https://virgool.io/feed/@drehsantaheri ▫️ دکتری تخصصی روابط بین‌الملل و استادیار دانشگاه ▫️عضو هیات‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان ▫️️مشاور ارتباطات و برند fa 2026-06-17 09:39:05 https://files.virgool.io/upload/users/4149125/avatar/mproX6.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@drehsantaheri https://virgool.io/@drehsantaheri/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-euzdbtzyueqk دهه‌ها است که صنعت فولاد ایران به عنوان نماد خودکفایی ملی شناخته می‌شود؛ اما آیا روابط‌عمومی این صنعت نیز همگام و هم‌طراز با این جایگاه پیش رفته است؟چالش‌های فراروی روابط‌عمومی صنعت فولاد ایران | گفت‌و‌گوی نبض بازار با دکتر احسان طاهری حاجی وندبه گزارش نبض بازار، در جهانی که ابزار‌های ارتباطی هر روز پیچیده‌تر می‌شوند، مدیریت تصویر بیرونی یک صنعت حیاتی مانند صنعت فولاد، نیازمند شناخت دقیق و علمی چالش‌های فراروی روابط‌عمومی آن و بررسی راهکار‌هایی برای برون‌رفت از آن چالش‌ها است. به جهت بررسی نقش نهاد روابط عمومی در صنایع فولاد و کارکرد این نهاد در دوره‌های بحرانی این صنعت، گفتگو کردیم با احسان طاهری حاجی وند، کارشناس حوزه‌ ارتباطات و روابط‌عمومی‌های صنعت فولاد و استاد دانشگاه، که در ادامه مشروح آن را می‌خوانیم: اساساً روابط‌عمومی صنعت فولاد چه تفاوتی با روابط‌عمومی دیگر صنایع دارد؟«قبل از هرچیز لازم می‌دانم به این مسأله اشاره داشته باشم که روابط‌عمومی در صنعت فولاد ایران، برای این‌که به جایگاه ارزشمند کنونی‌اش برسد، راه صعب‌العبور و پرفراز و نشیبی را پیموده است و در عین حال، دستاورد‌های حاصله، مرهون تلاش‌های چهره‌های متعدد و بعضا نام‌آشنایی است که همواره با دغدغه‌ تحول و تعالی به فعالیت در این حوزه اشتغال یافته‌اند. قضاوت کلی درباره چالش‌ها و نقاط قابل بهبود روابط‌عمومی در صنعت فولاد، آن هم در عرصه‌ای که بازیگران بزرگ و پیشتاز در کنار فولادسازان نوپا و شرکت‌های فولادی کوچک‌مقیاس بخش خصوصی در حال فعالیت‌اند، کار آسانی نیست. پر واضح است که سهم فولادسازان بزرگ در این عرصه همواره پررنگ‌تر و بیشتر بوده است و اکنون نیز وضعیت بهتری نسبت به سایرین دارند؛ برای پاسخ به سؤال شما شاید لازم باشد کمی به «زمین خاصِ بازی روابط‌عمومی در صنعت فولاد» اشاره کنم. درست است که روابط‌عمومی همه‌جا روابط‌عمومی است و یک طیف ثابتی از ماموریت‌ها و وظایف را برعهده دارد؛ اما واقعیت این است همین روابط‌عمومی وقتی در صنعت بزرگی مثل فولاد می‌خواهد کار کند، اقتضائات و شرایط منحصر به فردی را تجربه می‌کند.صنعت فولاد با طیف وسیعی از ذینفعان سروکار دارد که هرکدام نیاز‌های ارتباطی خاص خود را دارند. به عنوان مثال این صنعت به دلیل نقش فولاد در امنیت ملی و اقتصاد کلان با «دولت و نهاد‌های حاکمیتی»، به دلیل سرمایه‌بَر بودن با «سهامداران و سرمایه‌گذاران متعدد»، به دلیل کاربرد چندگانه با «مشتریان صنعتی مختلف(مانند خودروسازان، سازندگان لوازم خانگی و پیمانکاران)»، به دلیل تأثیرات زیست‌محیطی و اشتغال‌زایی با «جوامع محلی و پیرامونی»، به دلیل حساسیت بالای این صنعت به اخبار اقتصادی و صنعتی با «رسانه‌های تخصصی و عمومی» و به لحاظ نگرانی‌های مرتبط با آلایندگی و شرایط کار با «سازمان‌های زیست‌محیطی و حقوق شهروندی و بشری» سروکار دارد که روابط‌عمومی باید برای ارتباط با هر کدام از آن‌ها برنامه‌ریزی‌های منحصر به فردی داشته باشد.حساسیت بالای این صنعت به مسائل اقتصادی و سیاسی خصوصاً تعرفه‌ها و تحریم‌ها، چالش‌های زیست‌محیطی، ناترازی انرژی و بحران اعتبار نزد افکار عمومی، پیچیدگی‌های فنی و تکنولوژیک و بحران‌های کارگری باعث شده تا در مقایسه با روابط‌عمومی صنایع دیگر، روابط‌عمومی فولاد پیچیده‌تر، فنی‌تر و پرچالش‌تر به شمار آید و راهبری و پیشبرد آن نیازمند ترکیبی از مهارت‌های مدیریتی، فنی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و رسانه‌ای و... باشد. شاید این تمثیل سخن دقیق و درستی نباشد ولی برای اینکه ذهن انسان را به واقعیت نزدیک کند بد نیست: اگر روابط عمومی در دیگر صنایع را همچون چتری بدانیم که گاه به گاه در برابر باران مشکلات گشوده می‌شود، در صنعت فولاد این چتر باید همیشه باز باشد؛ چرا که اینجا با توفانی همیشگی روبروییم. تصور کنید شرکتی فولادی تنها چند روز بدون یک روابط عمومی کارآ و مؤثر به کار خود ادامه دهد: اخبار نادرست مانند زنجیره‌ای از بمب‌های رسانه‌ای یک به یک عمل کرده، به سرعت صدایشان در می‌آید. به فاصله‌ کوتاهی شاهد ترک برداشتن اعتماد سرمایه‌گذاران خواهیم بود، اعتراضات کارگری شعله‌ور می‌شود و این دومینو آنقدری به پیش می‌رود که خیال می‌کنم شاید در میان‌مدت یا بلندمدت، کیفیت محصول تولیدی نزد اذهان عمومی و مشتریان نیز زیر سؤال برود! کمی اغراق چاشنی‌اش کردم اما واقعیت این است که هرگونه نادیده‌انگاری در اهمیت و ضرورت فعالیت‌های روابط عمومی در صنعت فولاد، مانند سوراخ کردن کشتی در وسط اقیانوس است. ناپدید شدن آن قطعی، اما زمان آن نامعلوم خواهد بود.بار‌ها عرض کرده‌ام: «شهرت» مهم‌ترین سرمایه و دارایی یک سازمان است! ممکن است به‌دست‌آوردن آن ۲۰ سال به طول انجامد و ازدست‌دادن آن تنها در چند لحظه اتفاق افتد. در جهان امروز که قطره‌ اطلاعاتِ نادرست به امواج خروشانی تبدیل می‌شود که حتی غول‌های صنعتی را به اعماق می‌کشاند؛ عصری که اعتبار، سریع‌تر از فولاد ذوب می‌شود، زمان ورشکستگی اعتباری نه قابل پیش‌بینی است و نه قابل جبران. بنابراین شهرت- این سرمایۀ ارزشمند و دارایی گران‌ب‌ها، نیازمند محافظت و پاسداری است و این وظیفه‌ی مهم بر عهده‌ی روابط‌عمومی قرار گرفته است. »به نظر شما عمده‌ترین چالش‌هایی فراروی روابط‌عمومی صنعت فولاد چیست و چه راهکار‌هایی برای فائق‌آمدن بر هر یک از آن‌ها وجود دارد؟