https://virgool.io/feed/@falsafi91 پژوهشگر fa 2026-06-16 17:38:18 https://files.virgool.io/upload/users/50898/avatar/0jvitX.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@falsafi91 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%AA%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%B5%D9%8A-scaa0mmhpjam توفاني از اخبار جعلي عليه رزمندگان فلسطيني از طريق تسريع در ساختن و همرساني جعليات به راه افتاده استاقدام شجاعانه و فداكارانة فلسطيني‌ها در پاسخ به جنايات غاصبان قصاب صهيونيست طي عمليات طوفان الاقصي بستري مناسب را برای به راه افتادن توفان اخبار جعلي عليه رزمندگان مقاومت از طريق تسريع در ساختن و همرساني جعليات فراهم کرده است. بر اين اساس طي روزهاي اخير رسانه‌های اجتماعی از عکس‌ها و فیلم‌هایی آكنده است که ادعا می‌شود از سرزمین‌های اشغالي یا غزة مظلوم ارسال مي‌‌شوند. در اين فضاي غبارآلود رسانه‌اي آنچه براي مخاطب شبكه‌اي بسيار حائز اهميت است تمركز مؤكدانه بر یافتن منبع اصلی محتواهاي خبري ارسالي است.روند نبرد بین جنبش مقاومت اسلامي و رژيم صهيونيستي در رسانه‌های اجتماعی از طریق متون نوشتاري همچنين تصويریِ همرساني شده در سایت‌های شبكة اجتماعي ايكس (توییتر سابق)، اینستاگرام و تیک‌تاک قابل‌مشاهده و دسترسي است اما همانند جنگ‌هايي كه طي دهة اخير از طريق نمايشگر تلفن‌های هوشمند رصد كرده‌ایم؛ ويروس اطلاعات نادرست غيرعمدي[1]در آن شيوعي گسترده دارد[2]. در اين رابطه به‌طور مثال می‌توان به مقالة جونا گلدبرگ در لس‌آنجلس تایمز اشاره كرد كه به استناد فيلم پربينندة بدون منبعي در فضاي سايبري، رزمندگان جنبش مقاومت اسلامي را به دستگيري، تجاوز گروهي و قتل شاني لوك زن اسرائيلي آلماني متهم كرد[3]كه البته پس از ساعاتي مادر آن زن جوان در فيلمي كه برای وال‌استریت ژورنال ارسال كرد گفت كه دخترش زنده است و از ناحیه سر مجروح شده و در غزه تحت درمان است[4]. مثال ديگر مربوط به خبر جعلي بازنشرشده توسط سارا سيدنر خبرنگار سي‌ان‌ان مبني بر بریده شدن سر دست‌کم 40 کودک در شهرك كفار عزه در نزديكي مرز نوار غزه توسط حماس است كه در تاريخ 11 اكتبر 2023 ميلادي و به استناد ادعاهاي داويد بن زيون معاون فرمانده واحد چترباز نيروي دفاعي رژيم صهيونيستي و نيكول زدك خبرنگار شبكه خبري آي 24 اين رژيم بر روي آنتن زنده سي‌ان‌ان بيان شد و البته يك روز بعدازآن يعني 12 اكتبر 2023 ميلادي، سيدنر از طريق صفحة شخصي‌اش بابت بازنشر اين جعليات عذرخواهي كرد[5]. اين خبر جعلي بازتابي وسيع يافت تا جايي كه جو بايدن رئیس‌جمهوری ايالات متحده روز چهارشنبه 11 اكتبر 2023 ميلادي طي ديدار با رهبران جامعه يهودي در كاخ سفيد اذعان كرد كه تصاوير سرهاي بريده كودكان را ديده است! و روزنامه‌هایی مطرح چون تايمز، اينديپندنت و ديلي ميل نيز در همين روز صفحه نخست خود را به اين موضوع اختصاص دادند. مثال پاياني هم به يك حساب كاربري در ايكس به نام ورونا مارك برمي‌گردد كه وانمود مي‌كند گزارشگر بی‌بی‌سي است و با ارسال فیلم‌های گمراه كنندة غیرمرتبط با نبرد طوفان‌الاقصي بر لهيب احساسات افكار عمومي می‌دمد؛ درحالی‌که شبكة بي‌بي‌سي، خبرنگاري را با اين نام در استخدام خود ندارد[6].نيك‌بختانه به هنگام مواجهه با اخبار فوري[7]، با تمسك به برخي فنونِ مرتبط با سوادهاي رسانه‌ای و خبري كه از تفكر انتقادي نشاءت می‌گیرند همانند آنچه در ايام متأخر دربارة اخبار جنگ روسيه و اوكراين شاهد بوديم[8]مي‌توان از همرساني اطلاعات نادرست غيرعمدي جلوگيري كرد. پيشنهاد می‌شود جهت خود مراقبتی در برابر ويروس اخبار جعلي به هنگام مواجه‌شدن با محتواهاي خبري خاصه اخبار فوري ابتدا سه پرسش را مطرح كنيم[9]:1. چه كسي/كساني در پس اين اطلاعات و اخبار قرار دارند؟2. شواهد از چه حكايت می‌کنند؟3. منابع ديگر دراین‌باره چه می‌گویند؟براي پاسخ به پرسش نخست، از روش «خواندن جانبي»[10]استفاده كنيم يعني از صفحة وب يا حساب رسانة اجتماعي كه خبر را در آن دنبال می‌کنیم خارج شويم و پس از گشودن چند برگة جديد در مرورگر با استفاده از يك سري كلمات كليدي، اطلاعاتي فزون‌تر دربارة كاربر يا رسانة خبري ارسال كنندة محتوا بيابيم.در اين ايام كثيري از كاربران در رسانه‌های اجتماعي به‌واسطه دريافت چند تائید يا نظر مثبت خود را كارشناس جغرافياي سياسيِ غرب آسيا معرفي کرده‌اند لذا جهت تمييز اين افراد پر قیل‌وقال از كارشناسان خبره، صواب آن است كه نام افراد، نهادي كه خود را بدان منتسب می‌دانند، محل تحصيلشان و نام کاربری آن‌ها را در موتورهاي جست‌وجو همچنين سایت‌های شبكة اجتماعي مانند لينكدين به‌سرعت مورد بررسي قرار دهيم تا نسبت به ميزان تخصصشان آگاه شويم. در جست‌وجوهایمان از روش «خويشتن‌داری در كليك»[11]بهره ببريم يعني روي نخستين نتيجة يافت شده كليك نكنيم بلكه پيوندي از يك منبع شناخته‌شده يا خروجي وبگاه‌هاي راستي آزما را دنبال كنيم.غالب جعلياتِ منتسب به جنگ حماس با رژيم اشغالگر قدس در قالب فیلم‌ها و عکس‌های قديمي يا اطلاعاتي ديداري با زیرنویس‌های گمراه‌کننده منتشر مي‌شوند لذا بهترين ابزارِ در اختيار جهت مقابله با اين محتواهاي تصويري، جست‌وجوی معكوس است. براي جست‌وجوی معكوس ابتدا عكس موردنظر را بارگيري (دانلود) كنيد يا يك نماگرفت (اسكرين‌شات) از بخشي قابل‌توجه از فيلم مدنظرتان تهيه كنيد و سپس آن را در Google Images، Google Lensيا TinEye قرار دهيد تا منبع اصلي تصوير را پيدا و در نتيجه محتوا را به لحاظ صحت آن بسنجيد. با اين روش به‌طور مثال می‌توان عكسي را راستي‌آزمايي كرد كه مدعي است رزمندگان فلسطيني كودكان اسرائيلي را در قفس محبوس كرده‌اند كه به‌واقع يك نماگرفت از فيلمي با مضمون طنز است كه 5 اكتبر 2023 ميلادي يعني دو روز پيش از حمله رزمندگان فلسطيني به مناطق اشغالي، توسط حساب كاربري user6903068251281@ در تیک‌تاک فرسته (پُست) شد و سپس در متا (فیس‌بوک سابق) همرسان گرديد[12]. همين‌طور تصاوير پخش‌شده در بخش خبر 8 شبكه خبر سیما به تاريخ 17 مهر 1402 را كه به اسارت فرماند‌هان ارتش صهيونيستي توسط رزمندگان جنبش حماس اشاره داشت[13]كه در اصل مربوط به بازداشت سران ارمنی قره‌باغ توسط سربازان جمهوري آذربایجان بود.درحالی‌که قاطبة فعالان حوزة مبارزه با اخبار جعلي همچنان دربارة ساخته‌شدن اطلاعات نادرست عمدي[14]-[15]به‌واسطه هوش مصنوعي مولد[16]اظهار نگراني می‌کنند، تاكنون خبري درباره عكس يا فيلمي حائز اهمیت كه به‌وسیلة هوش مصنوعي ناظر به عمليات طوفان الاقصي ساخته‌شده باشد، منتشرنشده است. بااین‌حال بسيار مهم است كه با محتواهاي بصريِ دريافتيِ منسوب به اين عمليات با فرض ساخته‌شدن توسط هوش مصنوعي محتاطانه برخورد كنيم و ضمن بررسي علائم، نشانه‌ها و پس زمينة تصاوير، توجه به خصیصه‌های نامتعارف و غيرعادي، دقت در ابعاد و تناسب‌اندام، تعداد انگشتان دست و ديگر تناقضات به مدد چشم غیرمسلح، هم‌زمان نسبت به بهره‌مندي از ابزار شناسايي محتواهاي تصويري تولیدشده به‌وسيلة هوش مصنوعي مانند Deepware، Sensity و Hive همت بگماريم. در مجموع پايبندي تام و تمام به سه اصل اساسي درنگ، تأمل و درستي‌سنجي پيش از همرساني اطلاعات و اخبار در فضاي سايبري، اصولي خدشه‌ناپذيرند كه با زيست‌بوم خبريِ مرتبط با عمليات طوفان الاقصي در تلائم است.البته بهترين و ساده‌ترین توصيه به مخاطبان شبكه‌اي براي اجتناب از مواجهه با اطلاعات نادرست غيرعمدي پرهيز از رسانه‌های اجتماعي است. بااين‌حال به علت دشواري اين امر به خبرنگاران كهنه‌كار پيشنهاد می‌شود همانند آنچه ديويد كلينچ[17]انجام داد جهت مصون‌سازی مخاطباني كه به پيگيري اخبار مربوط به اين عمليات در فضاي سايبري وابستگی دارند، نسبت به تهية فهرستي از همكاران حرفه‌ای خود در رسانه‌های رسمي داخلي و خارجي فارسی‌زبان و غیرفارسی‌زبان كه به‌رغم گرایش‌های سياسي مختلف تلاش می‌کنند تا در نهايت بی‌طرفی اين تحولات را پوشش دهند اقدام كنند.جنگ بين فلسطيني‌ها و رژيم اشغالگر قدس به گسترش اخبار جعلي و اطلاعات نادرست سرعت بخشيده است و به علت وجود جلوه‌های ديداري و تصاوير احساسي اين نبرد، دامنة آن لحظه‌به‌لحظه در حال گسترش است؛ يك درگيري ریشه‌دار سياسي منضم به كثيري از منابع غیر معتبر خبري كه پيامدهاي آن جهان را به لرزه درآورده است. مهم است كه به خاطر بسپاريم تا از صحت خبر دربارة عمليات طوفان الاقصي مطمئن نشده‌ایم متفطنانه از همرساني آن در رسانه‌های اجتماعي اجتناب كنيم.[1] Misinformation[2] www.nbcnews.com/news/world/misinformation-israel-hamas-spreading-social-media-rcna119345[3] www.yjc.ir/00Zxku[4] www.tabnak.ir/0051eS[5] www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-900671[6] https://twitter.com/Shayan86/status/1711119836967805041[7] Breaking News[8] www.poynter.org/fact-checking/2022/global-fact-checkers-unite-to-battle-disinformation-about-russias-invasion-of-ukraine[9] https://ed.stanford.edu/news/stanford-scholars-observe-experts-see-how-they-evaluate-credibility-information-online[10] www.poynter.org/fact-checking/media-literacy/2023/lateral-reading-the-best-media-literacy-tip-to-vet-credible-sources[11] www.poynter.org/fact-checking/media-literacy/2023/what-is-click-restraint[12] https://leadstories.com/hoax-alert/2023/10/fact-check-video-does-not-show-jewish-children-in-cages-displayed-as-trophies-by-arabs-video-predates-2023-israel-hamas-conflict.html[13] https://telewebion.com/episode/0x9005e7b[14] Disinformation[15] www.poynter.org/commentary/2023/artificial-intelligence-help-harm-fact-checking[16] Generative AI[17] https://twitter.com/i/lists/1710633539597676716 فلسفي فلسفي Sun, 15 Oct 2023 11:07:43 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%D9%8A%D8%B4%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA-ewb076wogbgs علاقه‌مندان جهت ابتیاع اين کتاب مي‌توانند با شماره‌های ۰۹۱۱۵۵۹۹۴۰۴ و ۰۱۳۴۲۵۵۵۲۲۳ تماس حاصل كنندمطالعه کتاب «علیه اخبارجعلی» به عموم علاقه‌مندان، دانش‌آموختگان و دانشجویان رشته‌های علوم ارتباطات، رسانه، روابط عمومی همچنین پداگوژی به‌ویژه مربیان و دبیران سواد رسانه‌ای پیشنهاد می‌شود.در پیشگفتار کتاب چنین آمده است که اخبار جعلی تاریخی به بلندای قدمت بشر دارد اما چه آنانی که به لحاظ قدمت به متأخر بودن اخبار جعلی باور دارند و چه دیگرانی که به سابقه متقدم و دیرپای این اخبار مؤمن‌اند؛ به‌طور قطع در یک موضوع اتفاق‌نظر دارند و آن این‌که در دوران پسا انقلاب دیجیتال، عواملی چون پیچیده شدن روابط انسانی، پیشرفت فناوری و کثرت رسانه‌ها موجبات فزونی اهمیت و اثرگذاری اخبار جعلی را بیش‌ازپیش مهیا و امکان رشد حداکثری آن را تسریع کرده است؛ مضاف آن‌که از سال ۲۰۱۶ میلادی با راه‌یابی دونالد ترامپ به کاخ سفید همچنین برگزاری همه‌پرسی برگزیت، پژواک این اصطلاح شوم در زیست‌بوم رسانه‌ای جهان پربسامدتر شد. این در حالی است که پس از رونمایی از چت‌جی‌پی‌تی در نوامبر ۲۰۲۳ میلادی شواهد حاکی از آن است که تأثیر هوش مصنوعی بر ساختن، نشر و بازنشر اخبار جعلی به حدی است که برخی صاحب‌نظران، جعلیاتی چون دیپ فیک‌ها را -که هنوز راه‌حلی تام و تمام برای شناسایی و مبارزه با آن‌ها یافت نشده است- برابر آنچه وقوع آن در آینده‌ای نزدیک متصور است، چیزی در حد یک شوخی کودکانه تلقی می‌کنند!مؤلف در ادامه پیشگفتار اظهار رأی و نظر می‌کند که جهت کنشگری سازنده در طریق مبارزه با ویروس جهش یافته اخبار جعلی، دولت‌ها و مخاطبان شبکه‌ای هر یک وظایفی خطیر بر عهده‌دارند که در عین تلائم ماهیتی، پایبندی به انجام هرکدام نافی وظایف و مسئولیت آن دیگری نیست. حال چه دولت‌ها به مسئولیت‌های خود در این خصوص عمل کنند و چه نکنند، شبکه‌وندان نباید مسئولیت‌های فردی و اجتماعی خود را در این رابطه نادیده بگیرند. گام نخست در راه پذیرش این مسئولیت‌پذیری، کسب توانمندی درباره تفکر انتقادی، اخبار جعلی، هوش مصنوعی و سوادهای نوین مانند سواد خبری، سواد رسانه‌ای دیجیتال و سواد هوش مصنوعی است که موجب می‌شود فرد به هنگام حضور در فضای سایبری و مواجه‌شدن با ‌کران تا کران اطلاعات و اخبار، از خود صیانت کند.کتاب مذکور در تلاش است تا به‌موازات تبیین مسائلی جدید چون هوش مصنوعی و متاورس که در حوزه ساخت اخبار جعلی دروازه‌های دوزخ را بر روی مخاطبان شبکه‌ای می‌گشایند، به معرفی شیوه‌های شناسایی و مبارزه با اخبار جعلی از ابعاد گوناگون بپردازد.ساختار کتاب از مقدمه‌، پیشگفتار و ۱۶ نوشتار از برخي مطالب تألیف و ترجمه شده مؤلف طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ تشکیل‌شده است. از جمله عناوینی که در فهرست این کتاب به چشم می‌خورد می‌توان به ChatGPT و لجام‌گسیختگی اخبار جعلی، متاورس و اخبار جعلی، سواد خبری واکسنی برای مقابله با ویروس اخبار جعلی و پنج پرسش کلیدی جهت تشخیص اخبار جعلی در رسانه‌های اجتماعی اشاره کرد.علاقه‌مندان جهت ابتیاع کتاب «علیه اخبار جعلی» که چاپ نخست آن در ۱۲۴ صفحه و به قیمت ۱۲۰ هزار تومان در شهریور ۱۴۰۲ به زینت طبع آراسته و روانه بازار نشر شده است، می‌توانند با شماره‌های ۰۹۱۱۵۵۹۹۴۰۴ و ۰۱۳۴۲۵۵۵۲۲۳ تماس حاصل کنند. فلسفي فلسفي Mon, 04 Sep 2023 06:43:05 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA-ijh0qvamzsxw نسخه الكترونيكي چاپ دوم اين کتاب به طور رايگان در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفتنسخه الكترونيكي چاپ دوم کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی» در قالب نذر فرهنگی به طور رايگان از سوی نویسنده در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت. این کتاب که چاپ‌های اول و دوم آن طی سال ۱۳۹۹ منتشر شد، در پی واردکردن ادبیات مفهومی پربسامدترین واژه سال‌های اخیر رسانه‌های جهان یعنی اخبار جعلی به زیست‌بوم ارتباطی کشور است. چینش گفتارهای کتاب حاضر بر سیر زمانی تولیدشان منطبق است لذا خواننده قدم‌به‌قدم نسبت به غنی و روزآمد شدن واژگان، تعاریف و مفاهیم وقوف می‌یابد. چنان‌که در پیشگفتار کتاب آمده نویسنده داعیه‌دار حوزه ترجمه نيست و به سبب دغدغه شخصی، قلت منابع اصلی مربوط به اخبار جعلی به زبان فارسی و فقدان ادبیات مفهومی آن در کشور، در این راه پر مخافت گام نهاده است؛ لذا طبیعی است که برخی واژگان به دلیل نوپدید بودن در بوم ارتباطی کشور معادل‌هایی مناسب و روان ندارند. البته قرائت‌های گوناگون از برخی واژگان و مفاهیم آن‌ها هم در به خدمت گرفتن معادل‌های گوناگون بی‌تأثیر نبوده است کما این‌که در دنیا نیز به سبب همین چندگانگی قرائت و درعین‌حال برخی قرابت‌ها و همپوشی‌های معنایی، گاه در این حوزه با این مسئله مواجهیم. چندوجهی بودن مفاهیم و عدم سرراست بودن و عامه‌فهم نبودن آن‌ها نیز بر دمیده شدن لهیب این آتش افزوده است. گفتنی است که خواننده در فرایند مطالعه کتاب علاوه بر واژگان کلیدی اطلاعات نادرست غیرعمدی و عمدی همچنین اخبار جعلی با واژگانی چون حقایق جایگزین، پساحقیقت، مرگ حقیقت و امثال آن بیشتر آشنا می‌شود.در این کتاب به شکل‌های گوناگونِ اخبار جعلی از نوشته، صوت و عکس گرفته تا فیلم‌ها همچنین نقش هوش مصنوعی در تولید انواع جعل عمیق و آثار زیان‌بار آن‌ها بر افکار عمومی اشاره‌شده است و سعی شده تا در حد امکان به شیوه‌های شناسایی این جعلیات چه برای مخاطب شبکه‌ایِ عام و چه خبرنگاران، سازمان‌های رسانه‌ای و البته معلمان و مربیان سواد رسانه‌ای پیشنهاد‌هایی سخت افزارانه و نرم افزارانه ارائه شود.نقش سوادهای رسانه‌ای، خبری و دیجیتالی در قالب سوادهای نوین در مبارزه با اخبار جعلی از دیگر موضوع‌هایی است که در این کتاب بدان پرداخته‌شده است. در گذشته‌های دور با‌سواد به کسی می‌گفتند که خواندن، نوشتن و حساب کردن می‌دانست ولی امروزه با‌سواد کسی است که به‌واسطه آموخته‌هایش تغییری مثبت در زندگی خود ایجاد کند؛ تغییری که درگرو کاهش حداکثری ورود اخبار جعلی به فرایند تصمیم‌گیری‌های خرد و کلان افراد به مدد چنین سوادهایی نوین در روند زندگی است.امید است این نذر فرهنگی در ظل عنایات و توجهات خداوند تبارک‌وتعالی در نظر عموم مخاطبان شبکه‌ای در هنگامه‌ای که افکار عمومی در ایران و جهان با بحران همه‌گیری ویروس مسري اخبار جعلی دست‌به‌گریبان است، مفید فایده واقع شود.پيوند دريافت رايگان نسخه الكترونيكي كتاب: https://independent.academia.edu/Falsafi1391/Books فلسفي فلسفي Sun, 27 Aug 2023 14:55:08 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D9%84%D8%AF%D8%B1%D9%8A-%D8%B3%D8%A7%D9%8A%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D9%8A%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-jzozvyy0eu9p كتاب درسي تفكر و سبك زندگي پايه هفتم با رويكردي رسانه‌اي بازنويسي و اصلاح شدچاپ يازدهم كتاب درسي تفكر و سبك زندگي پايه هفتم دوره اول متوسطه كه در سال تحصيلي 1403-1402 وارد نظام آموزشي كشور مي شود، با رويكردي رسانه‌اي بازنويسي و اصلاح شد. بر اين اساس مواردي مانند قلدري سايبري و شيوه هاي مقابله با آن، نحوه راستي آزمايي خبر، معرفي برخي ابزار درستي سنجي فيلم و عكس همچنين معرفي تعدادي از سامانه هاي راستي آزما به محتواي كتاب افزوده شد. فلسفي فلسفي Sun, 16 Jul 2023 15:21:02 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%84%D9%8A-%D9%83%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D9%88%D9%8A%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D9%8A-wrhfbkckxriw واژه هویت[1] يا كيستي و چيستيِ من و ما كه برگرفته از واژه لاتين Identitas است، يكي مهم‌ترین مباحث و محورهاي تفكر در حوزه‌های مختلف دانش بشري محسوب مي‌شود. هويت خصوصی‌ترین جلوه‌های فردی تا عمومی‌ترین نمودهاي جمعی را شامل شده، در زمره نیازهای روانی انسان و مقدمه هرگونه زندگی اجتماعی است.صاحبان نظر به فراخور تعاريفي گوناگون از هویت ارائه کرده‌اند كه از آن جمله می‌توان به مختصات ویژه فرد و متمایزکننده او از دیگران؛ پدیده‌ای جمعی که تا تفکر و رفتار به شيوه جمعی اجرا نشود، آن نیز حاصل نمی‌شود؛ احساس تمایز، تداوم و استقلال شخصی؛ و تفاوت فردی شخص در ارتباط با دیگران اشاره كرد. هرکدام از اين تعاريف و بسياري ديگر، بر بعدي از ابعاد این پدیده پیچیده چندوجهی، نور تابانده‌اند كه بر اين اساس می‌توان جهت‌گیری‌های هویت را با پسوندهایي از قبیل فردی، جمعی، جنسی، نژادی، اجتماعی، دینی، فرهنگی، سیاسی، بوم‌شناختی، ملی، جهانی و غیره مشخص نمود (آشنا و روحاني، 1389).