی ڤه‌گوهه‌ره‌ زانستێ، دڤێ ده‌ست ژ گشتیبێژیێ بکشینن و بهێن و نیشان بدن کو هه‌ر مرۆڤه‌کی چاره‌نووسا خوه‌ یا تایبه‌ت هه‌یه‌، د هه‌مان ده‌مێ دا کو خوه‌دی سرشته‌که‌ هه‌ڤبه‌ش ژی دگه‌ل مرۆڤێن دنە.خوه‌ندنا ڕۆمانێ هه‌ر جار مه‌ ڕاستی یه‌ک، دو، سێ و N مرۆڤێن دن ئێن بێهه‌مپا تینه‌. وسا نینه‌ کو هه‌ر که‌س وێرا به‌، هه‌ڤده‌م مه‌رد و به‌خشه‌نده‌ ژی به‌؛ تو وه‌ره‌ دا ئه‌ز وێرایێ ده‌خه‌س و په‌خیل ژی نیشانی ته‌ بدم. ب ڤی ڕه‌نگی، نه‌ وسا یه‌ هه‌ر به‌خشه‌نده‌یه‌ک وێرا ژی به‌، ئه‌ز به‌خشه‌نده‌یێ بزدۆنه‌ک ژی ڕایی ته‌ ددم. ڕۆمان گشت هه‌ڤگرتنێن کو ئه‌م گومان دبن د تایبه‌تمه‌ندیێن مرۆڤی دا هه‌نه‌ ته‌ڤلهه‌ڤ دکه‌ و نیشانی مه‌ دده‌ کو ئه‌ڤ هه‌ڤگرتن وه‌هم و خه‌یالن. ئه‌م وسا دفکرن کو ناڤبه‌را ده‌وله‌مه‌ندی و دلره‌قیێ، ناڤبه‌را به‌له‌نگازی و ساده‌تیێ، ناڤبه‌را ڕاستبێژی و به‌خشه‌نده‌تیێ تێکلی و هه‌ڤگرتن هه‌یه‌؛ لێ قه‌ت، ب ت ئاوایی وسا نینه‌. ڕۆمان هه‌ڤگرتنێن واته‌دار کو ئه‌م ژ به‌ر گشتبینیێن بله‌زووبه‌ز د هشێ خوه‌ دا چێ دکن، ته‌ڤلهه‌ڤ دکه‌.ب نێرینا من ته‌نێ ڕۆمانە کو جهێره‌نگیا مرۆڤان نیشان دده‌.مه‌لکیان ل جهه‌کی دن به‌رسڤ دده‌ ڤێ پرسا «ده‌یانی» کو دبێژه‌: «به‌ریا ڤێیا ل گۆتووبێژه‌که‌ دن دگه‌ل ته‌ من هه‌ڤۆکه‌ک ژ جه‌نابێ ته‌ بهیست ل سه‌ر ڤێیا کو ڕۆمان دینێ جیهانا نووژه‌نە. ئه‌ڤ دکاره‌ شرۆڤه‌یه‌که‌ خوه‌ یا دوورکیمی هه‌به‌ کو سینه‌ما، ڕۆمان ئان فووتبۆل - ژ به‌ر کارایییێن کو هه‌نه‌ - دینێ جیهانا نووژه‌نە. چارلێز تایلۆری ژی گۆتنه‌که‌ وه‌که‌ ڤێیا ل به‌شا داویێ یا پرتووکا «جهێره‌نگیا دین ل سه‌رده‌ما مه‌« دبێژه‌. گه‌لۆ ئه‌ڤا کو جه‌نابێ ته‌ ڕۆمانێ وه‌ک دینێ جیهانا نووژه‌ن دزانه‌، هه‌مان گۆتنا تایلۆرە کو ئاماژه‌یی ئایینیبوونا کریارنه‌ مینا خوه‌ندنا ڕۆمانان ئان ته‌ماشه‌کرنا پێشبرکا فووتبۆلێ یان چوویینا بۆ سینه‌مایێ دکه‌ یان شرۆڤه‌یه‌که‌ ته‌ یا جهێواز هه‌یه‌؟»مه‌لکیان:د ڕاستیێ دا سێ کارایییێن دین ژ بۆ مرۆڤ هه‌بوون.یه‌ک؛ ئه‌ڤا کو نه‌خشه‌یا جیهانا بوونایه‌تیێ نیشانی مرۆڤ ددا. نه‌خشه‌یه‌که‌ گه‌ڵه‌کی گه‌ڵه‌کی گه‌ڵه‌کی بچووک ب هه‌مان ئه‌سه‌هیا جیهانا مه‌زن.دو؛ ڕه‌وشا مرۆڤ ل جیهانێ نیشان ددا. یانی؛ کو جیهان ڤا به‌، ڤێجا مرۆڤ ل کی ده‌را جیهانێ یه‌.سێ؛ ل گۆری نه‌خشه‌یا کو ژ جیهانێ ڕابه‌ر دکر و جیگه‌ها کو بۆ مرۆڤ دیار دکر، ڕێ نیشانی وی ددا و دگۆتێ کو تو ل ڤری و وها تێ دا بمه‌شه‌. ئه‌ڤنا سێ کارکه‌ردێن دین د زه‌مانا قه‌دیم دا بوون. لێ ئه‌ڤ سێ کارکه‌رد د ڕه‌وشا به‌رجه‌ڕباندنێ دا دگۆتن. ژ بۆ دین، ڕاستی ئاشکرا بوو و لۆما ب هه‌مان ئاشکراتیا کو ڕاستی ددیت، دگۆت جیهان ئه‌ڤا یه‌، جیگه‌ها مرۆڤ ل جیهانێ ئه‌ڤا یه‌ و ڕه‌وشت و ڕه‌فتارا گونجانی مرۆڤ ل ڤێ جیگه‌ها کو وی ل جیهانێ هه‌یه‌، ئه‌ڤا یه‌.باوه‌را من ئه‌ڤا یه‌ کو ڕۆمان ژی ڤان سێ کاران بۆ مرۆڤ دکه‌، لێ ب شێوازه‌که‌ تام ئه‌زموونمه‌دانه‌.ڕۆمان نیشانی مرۆڤ دده‌ کو جیهان چ یه‌. جیگه‌ها مرۆڤ ل جیهانێ چ یه‌ و چاوا مرۆڤ دڤێ تێ دا بمه‌شه‌ و ته‌ڤ بگه‌ره‌.* وه‌رگه‌ر (ژ گۆتنێن مسته‌فا مه‌لکیان)شه‌می - ۲٥ێ گولانێ ۲۰۲٤ئان «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sat, 25 May 2024 17:05:12 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%AF%D8%B9%D8%A7-%DA%98-%D8%A8%DB%86-%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%D9%88%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86-lrqvv3x3tdvg به‌ریا چوویینا من ئا دبستانێ، ئه‌ز ب ت ئاوایی تێ نه‌دگهێشتم کو چما دڤیا من ل دعا و دیله‌کێن خوه‌ یێن بێنگاڤێ ته‌نێ بۆ مرۆڤان داخوازا خێر و قه‌نجیێ بکرا. لۆما، ده‌ما داییکا من ته‌ڤی من دعا دکر و به‌ریا ڕاکه‌تنێ ئه‌ز ڕادمووساندم، من دعایا کو بخوه‌ سه‌با گشتی زینده‌وه‌ران چێ کربوو، د بن لێڤان ڕا مزه‌مز دکر. هێڤیه‌که‌ هاکا بوو:«خوه‌دێیۆ تو بخوه‌ ببه‌ پشت و په‌ناهێ هه‌می بوونه‌وه‌رێن کو نه‌فه‌س دکشینن و وان بگره‌ بن سیڤانا قه‌نجیا خوه‌. وان ژ خرابیان بپارێزه‌ و بهێله‌ بلا ئه‌و ب ئارامی ڕازێن.»