«چالش‌های متنوع و متعددی فراروی فعالیت روابط‌عمومی‌های صنعت فولاد وجود دارد که طبیعتا طرح و بررسی همه‌ آن‌ها فراتر از این مجال است. با این حال من چند نکته در خصوص نقاط قابل بهبود روابط‌عمومی در این صنعت که در حال حاضر به ذهنم متبادر می‌شود را مورد اشاره قرار می‌دهم. حتماً می‌شود بیشتر از این‌ها وارد جزئیات شد و موارد مختلفی را هم مورد بررسی قرار داد. خصوصاً که بعضی موارد از جمله کم‌کاری ما در حوزه‌ ارتقای روابط بین‌المللی خودش اساس می‌تواند یک موضوع مستقل برای گفت‌و‌گو باشد که از ورود به این‌گونه از موضوعات خودداری می‌کنم.به عقیده‌ من برخی چالش‌های فراروی فعالیت روابط‌عمومی‌های صنعت فولاد شامل نداشتن جایگاه سازمانی مناسب، گفتمان‌ساز نبودن، عدم همگامی با تحولات مدرن، تبدیل‌شدن روابط‌عمومی به تدارکاتچی و غفلت از افکارسنجی بوده است. البته برخی از این چالش‌ها، در واقع نقاط ضعف و قابل بهبود ما است که بیشتر درباره‌ آن صحبت می‌کنیم. اول) روابط‌عمومی در صنعت فولاد فاقد جایگاه سازمانی مورد نیاز خود استروابط‌عمومی در اکوسیستم فولادی ایران، علی‌رغم پیشرفت‌ها و دستاورد‌های متعددی که به دست آورده اما همچنان فاقد جایگاه سازمانی مناسب برای اجرای وظایف استراتژیک خود است. اگر بخواهم کمی شفاف‌تر بگویم: جایگاه سازمانی روابط‌عمومی در اغلب شرکت‌های بزرگ فولادسازی همچنان در سطح یک مدیریت مانده و ما اگر می‌خواهیم روابط‌عمومی، از یک واحد اجرایی یا پشتیبانی به یک شریک استراتژیک در هدایت سازمان تبدیل شود، لازم است این جایگاه، اصطلاحاً به سطح C-suite ارتقا یافته و به یک معاونت تبدیل شود.البته همان‌طور که اهل فن می‌دانند ارتقای جایگاه سازمانی روابط‌عمومی، صرفاً یک تغییر عنوان نخواهد بود؛ بلکه به معنای حضور مستقیم و بیشتر روابط‌عمومی در حلقه‌ی اول و اصلی تصمیم‌گیری‌ها، امکان اثرگذاری بی‌واسطه بر جهت‌گیری‌های سازمان، ارتقای ماموریت، اختیارات و بودجه، تقویت قدرت رایزنی این واحد خصوصاً در مراودات بیرونی و دسترسی‌های بیشتر خصوصاً در موقع بحران‌ها است. »دوم) روابط‌عمومی‌ها گفتمان‌ساز نیستند!صنعت فولاد در تقاطع اقتصاد و تمدن‌سازی قرار دارد و تبدیل فولاد از یک «کالای صنعتی» به یک «مفهوم تمدنی» و «نماد مقاومت اقتصادی» و نیز از یک «آلاینده محیط زیست» به «پیشران توسعه پایدار» کاری است که باید به مدد گفتمان‌ها(Discourse) انجام شود. منظور از گفتمان‌ها توصیف این صنعت یا انتقال اطلاعات نیست؛ بلکه گفتمان‌ها در حقیقت به مردم و رسانه‌ها می‌آموزند که به فولاد از چه زاویه‌ای و چگونه نگاه کنند و به چه صورتی درباره‌ آن بیندیشند.روابط‌عمومی با گفتمان‌سازی، می‌تواند صنعت فولاد را نزد مردم از یک بخش اقتصادی به یک ضرورت ملی تبدیل کند. این کار از طریق ساختاردهی به فهم جمعی و جهت‌دهی به نوع اندیشیدن افکار عمومی و مدل گفت‌و‌گوی مردم درباره‌ فولاد، صورت می‌گیرد.در عصر اقتصاد‌های گفتمان‌محور که بخش قابل توجهی از ارزش برند صنایع آن‌ها از «گفتمان‌های مسلط» آنان در فضای عمومی ناشی می‌شود و نه لزوماً کیفیت محصولاتشان، صنایعی پیشتاز خواهند بود که نه فقط فولاد بلکه گفتمان هم تولید کنند. لازم است به این مسأله توجه ویژه داشته باشیم که تولید هر تن فولاد بدون گفتمان‌سازی مناسب، به تصویر صنعت در ذهن مردم لطمه می‌زند.اگر بخواهم بحثم را با ذکر مثال‌هایی عرض کنم، یکی این است که روابط‌عمومی‌های صنعت فولاد، با راه‌اندازی کمپین‌ها و انتشار تولیدات محتوایی و تبلیغی مختلف، می‌توانند گفتمان «فولاد، زیربنای تمدن» را طرح و نقش این صنعت در توسعه شهری، حمل و نقل و انرژی را برای مردم و رسانه‌ها روشن‌ساخته، آن‌ها را به زاویه‌ی دیدی دعوت کنند که با کارگران خطوط تولید فولاد، هم‌قصه شده و تولید هر متر اسلب را داستان یک زندگی بهتر برای خودشان بدانند!گفتمان‌ها این ظرفیت را دارند که حتی سیاست‌گذاران را وادار به بازتعریف جایگاه صنعت فولاد کنند! به عنوان نمونه، روابط‌عمومی‌ها با طرح گفتمان «صنعت فولاد، خط مقدم اقتصاد مقاومتی»، می‌توانند پیوند فولاد با مفاهیمی همچون استقلال صنعتی، مقاومت در برابر تحریم‌ها و توسعه زیرساخت‌های دفاعی را نشان داده و صنعت فولاد را به مرکز گفت‌و‌گو‌های ملی تبدیل کنند.این گفتمان‌ها می‌تواند در زمینه‌ موضوعات مختلفی از جمله «فولاد و عدالت نسلی(آیا صنعت فولاد امروزی، منابع را از نسل‌های آینده گرفته؟ )»، «صنعت ۴. ۰ در فولاد»، «اقتصاد کم‌کربن»، «اقتصاد چرخشی» و... نیز مطرح شده و در دستور کار روابط‌عمومی‌های صنعت فولاد قرار گیرد.سوم) همگام با تحولات مدرن حرکت نکرده‌ایم!بخواهیم یا نخواهیم، بپذیریم یا نپذیریم، ما در آستانه یک تحول هوشمند در ارتباطات قرار داریم و روابط‌عمومی صنعت به ویژه صنایع فولادی، یا باید سوار بر موج تکنولوژی‌های مدرن شود یا همچنان اسیر سنت مانده، هر روز از نقش‌آفرینی و کارایی‌اش در شرکت‌ها کاسته شود.در حالی که جهان به سمت هوش مصنوعی، کلان داده‌ها و سیستم‌های یکپارچه مدیریتی پیش می‌رود، ما هنوز مناسبات خود در روابط‌عمومی را با این مقولات مدرن تعریف نکرده‌ایم. به عنوان مثال، هوش مصنوعی می‌توانست چشم بینا و گوش شنوای روابط‌عمومی در تحلیل رفتار ذی‌نفعان باشد، اما این فرصت طلایی تاکنون نادیده گرفته شده است.چهار) از افکارسنجی در روابط‌عمومی غافل بوده‌ایم!یکی از وظایف، اختیارات و ابزار‌های مهم روابط‌عمومی که نقش مهمی در مدیریت خوش‌نامی برند و سازمان دارد، افکارسنجی است. ظرفیتی ویژه و استراتژیک که می‌توانست با داده‌هایی که در اختیار هیئت‌مدیره و مدیریت ارشد سازمان قرار می‌دهد، «قطب‌نمای استراتژیک» یک شرکت فولادسازی در اکوسیستم فولاد کشور باشد، که البته ما از آن غلفت کرده‌ایم و امروزه وقتی از افکارسنجی سخن به میان می‌آید، این حوزه‌ ارزشمند و راهبردی متأسفانه به پاره‌ای از نظرسنجی‌ها و پرسشنامه‌های صوری که در صدر گزارشات عملکرد سالیانه جای خوش کرده‌اند تقلیل می‌یابد.