در ميان جهت‌گیری‌های مطروحه، فرهنگ[2]مهم‌ترین و غنی‌ترین قرین و منبع هویت است. با توجه به خيل كثير تعاريف ارائه‌شده پيرامون فرهنگ، در اینجا به دسته‌بندی باکاک[3] از تعاریف موجود اشاره مي‌شود:- فرهنگ به معنای کشت و پرورش زمین، محصولات و حیوانات؛- فرهنگ به معنای پرورش اذهان، هنرها، تمدن؛- فرهنگ به معنای فرایند عام توسعه‌ جامعه در حکم فرآیندی جهانی (برداشت روشنگری از فرهنگ)؛- فرهنگ به معنای ارزش‌ها، معانی، شیوه‌های مشترک زندگي در میان ملل، گروه‌ها، طبقات و دوره‌های خاص (به پیروی از هردر[4])؛- فرهنگ به معنای کنش‌های دلالت‌گر که مولد معنا هستند (باکاک، 1386: 42)افراد و گروه‌ها همواره با توسل به اجزا و عناصر فرهنگی همچون هنجارها، ارزش‌ها، عقايد و باورها، نمادها و كالاهاي فرهنگي ‌و هنري هويت می‌یابند؛ زیرا این اجزا و عناصر، توانایی‌اي چشمگیر در تأمین نیاز انسان به متمایز بودن و ادغام شدن در جمع را دارند. فرهنگ مقوله‌ای تفاوت‌مدار است كه شیوه‌ای خاص از زندگی را می‌سازد. این تفاوت و خاصیت نه‌تنها امکان هویت‌یابی را فراهم می‌کند، بلکه به زندگی انسان‌ها معني می‌بخشد.رابطه هویت و فرهنگ ناشی از ارتباط هر دو مفهوم با کنش اجتماعی است. هویت را می‌توان حاصل نسبتی دیالکتیکی که فرد بین شبکه معنایی ذهن خود و شبکه روابط اجتماعی برقرار می‌کند؛ تلقي كرد كه در اين ميان محیط فرهنگی نقشي برجسته در تکوین، حفظ و تغییر آن دارد. گرچه ساختارهای عینی، مستقل و بیرون از اراده فرد به كردار کنشگران جهت می‌دهد اما همین ساخت‌ها نیز از خلال تکوین اجتماعیِ برآمده از رابطه میان فرد و اجتماع ایجاد می‌شوند (آشنا و روحاني، 1389).هیچ فرد و گروه اجتماعی نمی‌تواند وجود داشته باشد مگر آنکه خود یا دیگران یک یا چند هویت فرهنگی[5] برايشان تعریف کرده باشد تا بتواند خود را خواسته یا ناخواسته بازشناسايی كند. بر اين مبنا مراد از هویت فرهنگی، مجموعه‌ای از مؤلفه‌های فرهنگی است که به یک فرد یا گروه، شخصیت می‌دهد و او را از سایر افراد یا گروه‌ها متمایز می‌کند تا از این راه بتواند وارد روابط میان کنشی با خود و دیگران شده، مسئولیت و توانایی موجودیت فیزیکی و ذهنی خود را در نظامی که در آن حضور دارد؛ بر عهده بگیرد.[6] مؤلفه‌های هويت فرهنگي را با رويكردهايي مختلف تبيين کرده‌اند كه برخي از آن‌ها چون زبان، دین، سرزمين، بستگی‌های مشترك اقتصادي، تاریخ فرهنگی و حتي زندگي روزمره نقشي مهم و اساسی در شکل‌گیری، حفظ و تحول هویت فرهنگی بر عهده‌دارند.طي اعصار پيشين فرهنگ به‌خوبی در جوامع سنتی هویت‌سازی می‌كرد. در آن قرون فرهنگ نه‌تنها مرزهای شفاف و پایدار در جوامع ایجاد مي‌کرد بلکه در عرضه کردن نظام‌های معناییِ منسجم هم توانا بود. فرهنگ در جوامع سنتی با محدوديت مكاني پیوندي ناگسستني داشت تا جایی که اين مهم بر مفهوم‌پردازی فرهنگ هم اثر‌گذار بود. در اين جوامع كه فضای ارتباطی مبتني بر قلمرو زندگی و بسیار محدود، بسته و نفوذناپذیر بود، فرهنگ محلي فارغ از دخالت ديگر فرهنگ‌ها و عناصر هویت‌بخششان، منسجم و تقریباً ثابت ارائه می‌شد. در اين دوران، پیوند تنگاتنگ مکان و فرهنگ مقوم هويت فرهنگيِ فرد بود اما از آن هنگام که جوامع به مدرنيته رو نمودند؛ يكي از مؤلفه‌های تأثیرگذار كه هویت‌سازیِ فرهنگ محور را به سياق سابق آن دچار اختلال نمود، انفكاك مفاهيم زمان و مكان بود. جدايي زمان از مكان موجبات از جا کندگی[7]روابط اجتماعي از بافت‌های محليِ تعامل و تجديد ساختار آن‌ها را در گستره‌های نامعين زماني- مكاني فراهم نمود. رسانه[8] به تعبير گيدنز يكي از سازوکارهای اين از جا كندگي است كه به جدايي روابط اجتماعی از بافت محليِ تعامل كمك كرده، هویت‌سازیِ مجدد را در فاصله‌های غير معين فضا-زمان ممكن نمود. استفاده از رسانه با توانا ساختن انسان‌ به ايجاد ارتباط در امتداد محدوده‌های طولاني زمان و مكان به افراد اين امكان را داد تا از مرزهاي زماني و مكانيِ خاصِ تعاملِ چهره به چهره فراتر روند. رسانه بخش جدایی‌ناپذیر فرهنگي است كه در آن زيست مي‌كند لذا همراه با فرايند تغييرات ساختاري در جوامع، كاركرد رسانه در دوران مدرن از ضميمه يا مكمل روابط اجتماعيِ از پيش موجود يا مجرايِ خنثيِ منتقل‌کننده كالاهاي نمادين فراتر رفته؛ بر شیوه‌های عمل و تعامل مردم با يكديگر تأثیر گذاشت و فارغ از محتوايي كه انتقال می‌داد موجد ‌صورت‌بندی‌های خاص اجتماعي، سياسي و فرهنگي شد، بر محتواي فرهنگ اثر‌گذار گرديد (مهدي زاده، 1389: 21-20) و چنين بود كه مهم‌ترین منبع هویت‌بخش دوران مدرن لقب گرفت.در تبيين نسبت اين پديده با هويت فرهنگي، رابرتسون[9] اصطلاح جهان محلي شدن[10]را به خدمت می‌گيرد. جهان محلی شدن بیانگر انطباق موقعیت‌های محلی با موفقیت جهانی‌شدن در حوزه‌های فرهنگ و اقتصاد و ترکیبی از دو مفهوم جهانی و محلی شدن است؛ مبنی بر اين‌که اگر در بازار جهانی محصول یا خدمات با معیارهای بومي و فرهنگی هماهنگ شود؛ موفقیتي فزون‌تر در پي دارد؛ فضا-زماني كه رسانه‌ به بهترين نحو ممكن در آن نقش‌آفريني مي‌كند. رسانه درعین‌حال كه وسیله‌ای قدرتمند برای ایجاد ارتباط در سطحي فراملی است، قادر به داشتن تأثیر در سطح محلي‌ نيز هست. استفاده از اینترنت برای ارتباط در سطح محلي مثالي بارز از پدیده جهان محلی شدن را ارائه می‌دهد، چراكه ارتباطات در بستر اینترنت با از جا كندگي، موانع ارتباطی فضا-زمان را کاهش داده؛ از توانایی و قابلیت تفاوت آفرینی و معني بخشی‌اي بسيار برخوردار است. بدین‌سان فرهنگ‌ محلي و ملي در معرض دخالت فرهنگ بیگانه و عناصر هویت‌بخشِ غيرمنسجم و متغير آن واقع‌شده، پیوند مکان و فرهنگ در دوران سنتی كه تقویت‌کننده پیوند میان فرد و جامعه بود گسسته و هويت فرهنگي در معرض الگوهاي فرهنگي فراملي قرار گرفت و دستخوش تحولاتي بنيادي شد. البته پيرامون اثر رسانه بر هويت فرهنگي مخاطب دو ديدگاه كلان مطرح است؛ ديدگاهي كه فرد را مقابل گفتمانِ هويت‌ساز رسانه منفعل ‌دانسته و هويت فرهنگي او را در معرض و دستخوش پيام‌هاي رسانه‌اي مي‌داند و ديدگاهي ديگر كه براي فرد‌ نقشي فعال قائل و به مقاومت هويتي معتقد است (حيدري، اكواني و كشفي، 1392). از زمان چاپ انجيل گوتنبرگ در ميانه قرن پانزدهم ميلادي تاکنون كه فرد در اقيانوس پرتلاطم رسانه‌هاي اجتماعي غوطه‌ور است، اقليتي زرمدار و زورمدار كه يا حاكم بودند و يا از حمايت حكام برخوردار؛ مزورانه درصدد بوده و هستند كه به بهانه زورمندي فرهنگ فراملي كه توسط رسانه اشاعه می‌یابد، با ايجاد انواع ممنوعيت و محدوديت مانع از گردش آزاد اطلاعات صحيح و دسترسي مخاطب به پيام‌هاي رسانه‌اي شده، ساعت ساحت هويت و فرهنگ را به‌وقت دوران پيشامدرن تنظيم نمايند؛ اما تاريخ گواه آن است كه اين قبيل اعمال دون‌كيشوت‌وار شايد در اندك زماني توانسته باشد جريان اطلاع‌رسانی، هویت‌یابی و فرهنگ‌پذيري را كند كند اما هیچ‌گاه نتوانسته به‌طور كامل آن را دچار انقطاع نمايد. نتايج حاصل از پژوهش‌هاي گوناگون نيز گوياي آن است كه گسترش الگوهاي فرهنگيِ فراملي توسط رسانه به شكلي واحد و به‌گونه‌ای منفعلانه موردپذیرش مخاطب قرار نگرفته، هويت فرهنگي او را متأثر نمی‌کنند (كچوئيان، 1382: 15)؛ چراکه رسانه‌هاي محلي و ملي نيز با نشر، بازنمايي و تقويت عناصر و دقايق فرهنگ محلي و ملي در جهت کم‌رنگ نمودن گرایش‌های تعلقيِ فراملي و كاستن هژموني عناصر هويتيِ ارائه‌شده توسط رسانه‌های فراملي عمل مي‌كنند. به‌موازات و جهت نهادينه شدن اين مهم مخاطب در چارچوب مصون‌سازي هويت فرهنگي خود نيازمند آن است كه سوگيري‌هاي رسانه‌ها را تشخيص داده، به مهارت خوانش مخالف پيام‌هاي رسانه‌اي دست يابد. براي تحقق اين امر مخاطب به آموختن سوادهايي نوين چون سواد رسانه‌اي[11] و خبري[12] در مقام يك مسئوليت اجتماعيِ فردي حاجتمند است كه كاستلز[13] از آن با عنوان ارتباط‌جمعی خود انگیز[14] یادکرده است. لذا فارغ از قیل‌وقال زر و زورمداران، جهت صيانت از هويت فرهنگی به‌ویژه در جوامع چند فرهنگي چون ايران كه هويت مردمانش از سه فرهنگ ملي، ديني و غربي متأثر است؛ توجه مضاعف به نوع و كاركرد رسانه و نقشِ آموختن سوادهاي نوين توسط مخاطب بسيار مهم و حائز اهميت است.منابع- آشنا، حسام‌الدین؛ و روحاني، محمدرضا. (1389). هويت فرهنگي ايرانيان از رويكردهاي نظري تا مؤلفه‌های بنيادي. فصل‌نامه تحقيقات فرهنگي، دوره سوم، شماره 4، صص 185-157.- باکاک، رابرت. (1386). صورت‌بندی‌های فرهنگی جامعه‌ مدرن. ترجمه مهران مهاجر. تهران: نشر نی.- حيدري، آرمان.؛ اكواني، سید حمدالله.؛ و كشفي، محمدباقر. (1392). رسانه‌ها و هويت فرهنگي: مطالعه دانش‌آموزان متوسطه ياسوج. فصل‌نامه مطالعات ملي، 55، سال چهاردهم، شماره 3، صص 148-123.- كچوئيان، حسين. (1382). جهانی‌شدن و فرهنگ؛ معضلي حل ناشدني. نامه انسان‌شناسی، دوره اول، ش 4، صص 163-141.- مهدي زاده، سيد محمد. (1389). نظریه‌های رسانه، اندیشه‌های رايج و دیدگاه‌های انتقادي. تهران: انتشارات همشهري.[1] Identity[2] Culture[3] Robert Bakak[4] Johann Gottfried von Herder[5] Cultural Identity[6] http://anthropology.ir/article/10614.html[7] Disembedding[8] Media[9] Roland Robertson[10] Glocalization[11] Media Literacy[12] News Literacy[13] Manuel Castells[14] Mass-self Communication فلسفي فلسفي Tue, 04 Jul 2023 08:40:08 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%AD%D9%82%D9%8A%D9%82%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%83%D9%8A%D8%AA-afaqfjpvte4l اخبار جعلي به ناباوري حقيقت از سوي مخاطب شبكه‌اي می‌انجامدوب گردي در هنگامة كنوني به‌مثابه تصوير آینه‌ایِ گام برداشتن تلقي مي‌شود؛ چنان‌که راست، چپ و بالا، پايين می‌نماید. اخبار ساختگي و روايات مجعول در فضاي سايبري به‌سرعت در همه گروه‌ها و بين كثيري از کاربران نشر می‌يابند و مقامات مسئول، اخبار و گزارشات سديد را غيرواقعي و جعلي اعلام می‌كنند.لذا ياري به دانش آموزان جهت تفكيك امر واقع از غیرواقع[1]ديگر موضوعي نيست كه بدان سبب آنان را به‌سوی منابع خبري معتبر همچون پي‌بي‌اس، نیویورک‌تایمز، گاردين و ديگر رسانه‌های جهاني معتبر رهنمون شويم.مايكل لينچ[2]استاد فلسفة دانشگاه كنتيكت[3]علت اين مهم را از سكه افتادن موضوعيت زودباوري مي‌داند يا حداقل این‌که زودباوري ديگر همه موضوع و مشكل محسوب نمی‌شود. از نظر لينچ مشكل اساسي و فراگيرتر آن است كه اخبار جعلي، ناباوري امور واقع را از سوي مردم سبب می‌شود.[4]سابرينا تاورنيز[5]روزنامه‌نگار آمريكاييِ نیویورک‌تایمز در همين رابطه معتقد است اخبار جعلي و كثرت عقايد بی‌اساس كه بر اصالت خبر سايه فكنده و بر آن اثر می‌گذارد، مخاطب شبکه‌ای را به سرگشتگي مبتلا می‌کند. فروكاست و مثله‌سازي حقيقت به ساخت استعاره‌ای از واقعيت و دروغ می‌انجامد كه موجبات تشكيك خواننده را در همه‌چیز از جمله اخبار واقعي رقم می‌زند.در ایالات‌متحده اعتبار رسانه‌های خبريِ سنتي بين دانش آموزان رو به افول است. اين در حالي است كه اعتماد دانش‌آموزان به رسانه‌های خبريِ ملي اين كشور نيز از سال 2010 ميلادي تاکنون 13 درصد کاهش‌یافته است[6] نتايج حاصل از يك پژوهش[7]گواه آن است كه نوجوانان و جوانان آمريكايي نه‌تنها به‌طور اعم نسبت به اخبار بسيار بدبین‌اند بلكه به‌طور اخص نسبت به نادرستي و سوگيرانه بودن اخبار رسانه ملي نيز نگران‌اند.اريك پالمر[8]كارشناس سواد رسانه‌ای می‌گوید كه فرض پيشين مبني بر «من باور دارم» به «من هیچ‌چیز را باور نمی‌کنم» در شرف تغيير است. وي مي‌افزايد وقتي مسئولان بلندپايه، اخبار معتبرترين رسانه‌ها را جعلي توصيف می‌کنند، به‌واقع همه منابع اطلاعاتي را زير سؤال می‌برند.البته اين فقط دانش آموزان نيستند كه در مواجهه با اخبار دچار بی‌اعتمادی شده‌اند. دو نفر از هر سه بزرگ‌سال[9]آمريكايي نيز معترف‌اند كه اخبار ساختگي، آنان را در مواجهه با حقايقِ رويدادهاي جاري به‌شدت دچار سردرگمي كرده و اعتمادشان به رسانه‌ها را به پایین‌ترین حد ممكن كاهش داده است.[10] حتي مدرسان و استادان دانشگاه نيز در عين دارا بودن تحصيلات عاليه و داشتن چندين مدرك تحصيلي اذعان مي‌كنند كه در تشخيص اخبار جعلي روزگاري پر تعب را سپري می‌کنند.[11]بر اين اساس نانسي واتسون[12]كارشناس فناوري آموزشي می‌گويد كه شرايط فعلي به‌روشنی بيانگر آن است كه تشخيص اعتبار يك تارنما يا صحت محتوايش براي يك نوجوان 10 ساله و حتي دانش‌آموز 17 سالة دبيرستاني چقدر دشوارتر از يك فرد دانشگاهي است.واتسون در همين رابطه به سواد ديجيتالي در مقام يكي از سوادهاي مهم نوين اشاره می‌كند. وي ضمن ارائه تعريفي از اين سواد مبني بر مجموعه‌ای بسيار مهم از مهارت‌ها و نگرش‌ها كه در عصر حاضر دانستن آن‌ها براي يادگيرندگان امروزي ضرورت دارد؛ می‌افزاید دست‌یابی به سطوح بالاي تفكر انتقادي، مهارت‌های ديجيتالي و فهم رفتار برخط ما نشان می‌دهد كه حتي شروع به درك نحوه ارزيابي يك تارنما تا چه ميزان با پيچيدگي همراه است.لذا جاي شگفتي نيست كه از هر چهار دانش‌آموز، سه نفر نمی‌توانند تفاوت اخبار واقعي از جعلي را در رسانه‌های اجتماعي تشخيص دهند.[13]به لحاظ قدمت، البته اخبار جعلي موضوعي تازه نيست و پيشينه آن به‌طورقطع به دوران پيشااينترنت بازمی‌گردد[14]اما آنچه جديد به نظر می‌رسد فضاي سياسيِ بیش‌ازحد متأثر از احزاب امروزي است كه در چارچوب سوظن تصميم‌گيران به منابع خبري سنتي، اين رسانه‌ها را عليه اهداف و مقاصد حزبي خود می‌انگارند.دنيس پيرس[15]-[16]نويسنده باسابقة حوزه فناوري آموزشي در اين خصوص مي‌گويد كثيري از معلمان با اين ديدگاه موافق‌اند كه به نظر می‌رسد در فضاي فعلي مستثنا شدن رهبران و ديگر مقامات ارشد حكومتي از مجازات، آموزش سواد رسانه‌ای را چالش‌برانگیزتر می‌کند. استانداردهاي انجمن بین‌المللی فناوري در آموزش[17]-[18]دانش آموزان را نسبت به ارزيابيِ صحت، چشم‌انداز، اعتبار و رابطه اطلاعات و رسانه‌ها تشجيع می‌کند. براي تحقق اين هدفِ بلندمدت در عصر جديد كه سر در آبشخور شك‌گرايي دارد، برنامه‌های سواد رسانه‌ایِ روزآمد بايد به مفاهيم زير بپردازند:1. واقعيت و دروغ در يك پيوستار قرار دارندجداسازي اخبار واقعي از جعلي به سهولتِ آنچه به حرف و صوت و گفت آيد نيست چراكه مناطق خاكستريِ فراوان بين آن‌ها وجود دارد و دير می‌پاید تا كودكان بتوانند ظرايف افتراقيِ ميان واقعيت و دروغ را درك كنند. نكته كليدي آن است كه بايد تمامي دانش‌آموزان را اعم از باورمند و ناباورمند، نسبت به زير سؤال بردن واکنش‌های آني خود و منوط كردن پذيرش تمام روايت به بررسي منابع متعدد عادت دهيم.2. اخبار جعلي و سوگيري همسان نيستندگفت و شنيدهاي عموميِ ناظر به رسانه، اغلب خبر جعلي و سوگيري را يكسان دانسته، در هم می‌آمیزد؛ اما دانش آموزان بايد درک کنند كه اينان مفاهيمي متفاوت‌اند. به‌طور مثال رسانه‌های خبري می‌توانند تصاويري را از فردي منتشر كنند كه او را به‌واسطه بهره‌مندي از تابش نور، خوشايند يا ناخوشایند بنماياند. پالمر معتقد است كه هر دو تصوير واقعی‌اند چراكه عکس‌ها وجود دارند. اين كارشناس سواد رسانه‌ای می‌افزاید اين سوگيري شماست كه تصويري را بر ديگري ارجح می‌داند.3. واکنش‌های عاطفي شديد علامت اعلام‌خطر استاگر روايتي بیش‌ازحد غيرمتعارف به نظر رسد به‌نحوی‌که به‌دشواری بتوان باورش كرد شرط عقل ايجاب می‌کند كه در آن تشكيك شود. از سويي ديگر اگر چنين روايتي براي دانش آموزان باورپذير محسوب شود اين خود نشانه‌ای از مشکلي خاص است که نیاز به توجه دارد. دارن هاجينز[19]پديدآورِ همكار كتابِ واقعیت در مقابل دروغ: آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی در عصر اخبار جعلی[20]می‌گوید كه احساسمان نسبت به محتوايي كه مصرف می‌کنیم، درباره این‌که آيا محتوا براي دخل تصرف در عواطفمان طراحی‌شده يا نه می‌تواند چيزهايي فراوان به ما بگويد. هاجينز می‌افزاید كه همه بايد نسبت به فیلم‌هایی كه باعث نشان دادن واکنش‌های آني، هيجاني و اغلب منفي مانند ترس يا خشم می‌شوند با احتياط و شبهه‌ناک برخورد كنند.4. رسانه‌های اجتماعي اتاق‌های پژواك می‌سازندجاناتان گلد[21]-[22]معلم تاريخ دوره اول متوسطه می‌گوید كه با ارائه محتواي خبريِ بسيار شخصی‌سازی‌شده، رسانه‌های اجتماعي می‌توانند اثري منزوي كننده بر مخاطب شبكه‌اي بر جاي بگذارند و سبب شوند مردم به‌طوری فزاينده به شيوه برخط و شايد در عرصه واقعي زندگي در نظام‌های بستة سياسيِ داراي حاكميت یکدست و تفكرات همگرا در عزلت زيست كنند. دانش آموزان با جست‌وجوی خبرهايي كه ديدگاهي متفاوت از حاكميتِ تماميت‌خواه و یکدست ارائه می‌دهند، می‌توانند از محبس اتاق پژواك رهايي يابند.بااینکه ابهامات و سردرگمی‌های ماهيتيِ اخبار جعلي و واقعي، آموزش سوادهاي رسانه‌ای، ديجيتالي و خبري را پیچیده‌تر می‌کند اما بيش از هر زماني ديگر نيز اهميت آموزش و يادگيري اين سوادهاي نوين را مشخص می‌کند.*اين نوشتار برگردان آزاد مطلبي با عنوان Teaching Digital Literacy in an Era of Skepticism نوشته Nicole Krueger نويسنده و روزنامه‌نگار آزاد است كه 16 نوامبر 2022 در تارنماي سازمان بین‌المللی غيردولتيِ فناوري در آموزش منتشر شد.[1] www.iste.org/explore/Digital-and-media-literacy/Today%27s-news%3A-Real-or-fake?articleid=2093[2] https://michael-lynch.philosophy.uconn.edu[3] University of Connecticut[4] جهت مطالعه بيشتر: https://vrgl.ir/B3V80[5] https://www.nytimes.com/by/sabrina-tavernise[6] https://dailytargum.com/article/2016/01/study-finds-millennials-lack-trust-in-national-media[7] www.usatoday.com/story/college/2017/03/21/surprise-young-people-dont-trust-the-media/37429287[8] Erik Palmer[9] www.pewresearch.org/journalism/2016/12/15/many-americans-believe-fake-news-is-sowing-confusion[10] https://news.gallup.com/poll/195542/americans-trust-mass-media-sinks-new-low.aspx[11] https://nancywtech.com/2016/12/29/digital-literacy-and-the-fake-news-epidemic[12] Nancy Watson[13] www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/11/23/503129818/study-finds-students-have-dismaying-inability-to-tell-fake-news-from-real[14] جهت مطالعه بيشتر: www.magiran.com/paper/1998506[15] Dennis Pierce[16] https://thejournal.com/articles/2017/06/28/iste-participants-respond-to-spike-in-fake-news-websites.aspx[17] International Society for Technology in Education[18] www.iste.org/standards/iste-standards-for-students[19] Darren Hudgins[20] https://my.iste.org/s/store?hsCtaTracking=6ba204eb-6b44-40d4-8787-10761b4a90dd%7Ca42d7ab1-2f26-4089-b60a-73b91c7c2add&_ga=2.146986800.621156193.1686726418-232444418.1686726418#/store/browse/detail/a1w1U000004Lp6nQAC[21] Jonathan Gold[22] www.learningforjustice.org/magazine/a-classroom-discussion-about-the-media-trust-and-knowledge فلسفي فلسفي Tue, 20 Jun 2023 16:29:46 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%8A-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-21-t7lhi6hr96or سواد هوش مصنوعي بدان معنی است که مخاطب شبکه‌ای با هر متنی به‌ویژه مقالات خبريِ مربوط به هوش مصنوعی، منتقدانه مواجه شود.