ڕوومه‌تا ژیانێ، گولبژێره‌ک ژ گۆتنێن ئالبێرت شوایتزێر «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sun, 19 May 2024 14:23:57 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%A6%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%86-%DA%A4%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D8%B3-%DB%8C%DB%86%D8%B3%D8%A7-ie3zy8uoxljl ئه‌ده‌بیاتێ ت تشته‌کی خوه‌ تونه‌ کو بده‌ یێن کو قیما خوه‌ ب هه‌ییتیێن خوه‌ تینن، ئێن کو مه‌منوونێ ژیانێ ب هه‌مان ئاوایێ هه‌یی نه‌؛ ئه‌ده‌بیات خوه‌ره‌کا گیانێن نه‌رازی و ئسیانکه‌ره‌، زمانه‌کی په‌تی یه‌ ژ بۆ یێن ناکۆک و ستارا که‌سنانه‌ کو خوه‌ ب تشتێن خوه‌دیێ وانن سینۆردار ناکن. مرۆڤ به‌رێ خوه‌ دده‌ ئه‌ده‌بیاتێ دا کو نه‌شاد و نڤیشکان نه‌به‌. - ماریۆ ڤارگاس یۆسا «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Fri, 17 May 2024 18:37:14 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%95%D9%88%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%DA%98%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8E-%D9%87%D9%87-%DA%A4%D8%AF%DB%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7-%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%86%D8%B3-%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%B3-%D8%AF%DA%AF%D9%87-%D9%84-%D8%A6%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8E%D8%B1%D8%AA-%D8%B4%D9%88%D9%87-%DB%8C%D8%AA%D8%B2%DB%8E%D8%B1-es3dnjgn4cz9 نیکۆسی کو دیسان قالا سه‌ن فرانسیس و «برایێ هه‌ڤچه‌رخێ سه‌ن فرانسیس» یانی ئالبێرت شوه‌یتزێر دکر، هه‌ڤدیتنا مه‌ دگه‌ل شوه‌یتزێر د ته‌باخا ۱۹٥٥ئان دا وسا وه‌سفاند:وێ ڕۆژا هه‌یڤا ته‌باخێ ژ به‌ر که‌له‌جانا زه‌هف گه‌ڵه‌کی وه‌ستیابووم؛ ڕۆژا کو من ڕێیا به‌ر ب گوندکێ گۆنسباخێ ل دارستانێن ئالزاسێ گرتبوو به‌ر خوه‌. گاڤا من ل ده‌ری دا سه‌ن فرانسیسێ سه‌رده‌ما مه‌ بخوه‌ ده‌ری ل من ڤه‌کر و ده‌ستێ خوه‌ درێژی من کر. ده‌نگێ وی ژ کووراهیا دل بوو، مرۆڤ هاش و ئارام دکر؛ ل من نهێری و د بن سمبێلێ خوه‌ یێ بۆقی گه‌ور دا بشری. من ئێن وه‌کی وی ته‌نێ ل ناڤ کاله‌شه‌رڤانێن کرێتێ دیتبوون - لێڤانلێڤێ دلۆڤانییێ و خوه‌دی ڤینا پۆلادین.ئه‌ڤ کێلی که‌ره‌ما چاره‌نووسێ بوو. دلێن مه‌ ل هه‌ڤوودو ڤه‌بوون. هه‌تا شه‌ڤێ ئه‌م ل بال هه‌ڤ مان؛ ژ مه‌سیح و هۆمه‌ر بگره‌ هه‌تا ئافریقا، باخ و جوزامیان... ئه‌م ل سه‌ر گه‌ڵه‌ک مژاران ب هه‌ڤ را ئاخڤین. ب ئێڤارێ را مه‌ به‌رێ خوه‌ دا کلیسه‌یا بچووک ئا گوند.د ڕێیێ دا گۆته‌ من: «بهێله‌ بلا ئه‌م بێده‌نگ بمینن.» که‌له‌جانه‌که‌ بێهه‌مپا ڕه‌نگ و ڕوویێ وی یێ جدی گرتبوو ناڤا خوه‌.دچوو کو ل پاش ئۆرگێ ڕوونه‌ و مووزیکا باخ بژه‌نه‌. ڕوونشت... ئه‌ز باوه‌رم ئه‌و کێلیا هه‌ری خوه‌ش ل ژیانا من بوو.د ڕێیا ڤه‌گه‌رێ دا، مه‌ گوله‌که‌ به‌ژی ل ڕه‌خ ڕێیێ دیت. ڕاوه‌ستیام کو ژێکم. ڕاهشته‌ ده‌ستێ من، کشاند و گۆت، «نا! ئه‌ڤ گول زندی یه‌، دڤێ تو قه‌در و ڕوومه‌تێ بدی ژیانێ.»مووریه‌ک ل سه‌ر چاکێتا وی ده‌رباس دبوو. ب قه‌نجیه‌که‌ نایێ زمان ئه‌و گرت و دانی سه‌ر ئه‌ردێ، جهه‌کی کو ت که‌س نه‌کاره‌ پێ لێ بکه‌. گه‌رچی تشته‌ک نه‌گۆت، په‌یڤێن «که‌ک-مووری» ل سه‌ر زمانێ وی بوون؛ په‌یڤێن قه‌نج ئێن کالێ وی ئاسیزی.