آیا ارتقای جایگاه سازمانی روابط‌عمومی به سطح معاونت، با وجود برخی ذهنیت‌های سنتی در خصوص اهمیت و کارکرد این واحد، امری واقع‌بینانه است؟«در واقع همه‌چیز به میزان بلوغ سازمانی و اراده و بلندپروازی مدیران و اعضای هیئت‌مدیره‌ شرکت‌ها در اکوسیستم فولادی کشور وابسته است. سازمانی که جایگاه روابط‌عمومی خود را به سطح معاونت ارتقا می‌دهد دارد این پیام را به بیرون منعکس می‌کند که به سطح بالاتری از بلوغ سازمانی رسیده و هیئت‌مدیره و مدیریت ارشد آن، «اعتبار» را هم‌سنگ «سود» می‌دانند؛ اراده‌ای جدی برای تحول در جایگاه، نقش و اثربخشی روابط‌عمومی دارند و سهم بیشتری از جهان در هم تنیده و ارتباطی کنونی می‌خواهند.روابط‌عمومی بزرگترین مجتمع‌های صنعتی فولادساز ایران در حالی هنوز در سطح یک مدیریت مانده که امروزه بسیاری از استارتاپ‌های نام‌آشنای اکوسیستم اقتصاد دیجیتال ایران که در مقایسه با فولادسازان، سهم بسیار کمتری در تولید سود ناخالص داخلی داشته و در اغلب موارد سود خالص سالیانه آن‌ها گاهی به یک‌صدم سود شرکت‌های بزرگ فولادی کشور نیز نمی‌رسد، صاحب یک معاونت با عناوین مختلفی از جمله «معاونت ارتباطات» هستند.واقعیت این است که هدف از طرح این مسأله، یک رقابت سازمانی برای ارتقای جایگاه نیست و خواهیم دید که روابط‌عمومی در نسل آینده‌ شرکت‌های پیشروی جهان چه جایگاه و ساختاری خواهد داشت؛ هدف اصلی درواقع پیشنهاد بررسی ابعاد مختلف این مسأله و مطالعه‌ به‌روزترین نمونه‌های بین‌المللی و بنچ‌مارک کردن ساختاری بر اساس وضعیت و نیاز‌های داخلی است. » آیا نمونه‌های موفق داخلی از گفتمان‌سازی در صنعت فولاد داریم؟بله، روابط‌عمومی‌های اکوسیستم فولادی ایران بعضا تجارب به ثمر نشسته‌ای دارند که نشان می‌دهد خوشبختانه فعالیت در زمینه‌ گفتمان‌سازی در صنعت فولاد ثمربخش خواهد بود. یکی از گفتمان‌هایی که این صنعت در تثبیت آن نزد افکار عمومی و ذی‌نفعان خویش تاحدود زیادی موفق عمل کرده است، گفتمان‌های مرتبط با مسئولیت‌های اجتماعی است.از نگاه شما، ما فرصت‌های زیادی را نیز به دلیل عدم همگامی با تحولات مدرن از دست داده‌ایم؟ درست است؟«حتماً همینطور است؛ ماحصل عدم همگامی ما با تحولات مدرن، کندی ما در واکنش به بحران‌ها، عدم توانایی‌مان در پیش‌بینی تحولات بازار و از دست‌دادن فرصت‌های ارتباطی طلایی بوده است. هوش مصنوعی به ما نشان داد که الگوریتم‌ها، داده‌ها و تحلیل آن‌ها چه نقش مهمی در استیلای بر رقبا دارد و به همین دلیل باید پذیرفت که آینده از آن روابط‌عمومی‌هایی است که داده‌ها را به دانایی و دانایی را به تصمیم تبدیل می‌کنند. روابط‌عمومی نباید تدارکاتچی باشد. حجم بالای کار‌ها و تعداد کم سرمایه‌انسانی در اختیار، که ناشی از قوانین سخت و دست و پا گیر سنتی در جذب و استخدام است، باعث شده تا روابط‌عمومی در صنعت فولاد خصوصاً در شرکت‌ها و فولادسازان بزرگ، به جای این‌که به مرکزی راهبردی برای مدیریت خوشنامی برند، محصول و سازمان تبدیل شود به یک واحد خدمات فرهنگی تنزل یابد که هر روز مشغول برگزاری رویداد‌های پی در پی است.واقعیت این است که روابط‌عمومی در صنعت فولاد باید «معمار اعتبار سازمان» و «مدیر تنظیم ارتباطات استراتژیک با ذی‌نفعان» باشد، نه برگزارکننده و تدارکاتچی صِرف مراسم‌ها و رویداد‌ها. سرگرم کردن روابط‌عمومی به برگزاری پی در پی رویداد‌های اجرایی، روابط‌عمومی را از ماموریت مهم پیشگیری از بحران‌ها بازمی‌دارد و آن را به یک واحد واکنشی در سازمان تبدیل می‌کند. این مسأله هم‌چنین جایگاه روابط‌عمومی را به عنوان مشاور اعتبار سازمان، مخدوش کرده و به حاشیه میراند.در عصر اقتصاد مبتنی بر اعتماد، روابط‌عمومی صنعت فولاد باید پایشگر انتظارات ذی‌نفعان و سازمان‌دهنده گفت‌وگوی صنعت با جامعه باشد. به عبارت دیگر، اعتمادسازی در صنعت فولاد، محصول دیالوگ مستمر روابط‌عمومی با سهامداران است و تمرکز این واحد بر کمّیت رویداد‌ها به جای کیفیت ارتباطات، سرمایه‌گذاری روی اعتماد و برند شرکت‌های فولادی را به هزینه‌ای بی‌بازده تبدیل می‌کند. » آیا مدیران ما حاضرند نتایج افکارسنجی که ممکن است حاوی گزارشات و داده‌های منفی نیز باشد را بپذیرند؟«واقعیت این است که برخی از مدیران ما، از پذیرش واقعیات منفی و یا مواجهه با اخبار منفی گریزانند و افکارسنجی را امری ذاتاً محرک اضطراب و نگرانی‌های کاذب می‌بینند. می‌پذیرم که یکی از دلایل عدم پیشرفت روابط‌عمومی در حوزه‌ افکارسنجی، فقدان آمادگی و مهارت‌هایی است که می‌بایست مدیران ارشد شرکت‌ها در پذیرش شرایط و وقایعِ بدون روتوش- که در کف خیابان و شهر جاری است- از آن برخوردار باشند. به هر ترتیب چیزی که من می‌دانم این است که هرگونه تصمیم‌گیری بدون یک افکارسنجی علمی، مانند رانندگی با چشمان بسته خواهد بود و سؤال اساسی این است: در صورت بروز سانحه چه کسی مسئول تصادف خواهد بود؟ ! می‌دانیم که روابط‌عمومی باید با ارائه گزارش‌های تحلیلی از افکار سهامداران، کارکنان و جامعه، «پل ارتباطی بین واقعیت و راهبرد» باشد ولی متأسفانه این مسئولیت خطیر به گزارش‌های اداری سطحی محدود شده است و این در حالی است که عدم درک انتظارات جامعه محلی، مشتریان و سرمایه‌گذاران، ریسک بحران‌های اعتباری را افزایش می‌دهد. بدون افکارسنجی، روابط‌عمومی تنها در مواجهه با بحران‌ها فعال می‌شود، نه پیش از وقوع آن‌ها! بیش از هرزمان دیگری به این مسأله اعتقاد دارم که روابط‌عمومی یا باید داده‌محور شود، یا به حاشیه‌ای فراموش‌شده در ساختار سازمانی تبدیل خواهد شد. داده‌های افکار عمومی، سوخت موتور تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه است و به نظرم مدیران ارشد شرکت‌ها در اکوسیستم فولادی ایران باید انتخاب کنند: یا روابط‌عمومی را به عنوان چیزی شبیه یک ردیاب هوشمند تحولات اجتماعی تجهیز کنند، یا در بلندمدت، هزینه‌های گزاف بی‌اعتمادی عامه و تصمیم‌های اشتباه را تقبل نمایند. فقدان سیستم‌های سازمان‌یافته برای سنجش افکار عمومی(مانند پیمایش‌های منظم، پنل‌های ذی‌نفعان یا پلتفرم‌های هوش مصنوعی) باعث شده روابط‌عمومی در تاریکی گام بردارد و به حدس‌وگمان اکتفا کند! انتظار می‌رود روابط‌عمومی در اکوسیستم فولادی کشور، با راه‌اندازی یک واحد تخصصی با ابزار‌های کمی و کیفی(مثل نظرسنجی‌های دیجیتال، تحلیل شبکه‌های اجتماعی و مصاحبه‌های کیفی و عمقی) گزارش‌های دوره‌ای به هیئت‌مدیره و مدیریت ارشد سازمان ارائه دهد و در نهایت بتواند داده‌های افکار عمومی را به داشبورد‌های تصمیم‌گیری برای مدیریت ارشد شرکت‌ها اضافه نماید. » احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand Sat, 16 Aug 2025 20:31:36 +0330 https://virgool.io/@drehsantaheri/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3%DB%8C-jhj7d38jnhot در دنیای پرشتاب و رقابتی بازارهای مالی، به‌ویژه بازار سرمایه ایران که با پیچیدگی‌های ساختاری، نوسانات اقتصادی و تنوع بازیگران مواجه است، برندسازی دیگر صرفاً یک ابزار بازاریابی نیست؛ بلکه یک تصمیم استراتژیک برای خلق ارزش پایدار به شمار می‌رود. در این میان، کارگزاری‌ها، سایر نهادهای مالی و ناشران فعال در این عرصه، با چالش‌هایی نظیر اعتمادسازی، تمایز در خدمات و جذب سرمایه‌گذاران مواجه‌اند. برندسازی، به‌عنوان فرآیندی جامع که هویت، اعتبار و ارتباطات یک سازمان را شکل می‌دهد، می‌تواند نقشی محوری در پاسخ به این چالش‌ها ایفا کند. واحدهای برندینگ و روابط‌عمومی، به‌عنوان بازوهای اجرایی این فرآیند، نه‌تنها در ارتقای تصویر بیرونی سازمان مؤثرند، بلکه در خلق ارزش مالی و غیرمالی برای ذی‌نفعان، از سهامداران گرفته تا مشتریان و جامعه، نقش‌آفرینی می‌کنند.برندسازی در بازار سرمایه؛ کلید خلق ارزش پایدار برای بازیگران بورسی | یادداشت از دکتر احسان طاهری حاجی ونددر همین راستا در گفت‌و‌گوی شهر بورس با احسان طاهری حاجی وند استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی و از استراتژیست‌های برند و کارشناسان حوزه ارتباطات، به بررسی نقش برندسازی در بازار سرمایه ایران پرداخته‌ایم و از وی پرسیده‌ایم چرا بازیگران این بازار باید به سمت برندسازی حرکت کنند و چگونه واحدهای برندینگ و روابط‌عمومی می‌توانند به‌عنوان کنشگرانی فعال اقدام به خلق ارزش کنند؟ مشروح این مصاحبه را در زیر می‌خوانید: لطفا در ابتدا بفرمائید چرا برندسازی برای بازیگران بازار سرمایه ایران، به‌ویژه کارگزاری‌ها و شرکت‌های بورسی، یک ضرورت استراتژیک محسوب می‌شود؟واقعیت آن است که امروزه برندسازی در بازار سرمایه ایران، فراتر از یک فعالیت صوری یا پروسه‌ای تشریفاتی، به یک ضرورت استراتژیک تبدیل شده است که ریشه در ویژگی‌های خاص این بازار دارد. اگر بخواهم به برخی ویژگی‌های خاص این بازار اشاره کنم باید بگویم بازار سرمایه ایران با سطح بالایی از عدم‌تقارن اطلاعاتی مواجه است. سرمایه‌گذاران، به‌ویژه سرمایه‌گذاران خُرد، اغلب با دشواری در ارزیابی اعتبار و عملکرد شرکت‌ها و کارگزاری‌ها روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، یک برند قوی، با ایجاد هویتی شفاف و قابل‌اعتماد، می‌تواند این شکاف اطلاعاتی را پر کند و به‌عنوان یک سیگنال کیفی عمل کند که ریسک ادراکی سرمایه‌گذاران را کاهش می‌دهد.ویژگی دوم بازار سرمایه ایران، رقابت فزاینده در میان کارگزاری‌ها و شرکت‌های بورسی است که تمایز را به یک چالش کلیدی تبدیل کرده است. در بازاری که خدمات پایه(مانند معاملات سهام یا ارائه گزارش‌های تحلیلی) به‌سرعت به چیزی شبیه یک کامودیتی تبدیل می‌شوند، برندسازی می‌تواند عاملی متمایزکننده باشد. به‌عنوان مثال، کارگزاری‌ای که با یک برندسازی خوب، خود را به‌عنوان «رهبر نوآوری در خدمات دیجیتال» نزد افکار عمومی معرفی می‌کند، نه‌تنها مشتریان جدید جذب می‌کند، بلکه وفاداری مشتریان فعلی را نیز تقویت می‌کند.ویژگی سوم بازار سرمایه ایران تاثیرپذیری از «بحران‌های اعتماد» است. برندسازی به بازیگران بازار سرمایه کمک می‌کند تا با بحران‌های اعتماد مقابله کنند. تجربه‌هایی مانند نوسانات شدید شاخص بورس در سال‌های اخیر نشان داده است که اعتماد عمومی به نهادهای مالی شکننده است. این جا است که یک برند معتبر، که بر پایه ارزش‌هایی مانند شفافیت، مسئولیت‌پذیری و تعهد به ذی‌نفعان ساخته شده باشد، می‌تواند به‌عنوان سپری در برابر این بحران‌ها عمل کرده و ارزش بلندمدت سازمان را حفظ کند.واحدهای برندینگ و روابط‌عمومی چگونه می‌توانند در خلق ارزش مالی و غیرمالی برای این بازیگران نقش‌آفرینی کنند؟واحدهای برندینگ و روابط‌عمومی به‌عنوان بخشی از ساختار و پیکره‌ی بازیگران بازار سرمایه ایران، اگر به‌صورت تخصصی، هدفمند و استراتژیک مدیریت شوند، می‌توانند به‌عنوان موتورهای خلق ارزش در دو بعد مالی و غیرمالی عمل کنند. در بعد مالی، این واحدها با تقویت تصویر سازمان در ذهن سرمایه‌گذاران و تحلیلگران، می‌توانند بر ارزش بازار شرکت تأثیر بگذارند. پژوهش‌های مختلف نشان داده است که شرکت‌هایی با برند قوی‌تر، نسبت قیمت به درآمد(P/E) بالاتری دارند، چرا که سرمایه‌گذاران حاضرند برای اطمینان و اعتبار بیشتر، هزینه‌ی بیشتری برای سرویس‌های ویژه بپردازند. در بازار ایران، کارگزاری‌هایی که برند خود را حول محور «دقت در تحلیل» یا «سرعت در خدمات» بنا کرده‌اند، توانسته‌اند سهم بازار خود را افزایش دهند و درآمدهای پایدارتری کسب کنند.