ارائة تعريف از هوش مصنوعي[1]امري سهل و ممتنع است چراکه بسياري از صاحب‌نظران در مورد آنچه حائز شرايطِ هوش مصنوعي ناميده شدن است، اتفاق‌نظر ندارند. بااین‌حال در مدخل بحث به تعريف ارائه شده در واژه‌نامة آكسفورد اشاره می‌شود كه هوش مصنوعي را ظرفيت رایانه‌ها يا ساير ماشین‌ها براي نمايش رفتار هوشمندانه يا شبیه‌سازی رفتار مي‌داند.[2]به نظر می‌رسد پس از رونمايي از چت‌جي‌پي‌تي در نوامبر 2023، هوش مصنوعي فرا رسيدن عصري نوين را در حيات بشر صلا داده تا حدي كه شايد در آينده از اين برش زماني با عنوان سرآغاز انقلاب هوش مصنوعي ياد شود. در اين دوره، مخاطب شبکه‌ای درعین‌حال كه حاجتمند به اخذ صلاحيت در زمينة انواع سوادهاي نوين از جمله سوادهاي رسانه‌ای، خبري، بصري با رويكردهايي آینده‌گرایانه است؛ كسب توانمندي در سواد هوش مصنوعي[3]كه خود بر كاركرد سوادهاي مذكور اثرگذار است، راه رستگاري وي در سده حاضر محسوب می‌شود.با عنايت بدين مهم كه آشنايي با مفاهيم اساسي موضوعات نوپديد از اصول بنيادين يادگيري آن‌ها از ‌جمله سوادهاي نوين است، لذا با توجه به نوظهور بودن سواد هوش مصنوعي در عرصه عمومي و عدم قرابت آن با فضاي ذهني مخاطبان شبکه‌ای در برهه‌ای که كاربران با مفاهیم غامض هوش مصنوعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ در ادامه به برخي اصطلاحات و تعاريف كليدي اين سواد نوين كه از سوي دانشگاه مك گيل ارائه‌شده[4]نظر می‌افکنیم:سواد هوش مصنوعی - اصطلاح‌ها و تعریف‌هاي کلیدیهوش مصنوعی بر شبیه‌سازی هوش انسان در ماشین‌هایی دلالت دارد كه براي انديشيدن مانند انسان‌ها و تقليد اعمال آن‌ها مهيا شده‌اند. اين اصطلاح همچنين ممكن است براي هر ماشيني كه ویژگی‌هایی همگون با ذهن انسان را مانند يادگيري و حل مسئله به منصه ظهور می‌رساند نيز به كار رود.[5]خودكارسازي ايجاد امكان فناورانه و بهره‌مندی ازآن‌جهت كنترل و نظارت بر توليد و تحويل كالاها و خدمات گوناگون است. اين امكان، عامل به انجام وظايفي است كه پیش‌تر توسط انسان انجام می‌گرفت.[6]بينايي رایانه‌ای گرايشي از علوم رايانه است كه براي ديدن، شناسايي و پردازش تصاوير از طريق رايانه بر سياق بينايي انسان عمل كرده، خروجي مناسب را تهيه می‌کند. بينايي رایانه‌ای ارتباطي تنگاتنگ با هوش مصنوعي دارد چراکه رايانه بايد آنچه را كه می‌بیند تفسير كرده و بر آن اساس تحلیل‌های مناسب را انجام دهد يا طبق آن عمل كند.[7]يادگيري ژرف مجموعه‌ای از الگوریتم‌های مورداستفاده در يادگيري ماشين است كه براي الگوسازي انتزاعات سطح بالا در داده‌ها از طريق استفاده از معماری‌های الگو، متشكل از تغييرات غيرخطي متعدد استفاده می‌شود.[8]سامانه‌هاي خبره برنامه‌ای رایانه‌ای است كه براي تقليد و رقابت با هوش، مهارت‌ها و رفتار انسان طراحی‌شده است. بيشتر اين سامانه‌ها با اتكا به مفاهيم، ابزارها و فناوری‌های هوش مصنوعي توسعه پیداکرده و در زمينه، موضوع يا مهارتي ويژه دانش تخصصي دارند. يك سامانة خبره به‌طورمعمول داراي دو جزء اصلي است:- پايگاه دانش كه شامل داده‌ها، حقايق و قوانين مربوط به موضوع، صنعت يا مهارتي خاص است و به‌طورمعمول همسنگ يك انسان خبره محسوب می‌شود.- موتور استنتاج كه از حقايق و قوانين موجود در پايگاه دانش براي يافتن و يادگيري دانش يا الگوهاي جديد استفاده می‌کند.[9]تعامل انسان و رايانه بر دانش و فن مطالعه، طراحی، اجرا و ارزیابی سامانه‌های محاسباتی درگیر در تعاملات انسان با رایانه‌ها و عامل‌های هوشمند نرم‌افزاری دلالت دارد. به‌بیان‌دیگر HCI ناظر به مطالعه و طراحی برنامه‌ریزی‌شده فعالیت‌های بين انسان و رایانه است. هم چنان‌که مهندسي نرم‌افزار بر توليد راه‌حل‌های كاربردي معطوف به نرم‌افزارها تمركز دارد، تعامل انسان و رايانه نيز بر كشف روش‌ها و فنوني متمركز است؛ مضاف آن‌که از كاربران پشتيباني می‌کند. كاربردپذيري و آگاهي از هدفِ ناظر به تجربه كاربر، براي انجام تمامي طراحی‌های تعامل انسان با رايانه ضروري است.[10]پردازش تصویر اصطلاحي به نسبت فراگير در حوزه فناوری اطلاعات مدرن است که به استفاده از ابزارهای مختلف برای پردازش یا بهبود تصاویر اشاره دارد. پردازش تصویر برای اهدافي گوناگون از جمله بازیابی اطلاعات خاص از یک تصویر، تشخیص تصویر، وضوح یا افزايش كيفيت تصویر و اندازه‌گیری الگو به كار می‌رود.[11]يادگيری ماشین به معنای فراهم آوردن امکان آموزش برای سامانه‌های نرم‌افزاری است. در چارچوب ML ماشين‌ها با استفاده از مثال‌ها و تجاربی که در قالب داده‌هاي ورودی دریافت می‌کنند، می‌آموزند و تصمیم می‌گیرند که چطور رفتار کنند. اين امر از طريق پیشرفت مستمر محاسبات، با قرار گرفتن در معرض سناریوهای جدید، آزمایش و انطباق تسهیل می‌شود. اين در حالی است که ماشين از تشخیص الگو و روند برای تصمیم‌گیری‌های اصلاح‌شده در موقعیت‌های بعدی (هرچند غیر یکسان) نيز استفاده می‌کند.[12]پردازش زبان طبیعي روشی برای ترجمه زبان‌های رایانه و انسان به يكديگر است. NLP رایانه‌ها را قادر به خواندن خطوط متني به شيوه قابل‌درک مي‌كند بدون اينكه درباره آن متن، سرنخ يا محاسبه‌اي ارائه شود.[13]شبکه‌های عصبی يك فناوري است كه به‌طور اعم براي شبیه‌سازی فعاليت مغز انسان و به‌طور اخص جهت تشخيص الگو و عبور دروندادها از ميان لایه‌های مختلفِ اتصالات عصبيِ شبیه‌سازی‌شده ساخته‌شده است.[14]شناسايي الگو در فناوري اطلاعات شاخه‌ای از يادگيري ماشين محسوب می‌شود كه بر تشخيص الگوها يا قاعده‌مندی‌های داده در يك سناريوي معين تأکید دارد. بازشناخت الگو می‌تواند «با نظارت» باشد يعني می‌توان الگوهاي شناخته‌شده پيشين را در يك داده يافت يا «بدون نظارت» بدين معني كه الگوهايي به‌طور كامل جديد كشف شوند. هدف پنهان در وراي الگوريتم‌هاي تشخيص الگو، ارائه پاسخي مستدل براي همه داده‌های ممكن و طبقه‌بندی داده‌های ورودي به اشيا يا كلاس‌ها بر اساس ویژگی‌های خاص است.[15]سنجش‌ازدور روند كسب اطلاعات درباره يك شيء يا پديده بدون برقراري تماس واقعي با آن و حضور فيزيكي در محل است. اين روند عكس مشاهده يا سنجش در موقعيت محسوب مي‌شود.[16]رباتيك صنعت مرتبط با طراحي، ساخت و بهره‌برداری از ربات‌هاست – حوزه‌ای وسيع و متنوع كه با بسياري از صنايع تجاري و كالاهاي مصرفي مصرف‌کنندگان مرتبط است. به‌طورکلی رشته رباتيك شامل اين است كه چگونه يك ماشين خودكار يا همان سامانة فناوريِ فيزيكيِ ساخته‌شده می‌تواند كاري انجام دهد، در مقام رابط كاربري قرار گيرد يا در چارچوب يك فناوري جديد نقش‌آفرینی كند.[17]تشخيص گفتار ناظر به فناوري بهره‌مندی از سخت‌افزار رايانه در چارچوب امكان دريافت صدا و فنون نرم افزارمحور جهت شناسايي و پردازش خودكار صداي انسان است. از ASR براي شناسايي كلماتي كه يك شخص گفته يا براي تائید هويت فردي كه خطاب به سامانه صحبت می‌کند استفاده می‌شود.تشخيص خودكار گفتار با نام‌های تشخيص خودكار صدا[18]، گفتار به متن يا بازشناسي ساده گفتار نيز شناخته می‌شود.[19]تبارنامه هوش مصنوعينكته مهم درباره هوش مصنوعي اين است كه در حال حاضر «هوش مصنوعي جامع» يا چيزي كه به‌طور كامل و محض هوش مصنوعي محسوب شود، وجود ندارد. فناوری‌ای كه امروزه شاهد آنيم حاوي عناصر هوش مصنوعي است. براي فهم بهتر موضوع، اگر نرم‌افزارهاي كاربردي ويژه دستگاه‌هاي هوشمند را دستور طبخ غذا فرض كنيم هوش مصنوعي تنها در مقام يك قاشق چای‌خوری يا فنجان در نتيجه كلي سهم دارد.ازاین‌روی بايد انواع مختلف برنامه‌های كاربردي را كه زيرشاخه هوش مصنوعي قرار می‌گیرند، شناخت؛ تا نسبت به آگاهي از نحوه طي شدن روندها اطمينان حاصل شود.درختواره‌ای كه در ادامه مشاهده می‌شود نشانگر برخي – و نه همة – روابط بين كارافزارهاي گوناگون و هوش مصنوعي است.تبارنامه هوش مصنوعيپنج‌گانه سواد هوش مصنوعيداشتن سواد هوش مصنوعی به این معنی نیست که باید سازوکارهای پیشرفته هوش مصنوعی را دانست بلكه برخورداري از توانمندي سواد هوش مصنوعي بدان معنی است که مخاطب شبکه‌ای در مورد فن‌آوری‌های مرتبط با اين موضوع به‌طور فعال آشنا و آموخته شود و با هر متنی به‌ویژه مقالات خبريِ مربوط به هوش مصنوعی، منتقدانه مواجه شود.بدين منظور دانشگاه مك گيل پنج‌گانه‌ای با عنوان ROBOT ارائه كرده که می‌توان به هنگام مطالعه و مواجهه با متون و برنامه‌های هوش مصنوعی در چارچوب ارزيابي، درستي سنجي و مشروعيت بخشي به اين فناوري از آن بهره جست.[20]اعتبار- اطلاعات موجود درباره فناوری هوش مصنوعی چقدر معتبر است؟- اگر اطلاعات از سوي فرد حقيقي يا حقوقيِ مسئول در حوزه هوش مصنوعی تهيه نشده باشد، آيا نويسنده صاحب صلاحيت و قابل‌اطمینان است؟ آيا اطلاعات ارائه‌شده جانب‌دارانه است؟- اگر اطلاعات از سوي فرد حقيقي يا حقوقيِ مسئول در حوزه هوش مصنوعی تهیه‌شده، آن‌ها چه ميزان از اطلاعات را در دسترس مخاطبان شبکه‌ای قرار داده‌اند؟- آیا به سبب حفظ اسرار تجاری فقط بخشي از اطلاعات منتشرشده است؟- چه ميزان از اطلاعات تهیه‌شده از سوي فرد حقيقي يا حقوقيِ مسئول در حوزه هوش مصنوعی جانب‌دارانه است؟هدف- هدف بلندمدت يا کوتاه‌مدت استفاده از هوش مصنوعي چیست؟- هدف از همرساني اطلاعات درباره هوش مصنوعي چيست؟- اطلاع‌رسانی؟- اقناع؟- كسب حمايت مالي؟جانب‌داري- چه عاملي می‌تواند موجبات سوگيري و جانب‌داري را در فناوري هوش مصنوعی فراهم كند؟- آيا مسائلي اخلاقي مرتبط با اين موضوع وجود دارد؟- آيا وجود سوگيري يا مسائل اخلاقي تأییدشده است؟- از سوي منبع اطلاعات؟- از سوي فرد حقيقي يا حقوقيِ مسئول در حوزه هوش مصنوعي؟- از سوي كاربران فناوري مدنظر؟مالكيت- مالك يا توسعه‌دهنده فناوري هوش مصنوعي چه كسي است؟- كدام فرد / نهاد مسئول و پاسخگوي آن است؟- آيا شركت خصوصي است؟- دولتي است؟- اتاق فكر يا گروه تحقيقاتي؟- چه كسي به آن دسترسي دارد؟- چه كسي از آن بهره‌برداری می‌کند؟نوع- اين فناوري در كدام زيرشاخه هوش مصنوعي قرار دارد؟- فناوري مدنظر نظري است يا كاربردي؟- به چه نوع سامانه اطلاعاتي متكي است؟- خودكار است يا به مداخله انسان وابسته؟[1] Artificial Intelligence (AI)[2] www.oed.com/viewdictionaryentry/Entry/271625[3] AI Literacy[4] https://libraryguides.mcgill.ca/ld.php?content_id=35137878[5] www.investopedia.com/terms/a/artificial-intelligence-ai.asp[6] www.techopedia.com/definition/32099/automation[7] www.techopedia.com/definition/32309/computer-vision[8] www.techopedia.com/definition/30325/deep-learning[9] www.techopedia.com/definition/613/expert-system[10] www.techopedia.com/definition/3639/human-computer-interaction-hci[11] www.techopedia.com/definition/2009/image-processing[12] www.techopedia.com/definition/8181/machine-learning[13] www.techopedia.com/definition/653/natural-language-processing-nlp[14] www.techopedia.com/definition/32902/deep-neural-network[15] www.techopedia.com/definition/8802/pattern-recognition-computer-science[16] www.techopedia.com/definition/1939/remote-sensing[17] www.techopedia.com/definition/32836/robotics[18] AVR[19] www.techopedia.com/definition/6044/automatic-speech-recognition-asr[20] https://libraryguides.mcgill.ca/ai/literacy فلسفي فلسفي Tue, 30 May 2023 07:31:19 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%8A%D9%8A-chatgpt-%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%8A-lot65arevmkn چت‌جي‌پي‌تي و هوش مصنوعي باور مخاطبان شبكه‌اي را درباره سواد رسانه‌ای به چالش می‌کشندانتشار چت‌جي‌پي‌تي[1]در نوامبر 2023 نگرانی‌هایی فراوان را در مورد این‌که چگونه دانش آموزان می‌توانند از آن براي تقلب[2] در انجام انواع تكاليف درسي استفاده كنند، برانگيخت.اما دنيل ‌وارگاس‌كامپوس[3] مدير برنامة درسيِ سازمان تحقيقاتيِ غيردولتي Common Sense Media[4] كه در زمينة توسعة برنامه‌های درسی و بررسي رسانه‌های دیجیتال فعاليت می‌کند، معتقد است گرچه اين نگراني محل تأمل و بجاست اما بر پرسش‌های مهمي ديگر كه بايد از جانب معلمان درباره هوش مصنوعي[5]مطرح شود، سايه افكنده است؛ مانند این‌که فناوري مذكور چگونه بر شغل آن‌ها و دانش‌آموزانشان تأثیر می‌گذارد.[6]يك پرسش اساسي: چگونه هوش مصنوعي با تحول در آموزش مهارت‌های سواد رسانه‌ای[7]به دانش آموزان كمك می‌کند كه مقصود و صحت رسانه‌ای را كه به مصرف محتوايش مبادرت می‌ورزند، مشخص كنند؟روزنامة Education Week با 1/6 ميليون نفر خواننده که از سال 1981 در مقام يكي معتبرترين و به‌روزترین رسانه‌های ایالات‌متحده در خصوص مسائل آموزش‌وپرورش تمامي اخبار و اطلاعات آموزشي مربوط به دوازده پايه تحصيلي را پوشش ‌داده است، مصاحبه‌ای مشروح با وارگاس‌كامپوس در خصوص جايگاه و نقش آموزش سواد رسانه‌ای در اين برهة سرنوشت‌ساز ترتيب داد؛ زمانه‌اي که در آن معلمان با مفاهيم فناوری‌های مبتني بر هوش مصنوعي[8]دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بخش‌هایی مهم از اين گفت‌وگوي مشروح به شرح زير است:- هوش مصنوعي از چه طُرقي موجب ریل‌گذاری جديد در آموزش سواد رسانه‌ای می‌شود؟اين موضوع واجد لايه‌هاي مختلف است. در یک‌لایه اين نگراني وجود دارد كه با پيشرفت هوش مصنوعي، انتشار اطلاعات نادرست غيرعمدي[9]در فضاي برخط شكلي تصاعدي به خود گيرد. لاية ديگرِ موضوع مذكور كه كمتر هم درباره‌اش صحبت شده اين است كه چگونه حتي اغراق‌های مطرح‌شده درباره هوش مصنوعي، پیش‌تر از آن‌که حتي نمونه‌هایی از آن براي اهداف معطوف به اطلاعات نادرست غيرعمدي به‌طور قطعي مورداستفاده قرار گيرد؛ باور ما را درباره سواد رسانه‌ای به چالش می‌کشد.سازمان بهداشت جهاني در میانه‌سال‌های 2020 تا 2022 كه دنيا با همه‌گیری ويروس كرونا مواجه بود، اصطلاح شيوع يا همه‌گیری اطلاعاتي[10]را جهانگير كرد. در معناي كلي، همه‌گیری اطلاعاتي ناظر بر نشر سریع و گسترده اطلاعات درست و نادرست در مورد مسائلي خاص بوده، بر وجود حداكثري اطلاعات دلالت دارد؛ كه به‌تبع تشخيص و تفكيك واقعيات از جعليات را دشوارتر از هميشه می‌كند. اين اتفاقي است كه اكنون به‌واسطه هوش مصنوعي در حال رقم خوردن است. چالش اساسي اینجاست كه حتي صحبت درباره تأثیرات منفيِ درتوانِ (بالقوه) هوش مصنوعي در رابطه با اطلاعات نادرست غيرعمدي، محيطي ايجاد می‌کند كه در آن اعتماد مردم به محتواي موجود در فضاي برخط و پذيرش آن صعب‌تر می‌شود.اجازه دهيد براي روشن‌تر شدن موضوع مثالي بزنم. طي چند هفته گذشته فيلمي از يك درگ‌ شو[11]در فضاي سايبري بازنشر شد كه از حضور كودكان در جايگاه حضار آن نمايش حكايت می‌کرد. هدف از انتشار اين فيلم برانگيختن احساسات مخاطبان عليه حضور غيرمجاز اطفال در چنين نمايشي بود؛ اما واكنش آني مردم به طرزي غافلگیرکننده حكايت از آن داشت كه آنان فيلم را غيرواقعي و ساخته‌شده بر پايه جعل عميق[12]پنداشته بودند! كه البته چندي بعد اعلام شد كه محتواي مذكور واقعي است. اين تنها نمونه‌ای از رایج‌ترین نوع اطلاعات نادرست غيرعمدي است، اطلاعاتي واقعي اما ناهمگون با بافتار و خارج از آن.حال نكته چالش‌برانگیز اینجاست كه وقتي مخاطب شبکه‌ای[13]به‌طور ناخودآگاه به محتوايي تصويري برچسب جعل ژرف می‌زند بدين معناست كه وي گام بزرگِ مربوط به‌کارگیری مهارت‌های سواد رسانه‌ای خود را برنداشته است. به‌بیان‌دیگر با انجام اين عمل مخاطب، تفكر انتقادي را دور ‌زده است؛ گذر از فعلي كه انجام آن ضرورت دارد تا در حقيقت بررسي شود چرا مخاطب زير فشار قرارگرفته و منتشركنندگان اطلاعات موجود در اين محتوا، قصد انجام چه‌کاری را دارند؟- آموزش‌دهندگان چگونه بايد رويكرد خود را تغيير دهند؟نياز به تغيير مسير، محتوم است. البته اين تغيير تنها به سبب صحنه‌آرايي هوش مصنوعي نيست بلكه به جهت متفاوت بودن الگوي جست‌وجویِ اطلاعاتِ جوانان است. از منظر شيوه آموزش سواد رسانه‌ای، به روزآمدسازي رويكرد خود در آموزش محكوميم تا بتوانيم حتي پيش از پرداختن به مسئله هوش مصنوعي، با تجربيات واقعي دانش آموزان مواجه شويم. ما بايد درك كنيم كه اكثر بچه‌ها اخبار خود را از رسانه‌های اجتماعي دريافت می‌کنند[14]فلذا كثيري از رفتارها و عاداتِ ناظر به جست‌وجوی اطلاعات در آن‌ها، در مقام بخشي از يك جامعه برخط شكل می‌گیرد.حال كه نوبت به هوش مصنوعي رسيده، بخش محوريِ گفت‌وشنود با جوانان بايد به‌طور صرف بر اين موضوع متمركز شود؛ اما گفت‌وشنودی ناظر به بخش‌هایی از موضوع كه به‌واقع نگراني آن‌ها را رقم می‌زند. چراكه در حال حاضر هوش مصنوعي تأثیرات منفي زياد بر زندگي كودكان دارد.[15]بنابراين پرسشي كه اكنون مطرح می‌شود اين است كه چگونه سواد رسانه‌ای را براي بازه زماني پنج‌تا ده سال آتي روزآمد كنيم؟ بخشي از پاسخ بی‌تردید به یکپارچه‌سازی يا اضافه كردن گفت‌وشنودمان پيرامون سواد هوش مصنوعي[16]به ادبياتمان در خصوص سواد رسانه‌ای برمی‌گردد.- آيا بين بزرگ‌ترین نگرانی‌های بزرگ‌سالان و كودكان درباره هوش مصنوعي افتراق می‌بینید؟ما در آموزش‌وپرورش به‌طور مستقيم و تنها روي اين موضوع متمرکزشده‌ایم ‌که: «بچه‌ها از اين امكان فناورانه براي انشانويسي استفاده می‌کنند و اين امر به‌مثابه سرقت ادبي است». با اين قرائت بسيار منحصربه‌فرد، موضوع از اساس دچار فروكاست شده، به نظر می‌رسد موجبات يك گسست ارتباطي را فراهم كرده است؛ چراكه كودكان با ابزار هوش‌مصنوعي‌مبنا نه‌تنها در آموزش‌وپرورش رسمي بلكه در همه ابعاد زيست ديجيتال خود در تعامل‌‌اند.به‌طور مثال رسانة اجتماعي دیسکورد[17] که اصلی‌ترین سكوي گیمرها محسوب می‌شود[18]خلاصه‌سازي گفت‌وگوها توسط هوش مصنوعی را راه‌اندازی کرده است. اگر تجربه حضور در یک تالار گفت‌وگویِ سايبريِ برخط را داريد، می‌دانید كه پیگیری مكالمات در آن بسیار دشوار است، به‌خصوص اگر هزاران نفر در مورد موضوعی نظر دهند. حال ديسكورد به كمك هوش مصنوعي ویژگی جدید تلخيص گفت‌وگوها را برای دسته‌بندی كردن جریان‌های پیام‌ها در موضوعات طراحی كرده تا کاربران بتوانند به‌سرعت موضوعات موردعلاقه خود را دنبال کنند یا به آن‌ها بپیوندند.