د داویێ دا ب هاتنا شه‌ڤێ ئه‌م ژ هه‌ڤ ڤه‌قه‌تیان. ڤه‌گه‌ریام قونجکا خوه‌ یا ته‌نێتیێ؛ لێ ئه‌و ڕۆژا تایبه‌ت ئا هه‌یڤا ته‌باخێ ت جاری ژ بیرا من نه‌چوو. ئێدی نه‌ ب ته‌نێ بووم. ب دلنیایییه‌که‌ نه‌شکێنبار، ئه‌ڤ تێکۆشه‌ر ڕێگه‌ها خوه‌ ب پێنگاڤێن دلنیا لێ بهێز ل کێله‌کا من دمه‌شینه‌. گه‌رچی ڕێیا وی ڕێیا من نه‌بوو؛ لێبه‌لێ ژ بۆ من ڤه‌حسینه‌که‌ مه‌زن و ده‌رسه‌که‌ تێرتژی بوو کو وی ببینم کو چاوا ب ئه‌وقاسی باوه‌ری و دژواریێ ڕێیا به‌رزبوونێ ددۆمینه‌. ژ وێ ڕۆژێ و پێ ڤا، ئه‌ز سه‌روه‌خت بووم کو ژیانا سه‌ن فرانسیس چیرۆکه‌که‌ خه‌ون و خه‌یالان نه‌بوویه‌؛ ئه‌ز یه‌قین بووم کو ژ وێ ده‌مێ و پێ ڤا مرۆڤ هه‌ما وسا دکاره‌ ژ بۆ ڤێ جیهانێ مووجزان بافرینه‌. من مووجز دیتبوو، په‌لاندبوو، پێ را ئاخڤیبووم؛ ئه‌م ب هه‌ڤ را که‌نیابوون و ب هه‌ڤ را بێده‌نگ مابوون.»نیکۆس کازانتاکیس (ژیاننامه‌یه‌ک)، هه‌له‌ن کازانتاکیس «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sun, 12 May 2024 20:41:38 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D8%AA%D9%87-%D8%A6%DB%86%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D9%87%D9%87-%DA%A4%D8%B3%D9%87-%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%DA%A4%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D8%B2-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B1-xskmdnhjv9uc ته‌ئۆریا هه‌ڤسه‌نگیا جڤاکی یا فریتز هایده‌ر دبێژه‌، مرۆڤ ب ئاوایێ زاتی هه‌ول ددن د کۆمینه‌یێن جڤاکی دا هه‌ڤاهه‌نگ ببن و ب ڤی ڕه‌نگی سازگاریه‌که‌ ده‌روونی-ناسباری ب ده‌ست بینن. ل گۆری ڤێ ته‌ئۆریێ، چار پره‌نسیب هه‌نه‌ کو هه‌ڤسه‌نگیێ د تێکلیێن جڤاکی دا پێک دهینن:«دژمنێ دژمنێ مرۆڤ، دۆستێ مرۆڤه‌»«دۆستێ دۆستێ مرۆڤ، دۆستێ مرۆڤه‌»«دۆستێ دژمنێ مرۆڤ، دژمنێ مرۆڤه‌»«دژمنێ دۆستێ مرۆڤ، دژمنێ مرۆڤه‌» «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Tue, 07 May 2024 15:06:58 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%95%D9%87-%D9%86%D8%AC%DB%8E-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-dmezmpdrgd9o چقاسی مرۆڤ مرۆڤتر دبه‌، ل سه‌ر ده‌رد و ڕه‌نجێن ژ ئالیێ زمێن ڤا هه‌ستیارتر دبه‌.گرینگیا زمانجیاوازیه‌که‌ ناڤبه‌را مرۆڤ و حه‌یوانان کو ئه‌م د سه‌دسالا داوی دا پێ هه‌سیانه‌ ئه‌ڤه‌ کو ژ بۆ ئێشاندن و ڕه‌نجاندنا حه‌یوانان دڤێ کاره‌کی فیزیکی بهێ کرن؛ لێ پڕانیا ده‌رد و ڕه‌نجێن کو مرۆڤ ڕاستی وان تێ، ب ڕێیا گۆتن و زمێن ڤا پێک تێن. چقاسی مرۆڤ مرۆڤتر دبه‌، ئه‌وقاسی ل به‌ر ده‌رد و ڕه‌نجێن زمانی هه‌ستیارتر دبه‌. ئه‌م هه‌ری زێده‌ ژ به‌ر بێرێزی، سووکایه‌تی، هه‌نه‌کپێکرن و تانه‌بارکرنێ دره‌نجن و ئه‌ڤنا گشت ب ڕێیا زمێن ڤا پێک دهێن. هه‌لبه‌ستڤان دبێژه‌: جراحاتُ السِّنان لها التیامُو لا یلتامُ ما جَرحَ اللسانُیانی «برینێن ژ به‌ر ڕم و شوورێ دکه‌ون، لێ برینێن ژ به‌ر زمێن ناکه‌ون.»مه‌ولانا ژی گرینگیا زمێن ب ڤی ئاوایی تینه‌ بیرا مه‌:ئه‌ی زه‌بان هه‌م گه‌نجێ بێ-پایان تو ییئه‌ی زه‌بان هه‌م ڕه‌نجێ بێ-ده‌رمان تو یی(مه‌سنه‌وی، ده‌فته‌را یه‌که‌م)حیکمه‌تا عه‌مه‌لی یا مه‌ولانا #وه‌رگه‌ر(ژ گۆتنێن مسته‌فا مه‌لکیان) «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sat, 13 Apr 2024 14:43:51 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D9%BE%DB%8E%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%A7-%DA%95%DA%BE-%D9%88-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A6%DB%95%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8E-kmamswceu0kg «ب نێرینا من، چقاسی ڕھ و گیانێ مرۆڤ مەزنتر ببە، ئەوقاسی ئەخلاقا وی سەربخوەتر و دەولەمەندتر ژ دینێ وی دبە و ئێدی نە ھەوجە یە ژ بۆ کو مرۆڤەکی ئەخلاقمەدار بە، ل گۆری پرەنسیبێن دینی تەڤ بگەرە. واتەیا ڤێ یەکێ نە ژێھشتنا دینداریێ، لێ‌بەلێ سەربخوەتیا ئەخلاقێ ژ دینداریێ یە. ژ بەر کو دینداری ژی ژخوە ئالەمەکە و ب ت ئاوایی مژارا لۆمەپێکرن و سەرکوتکرنێ نینە. بەحس ل سەر ڤێ یە کو مرۆڤ چقاسی مەزنتر دبن، ئەخلاقا وان سەربخوەتر ژ دیانەتا وان دبە. یانی ئەگەر ڕۆژەکێ مرۆڤەکی مەزن تێ بگھێژە کو نە خوەدێیەک ھەیە و نە ژیانا پشتی مرنێ، ژ وێ ڕۆژێ و پێ ڤا ژی ژیانا وێ دێ وەکە بەرێ بەردەوام بە و ھەما وسا ل گۆری ڕێزکێن ئەخلاقی تەڤ بگەرە؛ لێ مرۆڤێن سەفیل، ئینسانێن حەقیر نە وسا نە، ئەوێ ئێدی ئەخلاقێ بدن بن پیێ خوە.»ژ پرتووکا «تەمەنێ دوبارە» یا مستەفا مەلکیان «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Tue, 12 Mar 2024 21:03:59 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-lab%C3%AErenta-cinan-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85-jrohxibrofh4 بخش پنجم از خوانش رمان کُردی Labîrenta Cinan (به فارسی: هزارتوی اجنّه)نویسنده‌ی این رمان جذاب «حسنِ مَتِه» (Hesenê Metê) است و به زبان کردیِ کُرمانجی نوشته شده است. موضوع رمان درباره‌ی سرگذشت جوانی پرانرژی است که به تازگی در زمینه تدریس و آموزگاری فارغ‎التحصیل شده است و برای استاجری یا دوران کارآموزی در روستایی که به «روستای دیوانگان» مشهور است، تعیین می‌شود. روستایی که مردمان آن برعکس آموزگاران قبلی، همزبان «ماموستا کَوانوت» (آموزگار کَوانوت) هستند و در ابتدا به گرمی از وی استقبال می‌شود. روستایی که مردمان آن روالی عادی از زندگی روستایی را اما کمی متفاوت‌تر می‌گذرانند و به دلیل برخی رفتارهای ساکنین آنجا به «روستای دیوانگان» مشهور شده است. «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sat, 10 Feb 2024 13:27:29 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-lab%C3%AErenta-cinan-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85-t5azjxgsopbx بخش چهارم از خوانش رمان کُردی Labîrenta Cinan (به فارسی: هزارتوی اجنّه)نویسنده‌ی این رمان جذاب «حسنِ مَتِه» (Hesenê Metê) است و به زبان کردیِ کُرمانجی نوشته شده است. موضوع رمان درباره‌ی سرگذشت جوانی پرانرژی است که به تازگی در زمینه تدریس و آموزگاری فارغ‎التحصیل شده است و برای استاجری یا دوران کارآموزی در روستایی که به «روستای دیوانگان» مشهور است، تعیین می‌شود. روستایی که مردمان آن برعکس آموزگاران قبلی، همزبان «ماموستا کَوانوت» (آموزگار کَوانوت) هستند و در ابتدا به گرمی از وی استقبال می‌شود. روستایی که مردمان آن روالی عادی از زندگی روستایی را اما کمی متفاوت‌تر می‌گذرانند و به دلیل برخی رفتارهای ساکنین آنجا به «روستای دیوانگان» مشهور شده است. «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Wed, 07 Feb 2024 16:19:46 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AA%DA%A9%D9%84%D9%91%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86-pijkihcbh7vw پیش از مقدّمه؛ آنچه در این مقاله به صورت گمانه و فرضیّه به آن پرداخته‌ام، در مورد هر زبانی صدق می‌کند؛ با این حال، در مثال و به صورت موردی و خاص‌تر زبان کردی به عنوان زبانِ اول نگارنده مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. گمانه‌ی مورد بحث در این مقاله این است که آواها و اصوات و الحان تولیدشده از طریق زبان گفتاری توسط متکلّمان* یک زبان می‌تواند در نوع تعامل و روابط متکلّمان همسایه یا دیگر ملل با آنها و حبّ و بغض‌های احتمالی تاثیرگذار باشد.