در بعد غیرمالی، این واحدها در ساخت سرمایه اجتماعی و اعتبار سازمان نقش دارند. روابط‌عمومی، از طریق مدیریت ارتباطات با رسانه‌ها، ذی‌نفعان و جامعه، می‌تواند ریسک‌های خوشنامی را کاهش دهد. به‌عنوان نمونه، شرکتی که در زمان بحران اقتصادی، گزارش‌های شفاف و صادقانه منتشر می‌کند، نه‌تنها اعتماد سهامداران را حفظ می‌کند، بلکه در میان رقبا، به‌عنوان یک بازیگر مسئول برجسته شناخته می‌شود. این سرمایه اجتماعی در بلندمدت به جذب استعدادهای برتر، تقویت روابط با نهادهای نظارتی و افزایش انعطاف‌پذیری سازمان در برابر شوک‌های خارجی منجر می‌شود.نکته‌ای که کمتر مورد توجه قرار گرفته، نقش واحدهای برندینگ و روابط‌عمومی در «مدیریت ادراکات ناملموس» است. در بازار سرمایه، جایی که تصمیم‌گیری‌ها اغلب تحت تأثیر احساسات و برداشت‌های ذهنی است، برندینگ و روابط‌عمومی می‌توانند با داستان‌سرایی هدفمند یا همان Telling Story و ایجاد روایت‌های مثبت، ادراک سرمایه‌گذاران را شکل دهند و ارزشی فراتر از اعداد و ارقام صورت‌های مالی خلق کنند.چه چالش‌هایی فراروی برندسازی در بازار سرمایه ایران وجود دارد و چگونه می‌توان بر آن‌ها غلبه کرد؟واقعیت آن است که برندسازی در بازار سرمایه ایران با موانع متعددی مواجه است که ریشه در ساختار بازار، فرهنگ سازمانی و الگوهای رفتاری سرمایه‌گذاران دارد. اگر بخواهم صرفا به سه مورد از این چالش‌ها اشاره کنم ابتدا باید بگویم نگاه کوتاه‌مدت در میان برخی مدیران و سهامداران، سرمایه‌گذاری در برندسازی را به‌عنوان یک هزینه غیرضروری جلوه می‌دهد. این دیدگاه، که اغلب از فقدان درک ارزش بلندمدت برند ناشی می‌شود، مانع از تخصیص منابع کافی به این حوزه می‌شود. برای غلبه بر این چالش، لازم است مدیران با شواهد علمی و مطالعات موردی متقاعد شوند که برندسازی، نرخ بازگشت سرمایه(ROI) قابل‌توجهی در بلندمدت دارد.چالش دوم هم کمبود تخصص در حوزه «برندینگ مالی» در ایران است که به وضوح شاهد آن هستیم. بسیاری از کارگزاری‌ها و شرکت‌ها فاقد تیم‌های حرفه‌ای هستند که بتوانند استراتژی‌های برندسازی را با پیچیدگی‌های بازار سرمایه تطبیق دهند. راه‌حل این مسئله، آموزش هدفمند و جذب متخصصانی است که تجارب میان‌رشته‌ای رسانه، ارتباطات و برند را با شناخت بازار سرمایه ترکیب کنند.سومین چالش فرارو، عدم ثبات بلندمدت قواعد و مقررات اقتصادی در کشور است که پایداری برند را تهدید می‌کند. مثلا تغییر ناگهانی مقررات رگولاتوری در این حوزه، می‌تواند تلاش‌های برندسازی یک شرکت را یک‌شبه بی‌اثر کند! در این شرایط، انعطاف‌پذیری استراتژیک و تمرکز بر ارزش‌های بنیادی که فراتر از نوسانات محیطی هستند، می‌تواند به حفظ ثبات برند کمک کند.چه جنبه‌های نوآورانه‌ای در برندسازی می‌تواند برای کارگزاری‌ها و شرکت‌های بورسی ایران ارزش‌آفرین باشد؟پاسخ علمی و دقیق به این سئوال، از ترویج این بینش در میان مدیران و تصمیم‌گیران بازار سرمایه ایران آغاز می‌شود که بپذیرند نوآوری در برندسازی می‌تواند به بازیگران بازار سرمایه ایران کمک کند تا از رقبا پیشی بگیرند و ارزشی متمایز خلق کنند. یکی از جنبه‌های مغفول در این زمینه، استفاده از «برندسازی مبتنی بر داده» یا همان Data-Driven Branding است. با به‌کارگیری برندسازی مبتنی بر داده، کارگزاری‌ها می‌توانند ضمن بهره‌گیری از تحلیل داده‌های رفتاری مشتریان، پیام‌ها و هویت برند خود را شخصی‌سازی کنند. به‌عنوان مثال، ارائه پلتفرم‌هایی که تجربه کاربری را بر اساس نیازهای خاص هر گروه از سرمایه‌گذاران(خرد، حرفه‌ای، نهادی) طراحی می‌کنند، می‌تواند برند را به‌عنوان یک خدمت‌دهنده هوشمند و مشتری‌محور معرفی کند.یک اقدام نوآورانه‌ی دیگر «برندسازی مشارکتی» یا همان Co-Branding با نهادهای غیرمالی است که بر اساس آن، همکاری با استارتاپ‌های فناوری مالی(فین‌تک) یا حتی سازمان‌های خیریه می‌تواند تصویر از برند را از یک نهاد صرفاً سودمحور به یک بازیگر مسئول و چندبعدی ارتقا دهد. این رویکرد در ایران، که جامعه به ارزش‌های اجتماعی بیشتر حساس است، می‌تواند تأثیر عمیقی بر جذب سرمایه‌گذاران جوان‌تر داشته باشد.هم‌چنین «برندسازی مبتنی بر پایداری» یا همان Sustainability-Driven Brandingمی‌تواند اقدام نوآورانه‌ی و رویکرد نوظهوری باشد که ارزش قابل‌توجهی خلق کند. در بازار سرمایه ایران، که حساسیت‌های اجتماعی و زیست‌محیطی در حال افزایش است، کارگزاری‌ها و شرکت‌های بورسی می‌توانند با ادغام مفاهیم مسئولیت اجتماعی در هویت برند خود، نه‌تنها تصویر مثبتی در میان سرمایه‌گذاران ایجاد کنند، بلکه به جذب سرمایه‌گذاری‌های سبز نیز کمک نمایند. پر واضح است، شرکتی که خود را متعهد به حمایت از پروژه‌های پایدار معرفی کند، می‌تواند در میان نسل جدید سرمایه‌گذاران، که به ارزش‌های اخلاقی اهمیت می‌دهند، جایگاه ویژه‌ای بیابد.پیشنهاد دیگر، «برندسازی تعاملی» با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند واقعیت افزوده (AR)یا پلتفرم‌های گیمیفیکیشناست که می‌تواند تجربه‌ای منحصربه‌فرد برای مشتریان فراهم آورد. در سالیان اخیر در کشور ما که استفاده از فناوری‌های دیجیتال در حال گسترش است، کارگزاری‌ای که ابزارهای تعاملی برای آموزش سرمایه‌گذاری یا شبیه‌سازی معاملات ارائه دهد، می‌تواند برند خود را به‌عنوان پیشرو در نوآوری تثبیت کرده و ارزش ادراکی خدمات خود را ارتقا دهد.هم‌چنین، «برندسازی شبکه‌ای» از طریق ایجاد اکوسیستم‌های همکاری با دیگر بازیگران بازار، رویکردی نوین به شمار می‌رود که بر اساس آن، یک کارگزاری می‌تواند با ایجاد پلتفرمی مشترک با تحلیلگران مستقل یا شرکت‌های فناوری، شبکه‌ای از خدمات مرتبط را تحت برند خود ارائه دهد. این رویکرد نه‌تنها ارزش پیشنهادی را تقویت می‌کند، بلکه با افزایش نقاط تماس با مشتریان(Touchpoints)، نفوذ برند در بازار را نیز گسترش می‌دهد.