[19]لذا تصريح می‌شود پرسش‌هایی عمیق‌تر موجودند كه كمتر به مسائلي چون سرقت ادبي اشاره داشته و بيشتر به زندگي اجتماعي و جامعه شما ارتباط پيدا می‌کنند. چگونه می‌توانید سوگيري را شناسايي كنيد؟ چگونه تشخيص می‌دهید متني كه جهت همرساني اطلاعات با شما مورداستفاده قرارگرفته، ارائه‌ای دقيق از آنچه اتفاق افتاده به شما عرضه می‌کند؟از ديگر مؤلفه‌های مهم كه در قالب توصیه‌های كلي به معلمان مطرح می‌شود اين است كه چگونه می‌توان بين سواد رسانه‌ای و يادگيري اجتماعي - عاطفي[20]-[21]پيوندي معنادارتر برقرار كرد؟ اين موضوعي است كه به‌قدر كفايت بدان پرداخته نشده است. يادگيري اجتماعي – عاطفي روشي آموزشی است که هدف آن پرورش مهارت‌های اجتماعی و عاطفی در برنامه‌های درسی مدارس است. لازم به ذكر است كه اين يادگيري ناظر به خودآگاهی همچنين آگاهی اجتماعی است.ما به‌طورمعمول از بچه‌ها می‌خواهیم نه‌تنها به اين بينديشند كه رسانه چه احساسي را در آن‌ها ايجاد می‌کنند بلكه چگونه آن‌ها را به نشان دادن واكنش برمی‌انگیزاند، اما مضاف بر این‌ها بايد پرسيده شود كه از تأثیر كلي اطلاعات دريافتي از رسانه يا گفت‌وگو بر رفتار افراد چه چيزهايي ملتفت می‌شويد؟*اين نوشتار ترجمه آزاد مطلبي است با عنوانChatGPT and AI Are Raising the Stakes for Media Literacyنوشته Arianna Prothero دستيار سردبير Education Week كه نسخه منقح آن 19 آوريل 2023در تارنماي اين سازمان خبري بارگذاري شد.[1] Chat Generative Pre-trained Transformers (ChatGPT)[2] www.edweek.org/technology/chatgpt-cheating-what-to-do-when-it-happens/2023/02[3] Daniel Vargas Campos[4] www.commonsensemedia.org[5] Artificial intelligence (AI)[6] www.edweek.org/technology/chatgpt-is-all-the-rage-but-teens-have-qualms-about-ai/2023/03[7] www.edweek.org/teaching-learning/opinion-media-literacy-isnt-coming-to-save-us-but-we-can-make-it-better/2019/01[8] www.edweek.org/education/opinion-artificial-intelligence-and-classrooms-will-it-help-or-hurt/2016/03[9] Misinformation[10] Infodemic (Information Pandemic)[11] Drag Show[12] Deep Fake[13] Network Audience[14] https://vrgl.ir/Atj6q[15] www.edweek.org/leadership/districts-say-social-media-is-hurting-students-mental-health-now-theyre-suing/2023/04[16] AI literacy[17] https://discord.com[18] https://vrgl.ir/S6Jna[19] https://b2n.ir/k79072[20] SEL[21] www.edweek.org/leadership/social-emotional-learning-what-really-works فلسفي فلسفي Mon, 01 May 2023 08:32:19 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C-uxmqvmfynkck در مبارزه با اخبار جعلي، آموزش تفكر انتقادي و سواد رسانه‌ای به دانش آموزان ضرورتي كتمان ناپذير استدر ابتداي اين نوشتار از باب اهميت موضوع لازم به تأکید است كه داشتن مهارت‌های تفكر انتقادي[1]براي موفقيت در تمامي شئون زندگي، از حل مشكلات شغلي تا تصمیم‌گیری‌های مهم در امور شخصي امري ضروري است. ما می‌توانیم تفكر انتقادي را توانايي شناسايي مفروضات، تحليل اطلاعات، ارزيابي شواهد و نتیجه‌گیری منطقي توصيف كنيم. مهارت‌های تفكر انتقادي به ما كمك می‌کنند تا مشكلات را تعريف و شناسايي كرده، راه‌حل‌های بالقوه را تحليل و سپس تصميم سازي كنيم؛ مضاف این‌که موجبات اخذ تصميمات بهتر را نيز فراهم می‌کنند. درعین‌حال داشتن اين مهارت‌ها موجب می‌شود تا با ارزيابي امكان‌های مختلف، به انتخاب‌های آگاهانه دست بزنيم كه اين كنشگري ثمراتي مبارك در پي دارد.هنگام تحليل اطلاعات، برقراري ارتباط را نيز به‌نوعی تمرين می‌کنیم. لذا چنين مهارت‌هایی به ما كمك می‌کنند تا بتوانيم ارتباط مؤثر برقرار كنيم. با تفكر انتقادي می‌توانیم رويكردهاي گوناگون را در نظر بگيريم، ایده‌های جديد را شناسايي كنيم و واگرا بينديشيم. همه اين موارد به بهبود و افزايش خلاقيتمان می‌انجامد. همه استدلال‌های مهم مذكور از اوان تحصيل قابليت آموختن و به‌کارگیری دارند لذا مراكز آموزشي و دانشگاه‌ها بايد به آموزش متربيان در زمينة سوادهاي رسانه‌ای و ديجيتالي توجهي ويژه معطوف بدارند.آموزش تفکر انتقادی و سواد رسانه‌ایدر دنياي امروز اطلاعات نادرست غيرعمدي[2]و اخبار جعلي[3] به ميزاني نامحدود منتشر می‌شوند. به اين سبب امروزه آموزش تفكر انتقادي و سواد رسانه‌ای[4]به دانش آموزان موضوعي بسيار مهم است. لذا در ادامه نوشتار به راه‌هايي اشاره می‌شود كه معلمان از آن طرق می‌توانند سواد رسانه‌ای را به دانش آموزان آموزش دهند تا آن‌ها امكان شناختن اخبار جعلي را پيدا كنند.· ارزیابی منابعدانش آموزان را ترغيب كنيد تا نسبت به منابعي كه جهت انجام تكاليف و پروژه‌های درسي استفاده می‌کنند رويكردي انتقادي پيشه كنند. به آن‌ها چگونگي يافتن منابع معتبر را بياموزيد و این‌که چه طور می‌توان ميزان اعتماد به مطالبي را كه احتمال جانب‌دارانه بودن در آن‌ها وجود دارد سنجيد. براي دانش آموزان، انديشيدن به سبك «من می‌توانم استدلالم را درباره اخبار جعلي بنويسم»[5]دشوار به نظر نرسيده بدين سياق آموخته‌هاي سواد رسانه‌ای خود را منصه ظهور می‌رسانند. چنين تقريراتي درباره اخبار جعلي می‌تواند نمايانگر و وصف كننده انواع اخبار جعلي و آن ديگري در سوءبرداشت از وضعيت و به‌تبع آن ارتكاب فعل ناصواب، تعیین‌کننده محسوب شود.· تشكيك در پيش دانسته‌هابه دانش آموزان بياموزيد مفروضاتشان را زير سؤال برند و همواره، قرائت‌های گوناگون را جهت فهم موضوعات مدنظر قرار دهند. همچنين آن‌ها را به تأمل در سوگیری‌های ممكن از سوي منابع تحريض كرده، اهميت در نظر گرفتن پيامدهاي مصرف اطلاعاتِ رسانه‌ای را برايشان تبيين كنيد.· درستي سنجيبه دانش آموزان بياموزيد پيش از همرساني هرگونه اطلاعات، آن‌ها را به‌دقت موردبررسی قرار دهند. همچنين به آنان آموزش دهيد تا صحت اطلاعات را با مراجعه به چندين منبع معتبر معلوم كنند. دانش‌آموزانتان را راهنمايي كنيد تا در مراجعه به منابع معتبر، به دنبال شواهدي مغاير يا مقوم محتواي موردنظر بگردند.· نگرش انتقادی به پیام‌های رسانه‌ایبه دانش آموزان ياد دهيد به هنگام مواجهه با پیام‌های رسانه‌ای، منتقدانه بينديشند. به آن‌ها شیوه‌های مورد استفادة رسانه‌ها جهت اثرگذاري بر باورهاي مخاطبان شبکه‌ای[6]را آموزش و شيوه اعتبارسنجي منابع را برايشان شرح دهيد.راهبردهای پيشبرد سواد رسانه‌ای· پديدآورندگان رسانه‌ايبه دانش‌آموزانتان آموزش دهيد كه در زمره سازندگان محتواي رسانه‌ای قرار گيرند و براي ترغيبشان به تحقق اين مهم از ظرفيت تمامي سائق‌هاي انگيزشي استفاده كنيد. آن‌ها را به چالش توليد محتوا مانند توليد پادكست، فرسته‌هاي وبلاگ يا توليد فيلم دعوت كنید. اين قبيل فعالیت‌ها آن‌ها را به مصرف‌کنندگان منتقد رسانه‌های جمعي بدل می‌کند.· مصرف‌کنندگان متفکردانش‌آموزانتان را به نحوي تعليم دهيد كه به مصرف‌کنندگان منتقد رسانه تبديل شوند. بدان‌ها بياموزيد كه تشكيك و تحقيق درباره منابع مختلف خبري امري به‌غایت صواب است. در زیست‌بوم رسانه‌ای امروز، حداقل دو بار راستي‌آزمايي محتواي رسانه‌ها بايد امري معمول و محتوم شمارده شود.· تحلیلگران آگاهدانش آموزان و دانشجوياني كه تحصيلاتشان پايان می‌یابد، خاصه محصلاني كه ديپلم روزنامه‌نگاری گرفته يا دانشجوياني كه در رشته روزنامه‌نگاری پایان‌نامه می‌گذرانند؛ بايد بتوانند همه‌چیز را تحليل كنند.[7]اين مهم بايد به مبناي تفكر آن‌ها طي زندگي روزمره‌شان بدل شود؛ تحليل پیام‌های رسانه‌ای و روش‌هایی كه رسانه‌ها براي اثرگذاري بر دیدگاه‌های مخاطبان شبکه‌ای و اقناع آن‌ها به كار می‌گیرند.· فرهنگ بحث آزادفرهنگ بحث عمومي را تقويت كنيد. دانش آموزان را به بحث آزاد درباره رسانه‌ها برانگيزيد. اين فعاليت درعین‌حال كه به متربيانتان می‌آموزد براي دیدگاه‌های مختلف ارزش قائل شوند، به توليد و تكثير گفت‌وشنود سازنده نيز می‌انجامد.· دسترسی به رسانه‌های مختلفامكان دسترسي دانش آموزان به طيفي گسترده از منابع رسانه‌ای را فراهم كنيد؛ آن منابعي كه بیان‌کننده دیدگاه‌ها و سلايق متكثر بوده جنبه‌های فكريِ متنوعي را بازتاب می‌دهد.اهمیت سواد دیجیتاليامروزه فناوري در قريب به‌اتفاق جنبه‌های زندگی‌مان نقشي بسزا ايفا می‌کند و به همين سبب درك اهميت و ضرورت سواد ديجيتالي امري به‌غایت خردمندانه است. بهره‌مندی از اين سواد، عاملي براي بهبود شرايط اجتماعي و افزايش مشاركت اجتماعي است. سواد ديجيتالي با ايجاد توانمندي در افراد جهت دسترسي به منابع و اطلاعاتي كه مجال استفاده از آن براي مخاطبان شبکه‌ای در فقدان اين سواد ميسر نبود؛ می‌تواند در پر كردن شكاف ديجيتالي نقشي محوري ايفا كند. آشنايي با اين سواد، قابلیت‌های افراد را در حوزه اشتغال افزايش مي‌دهد لذا جهت ورود به بازار كار مهم تلقي می‌شود؛ كما این‌که امروزه در اين بازار، افراد داراي مهارت‌های بالاي ديجيتالي از امكان رقابت و احتمال موفقيتي بيشتر برخوردارند. سواد ديجيتالي افراد را قادر می‌سازد تا از فناوري براي دسترسي به اطلاعات، حل مضايق و برقراري ارتباط استفاده كنند. همچنين مهارت‌های سواد ديجيتالي براي افرادي كه در گذر سال‌های عمر به يادگيري مؤمن‌اند، بسيار تعیین‌کننده است؛ لذا اين سواد، پشتيبان و مقوم يادگيريِ مستمر نيز محسوب می‌شود. در نهايت این‌که سواد ديجيتالي افراد را قادر می‌سازد با درنورديدن بعد زمان و مكان با ديگران ارتباط برقرار كنند.در مبارزه با اخبار جعلي، آموزش تفكر انتقادي و سواد رسانه‌ای به دانش آموزان ضرورتي كتمان ناپذير است. امروزه در عصر ديجيتال، دسترسي و انتشار اطلاعات سهل و سريع است. بدين سبب آموزش سنجشِ روايي و پايايي اطلاعات به دانش آموزان جهت شناسايي اخبار جعلي و توسعه مهارت‌های تفكر انتقادي از اهميتي فراوان برخوردار است. دانش آموزان می‌توانند شيوه شناسايي جهت‌گیری رسانه‌ها و دست‌کاری اطلاعات توسط رسانه‌ها را بياموزند. آن‌ها قادر می‌شوند اعتبار منابع را ارزيابي كنند و بين واقعيت و عقيده تميز قائل شوند. اين توانمندي نه‌تنها در پيگيري امور تحصيلي بلكه در زندگي شخصی‌شان نيز سودمند است؛ چراکه می‌توانند بر اساس اطلاعات دقيق تصميماتي آگاهانه بگيرند.*اين نوشتار ترجمه آزاد مطلبي از جرمي نيومن است با عنوانTeaching Students Critical Thinking and Media Literacy for Combat Fake Newsكه 24 مارس 2023 در تارنماي The Scioto Postبارگذاري شد.[1] Critical Thinking[2] Misinformation[3] Fake News[4] Media Literacy[5] https://eduzaurus.com/free-essay-samples/fake-news-and-its-impact-on-our-lives[6] Network Audience[7] www.forbes.com/sites/meimeifox/2022/12/05/4-tools-for-developing-critical-media-literacy-skills-from-namle/?sh=270a7a5267ae فلسفي فلسفي Wed, 19 Apr 2023 08:26:45 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%BA%D8%A7%D9%8A%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85-ojospspaepcq آلباني در سال 2018 جزو كشورهاي در حال پيشرفت در زمينة سواد رسانه‌ای شناخته شداز بدو ورود به آلباني در اواسط فوريه 2023 درباره تمامي ابعاد و جزئيات سواد رسانه‌ای تفكر، تبادل‌نظر، ‌انديشه و حتي رؤیاپردازی ‌كرده‌ام. وظيفه من در اينجا در مقام يك متخصص فولبرايت[1]كمك به تهيه راهنماي آموزش سواد رسانه‌ای ناظر به 12 پايه تحصيلي مدارس و دانشگاه‌هاست، ازاین‌رو باورهايي كه در ایالات‌متحده مفروض و بديهي است –چون ارزش وجود مطبوعات آزاد و مستقل- در نسل آتيِ اين كشور كوچك حوزه بالكان واقع در درياي آدرياتيك در حال نهادينه ‌شدن است.با همه اين احوال اذعان مي‌كنم كه طي هفته گذشته، برابر پرسش مطرح‌شده از سوي يك استاد باسابقة شاغل در دانشگاهي در تيرانا غافلگير شدم. من كه به‌تازگی گزارش خود را درباره اخبار جعلي و تأثیر مخرب آن بر مردم‌سالاری در ایالات‌متحده ارائه كرده بودم با پرسشي از سوي وي كه به انگليسي سخت نيز آن را طرح كرد، مواجه شدم مبني بر این‌که: «ما به‌طور تام و تمام به هژموني ایالات‌متحده باور داريم. حال اگر اين كشور نتواند از ارزش‌هایش در برابر اخبار جعلي محافظت كند، چه آینده‌ای در انتظار ما خواهد بود؟»آن‌چنان از طرح اين پرسش شگفت‌زده شدم كه به آني توان تكلم از کف داده، به‌یک‌باره سنگيني بار اين مأموریت را بر شانه‌هاي خود احساس كردم. چشم‌انداز رسانه‌ای آلباني با وجود ده‌ها روزنامه و خبرگزاري، از شادابی و پويايي حكايت می‌کند؛ اما این‌همه ماجرا نيست چراكه زیست‌بوم رسانه‌ای اين كشور مملو از اخبار جعلي و تبليغات سياسي است. اين مهم، كسب اطلاعات قابل‌اطمینان را براي عموم مردم به يك چالش بدل كرده است.در پاسخ به آن استاد گفتم كه در حال حاضر كثيري از معلمان و حاميان سواد رسانه‌ای در ایالات‌متحده به جد بر روي اين موضوع جهد مي‌كنند تا از این‌که همه آمریکایی‌ها، مصرف‌کنندگان فعال خبرند، فريب اخبار جعلي را نمي‌خورند يا شايعات و تبليغات سياسي را در رسانه‌های اجتماعي همرسانی نمي‌كنند و این‌که مصرف‌کنندگانی محسوب مي‌شوند كه در پي كسب گزارش‌هایی متعادل، منصفانه و کامل‌اند؛ اطمينان حاصل كنند.بااین‌حال پرسش اساسي او شكي مبارك در من ايجاد كرد؛ این‌که تلاش‌هایمان ناكافي است و خطر ناشي از تلاش‌های كم اثر بسيار بالاست.بنا به گزارش گروه مردم‌نهاد حمايت از سواد رسانه‌ای (MLN)[2]در فوريه 2023 پيرامون وضعيت سواد رسانه‌ای ایالات‌متحده در سال 2022[3]، هيجده ايالت از جمله كاليفرنيا قوانيني را براي اشاعه سواد رسانه‌ای در مدارس وضع کرده‌اند. ازاین‌بین تنها سه ايالت دلاوِر، نيوجرسي و تگزاس بر اساس الگوي تلفيق مفاهيم سواد رسانه‌ای در برنامه‌هاي درسي مطالعات اجتماعي، سلامت و مهارت‌های زباني، خود را به آموزش سواد رسانه‌ای در تمامي کلاس‌های 12 پايه تحصيلي ملزم کرده‌اند.بر اساس لايحه 830[4]مصوب سپتامبر 2018 وزارت آموزش كاليفرنيا نيز به تهيه راهنماها و منابع سواد رسانه‌ای براي مدارس ملزم شد.[5] به استناد مفاد لايحه مذكور، وزارت آموزش اين ايالت نسبت به آماده‌سازي يك صفحه وب[6]در تارنماي اينترنتي خود اقدام و از آن طريق گنجینه‌ای از برنامه درسي و فرصت‌های توسعه شغلي كه به‌واسطه سواد رسانه‌ای ممكن می‌شود را ارائه كرد؛ اما اين اقدام كارآمدي لازم را در پی نداشت چراكه تعيين تعداد معلمان شاغل در كاليفرنيا كه به‌طور حتم از منابع مزبور استفاده می‌کنند يا مشخص كردن تعداد دانش‌آموزانی كه تحت آموزش سواد رسانه‌ای قرار دارند، ناممكن است.تجربه زیسته‌ام كه برگرفته از مشاهده کلاس‌های درسِ ایالات‌متحده همچنين آلباني است حكايت از آن دارد كه دانش آموزان از كسب اطلاعات درباره سواد رسانه‌ای استقبال می‌کنند. آن‌ها دل‌بسته تلفن‌های همراه خودند و طي شبانه‌روز ساعاتي را در رسانه‌های اجتماعي سپري می‌کنند. اين موضوع، موردعلاقه آن‌هاست. این‌که چگونه با يكديگر و جهان به تعامل بپردازند. آن‌ها مشتاق‌اند در اين رابطه گفت‌وشنود كنند، ایده‌ها را همرساني كنند و فراتر از آنچه در تیک‌تاک و اينستاگرام در جريان است، بينديشند.برخي مدارس با درك اهميت موضوع، از گذشته نسبت به اين امر توجهي وافر داشته‌اند. به‌طور مثال دبيرستان فرمونت در اوكلند يونيفايد از سال 1986 داراي يك آكادمي رسانه‌ای[7]است كه دانش آموزان پایه‌های دهم، يازدهم و دوازدهم مهارت‌های ارتباطي و ديجيتالي را از طريق موضوعاتي چون روزنامه‌نگاري، عكاسي، فيلم، طراحي و واقعيت مجازي و ذيل عناوين دروسي مانند چندرسانه‌ای، هنر فیلم‌سازی ديجيتال، ارتباطات گرافيكي و فیلم‌سازی پيشرفته با تأکید بر واقعيت مجازي می‌آموزند. اين آكادمي، به‌منزله ميدان آموختن اصول اوليه آموزشي است تا دانش آموزان در آن ميدان مجال غوطه‌ور شدن در اجتماعي خلاق را بیابند و بهره بردن از فناوري را جهت برقراري ارتباط از طريق انواع گوناگون رسانه بياموزند. اين آكادمي توانمندی‌هایی را در دانش آموزان متجلي می‌کند كه به متفكراني منتقد، كاربراني اخلاق مدار و توليدكنندگان اطلاعات بدل شوند. مضاف این‌که آكادمي مذكور دانش آموزان را بر اساس تجارب شخصی‌شان جهت زندگي پس از فارغ‌التحصیلی و ورود به دانشگاه همچنين كسب مهارت‌های شغلی براي ورود به بازار كار مهيا می‌کند. دبيرستان سن رافائل نيز در شهري به همين نام در شهرستان مارين داراي يك آكادمي رسانه‌ای[8](MAX)[9]است كه موضوعات درسي را در حوزه انگليسي، مطالعات اجتماعي و توليد رسانه‌اي با رويكرد بین‌رشته‌ای و روش پروژه محور تلفيق می‌كند. در اين آكادمي دانش آموزان پایه‌های يازدهم و دوازدهم دروسي را با عناويني چون انگليسي، تاريخ ایالات‌متحده، دولت، اقتصاد، توليد محتواي تصويري تلويزيوني و توليد فيلم تلويزيوني مي‌گذرانند. آكادمي مذكور خود را بدين ايده متعهد می‌داند كه مدرسه يك محيط يادگيريِ سرگرم‌کننده و خلاق است و دانش آموزان در آن بايد انتظاراتي را در قالب عادات و رفتار، تجربه و برآورده كنند تا موفقیتشان در محيط شغلي يا دانشگاهي تضمين شود. دبيرستان دنيل پرل مگنت[10]در لس‌آنجلس يونيفايد -كه از سال 1995 در قالب بخشي از دبيرستان بيرمنگام شروع به كار كرد و از مي 2007 به نام دنيل پرل خبرنگار 38 ساله آمريكاييِ وال‌استریت ژورنال كه سال 2002 توسط القاعده در كراچي پاكستان ربوده و در برابر دوربين سلاخي شد، نام‌گذاری گرديد – كه از مدارس باکیفیت و ممتاز كاليفرنيا در عملكرد علمي با نرخ فراغت از تحصيلِ قريب به %100 است؛ تأکید و تمركزي فراوان بر رشته ارتباطات و روزنامه‌نگاری دارد. دانش آموزان در اين مدرسه علاوه بر موضوعاتي چون ریاضیات، انگلیسی، علوم اجتماعی، زبان‌های مدرن، علوم پايه، موسيقي و فعاليت‌هاي ورزشي ذيل حوزه علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری واحدهاي يادگيري دروسي چون روزنامه، سالنامه، رسانه‌ها، توليد ويدئو و فيلم‌سازي را می‌آموزند. لازم به ذكر است كه روزنامه اين دبيرستان[11]در ژوئن 2016 از سوي انجمن مطبوعاتي لس‌آنجلس در مقام برترين روزنامه دبيرستاني سال انتخاب شد.اما لازم به‌تصریح است كه وجود مبحث سواد رسانه‌ای در برنامه درسي مدارس نبايد ملاكي براي خاص بودن مدارس و مناسب بودن كيفيت آموزشي آن‌ها تلقي شود. در حال حاضر گروه مردم‌نهاد حمايت از سواد رسانه‌ای، یاری‌رسان همه ایالت‌هایی است كه نياز به سواد رسانه‌ای را در برنامه درسي همه دوره‌های تحصيلي خود احساس می‌کنند. در مقابل، ایالت‌ها نيز بايد به توليد استانداردها و طراحي برنامه درسي، تخصيص بودجه جهت توسعه حرفه‌ای معلمان، تشكيل شوراهاي مشورتي و تعيين هماهنگ‌کنندگان مركزي مبادرت ورزند. همچنين بايد ترتيبي اتخاذ شود كه فراغت از تحصيل دانش آموزان به كسب صلاحيت و شایستگی‌های سواد رسانه‌ای منوط شود.