یکی از جنبه‌های هر زبانی جدای از واژگان و معنای و محتوای آنها، لحن، صوت، حروف و آوایی است که توسط متکلّمان آن زبان در هنگام کاربرد و صحبت‌کردن به آن، تولید و عرضه می‌شود. آواها و اصواتی که چه در تلفظ یک حرف خاص و مجزّا و چه در قالب ترکیب چند حرف در یک واژه، چه در ترکیب چند واژه با هم و تشکیل جمله و فراتر از آن نوع جمله‌بندی و کاربرد این جملات در قالب گفتار عمومی و یا دیگر کارکردهای زبان همچون موسیقی و غیره تولید می‌شوند و خاص هر زبان هستند؛ حتی این امر در گویش‌های مختلف یک زبان نیز می‌تواند متمایز باشد. این ویژگی ها در میان متکلّمان یک زبان و یا یک گویش و گونه از یک زبان کاملاً شناخته شده هستند و فراتر از خود زبان و معنا و مفهوم انتقالی، کُدهایی آشنا و روانشناختی هستند که آنها را به هم پیوند می‌دهد. اما وقتی فراتر از دایره‌ی ارتباط متکلّمان یک زبان با همدیگر، یعنی مواجهه‌ی متکلّمان زبان یا زبان‌های دیگر همراه با الحان و آواهای یک زبان خاص به موضوع بنگریم، مساله متفاوت می‌شود. صوت و لحن متکلّمان یک زبان به صورت پیش‌فرض می‌تواند پندارها و قضاوت‌ها و پیش‌داوری‌هایی در مورد نوع شخصیت آنها، خلق‌وخو و درونیّات آنها در ذهن مخاطبان و متکلّمان یک زبان یا زبان‌های دیگر پدید آورد. فرض کنید صداهایی ضبط‌‌شده از یک مطلب به چند زبان متفاوت از ملل مختلف دنیا برای شما پخش می‌شود، در حالی که شما از آن زبان‌ها و محتوای صحبت‌ها هیچ چیز نمی‌دانید؛ در این صورت ممکن است اصوات و لحنِ خروجی از تلفظ حروف مختلف در برخی از این زبان‌ها برای شما دلنشین و خوش‌آوا باشند، نسبت به برخی بی‌تفاوت باشید، و برخی نیز ممکن است برای شما آزاردهنده باشند. به عنوان مثال لحن و اصوات زبان فرانسوی قطعاً با زبان اسپانیایی یکی نیست و روسی با چینی نیز همچنین. به همین ترتیب؛ بسته به نوع زبانِ متکلّمی که این صدا برایش پخش می‌شود، به عنوان مثال صوت و لحن زبان ژاپنی می‌تواند برای متکلّمان زبان بنگالی محبوب و دلنشین باشد، اما برای متکلّمان زبان چینی، برعکس! و چه بسا گاهی با برخی از دستکاری‌ها در تلفظ حروف، سعی در خوش‌آواشدن زبان نیز شده است.به عنوان یک مثال نزدیک؛ در زبان ترکی موسوم به «ترکی استانبولی» به عنوان زبان رسمی کنونی در ترکیه، حروف «ق»، «خ» و «و»(W) تبدیل به «ک» و «ه» و «و» (V) شده‌اند. (خلق: هالک، وَقف: واکیف، خاقان: هاکان، استقلال: استیکلال، خندق: هَندَک، تاریخ: تاریهْ و...) و گفته می‌شود با این تغییرات، زبان ترکی برای برخی مخاطبان خوش‌آواتر شده است! این ویژگی از زبان و نوع صوت و لحن آن که با مباحث روانشناختی و ذهنی در ارتباط است، بی‌گمان در نوع تعامل متکلّمان زبان‌های دیگر، با متکلّمان یک زبان خاص بی‌تاثیر نیست و چه بسا در یک تعامل درازمدت و تاریخی باعث ایجاد خوشایندی و ناخوشایندی، نزدیکی و دوری، و چه بسا «حُبّ و بُغض» و دوستی و دشمنی و تعامل و تقابل باشد؛ ویژگی‌ای که در هر رابطه‌ی بین دو زبان، می‌تواند کاملاً متفاوت باشد. بی‌گمان؛ زبانِ کُردی یا بهتر بگوییم «زبان‌های کُردها» و متکلّمان شاخه‌های متفاوت آن نیز از این قاعده مستثنی نیستند. کُردها در طول تاریخ و در سرزمین اجدادی خود با اقوام و مردمان متفاوت و هر یک با زبان مختلف در تعامل و مجاورت بوده‌اند. بعضاً – چه دلخواه و چه به صورت تحمیلی – میزبان اقوام و زبان‌های دیگر بوده‌اند و گاهی نیز خود مهمان اقوام دیگری شده‌اند. لذا؛ موضوع زبان و لحن و آوای زبانِ کُردها در نوع تعامل و ارتباط همسایگان، میزبان و مهمان با آنها بی‌تاثیر نبوده است. نکته‌ی جالب اینجاست که کُردها در طول تاریخ و در مواجهه و همسایگی با اقوام مختلف، ضمن حفظ زبان خود، زبان بیشتر آنها را فراگرفته‌اند، در حالی که عکس این لزوماً رخ نداده است! در این بین و با توجه به گمانه‌های روانشناختی صوت و لحن مطرح‌شده در بالا، نوع تعامل متکلّمان غیرکُرد با متکلّمان هر یک از شاخه‌های کُردی هم بی‌گمان متفاوت بوده است. به عنوان مثال سوال‌هایی از این دست که: آیا نوع تعامل یک قوم خاص با متکلّمان شاخه‌های مختلف کُردی – کُرمانجی، زازایی و ... - یکی بوده است؟ آیا کیفیت کاربرد زبان از سوی متکلّمان آن تاثیرگذار بوده است؟ آیا تاثیر زبانِ صرفاً شفاهی و محاوره‌ای با اصوات پراکنده، با تاثیر زبان نوشتاری و قاعده‌مند بر متکلّمان زبان‌های دیگر یکی بوده است؟ و این موضوع متکلّمان کُرد را به متکلّمان کدام زبان نزدیکتر نموده است؟ آیا می‌توان گفت، نبود و یا کمبود زبان نوشتاریِ کُردی در زمینه‌ی پذیرش و حبّ و بغض‌های نسبت به کُردها و زبان آنها تاثیرگذار بوده است؟ آیا جنبه‌ی کاربرد زبان در نوع نگاه مخاطب موثر بوده است؟ به عنوان مثال آیا ممکن است کاربرد زبان کُردی در مباحث دینی، برای متکلّمان زبانی دیگر خوشایندتر بوده است، یا کارکرد ادبیِ آن؟*متکلّم: منظور از متکلّم در اینجا کاربران و کسانی هستند که به یک زبان صحبت می‌کنند.(توجه: این مقاله را حدود چهار سال قبل نوشته و در کانال تلگرامی‌ام منتشر کرده بودم) «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Mon, 15 Jan 2024 11:59:58 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-lab%C3%AErenta-cinan-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D9%91%D9%85-tqahdrmnikwm بخش سوم از خوانش رمان کُردی Labîrenta Cinan (به فارسی: هزارتوی اجنّه)لینک بخش دوم (https://vrgl.ir/yCApN)نویسنده‌ی این رمان جذاب «حسنِ مَتِه» (Hesenê Metê) است و به زبان کردیِ کُرمانجی نوشته شده است. موضوع رمان درباره‌ی سرگذشت جوانی پرانرژی است که به تازگی در زمینه تدریس و آموزگاری فارغ‎التحصیل شده است و برای استاجری یا دوران کارآموزی در روستایی که به «روستای دیوانگان» مشهور است، تعیین می‌شود. روستایی که مردمان آن برعکس آموزگاران قبلی، همزبان «ماموستا کَوانوت» (آموزگار کَوانوت) هستند و در ابتدا به گرمی از وی استقبال می‌شود. روستایی که مردمان آن روالی عادی از زندگی روستایی را اما کمی متفاوت‌تر می‌گذرانند و به دلیل برخی رفتارهای ساکنین آنجا به «روستای دیوانگان» مشهور شده است.در ابتدا همه چیز به خوبی پیش می‌رود؛ هم ماموستا کَوانوت از استقبال گرم روستاییان خوشحال است و هم اهالی روستا از وی و همسرش که هر دو همزبان و همتبار آنها هستند. اما ماجرا و کشمکش‌ها از آنجایی شروع می‌شود که ماموستا کَوانوتِ ایده‌آل‌گرا و پرانرژی کم‌کم برخی از رفتارهای آنان را برنمی‌تابد و سعی در اصلاح‌کردن آنها می‌کند.با اینکه تمام رفتارهایی که حسنِ مَتِه در رمانش به آنها می‌پردازد برای خواننده‌ کاملاً آشنا بوده و چه بسا اکثر افرادی که در روستا زندگی کرده‌اند، چنین رفتارها و باورهایی را تجربه کرده‌اند، لیکن وی به جزء یک مورد هیچ اشاره‌ای به جغرافیا و قوم و زبان نمی‌کند.لازم به ذکر است نویسنده رمان خود اهل منطقه «اَرغَنی» دیاربکر بوده و این رمان را در سال 1994 به چاپ رسانده است.