لازم می‌دانم اشاره کنم اساسا برندسازی در بازار سرمایه ایران نه‌تنها یک انتخاب، بلکه یک الزام برای بقا و رشد در محیطی رقابتی و پویا است. کارگزاری‌ها و شرکت‌های بورسی با سرمایه‌گذاری در این حوزه و تقویت واحدهای برندینگ و روابط‌عمومی خود، می‌توانند ارزشی چندوجهی خلق کنند که هم در ترازنامه‌های مالی و هم در ذهنیت ذی‌نفعان منعکس شود. برندسازی، با تکیه بر شفافیت، نوآوری و مدیریت استراتژیک ادراکات، می‌تواند بازیگران این بازار را به سمت موفقیت پایدار هدایت کند. اجازه دهید بر این نکته تاکید کنم که آینده‌ی بازار سرمایه ایران به توانایی این نهادها در تبدیل شدن به برندهایی قابل‌اعتماد، متمایز و ارزش‌آفرین وابسته است. احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand Sat, 16 Aug 2025 20:18:08 +0330 https://virgool.io/@drehsantaheri/%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-dirxspp2xqt8 صنعت فولاد در جستجوی مواد اولیه: راهی طولانی به سوی پایداری | یادداشت از دکتر احسان طاهری حاجی‌وند مقدمهدکتر احسان طاهری حاجی‌وند (ماهنامه عصر تجارت): صنعت فولاد، به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی و اقتصادی، همواره در معرض چالش‌های پیچیده‌ای قرار دارد که ریشه در ساختارهای اقتصاد سیاسی و اکولوژی صنعتی دارد. تأمین مواد اولیه کلیدی مانند سنگ آهن، زغال سنگ و انرژی، نه تنها به عنوان یک مسئله فنی، بلکه به عنوان یک بحران ساختاری که ابعاد اقتصادی، سیاسی و زیست‌محیطی را در بر می‌گیرد، قابل تحلیل است. این چالش‌ها، که در بستر جهانی‌شدن اقتصاد و رقابت‌های ژئوپلیتیک تشدید شده‌اند، نیازمند بازنگری در رویکردهای سنتی و اتخاذ استراتژی‌های نوین هستند. در ادامه، به اختصار به برخی موارد اشاره خواهد شد: بحران تأمین سنگ آهن: از محدودیت‌های زمین‌شناختی تا رقابت‌های ژئوپلیتیکسنگ آهن، به عنوان ماده اولیه اصلی در تولید فولاد، با چالش‌های متعددی مواجه است. از یک سو، محدودیت‌های زمین‌شناختی و کاهش ذخایر با کیفیت بالا، هزینه‌های استخراج و فرآوری را افزایش داده است. از سوی دیگر، رقابت‌های ژئوپلیتیک بر سر کنترل منابع معدنی، به ویژه در مناطق استراتژیک مانند آفریقا و آمریکای جنوبی، باعث ایجاد نوسانات شدید در قیمت‌ها و اختلال در زنجیره تأمین شده است. این وضعیت، صنعت فولاد را در معرض ریسک‌های بالای اقتصادی و سیاسی قرار داده و نیازمند اتخاذ استراتژی‌های بلندمدت برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین و کاهش وابستگی به مناطق پرتنش است. زغال سنگ: در میانه‌ی دوگانگی «انرژی» و «محیط‌زیست»زغال سنگ، به عنوان یکی از منابع اصلی انرژی در فرآیند تولید فولاد، در مرکز یک دوگانگی پیچیده قرار دارد. از یک طرف، نیاز صنعت فولاد به انرژی ارزان و فراوان، استفاده از زغال سنگ را اجتناب‌ناپذیر کرده است. از طرف دیگر، فشارهای فزاینده زیست‌محیطی و الزامات کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، صنعت را به سمت جایگزینی منابع انرژی پاک سوق داده است. این دوگانگی، نه تنها چالش‌های فنی و اقتصادی ایجاد کرده، بلکه صنعت فولاد را در معرض انتقادات اجتماعی و قانونی قرار داده است. راه‌حل این بحران، در توسعه فناوری‌های نوین مانند کربن‌زدایی و استفاده از هیدروژن سبز به عنوان جایگزین زغال سنگ نهفته است. انرژی: ناترازی عرضه و تقاضا در بستر تحولات جهانیناترازی انرژی، به عنوان یکی از چالش‌های اصلی صنعت فولاد، ریشه در تحولات جهانی بازار انرژی دارد. افزایش تقاضای انرژی در بخش‌های مختلف اقتصادی، همراه با محدودیت‌های عرضه ناشی از سیاست‌های زیست‌محیطی و کاهش سرمایه‌گذاری در بخش سوخت‌های فسیلی، باعث ایجاد نوسانات شدید در قیمت‌ها و اختلال در تأمین انرژی شده است. این وضعیت، صنعت فولاد را در معرض ریسک‌های بالای اقتصادی قرار داده و نیازمند اتخاذ استراتژی‌های نوین برای مدیریت مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری است. تأثیر تغییرات اقلیمی بر دسترسی به مواد اولیهتغییرات اقلیمی به طور مستقیم و غیرمستقیم بر دسترسی به مواد اولیه صنعت فولاد تأثیر می‌گذارد. از یک سو، افزایش دما و تغییرات الگوهای آب‌وهوایی می‌تواند استخراج مواد اولیه مانند سنگ آهن و زغال سنگ را با دشواری‌هایی مواجه کند. برای مثال، خشکسالی‌های طولانی‌مدت می‌تواند عملیات معدن‌کاوی را مختل کرده و هزینه‌های استخراج را افزایش دهد. از سوی دیگر، افزایش بلایای طبیعی مانند سیل و طوفان می‌تواند زیرساخت‌های حمل‌ونقل مواد اولیه را تخریب کند. این موضوع نیازمند برنامه‌ریزی‌های بلندمدت برای تطبیق با تغییرات اقلیمی و کاهش ریسک‌های مرتبط است. وابستگی به زنجیره‌های تأمین جهانی و ریسک‌های ژئوپلیتیکصنعت فولاد به شدت به زنجیره‌های تأمین جهانی وابسته است. این وابستگی، به ویژه در تأمین مواد اولیه مانند سنگ آهن و زغال سنگ، صنعت را در معرض ریسک‌های ژئوپلیتیک قرار داده است. تنش‌های بین‌المللی، تحریم‌ها، و تغییرات در سیاست‌های تجاری می‌توانند به سرعت زنجیره تأمین را مختل کنند. برای مثال، وابستگی به صادرات سنگ آهن از استرالیا یا برزیل، صنعت فولاد را در برابر نوسانات سیاسی و اقتصادی این کشورها آسیب‌پذیر کرده است. این موضوع نیازمند استراتژی‌هایی برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین و کاهش وابستگی به مناطق پرریسک است. بحران لجستیک و حمل‌ونقل: چالش‌های زنجیره تأمین جهانیاین صنعت به شدت به شبکه‌های لجستیک و حمل‌ونقل وابسته است. بحران‌های لجستیکی، از جمله افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، کمبود کشتی‌های باری و اختلال در بنادر، تأمین مواد اولیه را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. حل این بحران‌ها، که در سالیان اخیر و به‌علت بروز برخی تنش‌های ژئوپلیتیک تشدید شده‌اند، نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حمل‌ونقل