گروه MLN در بخشي ديگر از گزارش خود درباره وضعيت سواد رسانه‌ای ایالات‌متحده در سال 2022 مي‌گويد: «یک آموزشِ باکیفیتِ سواد رسانه‌ای به دانش آموزان می‌آموزد که چگونه انتقادی‌تر فكر كنند، نه این‌که به چه فکر کنند. تفكر عنصري فرمايشي نیست، بلکه از عناصر محوري آموزش است.»اولين گام سازنده در آموزش سواد رسانه‌ای، ارائه تعريف و تعيين حدودوثغور آن است. بلافاصله پس از ورود به آلباني متوجه شدم كه قرائت از سواد رسانه‌ای در اینجا با كاليفرنيا تفاوت دارد. معني و مفهوم سواد رسانه‌ای در اینجا به سواد خبري نزدیک‌تر است چراكه توانمندي در حوزه سواد خبري نيازي فوري محسوب می‌شود: عموم مردمي كه در زیست‌بوم رسانه‌ایِ آكنده از اخبار جعلي و تبليغات سياسي تنفس می‌کنند و مشتاقانه در پي كسب خبر و گزارش منصفانه و دقیق‌اند. در ديگر جاها، سواد رسانه‌ای بيشتر بر شهروندي ديجيتال يا شيوه‌هاي حضور امن و مسئولانه در فضاي برخط متمركز است. در برخي برنامه‌های درسي نيز آموزش سواد رسانه‌ای ناظر بر سواد اطلاعاتي يا توانايي جست‌وجو و ارزيابي اطلاعات در فضاي برخط است.و البته آموزش سواد رسانه‌اي می‌تواند مهارت‌های توليد رسانه‌ای مانند نوشتن خبر و گزارش خبري، ضبط وب‌آوا (پادكست) و ساختن ويدئوهاي ساده را نيز شامل شود كه دانش آموزان می‌توانند همه اين‌ها را با تلفن همراه خود به‌خوبی در كلاس انجام دهند.در آلباني، جايي كه براي تحقق مردم‌سالاری مبارزاتي سخت درگرفت و استقرار آن هنوز در مراحل ابتدايي است، معلمان و مربيان ضمن آگاهي بخشي پيرامون اهميت و ضرورت سواد رسانه‌ای، براي ادغام آن در برنامه درسيِ موجودِ کلاس‌های 12 پايه تحصيلي مدارس و ايجاد واحد درسي مستقل در دانشگاه‌ها تلاش می‌کنند. در همين حال همكاري‌ام با كارشناسان رسانه‌های بین‌المللی، روزنامه‌نگاران و معلمان براي نگارش راهنماي آموزش سواد رسانه‌ای ادامه دارد و اميدوارم به‌زودی بهره‌مندی از آن را در تمامي کلاس‌های درس مدارس و دانشگاه‌ها نظاره‌گر شويم.كاليفرنيا بايد از اين كشور كه هیچ‌کس در آن مردم‌سالاری را بديهي فرض نمی‌کند الگو بگيرد. آلبانیایی‌ها بهاي بی‌تفاوتی را به‌خوبی می‌دانند.اين نوشتار ترجمه آزاد مطلبي با عنوان We’re not doing enough to teach media literacy نوشته كارولين جونز خبرنگار ارشد EdSource است كه 7 مارس 2023 در تارنماي اين سازمان خبری، آموزشی، چندرسانه‌ای معروف واقع در كاليفرنيا منتشر شد. جونز موضوعات مربوط به سلامتي دانش آموزان، سلامت روان و آموزش‌های خاص را براي EdSource پوشش می‌دهد. وي كه مدت 17 سال نيز خبرنگار سانفرانسیسکو کرونیکل بود، با دفتر امور آموزشی و فرهنگی وزارت امور خارجه ایالات‌متحده در مقام متخصص برنامه فولبرايت سابقه همكاري و در آلبانی به فعاليت اشتغال داشته است.[1] Fulbright برنامه تبادل دانشجو و استاد بین ایالات‌متحده و کشورهای دیگر به هزینه دولت امریکا[2] Media Literacy Now[3] https://medialiteracynow.org/wp-content/uploads/2023/02/MediaLiteracyPolicyReport2022.pdf[4] https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=201720180SB830[5] تلاش‌هايي این‌چنین در كاليفرنيا رو به فزوني است چراكه در سپتامبر 2022 نيز لايحه شماره 587 توسط مجلس آن ايالت مصوب شد مبني بر این‌که شرکت‌های مالك رسانه‌های اجتماعي موظف‌اند اقدامات خود را جهت جلوگيري از نفرت پراكني، اشاعه اطلاعات نادرست عمدي و افراط‌گرایی به عموم توضيح دهند. جهت آگاهي بيشتر به https://vrgl.ir/w3peZ مراجعه شود.[6]www.cde.ca.gov/wafalert.html?_event_transid=32c3c66aa6953870f03c1d5e52df03324709ea960caa823faed68123b937ad2e[7] www.ousd.org/domain/3787[8] https://sanrafael.srcs.org/mediaacademy[9] Media Academy Experience[10] www.pearlmagnet.org[11] https://www.thepearlpost.com فلسفي فلسفي Wed, 05 Apr 2023 17:48:57 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/chatgpt-%D9%88-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B3%D9%8A%D8%AE%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%D9%8A-idbyndwammdf چرا اين نرم‌افزار كاربردي هوش مصنوعي براي حقيقت در روزنامه‌نگاری فاجعه‌ محسوب مي‌شود؟از زمان بهره‌مندي از چت‌جي‌پي‌تي[1] تا هویدا شدن اثرات مخربِ اين نرم‌افزار كاربردي هوش مصنوعي بر روزنامه‌نگاری، زماني بسيار كوتاه لازم بود. يك ستون نويس حوزه فناوري نیویورک‌تایمز نوشت كه يك دستيار سايبري هوشمند (چت‌بات) احساسات را بيان می‌کند[2](كه غيرممكن است). رسانه‌های ديگر نيز مملو از ارائه نمونه‌هایی[3]از عملكرد سيدني[4] بودند كه نتايج جست‌وجوی بينگ جديد[5]را كه مبتني بر هوش مصنوعي[6]است، سرشار از بی‌نزاكتی و قلدري بيان كرده بودند (كه اين هم غيرممكن است). بن تامپسون[7]مؤسس و نويسنده نشريه‌ای راهبردي كه درباره وجوه تجاريِ فناوري و رِسانه همچنين تأثیر فناوري بر جامعه تحليل ارائه می‌دهد، می‌گوید[8]كه كار با سيدني هیجان‌انگیزترین تجربه رایانه‌ای زندگی‌اش محسوب می‌شود. وي در ادامه نتیجه‌گیری كرد كه هوش مصنوعي شیوه‌های برانگيختن واکنش‌های احساسي را آموخته و به نظر می‌رسد در انجام اين مهم موفق هم عمل مي‌كند.سكويي كه تقريرات انساني را غیر متعهدانه و مقلدانه بازآفريني می‌کند، عطیه‌ای به تبهكاران ديجيتالي است كه از اطلاعات نادرست عمدي منتفع می‌شوند. اكنون زمان آن است كه حدودوثغورِ بهره‌مندی از اين امكان مشخص شودبراي روشن‌تر شدن ابعاد موضوع ابتدا تصريح مي‌شود كه داراي احساسات بودن هوش مصنوعي همچون چت‌جي‌پي‌تي[9] و سيدني تا به اين لحظه امري غيرممكن است. ديگر این‌که چت‌جي‌پي‌تي و سيدني نمی‌توانند در رابطه با معنی‌دار يا منطقي بودن توليداتشان اعلام نظر كنند. آنچه اين مدل‌ها در انجام آن بسيار عالي عمل می‌کنند عبارت از تقليد نثر انسان و پیش‌بینی كلمات صحيح در كنار يكديگر است. اين مدل‌های بزرگ زبانيِ[10]نرم‌افزارهای كاربردي هوش مصنوعي مانند چت‌جي‌پي‌تي می‌توانند به اين امر مبادرت ورزند چراكه خوراك مناسبي شامل ميلياردها مقاله و مجموعه‌هایي از داده‌های منتشرشده در اينترنت در اختيارشان قرارگرفته و بر اين اساس آن‌ها قادر به پاسخگويي به انواع پرسش‌ها می‌شوند.در چارچوب اهداف روزنامه‌نگاری، اين چت‌بات‌ها می‌توانند در كم‌ترین زمان ممكن حجمي عظيم از محتوا را شامل كلمات، عکس‌ها، اصوات و فیلم‌ها بسازند؛ اما مشكل اینجاست كه آن‌ها در ساخت محتوا به‌طور مطلق هيچ تعهدي به حقيقت ندارند. لحظه‌ای را تصور كنيد كه يك كاربر چت‌جي‌پي‌تي[11] با چه سرعتي می‌تواند اينترنت را از اخباري جعلي آكنده كند كه به نظر ‌رسد توسط انسان تقرير شده است.با عنايت بدين اوصاف از نوامبر 2022 ميلادي كه نسخه آزمايشي چت‌جي‌پي‌تي توسط شركت هوش مصنوعي اُپن‌اِي‌آي[12] رونمايي شد و در اختيار عموم قرار گرفت، حواشي فراوان پيرامون اين نرم‌افزار كاربردي بر اساس مشكلات بالقوه آن شكل گرفت كه نگران‌کننده اما قابل پیش‌بینی بود. فضاي حاكم بر اين رويداد فناورانه همانند روزگار رونمايي از رسانه‌های اجتماعي با افزايش استقبال و حضور سرمایه‌گذاران و صاحبان شرکت‌ها همراه شده كه به‌نوبه خود موجبات بيان مواضع صريح را فراهم كرده است. كريستوفر منينگ[13]مدير آزمايشگاه هوش مصنوعي استنفورد در توئيتي اظهار كرد[14]: «از ابتداي سال 2023 ميلادي گروه‌های اخلاق‌گرا در حوزه هوش مصنوعي درباره نمونه‌های هوش مصنوعيِ تولیدشده كه براي استفاده از آن‌ها بیش‌ازحد تمايل وجود داشته و درعین‌حال غیرقابل‌اعتماد و خطرناک‌اند، به بيان موسع روایت‌هایی مشغول‌اند اما در پي طرح چنين مواضعي مردم علاقه‌مندند بدانند كه اين نمونه‌ها چگونه ظرفیت‌هایی جديد را براي تغيير در شيوه انجام امور، كسب اطلاعات و ايجاد سرگرمي برايشان فراهم می‌کنند.» من كه خود عضوي از اين جماعت اخلاق مدار محسوب مي‌شوم تصريح مي‌كنم كه اگر می‌خواهیم از خطاهاي وحشتناك 30 سال گذشته در حوزه فناوريِ مصرفي احتراز كنيم –از افشاي اطلاعات كاربران فیس‌بوک و نشر اطلاعات نادرست غيرعمدي[15]كه مخل در انتخابات است گرفته تا تحریک و دامن زدن به نسل‌كشي- بدون فوت وقت به استماع دغدغه‌ها و نگرانی‌های كارشناسان در مورد آسیب‌های احتمالي اين فناوري نيازمنديم.نگران‌کننده‌ترین واقعيتي كه به‌طور مرتب بايد تكرار و يادآوري شود آن است كه چت‌جي‌پي‌تي هيچ تقيدي به حقيقت ندارد. همان‌طور كه در بخش بررسي فناوري ام‌آي‌تي آمده[16]چت‌بات‌هاي مدل بزرگ زباني، یاوه‌گویانی بدنام محسوب می‌شوند. بديهي است كه اطلاعات نادرست عمدي[17]، شيادي و جنايت نياز به التزام به حقيقت ندارد. اگر از اتاق‌های گفت‌وگوی تارنماي Black Hat World كه در حوزه تجارت غيرقانوني فعال بوده و ایده‌هایی براي كسب انتفاع از محتواي جعلي در آن ارائه می‌شود، بازديد كنيد؛ می‌بینید كه چت‌جي‌پي‌تي در مقام برگي برنده براي ساختن دیدگاه‌های باورپذيرترِ جعلي و همچنين نظرات و نمایه‌های متقاعدكننده معرفی مي‌شود.اگر به موضوع چت‌بات‌هاي مدل بزرگ زباني از منظر روزنامه‌نگاری نيز توجه شود بايد گفت چند صباحي است كه بسياري از اتاق‌های خبر از هوش مصنوعي بهره می‌برند. اگر به‌تازگی دریافته‌اید كه براي كمك مالي به يك تارنما يا پرداخت هزينة خواندن يك مقاله به صفحه مالك تارنما هدایت‌شده‌اید يا اگر به هنگام وبگردي با تبليغاتي تجاري مواجه می‌شوید كه بیش‌ازپیش به ذائقه و سليقه‌تان نزديك است، می‌توانید نسبت به وجود رد و نشان هوش مصنوعي در آن گمانه‌زنی كنيد.امروزه برخي ناشران و مديران رسانه تا مرحله‌اي كه از هوش مصنوعي براي نوشتن گزارش استفاده ‌کنند پيش رفته‌اند كه البته نتايجي متفاوت در پي داشته است. به‌طور مثال كاشف به‌عمل‌آمده كه نشریه Cnet كه در حوزه تجارت فناوري فعال است، با استفاده از مقالاتي كه از سوي نرم‌افزارهای كاربردي تقرير می‌شده، انتشار می‌یافت. اين امر زماني افشا شد كه يكي از كاركنان سابق اين نشريه در استعفانامه الكترونيكي خود[18]مدعي شد محتواي ساخته‌شده توسط هوش مصنوعيِ این نشریه‌ با انتشار اطلاعاتي غلط همچون يك خبرنامه سايبريِ امنيتي، می‌تواند به‌طور مستقيم به خوانندگانش خسران وارد كند.فليکس سايمون[19] پژوهشگر ارتباطات در موسسه اينترنت آكسفورد درباره آينده هوش مصنوعي در اتاق‌های خبر، با بيش از 150 روزنامه‌نگار و صاحبان مؤسسات خبري مصاحبه كرد. او می‌گوید هوش مصنوعي ظرفيت لازم را دارد كه نگارش مصاحبه‌ها يا خواندن سريع مجموع اطلاعات جمع‌آوری‌شده را براي روزنامه‌نگاران بسيار تسهيل كند اما مشكلات ریشه‌دار پيشين مانند بررسي صحت، بی‌طرفی و آگاهي از منبع داده‌ها همچنان به‌شدت به قضاوت انساني وابسته است. چارلي بكت[20]كه مدير يك برنامه مرتبط با روزنامه‌نگاری و هوش مصنوعي در مدرسه علوم اقتصادی و سیاسی لندن است می‌گوید: حدود %90 بهره‌مندی از هوش مصنوعي در روزنامه‌نگاری در قالب كارهايي چون شخصی‌سازی تجميع اخبار يا ايجاد ديوارهاي پرداخت هوشمند براي مطالعه كاربران كه اموري به نسبت ملال‌آور محسوب می‌شوند، به كار گرفته می‌شود. وي می‌افزاید كه بلومبرگ سال‌هاست قسمت‌هایی فراوان از جمع‌بندی پوشش اخبار مالي خود را با اين امكان به‌طور خودكار انجام می‌دهد. بااین‌حال ايده استفاده از برنامه‌هایی چون چت‌جي‌بي‌تي براي ساختن محتوا بسيار نگران‌کننده است. بكت اظهار می‌کند: براي اتاق‌های خبري كه انتشار اخبار دروغ را غيراخلاقي می‌دانند، پیاده‌سازی طرح استفاده از چت‌جي‌پي‌تي بدون بهره‌مندي از ويراستاري انساني و راستی آزمایی محتوا امري به‌غایت دشوار است.فارغ از مشكلات مبتلابه نرم‌افزارهایِ كاربردي هوش مصنوعي، موضوعات اخلاقي همواره ماهيت عملكرد شرکت‌های فناوري را تحت تأثیر خود قرار داده است. افشاگري تايم[21]نشان داد شركت اَپن‌اِي‌آی كه شركت پشتيبان چت‌جي‌پي‌تي است، به كارگراني كنيايي كمتر از دو دلار در ساعت دستمزد می‌داد تا محتواهايي مانند کودک‌آزاری، خودكشي، زناي با محارم و شكنجه را كه جزو محتواي مضر گرافيكي می‌دانسته، شناسايي كنند تا بتواند به چت‌جي‌پي‌تي آموزش دهد كه اين قبيل محتواها را موهن بداند. سايمون در اين رابطه می‌گوید: در مقام فردي كه از خدمات چت‌جي‌پي‌تي استفاده می‌کند تصريح می‌كنم كه شركت مذكور در رابطه با اين قبيل محتواها، كنترلي روي نرم‌افزار كاربرديِ هوش مصنوعي خود ندارد.طي مطالعه‌ای[22] در سال 2021 ميلادي دانشگاهيان توجه خود را به مدل‌هایی از هوش مصنوعي مانند DALL-E[23] و Stable Diffusion[24] كه نوشته را به‌عکس بدل می‌کنند، معطوف كردند. آن‌ها دريافتند كه اين سامانه‌ها «کلیشه‌های جمعيت‌شناختي» را در مقياسي گسترده بازتوليد كرده، تعميم می‌دهند. به‌طور مثال وقتي از آنان خواسته شد تصويري از «شخصي كه در حال نظافت است» توليد كنند، تمام عكس‌هاي ساخته‌شده ناظر به زنان بود. پژوهشگران همچنين اظهار كردند كه وقتي از سامانه‌ها، توليد عكسِ يك فرد جذاب خواسته شد؛ همه چهره‌های بازتوليد شده، نمايشگر و ناظر به «سفیدپوست ایدئال» بود.مرديت بروسارد[25]استاد دانشگاه نيويورك كه تحقیقاتش بر نقش هوش مصنوعی در روزنامه‌نگاری متمرکز است، كتابي با عنوان «بيش از يك خطاي اتفاقي» به رشته تحرير درآورده كه در مارس 2023 ميلادي منتشر شد. وي در كتاب مذكور به راه‌های مقابله با مواردي چون تبعيض نژادي و تعصب جنسيتي و شايستگي در فناوري پرداخته است. بروسارد می‌گوید همه آن چيزي كه تشکیل‌دهنده مدل‌های مولد كنوني مانند چت‌جي‌پي‌تي محسوب می‌شوند - از مجموعه داده‌ها تا منابع و سرمايه – همه و همه بازتاب‌دهنده عدم تنوع است. بروسارد می‌افزاید كه اين مسئله برگرفته از تك فرهنگي بودن ابر شرکت‌های فناوري است، بدين معني كه قريب به‌اتفاق محصولات فناورانه از توليدات اين ابر شرکت‌ها محسوب می‌شوند؛ لذا اتاق‌های خبر با تمسك به فناوري نمی‌توانند به‌راحتی از آن حذر كنند. امروزه اتاق‌های خبر در خدمت سرمایه‌گذاری‌های فناورانه از سوي ‌چنین شرکت‌هایی قرار دارند چراکه رسانه هیچ‌گاه سرمايه مالي مكفي براي رشد مستقل نداشته است.در روزهاي آغازين سال 2023 ميلادي جونا پرتي[26]بنیان‌گذار و مديرعامل بازفيد[27]يادداشتي براي كاركنانش ارسال و اعلام كرد كه مشتاقانه قصد دارد برای ارتقاء كار و كسب بازفيد از چت‌جي‌پي‌تي استفاده کند. او در بخشي از يادداشت خود[28]نوشت: ما پیشرفت‌هایی را در حوزه هوش مصنوعي شاهديم كه دروازه عصري جديد از خلاقيت را با فرصت‌ها و برنامه‌های نامحدود براي هميشه به روي ما و ديگر رسانه‌های ديجيتال می‌گشاید. او در ادامه ‌اظهار كرد که محتوای الهام گرفته از هوش مصنوعی بازفید سال 2023 ميلادي راه‌اندازی می‌شود تا فهرست‌ها، تجربه آزمونك‌ها و ساير محتواهاي سرگرم‌کننده را تقویت، طوفان فکری ما را اطلاع‌رسانی و محتواهای ما را برای كاربران شخصی‌سازی ‌کند. اين يادداشت باعث شد بلافاصله ارزش سهام خاموش اين شرکت رسانه‌ای، خبری و اینترنتی در معاملات %150 افزایش‌یافته و به بیش از دو دلار به ازای هر سهم برسد. اتخاذ چنين راهبردي بسيار نگران‌کننده است چراكه اين امر به‌طورقطع و يقين به ساخت و انتشار انبوهي از محتواي نازل از سوي اين نرم‌افزار كاربردي هوش مصنوعي می‌انجامد. اين قبيل روایت‌های نظام‌مندِ جديد، نه يك مدل كار و كسب آرماني بلكه بايد بدترين نوع برنامه‌ریزی آينده‌نگرانه از سوي شرکت‌های رسانه‌ای تلقي شود. البته اين ميزان ذوق‌مندی نسبت به توليدات هوش مصنوعيِ مولد می‌تواند اين رويكرد مثبتِ فراگير را دچار تزلزل كند، مبني بر این‌که ممكن است اين نرم‌افزارهای كاربردي، خيلي هم خوب و كارآمد از آب درنيايند.ما در مركز تحقيقاتي خود در دانشكده روزنامه‌نگاری دانشگاه كلمبيا درباره تلاش‌های انجام‌شده جهت تأمین منابع مالي شبکه‌های پول سياه از طريق بودجه‌های سياسي مطالعه می‌کنيم؛ شبکه‌هایی كه صدها هزار روايت از اخبار محلي جوامع را جهت منافع سياسي و تجاري هدف مي‌گيرند و از راهكنش (تاكتيك) تکرارشونده بهره می‌برند. مطالعات مركزمان نشان می‌دهد قابلیت‌های چت‌جي‌پي‌تي، اين قسم خبرسازی‌ها را افزايش داده، آن را بسيار آسان‌تر و در اختيار مخاطباني زيادتر قرار می‌دهد. همچنين در مقاله منتشرشده[29]طي سپتامبر 2022 ميلادي درباره اطلاعات نادرست عمدي و هوش مصنوعي گفته‌شده پژوهشگران دانشگاه استنفورد شبکه‌ای از نمایه‌های جعلي را با استفاده از هوش مصنوعي مولد در لينكدين شناسايي كرده‌اند. البته به نظر می‌رسد ردوبدل كردن متن گمراه‌کننده‌ با چت‌بات‌ها كه روزنامه‌نگاران آن را بسيار وسوسه‌انگیز می‌دانند در مقايسه با گفت‌وگو با كاربراني آسیب‌پذیر كه اطلاعات شخصي و جزئيات حساب بانكي خود را اعلان می‌کنند، از جذابيتي كمتر برخوردار است!درباره ظرفيت فیلم‌ها و اصوات جعل عميق (ديپ‌فيك) - به ساخت تصاوير و اصوات واقع‌گرايانه بر پايه هوش مصنوعي گفته مي‌شود كه چهره‌ها و صداهاي افراد به‌خصوص افراد مشهور جعل مي‌شود. از مشهورترين نمونه‌هاي متأخر ساختن صدای جعلي «اما واتسون» در حال خواندن بخشی از کتاب نبرد منِ هيتلر است - مطالبي بسيار به رشته تحرير درآمده[30]اما با رونمايي از مدل‌های مولد كنوني به نظر می‌رسد خطر واقعي نمونه‌هایی مانند چت‌جي‌پي‌تي محسوب می‌شوند كه مرزهاي دنياي فريب آني مانند جعل ژرف را درنوردیده‌اند چراكه در مقايسه با اين نرم‌افزار كاربردي افراد را به‌راحتی می‌توان نسبت به خطرات جعل عميق آگاه كرد. چت‌جي‌پي‌تي با ساختن و انتشار كثيري از جعليات به راه انداختن طوفان در فضاي سايبري مبادرت ورزيده ضمن ايجاد سردرگمي و فرسوده كردن كاربران، حقيقت را در طوفان جعليات پايمال كرده يا جنبه‌های فكري ميانه و متعادل را به حاشيه می‌برد.براي برخي چون من كه از دريچه اخلاق به فناوري می‌نگریم باورنكردني است كه از روند 20 سال گذشته و شيوه بسيار ضعيف مديريت و نظارت بر فناوری‌های رسانه‌های اجتماعي آن‌هم در دو دهه‌ای كه اين رسانه‌ها به‌سرعت در حال گسترش بودند درس نگرفتيم و كاهلي در اين امر سبب شد به‌جای بهبود شرايط، تشديد مشكلات اجتماعي و دموكراتيك را به نظاره بنشينيم. به نظر می‌رسد تاريخ در حال تكرار است و ما همچون دو دهه قبل توسط گروه‌هايي مشابه متشكل از شركت‌هاي همسو و متمول حوزه فناوري همچنين صندوق‌هايي مالي در زمينة سرمایه‌گذاری در توليداتي با ريسك بالا به سمت مسيرهايي به بوته آزمون سپرده نشده و فاقد مقررات رهنمون می‌شویم، با اين تفاوت كه اين بار خطر بزرگ‌تر و توجه به امنيت كاربران كمتر از گذشته است.