این اثر را چند سال قبل در 17 بخش خوانده‌ام و اکنون دوباره اینجا برای علاقه‌مندان بارگذاری می‌کنم «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Mon, 01 Jan 2024 19:47:26 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-lab%C3%AErenta-cinan-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%91%D9%85-onhiagbat8jq بخش دوم از خوانش رمان کُردی Labîrenta Cinan (به فارسی: هزارتوی اجنّه)لینک بخش اول (https://vrgl.ir/0DIP8)نویسنده‌ی این رمان جذاب «حسنِ مَتِه» (Hesenê Metê) است و به زبان کردیِ کُرمانجی نوشته شده است. موضوع رمان درباره‌ی سرگذشت جوانی پرانرژی است که به تازگی در زمینه تدریس و آموزگاری فارغ‎التحصیل شده است و برای استاجری یا دوران کارآموزی در روستایی که به «روستای دیوانگان» مشهور است، تعیین می‌شود. روستایی که مردمان آن برعکس آموزگاران قبلی، همزبان «ماموستا کَوانوت» (آموزگار کَوانوت) هستند و در ابتدا به گرمی از وی استقبال می‌شود. روستایی که مردمان آن روالی عادی از زندگی روستایی را اما کمی متفاوت‌تر می‌گذرانند و به دلیل برخی رفتارهای ساکنین آنجا به «روستای دیوانگان» مشهور شده است.در ابتدا همه چیز به خوبی پیش می‌رود؛ هم ماموستا کَوانوت از استقبال گرم روستاییان خوشحال است و هم اهالی روستا از وی و همسرش که هر دو همزبان و همتبار آنها هستند. اما ماجرا و کشمکش‌ها از آنجایی شروع می‌شود که ماموستا کَوانوتِ ایده‌آل‌گرا و پرانرژی کم‌کم برخی از رفتارهای آنان را برنمی‌تابد و سعی در اصلاح‌کردن آنها می‌کند.با اینکه تمام رفتارهایی که حسنِ مَتِه در رمانش به آنها می‌پردازد برای خواننده‌ کاملاً آشنا بوده و چه بسا اکثر افرادی که در روستا زندگی کرده‌اند، چنین رفتارها و باورهایی را تجربه کرده‌اند، لیکن وی به جزء یک مورد هیچ اشاره‌ای به جغرافیا و قوم و زبان نمی‌کند.لازم به ذکر است نویسنده رمان خود اهل منطقه «اَرغَنی» دیاربکر بوده و این رمان را در سال 1994 به چاپ رسانده است.این اثر را چند سال قبل در 17 بخش خوانده‌ام و اکنون دوباره اینجا برای علاقه‌مندان بارگذاری می‌کنم «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Mon, 01 Jan 2024 19:42:42 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-lab%C3%AErenta-cinan-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-w8ssglwmuk5t بخش اول از خوانش رمان کُردی Labîrenta Cinan (به فارسی: هزارتوی اجنّه)نویسنده‌ی این رمان جذاب «حسنِ مَتِه» (Hesenê Metê) است و به زبان کردیِ کُرمانجی نوشته شده است. موضوع رمان درباره‌ی سرگذشت جوانی پرانرژی است که به تازگی در زمینه تدریس و آموزگاری فارغ‎التحصیل شده است و برای استاجری یا دوران کارآموزی در روستایی که به «روستای دیوانگان» مشهور است، تعیین می‌شود. روستایی که مردمان آن برعکس آموزگاران قبلی، همزبان «ماموستا کَوانوت» (آموزگار کَوانوت) هستند و در ابتدا به گرمی از وی استقبال می‌شود. روستایی که مردمان آن روالی عادی از زندگی روستایی را اما کمی متفاوت‌تر می‌گذرانند و به دلیل برخی رفتارهای ساکنین آنجا به «روستای دیوانگان» مشهور شده است.در ابتدا همه چیز به خوبی پیش می‌رود؛ هم ماموستا کَوانوت از استقبال گرم روستاییان خوشحال است و هم اهالی روستا از وی و همسرش که هر دو همزبان و همتبار آنها هستند. اما ماجرا و کشمکش‌ها از آنجایی شروع می‌شود که ماموستا کَوانوتِ ایده‌آل‌گرا و پرانرژی کم‌کم برخی از رفتارهای آنان را برنمی‌تابد و سعی در اصلاح‌کردن آنها می‌کند.با اینکه تمام رفتارهایی که حسنِ مَتِه در رمانش به آنها می‌پردازد برای خواننده‌ کاملاً آشنا بوده و چه بسا اکثر افرادی که در روستا زندگی کرده‌اند، چنین رفتارها و باورهایی را تجربه کرده‌اند، لیکن وی به جزء یک مورد هیچ اشاره‌ای به جغرافیا و قوم و زبان نمی‌کند.لازم به ذکر است نویسنده رمان خود اهل منطقه «اَرغَنی» دیاربکر بوده و این رمان را در سال 1994 به چاپ رسانده است.