و توسعه راه‌حل‌های نوین لجستیکی است. چالش‌های نیروی انسانی و کمبود مهارت‌های تخصصی و نیروی کار ماهرصنعت فولاد به نیروی انسانی ماهر و متخصص نیاز دارد، اما در بسیاری از کشورها، کمبود نیروی کار ماهر به یک چالش جدی تبدیل شده است. این موضوع به ویژه در زمینه فناوری‌های نوین و فرآیندهای کم‌کربن مشهود است. آموزش و توانمندسازی نیروی کار، همراه با جذب استعدادهای جدید، از جمله اقدامات ضروری برای تضمین پایداری این صنعت است. علاوه بر این، اتوماسیون و استفاده از فناوری‌های دیجیتال نیز نیازمند بازآموزی نیروی کار موجود و تطبیق آن‌ها با شرایط جدید است و این مسئله خود نیازمند سرمایه‌گذاری در آموزش و پرورش نیروی کار و توسعه برنامه‌های آموزشی تخصصی است. رقابت با مواد جایگزین و کاهش تقاضای فولاداین صنعت در حال حاضر با رقابت فزاینده‌ای از سوی مواد جایگزین مانند کامپوزیت‌ها، آلومینیوم و پلاستیک‌های تقویت‌شده مواجه است. این مواد، به ویژه در صنایعی مانند خودروسازی و ساخت‌وساز، به دلیل سبکی و مقاومت بالا، به عنوان جایگزین‌هایی برای فولاد مطرح شده‌اند. کاهش تقاضای فولاد در برخی از بخش‌ها می‌تواند به کاهش سودآوری و افزایش فشار بر صنعت فولاد منجر شود. این موضوع نیازمند نوآوری در تولید فولاد با کیفیت بالاتر و تطبیق با نیازهای بازار است که در عین حال نیازمند سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه و همکاری با مراکز علمی و تحقیقاتی است. رقابت فناوری و نوآوری در صنعت فولادصنعت فولاد در حال حاضر در آستانه یک تحول فناورانه بزرگ قرار دارد. رقابت برای توسعه فناوری‌های نوین مانند فولادسازی با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، بازیافت فولاد و بهینه‌سازی فرآیندهای تولید، به یکی از چالش‌های اصلی این صنعت تبدیل شده است. کشورها و شرکت‌هایی که بتوانند در این رقابت پیشتاز باشند، مزیت رقابتی قابل توجهی به دست خواهند آورد. با این حال، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین نیازمند منابع مالی قابل توجه و همکاری بین‌المللی است، که خود چالشی دیگر برای صنعت فولاد محسوب می‌شود. فشارهای زیست‌محیطی و گذار به اقتصاد کم‌کربناین صنعت یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گازهای گلخانه‌ای است، به طوری که حدود ۷٪ از انتشار جهانی CO₂را به خود اختصاص داده است. این موضوع، صنعت را تحت فشار فزاینده‌ای از سوی جامعه جهانی، دولت‌ها و سازمان‌های زیست‌محیطی قرار داده است. قوانین سختگیرانه‌تر در مورد انتشار کربن و افزایش هزینه‌های مرتبط با آن، صنعت فولاد را مجبور به بازنگری در فرآیندهای تولید خود کرده است. راه‌حل‌هایی مانند استفاده از فناوری‌های کربن‌زدایی، توسعه فولاد سبز (Green Steel) و بهره‌گیری از هیدروژن به عنوان جایگزین زغال سنگ، از جمله اقدامات ضروری برای کاهش ردپای کربن این صنعت هستند. بحران اعتماد عمومی: کاهش اعتماد به صنعت فولادصنعت فولاد با بحران اعتماد عمومی مواجه است که ناشی از کاهش اعتماد به این صنعت است و ابعاد اجتماعی، ارتباطی و روانشناختی گسترده‌ای دارد و می‌تواند تأثیرات عمیقی بر پایداری و رقابت‌پذیری این صنعت داشته باشد.کاهش اعتماد عمومی به صنعت فولاد، ریشه در عوامل متعددی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به افزایش انتقادات اجتماعی و رسانه‌ای، عدم شفافیت در اطلاع‌رسانی و ناتوانی در پاسخگویی به نیازهای جامعه اشاره کرد. برای مثال، افزایش آلایندگی‌های زیست‌محیطی، قطعی‌های مکرر برق و افزایش قیمت فولاد، باعث شده است که جامعه به توانایی صنعت فولاد در تأمین نیازهای خود شک کند.کاهش اعتماد عمومی به صنعت فولاد، بحران‌های ارتباطی ایجاد می‌کند که حتی در صورت بهبود زیرساخت‌ها، جبران آن سال‌ها به طول می‌انجامد. این بحران‌ها شامل شکاف ارتباطی بین دولت، صنایع و جامعه می‌شود. زمانی که جامعه با کمبود انرژی و افزایش قیمت فولاد مواجه می‌شود، انتظار دارد که دولت و صنایع به سرعت به این مشکل پاسخ دهند. اما در بسیاری از موارد، عدم شفافیت در اطلاع‌رسانی، تأخیر در اقدامات و ناتوانی در ارائه راه‌حل‌های مؤثر، منجر به افزایش نارضایتی عمومی و کاهش اعتماد به نهادهای مسئول می‌شود و حل آن نیازمند افزایش شفافیت و بهبود ارتباطات با جامعه است. نتیجه‌گیریچالش‌های تأمین مواد اولیه در صنعت فولاد، از جمله بحران‌های تأمین سنگ آهن، زغال سنگ و انرژی، نیازمند رویکردی نوین و چندبعدی هستند. این چالش‌ها، که ریشه در ساختارهای اقتصاد سیاسی و اکولوژی صنعتی دارند، تنها از طریق اتخاذ استراتژی‌های بلندمدت و همکاری بین‌المللی قابل حل هستند. توسعه فناوری‌های نوین، تنوع‌بخشی به منابع تأمین، گذار به سمت اقتصاد کم‌کربن، و تطبیق با تغییرات اقلیمی از جمله راه‌حل‌های کلیدی برای تضمین پایداری صنعت فولاد در بلندمدت هستند. تنها از طریق چنین رویکردی می‌توان به کاهش پیامدهای منفی این چالش‌ها و ایجاد یک صنعت فولاد پایدار و رقابت‌پذیر دست یافت.یادداشت از: دکتر احسان طاهری حاجی‌وند- استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشکده حکمرانی اسلامی با رویکرد اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand Sat, 16 Aug 2025 20:11:50 +0330 https://virgool.io/@drehsantaheri/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%87%D8%AF%D9%81-nsuwn71hr8j3 این‌که ما میزهایمان را ترک می‌کنیم و حتی گاهی با پذیرش رنج سفر، مسافتی را پیموده و به اتفاق همکارانمان، زیر سقف «نمایشگاه‌ها» جمع می‌شویم، فلسفه دارد!ایلنا - ارتباط موثر با جامعه‌ی هدف، نخستین فرصتی است که نمایشگاه‌ها در اختیار ما می‌گذارند. اغلب بازیگران کلیدی صنعت، همان‌ها که در طول سال، با هزاران استراتژی بازاریابی، درصدد برقراری ارتباط با آنان و جذبشان بوده‌ایم، حالا در یک زمان و مکان واحد گرد هم جمع شده‌اند و ما می‌توانیم مستقیما با بازار هدف خود صحبت کنیم.