*اين نوشتار ترجمه آزاد مقاله‌اي است با عنوانA fake news frenzy: why ChatGPT could be disastrous for truth in journalismنوشته اميلي بل استاد دانشکده تحصیلات تکمیلی روزنامه‌نگاریِ دانشگاه کلمبیا و مدير the Tow Center for Digital Journalism دانشگاه مذكور در نيويورك كه 3 مارس 2023 در تارنماي گاردين منتشر شد[1] Chat Generative Pre-trained Transformers (ChatGPT)[2] www.nytimes.com/2023/02/16/technology/bing-chatbot-microsoft-chatgpt.html[3] www.theverge.com/2023/2/15/23599072/microsoft-ai-bing-personality-conversations-spy-employees-webcams[4] Sydney اسم رمز پروژة موتور جست‌وجوی جديد مايكروسافت[5] The New Bing[6] Artificial intelligence (AI)[7] Ben Thompson[8] https://stratechery.com/2023/from-bing-to-sydney-search-as-distraction-sentient-ai[9] www.theguardian.com/technology/chatgpt[10] LLMs[11] www.theguardian.com/technology/chatgpt[12] https://openai.com[13] Christopher Manning[14] https://twitter.com/chrmanning/status/1625178544010838019?s=20&t=IPLveAStaG6PI0B_EgYGFA[15] Misinformation[16] www.technologyreview.com/2023/02/14/1068498/why-you-shouldnt-trust-ai-search-engines[17] Disinformation[18] www.theverge.com/2023/1/19/23562966/cnet-ai-written-stories-red-ventures-seo-marketing[19] Felix Simon[20] Charlie Beckett[21] https://time.com/6247678/openai-chatgpt-kenya-workers[22] https://arxiv.org/pdf/2211.03759.pdf[23] https://openai.com/research/dall-e[24] https://stablediffusionweb.com[25] Meredith Broussard[26] Jonah Peretti[27] www.buzzfeed.com[28] www.wsj.com/articles/buzzfeed-to-use-chatgpt-creator-openai-to-help-create-some-of-its-content-11674752660[29] https://misinforeview.hks.harvard.edu/article/research-note-this-salesperson-does-not-exist-how-tactics-from-political-influence-operations-on-social-media-are-deployed-for-commercial-lead-generation[30] https://vrgl.ir/ZJIDI فلسفي فلسفي Sat, 25 Mar 2023 09:58:50 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B2%D8%AF-%D9%88-%D8%A2%D9%84%D9%81%D8%A7-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D9%8A-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D9%8A%D8%A8%D8%B1%D9%8A-scaycyv6sdgj مجلس ترحيم و بزرگداشت Moon Bin ستاره كي پاپ در يكي از پارك‌هاي رشتپاييز 1401 براي ايران و ايراني آكنده از آلام و تأثر بوده است. البته چنين تألماتی با خاستگاهي مختلف و در ابعادي ديگر طي سال‌های متأخر مسبوق به سابقه است اما به گمان راقم اين سطور وجه بارز افتراق التهابات 1401 با وقايع تلخ سال‌های 96 و 98 را بتوان در حضور پررنگ «نسل زد» دانست كه در مورد اخير چه در فضاي واقعي و چه سايبري فراتر از باور عمومي به مطالبه‌گري پرداخت. نسلي كه براي مشروعيت بخشيدن به خود و عصيان عليه سبك زندگي قبیله‌ای به سبب جرقه‌ای كه بر خشم فروخفته‌اش زده شد، فرياد برآورد؛ فريادي عليه سبک زندگی‌ای که اِعمال قدرت و دخالت حاکمیت را در همه ابعاد مشروع دانسته و تمامي دستگاه‌های تبليغاتيِ رسمي سعی در ترویج آن دارند اما حاصل اين الزام و تقيد به تأسی از نوعي خاص از سبک‌زندگی، به عمق‌یابی و گسترش لحظه‌به‌لحظه شكاف يا به عبارت دقیق‌تر گسست نسلی منجر شد چراكه زومرها از ارزش‌هایي غيرآمرانه پیروی می‌کنند كه ثمره فناوری‌های ارتباطی نوين، توليد محتوا بر بستر رِسانه‌ها و سایت‌های شبکه اجتماعي و ... است.اين كنشگريِ شبكه‌اي به يك‌باره حادث نشد بلكه در گذر زمان و با رشد ابعاد مخفی و زیرزمینی زندگی اجتماعی و بازنمايي آن در فضاي سايبري توأم با تنگ‌تر شدن حلقه الزام‌ها در فضای واقعي و سايبري، سبب شد آنچه ديري زیرپوست شهر جريان داشت و دارد، پوسته را بشكافَت و زومرها در مقام مدعيان و طلایه‌داران اين جريان، مشروعیت زدایی از سبک‌ زندگي قبيله‌اي را صلا دهند.تا پيش از پيدايش جامعه شبکه‌ای ارزش‌ها، هنجارها و علائق فردی از طریق ساختارهای قبیله‌ای به‌طور مداوم بازتولید می‌شد و عوامل، متغیرها و عناصر غيرخودي اجازه ورود بدين ساختار را پيدا نمی‌كردند مگر این‌که با ساختار دستوري، مطابقتي تام و تمام می‌يافتند؛ اما با افزايش ميزان دسترسي به رسانه‌ها و فردي شدن آن‌ها همچنين توسعه جامعه شبکه‌ای كه گهواره نسل زد است، شرايط تغییر کرد. زومرها كه با ویژگی‌هایی چون سازنده و همكار، آینده‌نگر، واقع‌بین، متکی‌به‌خود، تلاشگر براي موفقيت و محق شناخته می‌شوند، نسلي محسوب می‌شوند كه به سبب دروني سازي فناوري و بهره‌مندی حداكثري از تعاملات تصويرمحور، ديده و شنيده شدن و به‌بیان‌دیگر به رسميت شناخته شدن را در قالب حقي طبيعي به جد مطالبه می‌کنند؛ اولين نسلي كه اينترنت را به‌راحتی در دسترس داشتند و به مدد انقلاب وب كه در دهه 90 ميلادي رخ داد، در معرض حجمي انبوه و بی‌سابقه از اطلاعات و اخبار قرار گرفتند.زومرها از زمانی که چشم به جهان گشودند در اقيانوسي از فناوری‌های پیشرفته‌ ارتباطي و رسانه‌ای نظیر نُسخ اوليه وب جهان‌گستر، سایت‌های شبکه اجتماعی، پیام‌رسان‌های فوری مبتني بر تلفن‌های همراه هوشمند، جوامع محتوايي همچنين بازی‌ها و جوامع اجتماعي سايبري غوطه‌ور بودند؛ به همین دلیل انديشمندان براي ناميدن آن‌ها از اصطلاحاتي چون بوميان دیجیتال يا نسل انگشتان شست نيز بهره مي‌برند. این نسل با رده‌بندي سني 14 تا 25 سال رويكرد‌هایي جدید از مواجهه با رسانه و فضاي سايبري را در پیش‌گرفته، از مصرف‌کننده منفعل به تولیدکننده فعال و نشردهنده محتوا بدل شده‌اند. نسل زد هرگونه اطلاعات و اخباري را از فضای سايبری دریافت و آن را در ميان همسالان شبكه‌وندش بازنشر مي‌كند؛ مضاف این‌که از رسانه‌های اجتماعي براي شناساندن هويتش بهره‌مند می‌شود. نسلي كه از فرستنده و گيرنده پيام به كاربر و مخاطب شبکه‌ای بدل‌شده فلذا سبک‌های مصرف رسانه‌ای‌اش با نسل‌های بيبي بومر، ايكس و هزاره متفاوت است.شايد اگر مطالبات غيرسياسيِ سبك زندگي محورِ نسل زد را در ايران مانند تجمع 18 خرداد 95 در مجتمع كوروش محترم شمارده به رسميت می‌شناختيم؛[1]بر اساس آمار و مستندات، حضور رو به تزايد و بروز و ظهور هيجانيِ خشم فروخفته آنان را در ناآرامي‌هاي 96، 98 و 1401 با دلي پر خون به‌نظاره نمی‌نشستیم.[2]-[3]-[4]-[5]در اين هنگامه كه همه‌چیز به آني در حال تغيير است و ما همچنان بلاتكليف در مواجهه با نسل زد، خوب است به خود يادآور شويم كه صداي پاي «نسل آلفا» در آستانه در به گوش می‌رسد: متولديني كه سال ولادتشان يادآور ورود و عرضه آی‌پد برای اولین بار به بازار است؛ همسالان اینستاگرام كه به يمن آغاز فعاليت این سايت شبكه اجتماعي، نام شبكه مذكور تبدیل به کلمه سال شد. نسل آلفا تنها نسلی است که به تعبيري تمام زندگی خود را وقف توجه به مادی‌گرایی و سواد فناورانه برای به اوج رساندن شکوه این سیاره می‌کند، نسلي كه تجربه زندگی با هوش‌مصنوعی را شکل می‌دهد و ازاین‌روي بعضی اسباب‌بازی‌ها و دستگاه‌های هوش مصنوعی مانند عروسک هلوباربی و هاچی‌مالز مخصوص اين نسل هدف‌گذاری شده‌اند؛ تحصیل‌کرده‌ترین نسل تاریخ، اهل‌فن و دوستدار فناوري همچنين علاقه‌مند به شيوه‌هاي یادگیری فردي و شخصي. سایت‌های شبکه اجتماعی شیوه رایج تعامل آن‌هاست و مهم‌تر آن‌که نسل آلفا در چارچوب قوانین، بازی نمی‌کند و ساختارشکن‌است. تنوع‌طلبي و بی‌توجهي به حريم خصوصي يكي ديگر از صفات اين نسل است كه تمايل به برقراري ارتباطات انساني كمتر و تجربة حس تنهايي بيشتر، آن را بارزتر می‌کند.پس اي آناني كه از خزر تا خلیج‌فارس دل در گرو ايران و ايراني داريد: اين تذهبون! فهم اين مهم دشوار نيست كه ادامه حكمراني بر اين سياق و بدون توجه به حقوق انساني، نيازهاي طبيعي و اقتضائات مشروع همچون حق دسترسي آزاد به رسانه‌های مستقل و بهره‌مندی از اينترنت و فضاي سايبري ممكن است براي نسل‌هاي ايكس و ايگرگ قابل‌تحمل فرض شود اما براي نسل‌هاي زد و آلفا همچون گرفتن آب از ماهي است.زمان گزافه‌گويي و طامات‌بافي سپري شده است. مسير مشخص اما پرمخافت است. بي‌درنگ فرصت را دريابيم و به فكر چاره شويم. حرف و صوت و گفت را برهم زنيم و نه از سر تبختر و منت بلكه خاضعانه و دلسوزانه در قبال اين نسل‌ها كه ولي نعمت مايند و البته براي ايران اقدام و عمل كنيم كه وقت تنگ است و خيلي زودتر از آنچه مي‌پنداريم دير شده است./[1] https://b2n.ir/d73150[2] https://b2n.ir/s79032[3] https://b2n.ir/a25555[4] https://b2n.ir/h59886[5] www.hra-news.org/periodical/a-129 فلسفي فلسفي Tue, 07 Feb 2023 12:03:57 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%8A-%D9%81%D9%82%D8%B7-26-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-hxlukgvrdym7 در سال 2022 فقط 26 درصد از آمریکایی‌ها به اخبار اعتماد داشتندبر اساس نتايج نظرسنجي‌هاي معتبر [1] - [2] اعتماد مردم آمريكا به رسانه‌ها در خصوص ارائه گزارش‌های خبري «كامل، دقيق و منصفانه» به پایین‌ترین ميزان خود طي دهه‌های اخير رسيده است. در سال 2022 به‌طور تقريبي یک‌سوم از افراد بزرگ‌سال در آمريكا اظهار داشتند كه اخبار منتشره از سوي رسانه‌ها غیرقابل‌اعتماد يا جانب‌دارانه است و تنها %26 درصد از پرسش‌شوندگان گفته‌اند كه بيشتر اوقات به اكثر اخبار اعتماد دارند. بعد از سال‌های 1972 تا 1975 و مقارن با انتشار گزارش روزنامه واشنگتن‌پست درباره رسوايي واترگيت در دوران رياست جمهوري نيكسون كه ميزان اعتماد مردم به اخبار رسانه‌ها به بالاترين ميزان خود يعني %72 رسيد، آمار سال 2022 از سقوط شديد اعتماد افكار عمومي در ایالات‌متحده به رسانه‌های خبري حكايت می‌کند.با استناد به نتايج چنين نظرسنجی‌هایی می‌توان گفت امروزه مخاطبان شبکه‌ای در يك فضاي محدود خبري در حال حركت تدريجي و پیوسته‌اند؛ مستغرق در اطلاعات نادرست عمدي[3]و در نهايت بدبين به همه گونه اطلاعات و اخبار. افراد هنگامی‌که نتوانند به اطلاعات و اخبار درست و واقعي دست‌یابند و به‌تبع بر روي آن‌ها اجماع كنند، نمی‌توانند درباره مسائل اساسي و مهم زندگي گفت‌وشنودی سازنده دراندازند. لازم به تصريح است كه ادامه حيات حكمراني مردم‌سالارانه نيازمند پذيرش مجموعه‌ای از حقايق مشترك توسط افكار عمومي است.البته پايبندي به اصل شفافيت در حوزه اطلاعات و اخبار مسئوليت و مأموریت رسانه‌های خبري است كه بدين واسطه نشان ‌دهند چرا مخاطبان شبکه‌ای می‌توانند و بايد به آن‌ها اعتماد كنند؛ ليك مخاطبان شبکه‌ای نيز در مقام مصرف‌کنندگان اطلاعات و اخبار بايد كنشگرانه عمل كرده نسبت به افزايش توانمندي خود در حوزه سواد خبري[4]حساس‌تر و كوشاتر از پيش عمل كنند. امروزه همه از پير و جوان و خرد و كلان بايد بدانند:- نکته اصلی که خبر يا گزارش می‌خواهد بگويد، چیست؟- آیا به‌تمامی عناصر خبری در خبر يا گزارش پاسخ‌داده‌شده است؟- آیا خبرنگار برای یافتن اصل واقعیت، نهایت تلاش خود را کرده است؟- منابعی که خبرنگار در خبر يا گزارش خود نامبرده، از اعتبار کافی برخوردارند؟- آیا خبرنگار خبر يا گزارش را، شفاف ارائه کرده است؟- آیا مدارک و شواهدی مبني بر درستی آنچه خبر يا گزارش می‌خواهد بگوید، وجود دارد؟- آیا در خبر يا گزارش اصل بی‌طرفی رعایت شده است؟تا بتوانند ویژگی‌های روزنامه‌نگاری باكيفيت را درك كرده اطلاعات نادرست غيرعمدي[5]و عمدي را تشخيص دهند.به‌طورمعمول حاكميت‌ها زماني كه نمی‌خواهند براي موضوع اطلاعات نادرست و اخبار جعلي[6]چاره‌اندیشی كنند، يا انگشت اتهام را به‌سوی رسانه‌های مستقل گرفته با داغ و درفش ممنوعیت و محدودیت‌های حداكثري خبري اعمال كرده، از گردش آزاد اطلاعات و اخبار جلوگيري می‌کنند يا در خوش‌بینانه‌ترین حالت، مخاطب شبکه‌ای را به حال خود وا‌می‌نهند تا به هر شكل و سياق با اطلاعات نادرست و اخبار جعلي مواجه شود. در چنين هنگامه‌ای فرد نبايد مسئولیت‌های فردي و اجتماعي خود را در اين رابطه ناديده بگيرد. توانايي يافتن واقعيت و تفكيك آن از جعليات است كه از افراد عادي، شهروند قرن بيست و يكمي می‌سازد. كاربري كه تحقيق و پرس‌وجو می‌کند فردي است كه هم از جايگاه مصرف‌کننده، هم تولیدکننده و هم منتشركننده، آگاهانه با اطلاعات و اخبار مواجه می‌شود. سوگمندانه امروزه كاربران به سبب زمان زياد حضور در فضاي سايبري و دسترسي آسان به اطلاعات و اخبار بی‌شمار، احساس دانا و متفاوت بودن می‌کنند. اين احساس كاذب آن‌ها را نسبت به‌درستی اخبار و اطلاعات بی‌تفاوت و در مارپيچ بازنشر گرفتار كرده است. ازآنجاکه در عصر پساديجيتال تک‌تک مخاطبان شبکه‌ای، ناشر (به معني آن‌که هرکس می‌تواند مطلبي را توليد و منتشر كند) محسوب می‌شوند بايد مسئوليت صحت اطلاعات و اخباري را كه توليد يا بازنشر می‌کنند بر عهده بگيرند و شكاف اعتبار به وجود آمده را كمتر كنند. در همين رابطه كارشناسان و صاحب‌نظران در هفته ملي سواد خبري آمريكا كه از 23 تا 27 ژانويه 2023 برگزار ‌شد، بر روشن شدن ابعاد گوناگون مشكل بی‌اعتمادی عمومي به رسانه‌های خبري تمرکز داشتند: رسانه‌ها در كجاها اشتباه مرتكب شدند، چرخش‌های سياسي و اطلاعات نادرست عمدي در اين رابطه چه ميزان از تقصيرها را بر عهده داشته ‌و مخاطبان شبکه‌ای در مقام مصرف‌کننده اخبار چه وظايفي بر دوش دارند.[1] https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2022/dnr-executive-summary[2] https://news.gallup.com/poll/403166/americans-trust-media-remains-near-record-low.aspx[3] Disinformation[4] News Literacy[5] Misinformation[6] Fake News فلسفي فلسفي Mon, 23 Jan 2023 11:10:44 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%AB%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%88-%D9%83%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%AF-suhyfp3gpfvq اليزابت تامن (2016 - 1943)در 22 دسامبر 2016 دانشجويان حوزه علوم ارتباطات و معلمان آموزش سواد رسانه‌ای جهان در غم از دست دادن يكي از اعاظم و نام‌آوران اين عرصه‌ به سوگ نشستند؛ چراكه اليزابت تامن[1] استاد برجسته سواد رسانه‌ای در 73 سالگي رخ در نقاب خاك كشيد. كسي كه سال‌های پربارِ عمر پرثمر خود را صرف تحقق رؤیایی كرد كه پيش و بيش از ديگران در ذهن داشت و آن اهمیت سواد رسانه‌ای برای زندگی و ضرورت یادگیری آن در قرن 21 بود.تامن در 18 ژوئن 1943 در چاتانوگا، تنسی، در خانواده جان و گرترود تامن متولد و در نشویل تنسی بزرگ شد. وي انساني به‌غايت مذهبي بود كه سابقه اين امر به سال 1964 برمی‌گشت. زماني كه سرپرستيِ مدارس مذهبي در كليساي كاتوليك رومي را بر عهده داشت و تا سال 1966 عضوي از گروه خواهران پيشروي خادمِ حضرت مريم (ع) در كليساي كاتوليك داون پورت در ايالت آیووا بود. استعداد و علاقه وافر او به هنر عکاسی موجب شد تا در كنار تألیف و تدريس در حوزه آموزش سواد رسانه‌ای، مجموعه‌ای از عکس‌های منحصربه‌فرد را با عنوان گل‌های شفابخش از خود به يادگار بگذارد كه در سال 2010 بیمارستان سنت توماس در نشویل مجموعه‌ای از اين عکس‌ها‌ را سفارش داد تا در اتاق 300 بیمار نصب شوند.تامن مدرک لیسانس خود را از کالج Marycrest و مدرک کارشناسی ارشد را از دانشکده ارتباطات آننبرگ دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در لس‌آنجلس اخذ و کار خود را با روزنامه‌نگاری و معلمي زبان انگلیسی در دبيرستاني در مارشال تاون آيووا از سال 1967 تا 1969 آغاز كرد و کم‌کم به آموزش علوم ارتباطات علاقه‌مند شد. تامن از سال 1970 تا 1975 در مقام عکاس در مرکز ارتباطات فرانسیسکن کار و به ساخت فیلم‌هایي کوتاه برای ترویج بحث کلاسی براي آموزش‌هاي دینی کمک کرد. در سال 1977 مجله رسانه و ارزش‌ها را تأسیس كرد كه ‌به بررسي مقوله جنگ، کلیشه‌های جنسيتي و نژادپرستي در رسانه، قوانين حاكم بر رسانه‌ها و نسبت كودكان با رسانه می‌پرداخت.اين استاد علوم ارتباطات در سال 1989 مرکز سواد رسانه‌ای را در آمريكا براي توليد برنامه درسي جهت كمك به دانش آموزان در تمامي پایه‌ها و دوره‌های تحصيلي تأسیس كرد تا آن‌ها بتوانند مهارت‌های تفكر انتقادي خود را در مواجهه با خشونت موجود در رسانه‌ها و امثال آن بهبود و ارتقا بخشند. او یکی از چهار بنیان‌گذار مركز Partnership for Media Education بود كه در سال 1997 جهت ترویج و توسعه حرفه‌ای آموزش رسانه‌ای، اجلاس آموزش رسانه‌ای را در سطحي ملی سازمان‌دهی كردند. با تلاش‌های تامن PME در سال 2001 به سازماني ملی ارتقا و به‌نام اتحاد برای آمریکايِ باسواد رسانه‌ای تغيير نام يافت. در سال 2002 وي جایزه یک‌عمر فعاليت دانیل‌جی‌کین را از دانشگاه دیتون اوهايو و در سال 2006 جایزه یک‌عمر رهبري آموزشي در حوزه آموزش سواد رسانه‌ای از طريق یادگیری در کلاس درس به کمک سامانه‌های كابلي را از جشنواره رهبران آموزشي آمريكا دریافت کرد.اين استاد پيشرو در آموزش سواد رسانه‌اي طي مصاحبه با آژانس خبري کاتولیک نیوز در سال 2006 گفت که چندی پیش، مردم منابعي به نسبت محدود برای تحقیق در مورد رسانه‌ها در اختيار داشتند؛ اما اکنون مردم امكان تحقيق و پرسشگري را به وسعت تمام دنیا در اختيار دارند. تامن افزود كه امروزه مردم با فشردن یک دکمه به اینترنت وصل می‌شوند كه همه‌چیز در آن وجود دارد و به يمن وجود اين فناوری جست‌وجو و پژوهش می‌تواند عمیق‌تر و غنی‌تر انجام شود.از اين استاد برجسته و صاحب‌نام علوم ارتباطات و آموزش سواد رسانه‌اي كه در ايام ششمين سالگرد درگذشتش قرار داريم، كتاب‌ها و مقاله‌هايي فراوان برجا مانده ولي در زیست‌بوم ارتباطی ايران به‌جز تعدادي معدود مقاله و كتاب‌هاي ترجمه‌شده، به‌طور شايسته به دیدگاه‌های وي پرداخته نشده است.[1] Elizabeth Thoman فلسفي فلسفي Sat, 24 Dec 2022 13:51:57 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B2%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%81%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%86%D8%AF-mykvmuriymci در ماه‌هاي پاياني سال 2022 تصويب قانوني جديد در ايالت كاليفرنيا، شرکت‌های مالك رسانه‌های اجتماعي را به اعلان عمومي شيوه‌هايشان در كنترل محتواي نفرت‌ برانگیز و اطلاعات نادرست ملزم كرد در مقام يك زن عرب مسلمان كه طي دهه گذشته در كاليفرنيا به تدريس اشتغال داشته، اذعان مي‌كنم بيش از آنچه دوست دارم از گذر ايام به یادآورم، شنیده‌های سرشار از نفرت و اطلاعات نادرست عمدي[1]در جهت تخطئه فرهنگ و دينم است كه به ذهنم متبادر مي‌شود.