این اثر را چند سال قبل در 17 بخش خوانده‌ام و اکنون دوباره اینجا برای علاقه‌مندان بارگذاری می‌کنم «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Mon, 01 Jan 2024 14:23:52 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%DA%95%DB%86%D9%85%DB%95%D9%86-%DA%AF%DB%95%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%88%DB%8E%DA%98%DB%95-s4f404w6fpvn پشتی ده‌مه‌که‌ درێژ ئا سه‌رگه‌ردانیێ ناڤبه‌را شێوه‌کاری، ئاکتۆری، سترانبێژی و ڕه‌قسینێ و پشتی ده‌رباسکرنا گه‌ڵه‌ک تێکچوونێن دژوار و پشتشکێن، سه‌رێ ئاخر من به‌رێ خوه‌ دا وێژه‌یێ، کو ل ڤێ دنیایێ په‌ناگه‌ها هه‌ری داوی یه‌ بۆ که‌سێن سه‌وداسه‌ر کو نزانن ل کو ئاش و ئارام ببن. ڕۆمەن گەری «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Sun, 24 Dec 2023 19:13:44 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D9%88%D9%87-%DA%A9%D9%88%D9%88-%DA%A9%D9%88%DB%8E%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8E%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%88%D9%86-kgfvcfoxvrbm وه‌کوو کوێستانی بێستوون، دایمه سه‌رم به ته‌مهته‌عجوب له یار ده‌مینم، ده‌رحه‌ق من مه‌یلی که‌مهیارم ئیجازه‌م بدا، ماچ که‌م ئه‌‍و لێو و ده‌مهگه‌وهه‌رێ گیان گه‌وهه‌رێ، سینگت حه‌وزی که‌وسه‌رێخۆشتر له ئاوی زه‌مزه‌م جوانێ، حه‌جاجی ده‌چنه سه‌رێداوای دوو ماچم لێ کرد، وەقت بوو ئابروم به‌رێوه‌کوو کوێستانی بێستوون ئه‌وا سه‌رم خال‌خالهله چه‌رخی داوی گه‌ردوون، دلم ده‌کا سکالاعه‌شقی قه‌د و بالای بووم، خوین‌شیرین و چاوی کاڵهگه‌وهه‌رێ ماڵم گه‌وهه‌رێ، سینگت حه‌وزی که‌وسه‌رێخۆشتر له ئاوی زه‌مزه‌م، حه‌جاجی ده‌چنه سه‌رێداوای دوو ماچم لێ کرد، نزیک بوو ئابروم به‌رێخۆ من کوێستانی له‌ند نیم، بینم کارگ و که‌مایهسه‌یر و سه‌فایه ساز که‌م، له بۆ چاوی له‌یلایهله‌وه‌ته‌ی ئه‌و ژنه‌م دیوه جوانه، قەت که‌سم وه ‌بیر نایهگەوهەر گەوهەر گەوهەرێ، سینگت حه‌وزی که‌وسه‌رێله گه‌ل یار قه‌ولمان به‌ستووه به‌هار، بچینه «کانیا ‌قه‌مته‌رێ»ئاورت له من به‌رداوه، خوێنت مژیم ئه‌سمه‌رێخۆ من کوێستانی له‌ند نیم، بینم کارگ و ریواسانهیچ من کارخانه‌جات نیم، دامدانین بو قسه‌و باسانعاشقی دوو چاوی جوانم، ده‌یرفینم سووک و ئاسانگه‌وهه‌رێ ماڵم گه‌وهه‌رێ، سینگت حه‌وزی که‌وسه‌رێخۆشتر له ئاوی زه‌مزه‌م، حه‌جاجی ده‌چنه سه‌رێداوای ماچێکم لێ کرد، وەقت بوو ئابروم به‌رێ «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Mon, 09 Jan 2023 18:07:22 +0330 https://virgool.io/@bqewiendam/%D9%BE%D9%87-%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%98%D9%87-%DA%95%D9%88%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%87-%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%B1-%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B9-sro0tkopquy3 په‌رده‌ ژه‌ ڕوو داوه‌شاند هات وه‌ م را کر وداع                       ده‌ست ب داو هلوه‌شاند هات وه‌ م را کر وداعجاره‌کێ ئه‌ز بێ‌هه‌ڤال گۆ په‌ ته‌ مێڤان ده‌بم                 چه‌ره‌ ڤه‌ده‌رکه‌ت ژه‌ مال هات وه‌ م را کر وداعئه‌ز خوه‌ له‌ وێ مات بووم ئه‌و خوه‌ هولستیا و چووتا ک مولاقات بووم هات وه‌ م را کر وداعسورمه‌ له‌ چاڤێنه‌ مه‌ست، مه‌ست ژه‌ جاما ئه‌له‌ست                 ده‌ستیه‌کە گول ب ده‌ست هات وه‌ م را کر وداع«ئبن غه‌ریبۆ» نگار بر ژه‌ م هووش و قه‌رار            چاڤبه‌له‌کا* پڕ خومار هات وه‌ م را کر وداعهه‌لبه‌ست: ئبن غه‌ریب (خۆراسان - سه‌دسالا ۱۸ئان)__________________* تێبینی: ئه‌ڤ په‌یڤا «چاڤبه‌له‌ک» د به‌رهه‌ما سه‌ره‌که‌ دا وه‌ک نێرزا هاتیه‌ بکارانین (چاڤبه‌له‌کێ) «برات قوی‌اندام» «برات قوی‌اندام» Fri, 23 Dec 2022 18:59:01 +0330