نمایشگاه‌ها؛ جادوی ارتباطات چهره به چهره و بستر تعامل با جامعه هدف - یادداشت از دکتر احسان طاهری حاجی وندنمایشگاه‌ها به ما فرصت ملاقات و ارتباط چهره‌به‌چهره با شبکه‌ی ذی‌نفعان‌مان را می‌دهند. فراموش نکنیم، علی‌رغم همه‌ی ظرفیت‌های فراوانی که بسترهای مجازی برای ما فراهم آورده‌اند، مردم هنوز دوست دارند با کسانی که مراوده‌ی تجاری دارند، از نزدیک و به‌صورت چهره‌به‌چهره ارتباط برقرار کنند.آدم‌ها در جریان ارتباطات انسانی، از یکدیگر اثر می‌پذیرند. آگاه کردن مشتریان از دستاوردها و کیفیت محصولات، هیچ‌گاه تضمینی برای فروش به آنان نبوده است، اما ایجاد اعتماد، تحریک احساسات و کیفیت بالای ارتباط برقرار شده با آنان، می‌تواند مشتریان را برای خرید و حتی وفاداری به برندمان قانع و مصمم سازد.مجله کسب‌و‌کار هاروارد(Harvard Business Review) در گزارشی که سال ۲۰۱۷ منتشر کرد، نشان داد که گفت‌و‌گوی چهره‌به‌چهره، ۳۴برابر بیش‌تر از ارسال ایمیل به گیرندگان اثرگذار است. یعنی گفت‌و‌گوی چهره‌به‌چهره با ۶نفر، می‌تواند نتیجه‌ای معادل ارسال ایمیل به بیش از ۲۰۰نفر داشته باشد. امکان شبکه‌سازی با دیگر شرکت‌هایی که می‌توانند کسب و کار ما را رشد دهند از فرصت‌های دیگری است که نمایشگاه‌ها در اختیار ما می‌گذارند.ایجاد شبکه با همتایان حرفه‌ای در صنعت، می‌تواند درها را به روی مشارکت‌ها، اتحادها و سرمایه‌گذاری‌های تجاری مشترک باز کند و باعث شود نمایشگاه به یک فرصت دو طرفه برای کسب و کار ما تبدیل شود - یکی در راستای افزایش فروش و دیگری در جهت گسترش زنجیره تامین و جذب شرکا و تامین‌کنندگان استراتژیک جدید.فراهم‌شدن امکان ارزیابی رقبا و انجام تحقیقات بازار، یکی دیگر از فرصت‌های حضور در نمایشگاه‌ها است. در دنیای بازاریابی بسیار رقابتی امروز، ما باید درک خوبی از رقبای خود داشته باشیم.حضور در نمایشگاه‌ها ما را قادر می‌سازد که شکاف‌های موجود در بازار را شناسایی کرده و محصولات یا خدمات جدیدی را با هدف پر کردن این شکاف‌ها تعریف نمائیم. نگرش دقیق‌تری از روندهای حاکم بر بازار، فعالیت رقبا و ترجیحات مشتریان به دست آوریم و در طول زمان مزیت رقابتی خود را حفظ نمائیم.نمایشگاه‌ها به ما بازخوردهای فوری می‌دهند و این یکی دیگر از فرصت‌هایی است که ما با حضور در نمایشگاه‌ها به دست می‌آوریم. در عصری که داده‌ها برای رشد کسب و کارها حیاتی هستند، بازخورد فوری به دست آمده از میزبانی غرفه نمایشگاهی، به یک دارایی ارزشمند تبدیل می‌شود.نمایشگاه‌ها اغلب دارای سمینارها، کارگاه‌ها و ارائه‌های کلیدی توسط پیشکسوتان صنعت، کارشناسان و متخصصان هستند. از این‌رو برنامه‌های آموزشی جنبی نمایشگاه‌ها را باید یکی دیگر از فرصت‌های مغتنم حضور در نمایشگاه‌ها دانست.جلسات آموزشی نمایشگاه‌ها که طیف گسترده ای از موضوعات از جمله افق‌های نوظهور صنعت، بهترین روش‌ و راهبردها، پیشرفت‌های تکنولوژیک و به‌روز رسانی‌های قوانین را در بر می‌گیرد، فرصت ارزشمندی را فراهم می‌کند تا از آخرین پیشرفت‌های صنعت خود مطلع شده، دانش و مهارت‌های جدید را کسب کرده و مزیت رقابتی به دست آوریم.حضور در نمایشگاه‌ها و به نمایش گذاشتن برند خود در کنار نام دیگر پیش‌رانان صنعت و بازیگران اصلی، می‌تواند به طور قابل توجهی، آگاهی از برند ما را ارتقا دهد و این خود یکی دیگر از فرصت‌هایی است که با حضور در نمایشگاه‌ها به دست می‌آوریم.ما با حضور در رویدادهای نمایشگاهی مهم، نه‌تنها تعهد خود به صنعت را نشان می‌دهیم، بلکه خود را به عنوان بازیگری کلیدی در بین دیگر بازیگران اصلی صنعت معرفی کرده و بلندپروازی‌ها و قامت واقعی برند و سازمانمان را به تصویر می‌کشیم. هم‌چنین، تعاملات مثبت با بازدیدکنندگان، تجارب به یاد ماندنی از غرفه و نمایش موفق محصولات، تصویر مطلوبی از برند ایجاد می‌کند.یکی دیگر از فرصت‌هایی که حضور در نمایشگاه‌ها به ما می‌دهد، نمایش فرهنگ سازمانی و حال و هوای برند و سازمانمان به بازدیدکنندگان است. غرفه نمایشگاهی ما، به‌عنوان تجسم فیزیکی فرهنگ، اخلاق و ارزش‌های شرکتمان عمل می‌کند. به همین دلیل نیز ساخت یک غرفه با طراحی کاملاً فکر شده و مفهوم‌سازی شده برای نمای بیرونی از برند شرکتمان حیاتی است.گنجاندن عناصر فرهنگ سازمانی شرکت در غرفه، نشان می‌دهد که کار با (یا برای) شرکت ما چگونه می‌تواند باشد.نمایشگاه‌ها خود به مثابه یک «رسانه» هستند و غرفه‌ی شرکت در نمایشگاه‌ها، در حال ارسال مداوم پیام‌هایی به مخاطبان خویش است. همان‌طور که انتشار یک خبر منفی، تصویر بیرونی برند ما را تهدید می‌کند، یک غرفه ضعیف و یک ارائه‌ی کم‌تاثیر نیز چهره‌ی سازمان ما را نزد بازدیدکنندگان مخدوش خواهد کرد.از سوی دیگر، نمایشگاه‌ها فرصت مغتنمی برای در معرض رسانه‌ها قرار گرفتن‌اند. خیل انبوه رسانه‌هایی که برای پوشش اخبار و تحولات نمایشگاه حاضر می‌شوند، می‌توانند فرصتی برای گفت‌و‌گوهای مدیران شرکت‌های ما با افکار عمومی، جریان‌سازی، گفتمان‌سازی، موج‌آفرینی و همسوسازی باشد.با در نظر گرفتن همه‌ی آن‌چه که گفته شد، نمایشگاه‌ها نسبت به دیگر استراتژی‌های بازاریابی، ایده‌ای مقرون به صرفه‌تر ‌اند.مقایسه هزینه‌ی سالانه‌ی کمپین‌های تبلیغاتی و بازاریابی‌های پیامکی، تلفنی، ایمیلی، بیلبوردی، تلویزیونی و... برای مخاطبین غیرگزینش‌شده و اتفاقی، با هزینه برپایی سالیانه یک غرفه در یک نمایشگاه، آن هم برای مخاطبین تخصصی و همان‌ها که دقیقا باید باشند، گواهی است بر این مدعا و این نیز فرصت دیگری است که با حضور در نمایشگاه‌ها به دست می‌آوریم. احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand احسان طاهری حاجی وند | Ehsan Taheri Hajivand Sat, 16 Aug 2025 19:52:35 +0330