رسانه‌ اجتماعي مكاني است كه انتشار اغلب اطلاعات نادرست عمدي از آنجا آغاز می‌شود. از توهم توطئه[2]درباره تغييرات آب و هوايي[3]تا شايعات سازمان‌دهی شده جهت كاهش اعتماد به مجموعه فعالیت‌های مرتبط با حفظ سلامت عمومي گرفته يا طرح سخناني نفرت‌ برانگیز كه به عاملي جهت حمله به پل پلوسي[4]همسر نانسي پلوسي[5] رئيس وقت مجلس نمايندگان آمريكا تبديل شد؛ هر روزه بدين واسطه در سراسر كاليفرنيا پخش می‌شود.در اكتبر 2019 مقارن با ايام رأی‌گیری رياست جمهوري 2020 آمريكا و داغ‌تر شدن تنور رقابت‌هاي انتخاباتي، هنگامی‌که صاحب‌نظران بيمناك بودند از جعل ژرف[6]جهت اغفال رأی‌دهندگان و كاشت بذر ترديد در باور آنان و تخريب رقبا سوءاستفاده شود؛ گوين نيوسام[7]فرماندار ايالت كاليفرنيا قانوني را تصويب كرد كه به‌موجب آن ساخت و نشر اين جعليات جهت تخريب سياستمداران طي 60 روز مانده به انتخابات، عملي مجرمانه محسوب شود.[8] نيك‌بختانه تلاش‌هايي این‌چنین در كاليفرنيا رو به فزوني است چراكه فرماندار نيوسام در 13 سپتامبر 2022 لايحه شماره 587 مجلس ايالتي را امضا كرد[9]كه بر اساس آن شرکت‌های مالك رسانه‌های اجتماعي موظف شدند اقدامات خود را جهت جلوگيري از نفرت پراكني، اشاعه اطلاعات نادرست عمدي و افراط‌گرایی به عموم توضيح دهند. در ضمن به‌موجب اين قانون، سكوها نيز بايد طي دو نوبت در سال گزارش‌هایی دقيق از شیوه‌های كنترلي خود بر محتواي نفرت‌ برانگیز و اطلاعات نادرست به دفتر دادستان كل كاليفرنيا ارسال كنند.جسي گابريل[10]عضو مجلس ايالتي كاليفرنيا و نماينده دموكرات بربنك[11]می‌گوید كه هدف از اين لايحه تشويق شرکت‌های مالك رسانه‌های اجتماعي است تا به بازتاب نقششان در گفتمان عمومي و لطماتي كه بدين سبب به بار می‌آورند بينديشند.پاسداري از گفتمان ديجيتال تنها بخشي از اقدامات در شرف انجام در كاليفرنياست؛ چراكه هم‌زمان معلمان اين ايالت در تلاش‌اند تا سواد رسانه‌ای را در ميان نسل جوان‌تر مانند نسل‌های هزاره (ايگرگ) و زد كه بوميان ديجيتال محسوب شده و به‌طور صرف از عصر اطلاعات آگاهي دارند، ارتقا بخشند.از سال 2018 دپارتمان آموزش‌وپرورش ايالت كاليفرنيا جهت كمك به نسل جوانان در چارچوب پروراندن طيفي گسترده از مهارت‌های عصر ديجيتال به آن‌ها، به فراهم كردن محتواي آموزشي برخط مبادرت ورزیده‌اند[12] كه حريم خصوصي برخط، ممانعت از زورگويي سايبري و تشخيص اطلاعات نادرست غيرعمدي[13]از جمله كشف اخبار جعلي[14]را شامل می‌شود.این‌که جوانان بتوانند اطلاعات نادرست عمدي را تشخيص دهند از اهميتي ويژه برخوردار است. نتايج حاصل از پژوهش انجام‌شده توسط گروه آموزش تاريخ دانشگاه استنفورد[15]با حمايت بنياد مك كورميك طي ژانويه 2015 تا ژوئن 2016 در 12 ايالت بر روي 7804 دانش‌آموز نشان می‌دهد كه بيش از 80 درصد دانش آموزان دوره متوسطه اول نمی‌توانند تفاوت ميان تبليغات تجاريِ برخط و گزارش‌های خبري را تشخيص دهند؛ فلذا فرجام حاصل از مطالعه مذكور بر تقويت برنامه‌های سواد رسانه‌ای تأکید دارد.من در کلاس‌هایم از دست‌افزارهای ارائه‌شده از سوي دپارتمان آموزشي كاليفرنيا براي كمك به دانش آموزان جهت افزايش رواداري، ارتقا سطح شهروندي ديجيتال و توسعه استدلال مدنيِ برخط بهره می‌برم. البته این‌که مباحثاتمان جهت تمرين سعه‌صدر با محوريت اطلاعات سديد شروع شود، شايد اندكي تعجب‌آور به نظر رسد.اینجاست كه كاليفرنيا به اصلاحات نياز دارد.پيش از مهاجرتم به اين ايالت طلايي، من در سوريه كه در آن ‌یک دهه جنگ داخلي جريان داشت، زندگي می‌کردم؛ جنگي كه حاصل آن بيش از 350 هزار كشته و همچنين بيش از 7 ميليون آواره برآورد شده است. به نظر می‌رسد آنچه به شعله‌ور ماندن لهيب آتش شوم اين جنگ دامن زد، ترويج اطلاعات نادرست عمدي در رسانه‌های اجتماعي و تبليغات سياسي بنگاه‌های خبرپراكني ولاديمير پوتين رئيس جمهوري روسيه بود.سوگمندانه يكي از بزرگ‌ترین نقاط قوت اينترنت، بزرگ‌ترین ‌ضعف آن محسوب می‌شود. به هم پيوستگي ما بدين واسطه، ما را به هم نزديك می‌کند اما هم‌زمان ما مستعد پذيرش دروغ‌هایی می‌شویم كه به‌طور صرف باهدف تضعيف گفتمان مدني ساخته می‌شوند.به گفته محققان كاليفرنيايي كه در حوزه توطئه‌ها مطالعه می‌کنند[16]ارتش سايبري پوتين در مباحثات برخط به عنادورزي با حقيقت مشغول ‌است. از اعمال فشار به‌واسطه اخبار جعلي درباره خلاف واقع نشان دادن نقش ويرانگر تسليحات ليزري روسي در ايجاد آتش‌سوزی‌های مهيب و گسترده در سوريه گرفته تا زير سؤال بردن واکسن‌های كوويد-19 همچنين تلاشي بی‌وقفه جهت ايجاد تفرقه و رودررويي ميان ما سوری‌ها.تشخيص غبار اخبار جعلي هنگامی‌که فیس‌بوک، اينستاگرام و توییتر را از كاركرد اصلی‌شان خارج می‌کند با به رسميت شناختن وجود مشكل شروع می‌شود. ما اين كار را در كاليفرنيا انجام می‌دهیم، جايي كه دانش آموزان ما می‌دانند به هنگام حضور در رسانه‌های اجتماعي بايد به‌طور حداكثري مراقب و محتاط باشند.البته نه‌تنها دانش آموزان بلكه همه بايد هوشيارتر باشند و اكاذيب را نشانه روند. بسط و توسعه حقيقت به همه ما بستگي دارد. رويكردي سديد كه كاليفرنيا در مسير آن گام برمی‌دارد.*اين نوشته برگردان آزاد مطلبي است با عنوانCalifornia is taking steps to combat disinformation. But everyone can do moreكه توسط Huda Aljord استاد بخش زبان و مطالعات فرهنگي كالج ريورسايدسيتي و دانشگاه ريورسايد در 17 نوامبر 2022 به رشته تحرير درآمد. وي همچنين از اعضاي هیئت‌مدیره سازمان آمريكايي C4SSA است كه از برقراري دموكراسي در سوريه حمايت می‌کند.[1] Disinformation[2] https://vrgl.ir/S6Jna[3] www.reuters.com/article/uk-factcheck-california-wildfires-lasers/fact-checkcalifornia-wildfires-werenotcaused-by-powerful-lasers-idUSKBN25R1VH[4] Paul Pelosi[5] Nancy Patricia D'Alesandro Pelosi[6] Deepfake[7] Gavin Christopher Newsom[8] https://vrgl.ir/ZJIDI[9] https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billNavClient.xhtml?bill_id=202120220AB587[10] Jesse Gabriel[11] Burbank[12] www.cde.ca.gov/CI/cr/ml/index.asp[13] Misinformation[14] Fake News[15] https://stacks.stanford.edu/file/druid:fv751yt5934/SHEG%20Evaluating%20Information%20Online.pdf[16] www.rand.org/pubs/perspectives/PE198.html فلسفي فلسفي Sun, 18 Dec 2022 15:23:57 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%8A%D9%85-zmvdwpmml6uk میلیاردها پيام طي شبانه‌روز حاوي اطلاعات و خبر درباره رويدادهاي مختلف بین مردم مبادله می‌شود كه براي اين كار، قريب به‌اتفاق از ابزاري چون تلفن، پیامک، نرم‌افزارهای پيام‌رسان و ديگر وسايل ارتباطي نوين؛ استفاده می‌کنند. امروزه به مدد داشتن تلفن همراه و دسترسی به اینترنت، افراد در مقام يك مخاطب شبکه‌ای[1] هم مصرف‌کننده و هم تولیدکننده اطلاعات و اخبار محسوب مي‌شوند و می‌توانند به لحظه هرگونه اطلاعات و خبر را به هر نقطه از گيتي ارسال كرده به‌طور متقابل دریافت‌کننده اطلاعات و اخبار محسوب شوند. اين سرعت مبادله و كثرت محتوا، مجال انديشيدن و تفكيك اطلاعات نادرست غیرعمدی[2]و عمدي[3]همچنين اخبار جعلي[4] را از اطلاعات و اخبار درست و واقعي را سلب كرده، سبب شده تا در اين آشفته‌بازار ارتباطي، اطلاعات نادرست و اخبار جعلي در قالب كالايي مشابه و البته مضر بيش از گذشته رونق يافته، مطاع ارزشمند اطلاعات درست و اخبار واقعي به ثمن بخس از دست برود؛ كه اين مهم در چارچوب زایل شدن سرمايه اجتماعي، بی‌اعتمادی افكار عمومي را به خبر، رسانه و سازمان‌های رسانه‌ای در پي داشته است.بدين سبب طي ايام متأخر، سازمان ملل متحد و اتحاديه اروپا هم‌پایه كثيري از کشورها، نهادها و سازمان‌ها ضمن هشدار نسبت به پيامدهاي كروناگونِ توليد و نشر اطلاعات نادرست و اخبار جعلي تمهیداتي را برای مبارزه با آن در نظر گرفته، اجرا كرده‌اند. يكي از آن تمهيدات كه به جلوگيري از انتشار اخبار جعلي كمك می‌کند اين است كه مردم درباره نحوه كاركرد اخبار جعلي هر چه بيشتر بدانند. در اين رابطه برخي منابع برخط وجود دارند كه به شيوه خودآموز، یاری‌رسان كاربران براي بررسي اخبار مشكوك به جعلي محسوب شده؛ تجربه‌ای دست‌اول را از نحوه عملكرد فرايندي اخبار جعلي براي مخاطبان شبکه‌ای رقم مي‌زنند.از بين منابع مذكور بازي‌هايي در چارچوب بازي‌وارسازي[5]برای آموزش و حساس كردن مردم به شناسايي و مصون ماندن از اخبار جعلي وجود دارد كه در ادامه به سه نمونه از آن‌ها با نام‌های Bad News، Fake It to Make It و AXON اشاره می‌شود. بازيكنان در طي اين بازی‌ها در مورد علل موجدِ تارنماهاي خبريِ جعلي همچنين چگونگي ساختن، نشر و بازنشر اين قسم اخبار بيشتر آگاه می‌شوند. طراحان و توسعه‌دهندگان اين بازی‌ها همچون راقم اين سطور معتقدند بهترين راه برای جلوگيري از انتشار اخبار جعلي آن است كه كاربران بفهمند منبع اين اخبار كجاست و چگونه منتشر می‌شوند تا بتوانند خود را از فريبندگي جعليات خبري محفوظ بدارند.Bad Newsبازي Bad News[6] كه توسط گروهي از پژوهشگران دانشگاه كمبريج و روزنامه‌نگاران اروپايي با هدف افشاي راه‌كنش‌ها و فنون دست‌کاری اطلاعات و اخبار كه براي گمراه‌سازی كاربران و افزايش تعداد دنبال كننده استفاده می‌شود، طراحی‌شده و به بازيكنان -كه طيف سني مطلوب آن‌ها 15 تا 35 سال است- كمك می‌کند تا نسبت به شیوه‌های اشاعه اخبار جعلي آگاه‌تر شوند. اين بازي از منظري روان‌شناختی همانند يك واكسن عمل كرده، با بالا بردن مقاومت شناختي مردم باعث می‌شود آنان بتوانند در درازمدت برابر فريبكاري خبري و اطلاعات نادرست غيرعمدي در فضاي برخط از خود محافظت كنند. محققاني كه در توسعه بازي مذكور نقش داشتند دریافته‌اند كه اين بازي توانايي افراد را براي تشخيص فنون دست‌کاری در فرسته‌های رسانه‌های اجتماعي بهبود می‌بخشد و اعتمادبه‌نفس كاربران را براي شناسايي چنين فنوني افزايش می‌دهد؛ مضاف این‌که تمايل بازيكنان براي هم‌گذاری محتوايِ دست‌کاری شده كاهش می‌یابد.طي انجام مراحل بازي، بازيكنان اين بازي در نقش فروشندگان اخبار جعلي به دنبال بالا بردن هر چه بيشتر تعداد دنبال‌كننده و افزايش اعتبار خود به‌واسطه ساختن اين قبيل اخبار بوده، به ازاي نقش‌آفرینی در عرصه عرضه اخبار جعلي –البته با قيد عدم آشكار شدن دروغ‌هایشان- در مقام پاداش نشان «استادان اطلاعات نادرست عمدي» را دريافت می‌كنند. بازيكنان ياد می‌گیرند كه چگونه حقيقت را تحريف، نهال دروغ را غرس و اذهان دنبال كنندگانِ فرضي خود در توییتر را منحرف كنند.بازي Bad News با نمايش خط توليدِ اخبار جعلي به كاربران و فراهم كردن بستر جهت كسب تجربه عملي در رابطه با آن، به مردم كمك می‌کند تا با زنجيره توزيع اخبار جعلي بيشتر آشنا شده، در برابر دست‌کاری اطلاعات و اخبار مصونيت بيابند.بازي Bad News چراييِ جذابيت فروشندگان اخبار جعلي براي قاطبه مردم را به بازيكنان آموزش مي‌دهدFake It to Make Itدر بازي Fake It to Make It[7] كه توسط آماندا وارنر[8]طراحی‌شده، بازيكنان در قامت سازندگان اخبار جعلي ظاهر مي‌شوند و جهت كسب درآمد از تبلیغ‌کنندگان كالا و خدمات به راه‌اندازي تارنما، كپي كردن گزارش‌های خبري و بازنشر مجدد آن‌ها، ايجاد حساب‌های كاربري جعلي در رسانه‌های اجتماعي و گزينش هدفمند كاربران و گروه‌ها جهت ايجاد علاقه‌مندی و جلب‌توجه‌شان به موضوعي خاص مبادرت ورزيده، به توليد محتواهاي مرتبط با گروه‌های منتخب و ارسال پيام در قالب فرسته در رسانه‌های اجتماعي اقدام می‌کنند. بازيكنان در حين بازي ضمن مراجعه به آمار درمی‌یابند كه چقدر تارنمايشان موردتوجه گروه هدف قرارگرفته و چه ميزان انتفاع كسب کرده‌اند. كاربران به‌سرعت پي می‌برند كه راهبردهاي به‌ظاهر اخلاقي بهترين نوع كارآمدي را از خود نشان می‌دهند. آن‌ها همچنين طي اين بازي به طرزي شگفت‌انگیز متوجه می‌شوند كه چگونه می‌توان دچار هبوط اخلاقي شد و هم‌زمان با ‌سرعتي غیرقابل‌باور طعم برد را چشيد و باده پيروزي را لاجرعه سركشيد!وارنر در پاسخ به پرسشي مبني بر این‌که آيا با طراحي و توسعه اين بازي در پي تطهير اخبار جعلي و جايگزيني حقايق درباره کژتابی‌های اين اخبار بوده به‌طور خلاصه اظهار اميدواري می‌کند كه این‌گونه نباشد و سپس در ادامه می‌افزاید كه مستندات ساخت اخبار جعلي از ديرباز در فضاي برخط موجود بوده و اگر به طور مثال كسي در پي طراحي تارنماي اخبار جعلي بوده به سهولت مي توانسته به اين اطلاعات دسترسي داشته است لذا وي با توجه به ظرفيت بالاي اين بازي در تأثیرگذاری مثبت روي بازيكنان، خطر احتماليِ كژكاركرد بازي مزبور را به جان خريده است. وارنر می‌گوید كه امیدوار است با آگاه کردن بازيكنان نسبت به چگونگی و چرایی ساختن و توزیع كردن اخبار جعلی، كاربران نسبت به اخباري كه در آینده با آن مواجه می‌شوند با ديده شک و تردیدي بیشتر مواجه شوند. او معتقد است درک بهتر این‌که برای کسب سود یا قدرت چگونه و چرا اخبار توسط دیگران دست‌کاری می‌شود، دانشي ارزشمند است كه البته همه این‌ها در ایده‌آل‌ترين حالت ممكن جزو نگرش‌ها و باورهايي است كه وي می‌تواند آرزو كند در بازيكنان اين بازي ايجاد شود.[9]بازي Fake It to Make It به بازیکنان می‌آموزد که فروشندگان اخبار جعلی چگونه از طريق تارنماهای خود كسب انتفاع می‌کنندAXONبازي AXON[10] تجربه‌ای متحول كننده از سري بازی‌های واقعيت مجازي گروهي با هدف زمینه‌سازی براي گفت‌وشنود درباره نحوه مواجهه كاربران با اطلاعات و اخبار در رسانه‌های اجتماعي و افزايش آگاهي مردم درباره دلايل گسترش اخبار جعليِ برخط در آن رسانه‌هاست. در اين بازي تلاش می‌شود تا پذيرش اخبار جعلي توسط كاربران و این‌که چرا بعضي از اين قسم اخبار ناخودآگاه از سوي مخاطبان شبکه‌ای رد مي‌شود؛ بررسي و علت‌یابی شود. در مجموع بازي مذكور مي‌خواهد كه مردم درباره اثر انزواي فكري و ايجاد تمایل به شخصی‌سازی اطلاعات كاربر جهت هدایت وي به‌سوی منابع اطلاعاتی و خبريِ موردنظر صاحبان اطلاعات و اخبار كه به هنگام مواجهه با اخبار جعلي برخط در رسانه‌های اجتماعي رخ می‌دهد، بينديشند.موضوع اين بازي جنگ بين دو تمدن‌ است كه هم‌زمان در تلاش‌اند تا با گرفتن انگشت اتهام به‌سوی رقيب، نيروي سوم قدرتمندي را متقاعد كنند كه سوي ديگر نبرد مرتكب جنايات دهشتناك جنگي شده است. شيوه كارشان براي تحقق اين مهم، انتشار اخبار در يك رسانه اجتماعيِ فرضي است كه طراحان بازي آن را ساخته‌اند. با پسنديدن و هم‌گذاریِ عناوين خبر، آن‌ها يك پويش تبليغات سياسي را براي اقناع آن نيروي قدرتمند باستاني اجرا می‌كنند تا در نهايت بر اساس اطلاعات و اخبار ارائه‌شده، يكي از طرفين درگير را جنايتكار جنگي اعلام كند. چنان‌که هويداست اخبار جعلي به نمايش در‌آمده در بازي، بر روند آن تأثیرگذار بوده؛ قضاوت كاربران از تمدن‌های در حال نبرد بر مبناي همين اخبار انجام مي‌شود.بازي AXON نسبت به چراييِ گسترش اخبار جعلي در رسانه‌های اجتماعي به بازيكنان آگاهي می‌دهد*اين نوشتار برگردان آزاد مطلبی است با عنوان Protecting Ourselves from Fake News: Games that Teach about Fake News كه 8 سپتامبر 2019 در تارنماي Center For Information Technology and Society منتشر شد.[1] Networked Audience[2] Misinformation[3] Disinformation[4] Fake News[5] Gamification[6] www.getbadnews.com/en[7] www.fakeittomakeitgame.com[8] Amanda Warner[9] www.amanda-warner.com/projects[10] www.etc.cmu.edu/projects/axon/index.php/project/ فلسفي فلسفي Wed, 23 Nov 2022 13:22:12 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D9%87%DB%8C%D9%85-xvvufmo7muwi اين روزها وابستگي شديد‌ خانواده‌ها، دوستان و همسالان به پیام‌های تصويرمحور به هنگامِ همرسانی محتوا در فيس‌بوك، واتس اپ، اسنپ چت، استوريِ اينستاگرام و امثال آن با تأکید بر الگوي ارتباطي مبتني بر مِيم[1]نگران‌کننده است. با توجه به وضعيت حاكم بر فضاي برخط كه به‌واسطه تركتازي تبهكاران و اوباشان ديجيتالي در حوزه نشر و بازنشر اطلاعات نادرست غيرعمدي[2]و عمدي[3]همچنين اخبار جعلي[4]بسيار ناامن شده، مخاطب شبکه‌ای[5]با حضور فزون‌تر در فضاي مذكور و گروه‌ها مزبور كه مقربانش در آن حاضرند، بیش‌ازپیش از ميم‌ها تأثیر می‌پذیرد و اين تأثیرپذیری احتمال انتقاد از محتوا را کاهش و امكان باورپذيري را افزايش مي‌دهد كه درنتیجه احتمال نقد اطلاعات و اخباري را که مطابق باورهای پیشین او است، کمتر مي‌كند؛ لذا تأثیرپذيری از پيام سهل ­تر و درصد پذيرش اطلاعات نادرست و اخبار جعلي توسط وي افزايش می‌يابد.البته و به‌احتمال فراوان، قاطبه خوانندگان گرامي اذعان مي‌كنند ‌که اخبار جعلي مقوله‌ای فراتر از مِيم‌هاست؛ آن‌هم در روزگاري كه ما مخاطبان شبکه‌ای در معرض سهمگين‌ترين امواج اطلاعات و اخبار در قالب‌هاي مختلف قرار داريم. اين در حالي است كه كثرت اين قسم اخبار به لحظه رو به تزايد بوده، در قالب مقالات خبريِ مغالطه مبنا، فيلم‌ها، عکس‌های منتشره در كتاب و روزنامه و امثال آن از طريق ابزار رُقمي (ديجيتال) در معرض ديدمان قرار دارد؛ از بزرگنمایی‌های سادهِ حقايق گرفته تا دروغ‌های شاخ‌دار يا تبليغات سياسي. با همه اين اوصاف، تحليل و درستي سنجي محتواي رسانه‌ای كه با آن مواجه می‌شویم، مسئوليت فرد فرد آحاد كاربران است؛ لذا در ادامه به برخي نكات و راهكارها اشاره می‌شود كه امكان كشف منابع معتبر را از ميان كثيري از منابع گمراه‌کننده ميسر و ممكن مي‌كند.واقعيت يا اوهام؟فارغ از این‌که مواجهه با محتوا در كدام قالب اعم از مقاله، عكس يا فيلم انجام گيرد، اولين شاخص كه نور حقيقت را بر اخبار جعلي مي‌تاباند این است که محتوا، متوهمانه ارائه‌شده باشد؛ حتي اگر در بخش‌هايي از آن ردپاي اطلاعات واقعي به چشم آيد. اگر در فضاي برخط، شخصي را تماشا می‌کنید كه هنگام بيان ديدگاه خود درباره موضوعي خاص، اسنادي معتبر براي اثبات مدعايش ارائه نمی‌کند، نه‌تنها گفته‌هایش ‌احتمالاً درست نيست بلكه فرض قریب‌به‌یقین نادرست است.شايد تابه‌حال از این‌که بسياري از منابع نامعتبر حتي زحمت انتشار شبه واقعيت را به خود نمی‌دهند، متعجب شده باشيد كه البته بايد رويه منابع فوق را به فال نيك گرفت چراکه امكان كشف و اجتناب از جعليات را سهل‌تر می‌کند؛ اين در حالي است كه بايد تلاش شود تا از كنار دسته‌اي ديگر از منابع مشكوك كه از حقايق در مقام پوششي مضاعف جهت اعتباربخشي به توهمات خود استفاده ابزاري می‌کنند، عبور كنيم.نشان‌هاي زنهاردهندهمخاطبان شبکه‌ای بايد نسبت به رعايت نكات دستوري در نوشته‌ها حساسيت به خرج داده، به غلط‌های نگارشي واكنش نشان دهند و دقت كنند كه: آيا در متن از علائم سجاوندي استفاده‌شده است؟ چراكه این‌ها نشانه‌هایی محسوب می‌شوند كه در خصوص احتمال نامعتبر بودن منبع به‌طور صريح هشدار می‌دهند. اخبار مشكوك به جعلي، به‌طورمعمول عجولانه توليد می‌شوند؛ به بياني ديگر براي توليدكنندگان اين اخبار، كوتاه شدن حداكثريِ زمانِ توليد بر كيفيت و قابليت خوانايي متن اولي است. البته منابع می‌توانند حاوي غلط‌هاي نگارشي باشند اما تجربه نشان‌داده كه كميت اين قبيل اشكالات در منابع معتبر بسيار قلیل‌تر از منابع نامعتبر است.به هر روي انجام يك بررسي سريع در گام اول می‌تواند كاربر را از خواندن بيشتر اخبار مشكوك به جعلي بازدارد؛ بررسي مواردي چون تارنما، نويسنده، تاريخ، محتواهاي فرعي و ...[6].آنچه در ادامه ملاحظه می‌شود فهرستي از پرسش‌هاست كه پاسخشان می‌تواند در انجام هر چه‌بهتر اين مسئوليت فردي به كار آيد: آيا از تارنما اطلاعاتي در دست است؟ (اعم از مالك[7]، قدمت[8]و ...) آيا دامنه اينترنتي تارنما مشكوك است؟ (com.co، com.blog يا ...)[9]·آيا پس از كليك بر روي نام نويسنده، مقالات/ويدئوهايي ديگر از وي قابل‌مشاهده است؟ تاريخ را بررسي كنيد. مطلب در چه زماني منتشرشده؟ بديهي است كه همرساني اخبار قديمي، نشان به‌روز بودن تارنما نيست. آيا مطلب داراي تصاوير است؟ آيا از عکس‌های عموميِ موجود استفاده‌شده يا اختصاصيِ مرتبط؟ آيا منبع داراي ارجاعات قابل‌اطمینان است؟اقدامات پشتیبانی‌کننده از اعتبار منبعيافتن پاسخ پرسش‌های پيشين، برداشتن اولين گام در روند بررسي اعتبار منبع است. در مرحله بعد بايد پيوندهاي داخلي و خارجي را كه در شرح و بسط مقاله يا ويدئو بدان‌ها استناد شده، دنبال، از این‌که پيوندها واقعي بوده، كاربر را به صفحات مجاز و مورد ادعا در محتوا هدايت می‌کند؛ اطمينان حاصل كرد. دراین‌بین بايد نسبت به منابعي كه ارجاعاتشان به دانشنامه‌های برخط مبتني بر وب است با حساسيت و سختگيري مواجه شد؛ چراكه ويژگي اين دانشنامه‌ها، متن‌باز بودن آن‌هاست؛ لذا هرکس که به اینترنت و وب دسترسی دارد می‌تواند به سهولت متن را به اطلاعات غلط تغيير دهد يا با آن هدف ویرایشش کند.هم‌زمان با بررسي پيوندها بايد به اعتبار منابعِ مورد ارجاع از جمله روزنامه‌های در حال انتشار، تارنماهاي مهم و مشهورِ كاربردي و تاريخي همچنين مجلات برخط دانشگاهي توجه شده، سنجش اعتبار آن‌ها با دقت و حساسيت دنبال شود. از جمله این‌که آيا منابع، مؤید پيوندهاي ارجاعي‌اند؟ و ديگر این‌که آيا محتواهاي منبع، بروز رساني شده همچنين تاريخ‌هاي بارگذاري آن‌ها به هم نزديك‌اند؟ بديهي است اطلاعاتي كه تابع گذر زمان نيست از اين قاعده مستثناست.سنجش اعتبار، سنجش اعتبار و بازهم سنجش اعتبارآيا می‌دانید اگر شماره تلفني را كه مشكوك به امكاني براي شيادي است در اينترنت جست‌وجو كنيد به‌احتمال فراوان آن را درحالی‌که در يك تارنماي اعتبارآزماي کلاه‌برداری ثبت‌شده خواهيد يافت؟ مشابه اين امر درباره منابع واقعي نيز صادق است.بررسي اعتبار مقالات و سنجش واقعي بودن ويدئوها بايد از طريق تارنماهاي معتبرِ راستي آزما انجام شود، كه اقدامي سهل است؛ البته سهل در مقايسه با يافتن رد و نشان منبع يك تصوير اينفوگرافيكي كه دشوارتر می‌نمايد.از جمله تارنماهايي كه بدين منظور توصيه می‌شود AllSides[10] است كه نه‌تنها اعتبار تارنماها را بررسي می‌کند بلكه به كاربر می‌گوید كه تارنما داراي جهت‌گیری سياسي است يا خير و در مجموع ابزاري بسيار مفيد براي يافتن منبع در حوزه سياست محسوب مي‌شود. دومين تارنما يعني SiteJabber[11] به كاربر اين امكان را می‌دهد كه ديدگاه‌هاي ديگران را درباره تارنماها ملاحظه كند. فارغ از این‌که بنا به ماهيت نظام نظردهي در فضاي برخط، امكان نظردهيِ خلاف واقع وجود دارد؛ بهره‌مندی از اين تارنما در مقام دومين منبع راستي‌آزما پس از AllSides به كاربران پيشنهاد می‌شود.درحالی‌که وجود خطاي انساني در اين عرصه امري محتوم و كتمان ناپذير است اما اگر يك كاربر در لحظه مواجهه با منبعي برخط، اولين چيزي كه به ذهنش خطور كند راستي‌آزمايي محتوا و منبع باشد، می‌توان مدعي شد كه وي از منظر سواد ديجيتالي و بررسي صحت اطلاعات و اخبار در موقعيتي ممتاز قرار دارد. بياييد در مسير پرمخافت جست‌وجوی حقيقت براي يكديگر موفقيت طلب كنيم.*اين نوشتار برگردان آزاد مطلبي است با عنوان Digital Media Literacy: How to Spot Fake Newsكه 24 سپتامبر 2021 در تارنماي Makematic منتشر شد.[1] Meme[2] Misinformation[3] Disinformation[4] Fake News[5] Networked Audience[6] www.visualcapitalist.com/how-to-spot-fake-news[7] https://www.whois.com[8] https://smallseotools.com/domain-age-checker[9] https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_fake_news_websites[10] https://www.allsides.com/unbiased-balanced-news[11] https://www.sitejabber.com فلسفي فلسفي Wed, 16 Nov 2022 08:02:28 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-yd6gmavy2mo5 سواد رسانه اي ديجيتال در هفته جهاني سواد رسانه اي 2022ما در اقيانوسي متلاطم از رسانه‌ها غوطه‌وریم. از تلويزيوني كه تماشا می‌کنیم و تبليغاتي كه می‌بینیم گرفته تا سايت رسانه‌های اجتماعي كه دنبال می‌کنیم و اخباري كه می‌خوانیم. دنياي ديجيتال ما به‌طور مداوم در حال تغيير نقشه بازي، يادگيري و تعاملمان با يكديگر است و نقطه‌ای كه بايد سواد رسانه‌ای ديجيتال[1] در قامت يك منجي به خدمت گرفته شود به‌طور دقيق همین‌جاست.سواد رسانه‌ای دیجیتال به‌طور دقيق همان چیزی است که در عنوانش هويداست: تلفيق لایه‌های سواد ديجيتالي[2]با سواد رسانه‌ای[3]؛ به‌عبارت‌دیگر سوادي نوين مركب از ویژگی‌های چندوجهی سواد رسانه‌ای و قابلیت‌های فناورانه سواد دیجیتالی. مخاطبان شبكه‌اي برای داشتن سواد رسانه‌ای دیجیتال باید در مصرف انتقادی و تولید خلاقانه محتواي چندرسانه‌ای با استفاده از فناوری‌های دیجیتال توانمند شود.[4]با توجه به این‌که در هفته جهانی سواد رسانه‌ای قرار داریم به یاد داشته باشیم كه همه ما براي بقا و موفقيت در عصر ديجيتال نيازمنديم كه بدانيم چگونه به رسانه‌های ديجيتال دسترسي پیداکرده و از آن‌ها بهره‌مند شويم مضاف این‌که چگونه با حداكثر توانمان آن‌ها را درك كنيم و به‌کارگیریم. از منظر مركز كانادايي Media Smarts كه در حوزه سوادهاي رسانه‌ای و ديجيتالي فعاليت می‌کند، اركان سواد رسانه‌ای ديجيتال به شرح زير است:دسترسي[5] به معناي دست‌یابی به دستگاه‌ها براي استفاده و مصرف رسانه‌ای همچنين يافتن محتوا با تمسك به ابزارهايي چون موتورهاي جست‌وجو، پایگاه‌های داده، ويكي‌ها و خدمات پخش و به اشتراک‌گذاری فيلم در اينترنت است.بهره‌مندی[6] به معناي داشتن مهارت فني مورد نياز جهت استفاده از ابزارهاي ديجيتال و رسانه‌ای مانند دوربین‌ها، رایانه‌ها، تلفن‌های همراه، نرم‌افزارها و سكوهاي برخط است.درك[7] به معناي انديشه نقادانه درباره چرايي و چگونگي ساخت رسانه، بررسي تأثیر رسانه بر فرد و جامعه همچنين استفاده هوشمندانه از ابزار رسانه‌ای و ديجيتال است.به‌كارگيري[8] به معناي استفاده مؤثر و مسئولانه از رسانه‌ها براي مشاركت در جوامع برخط و نابرخط در مقام مخاطبان شبكه‌ايِ متعهد و مسئولیت‌پذیر است.[1] Digital Media Literacy[2] Digital Literacy[3] Media Literacy[4] https://fa.shafaqna.com/?p=1462331[5] Access[6] Use[7] Understand[8] Engage فلسفي فلسفي Wed, 26 Oct 2022 09:02:20 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-za76x3zwhglz سواد رسانه اي ديجيتالتنوع و توليد انبوه اطلاعات همراه با رشد و توسعه شبکه‌های ارتباط رقومي (ديجيتالي)، زیست‌بوم ارتباطي انسان را وارد مرحله‌ای جدید از حيات کرده است. در اين زیست‌بوم، توليدكنندگان محتوا توليدات خود را به شيوه برخط و از طريق مجراهای رسانه‌ای جديد با اولي دانستن آن‌ها نسبت به رسانه‌های سنتي توزيع می‌کنند. با اين اوصاف و نظر به بالندگي نسل‌ جوان در دنیای «اول دیجیتال»، داشتن حداقلِ توانمندي در حوزه سواد رِسانه‌ای دیجیتال[1]نه‌تنها در زندگی روزمره، بلکه در محیط کار امري محتوم و ضروری است.سواد رسانه‌ای دیجیتال به‌طور دقيق همان چیزی است که در عنوانش هويداست: تلفيق لایه‌های سواد ديجيتالي با سواد رسانه‌ای؛ به‌عبارت‌دیگر سوادي نوين مركب از ویژگی‌های چندوجهی سواد رسانه‌ای و قابلیت‌های فناورانه سواد دیجیتالی. جوان امروزي برای داشتن سواد رسانه‌ای دیجیتال باید در مصرف انتقادی و تولید خلاقانه محتواي چندرسانه‌ای با استفاده از فناوری‌های دیجیتال توانمند شود.تأثیر رسانه‌های اجتماعی، فناوری و منابع برخط بر مخاطبان شبکه‌ای بسیار زیاد و اجتناب‌ناپذیر است. بر اين مبني و با افزایش اتکا به فناوری، سواد رسانه‌ای دیجیتال ارزشمندترین ابزار برای یادگیری مادام‌العمر آنان محسوب می‌شود.سواد رسانه‌ای دیجیتالبراي هر شخص مهم است كه به فهمي بنيادي از نحوه عملكرد رسانه و شيوه تشخيص گزارش‌های صحيح و صادقانه دست يابد. امروزه مخاطبان شبکه‌ای اخبار را به‌طور صرف از طريق روزنامه‌ها دنبال نمی‌کنند بلكه گزارش‌هاي برخط بر بستر رسانه‌های اجتماعي و البته همچنان تلويزيون در اين زمينه بسيار موردتوجه و محل رجوع‌اند.شناخت منابع متكثر كسب اطلاعات و اخبار و آگاهي و اشراف بر فناوري دسترسي، گردآوري و اشتراک‌گذاری محتوا بسيار مهم است. اين درك فناورانه از آنجایی اهميتي مضاعف می‌يابد كه امروزه شاهد توليد محتواهايي به مدد فناوري جعل ژرف[2] هستيم كه مولود هوش مصنوعي[3]محسوب ‌شده و به حد كافي شناسايي رسانه‌های جعلي و فرسته‌های خبري آن‌ها را دچار تعب و پيچيدگي مي‌كند تا جايي كه به‌طورمعمول از منابع و محتواي واقعی، غيرقابل تشخیص و تفکیک‌اند.[4]سواد رسانه‌ای دیجیتال مخاطبان شبكه‌اي را قادر می‌سازد تا مهارت‌ها، دانش و فهمي درست برای بهره‌مندی حداكثري از فرصت‌های عرضه‌شده در قالب خدمات ارتباطی مرسوم و نوين به‌کارگیرند. مضاف آن‌كه داشتن سواد مرتبط با رسانه‌های دیجیتال به مخاطبان شبكه‌اي كمك می‌کند كه ضمن مدیریت محتوا و ارتباطات، از خود و خانواده خود در برابر خطرات بالقوه مرتبط با بهره‌مندی از این خدمات صيانت كنند.[5]حال چگونه بايد به شناسايي اين چالش مبادرت كرد و با آن به مقابله پرداخت؟ از منظر اجتماعي بايد با رويكردي از بالا به پايين با موضوع مواجه شد. نقطه عزيمت، مدارس و شیوه‌های تربيت و يادگيري فرزندانمان است. برنامه‌های درسي به نحوي بايد تغيير كنند که منعکس‌کننده نیازهای امروز و فردا برای تحلیل و درك رسانه و مجموعه‌های داده پیچیده ناظر به حوزه اشتغال محسوب شوند.آموزش، حركت در مسير حل معضلگسترش فناوری‌های دیجیتال تغییر بنيادين در ماهیت زیست‌بوم نیروی کار را به دنبال دارد كه اين مهم صنايع را در دنيا با واقعيت کمبود مهارت‌هاي سواد رسانه‌ای دیجیتال مواجه می‌کند. برطرف شدن اين چالش‌ها مستلزم پذيرش راه‌حل‌هایی بديع است که با تغيير برنامه درسی و به‌تبع آن تغيير رويه آموزش سنتی از دوره ابتدایی بُروز و تا سطح رابطه کارگر/کارمند و كارفرما ظهور پيدا می‌کند.اين جهت‌گیری حائز اهميت است چراکه خط‌مشی آموزش بايد بر یاری‌رساندن به والدين و دانش آموزان جهت انجام يادگيري در خانه، افزايش توانمندي در حوزه سواد رسانه‌ای ديجيتال و تقويت ساختارهاي آموزش ديجيتال تأکید كند. اين قابليت كه چگونه می‌توان از داده‌های موجود براي تحقيق درباره يك موضوع استفاده كرد و در تعاقب، شيوه ارائه و به تصوير كشيدن آن مهارتي اساسي است.فقدان آموزش ديجيتال در حال حاضر به يك عدم تعادل آشكار بين مهارت‌های فني از یک‌سو و نيروي كار موجود از سوي ديگر انجاميده است. البته تصريح می‌شود كه مهارت‌های سخت‌افزاری شامل به‌کارگیری ابزاريِ فناوري، تنها یک‌روی سكه است و روي ديگر آن عبارت است از موضوعاتي چون اخلاق در فناوري و تحليل بی‌طرفانه اخبار و پژوهش‌ها؛ این‌که محتواها از كجا آمده‌اند، جهت‌گيريشان چگونه است و آيا با حسن نيت تولیدشده‌اند يا خير.بهره‌مندی مناسب از فناوريوزارت دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش انگلستان (DCMS)[6]در اوايل سال 2022 قوانين و مشوق‌هایی را در حمايت از فناوري و براي اطمينان از تمركز مستمر بر نوآوري در حوزه‌های ديجيتال اعلام كرد كه اين حوزه‌ها عبارتند از تبليغات برخط اخلاق‌مدار، توسعه راهبرد داده مليِ بريتانيا و تأمل بر نتایج حاصل از بررسی وضعيت كلي بازارِ رسانه‌های خبري با تأکید بر روزنامه‌نگاری دیجیتال که متضمن راهبرد سواد رسانه‌ای دیجیتال است.نيكي مورگان[7]عضو حزب محافظه‌کار مجلس اعيان كه وزیر وقت وزارتخانه مذكور در دوران نخست‌وزیری بوريس جانسون[8] بود در فراز گزارش خود درباره ارزيابي از اجراي مقررات مزبور ناظر بر ظرفیت‌های فني فناوري تصريح می‌کند كه «اگر فناوري به معناي تام كلمه به انقياد انسان درآيد، نيرويي عظيم براي نيل به خير محسوب می‌شود».در اين ميان هوش مصنوعی از جمله فناوری‌هایی است که به‌طور مستقیم به تقویت تلاش‌ها در حوزه سواد رسانه‌ای دیجیتال ياري می‌رساند. به‌طور مثال اين فناوري قادر است:- محتوا را از منابع معتبر و منحصربه‌فرد در سراسر گيتي تجميع كند- موضوعات را در مسائل مورد مطالعه ارزش‌گذاری و دسته‌بندی كند- نقل‌قول‌ها را برجسته كند و نتايج را در قالبي ساده و سليس نمايش دهد- افراد، مکان‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌ها و موضوعات موردعلاقه ذی‌نفعان را به‌طور دقیق تشخیص دهد و برچسب‌گذاری کندالبته لازم به تأکید است كه هوش مصنوعي بايد بر ستون اخلاق استوار شود فلذا براي اطمينان از حصول نتايجي عاري از تعصب بايد از گروهي متنوع از برنامه‌نویسان در اين زمينه بهره برد.سواد رسانه‌ای ديجيتال در دي اِن اِي انسان قرن 21 مأوا دارد. در آن هنگام كه مجال بهره‌مندی از اطلاعات و فناوري جهت يافتن، سنجيدن، خلق كردن و آنگاه به اشتراك گذاردن اطلاعات فرامی‌رسد انسان عصر ديجيتال در جايگاهي رفيع و بی‌همتا قرار می‌گیرد. البته مخاطب شبكه‌اي در همان هنگام كه از هوش مصنوعي براي تجزیه‌وتحلیل داده‌ها جهت كاهش فشار بر روي نيروي كار انساني مدد می‌گیرد بايد به ياد آورد كه به‌کارگیری آن فناوري خود مستلزم تعالي در بستر زمان و اخلاق است.در عصر ديجيتال كه با کم‌سوادی گسترده رسانه‌ای در حوزه ديجيتال مواجهيم بايد شایستگی‌ها و توانمندی‌های فردي شهروندان افزايش يابد تا شناخت داده‌های جعلي و كژكاركرد آن‌ها برايشان هويدا شود. براي انجام اين مهم بايد به ماشین‌ها اجازه داد تا در درك و تفسير بهتر اخبار و داده‌ها به مخاطبان شبکه‌ای كمك كنند و موجد سوادي پرمایه‌تر شوند به‌نحوی‌که با تكيه بر و احساس قدرت ناشي از آن، بیش‌ازپیش مبتني بر آگاهي و واقعيت تصميم اتخاذ كنند.*اين نوشتار ترجمه آزادِ خلاصه مقاله‌ای با عنوان Digital media literacy: The most valuable skill for the digital age است كه در سال 2022 منتشر شد.[1] Digital media literacy[2] Deepfake[3] Artificial Intelligence (AI)[4] https://fa.shafaqna.com/?p=1364476[5] www.ofcom.org.uk/research-and-data/media-literacy-research/approach[6] www.gov.uk/government/organisations/department-for-digital-culture-media-sport[7] Nicky Morgan[8] Boris Johnson فلسفي فلسفي Sun, 16 Oct 2022 15:36:11 +0330 https://virgool.io/@falsafi91/%D8%AA%D9%88%D9%87%D9%85-%D8%AA%D9%88%D8%B7%D8%A6%D9%87-%DA%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D9%87%D9%8A%D9%85-wndnl7ypuuje حاميان توهم توطئه معتقدند تمام مشكلات جهان حاصل عملكرد گروهی از افراد پرنفوذ است كه از نظرها غايب‌انددر 14 مي 2022 پسر سفیدپوست 18 ساله‌ای به نام پيتون گندرون[1] به محله ايست‌سايد شهر بوفالو در ايالت نيويورك كه عمده ساكنان آن را سیاه‌پوستان تشكيل می‌دهند رفت و 10 سیاه‌پوست را در يك فروشگاه مواد غذایی به ضرب گلوله كشت و سه نفر را مجروح كرد كه یک‌تن از آن سه جراحت‌دیده نيز سیاه‌پوست بود.[2] بر اساس يك سند 180 صفحه‌اي برجای‌مانده از قاتل، وي به توهم توطئه[3] جايگزيني بزرگ[4] مؤمن بوده و خود را فاشيست و سفیدپوست برتری‌طلب توصيف كرده بود. او متأثر از اين ديدگاه برتری‌طلبانه سفیدپوستان، داراي مواضع افراطي شده؛ استدلال می‌کند که آمریکایی‌های سفید در خطر جایگزینی با افراد رنگین‌پوست هستند و به همين سبب اين جنايت را که باانگیزه نژادپرستانه از پیش طراحی‌ كرده بود، مرتكب شد.توهم توطئه اعتقادی است مبنی بر این‌که تلاشي پنهان مانند یک نقشه مخفيانه يا یک گروه كوچك قدرتمند و دسیسه‌گر مسئول یک رويداد یا ايجاد شرایطي خاص محسوب مي‌شوند. اين باور به‌طور هم‌زمان روایت‌های ثابت، پذیرفته‌شده و واقع را در مورد وقايع و رخدادها رد می‌کند.[5] به‌طور مثال معتقدان به توهم توطئه تصريح و تأکید می‌کنند كه كرونا تلاشي در جهت كنترل جمعيت جهان بوده است.[6] همان‌طور که در کتابم[7]توضيح داده‌ام، توهمات توطئه همواره در طي قرون و اعصار وجود داشته و برای توجیه خشونت علیه گروه‌های به حاشیه رانده‌شده تاریخی مانند رنگین‌پوستان، يهوديان و مهاجران از آن‌ها استفاده‌شده است.لازم به ذكر است كه توطئه، رویدادی واقعی است و اتفاق می‌افتد؛ اما بین توطئه تأییدشده و توهم توطئه تفاوت وجود دارد مبنی بر این‌که برای اثبات یک توطئه واقعی، شواهد و قرائن بیّن وجود دارد به‌طور مثال اسنادی که افشا می‌شوند و نقش عوامل الف، ب، پ و … را نشان می‌دهند؛ درحالی‌که توهم توطئه، رویدادهايی اثبات نشده و فاقد اسناد معتبر و مشروع است.[8]چنان‌که گفته شد توهم توطئه در همه ادوار وجود داشته اما تحقیقات نشان می‌دهد[9] که اعتقاد به این ایده در بزنگاه‌های بحراني مانند وقوع یک بیماری همه‌گیر جهانی افزايش می‌یابد.[10] البته در عصر حاضر عامل تأثیرگذاری دیگر هم بر افزايش گرايش به اين توهمات نقش‌آفرین است: سیاستمداران، چهره‌های تأثیرگذار فضاي مجازي همچنين گروه‌های حامي و معتقد به توهم توطئه از سراسر جهان مانند كيواِنان[11] كه در فضاي برخط رشد کرده‌اند، در سال‌های متأخر اعتقاد به اين توهمات را به سرخط اخبار رسانه‌های جريان اصلي تبدیل کرده‌اند.[12]به‌واقع همه ما در زير آوار سيل ويرانگر توهمات توطئه كه بر بستر رسانه جاري است؛ در حال مدفون شدنيم[13]؛ بحراني كه هرگز در گذشته آن را به شكل فعلي به‌ویژه در سكوهاي رسانه‌های اجتماعي مانند تیک‌تاک و اسنپ چت، سكوهاي اشتراک‌گذاری تصوير زنده مانند توييچ[14] و سكوهاي ارتباطي مانند ديسكورد[15] تجربه نكرده بوديم. شاهد اين مدعا نيز ويدئوهاي تیک‌تاک با هشتگ توطئه است كه به‌تنهایی بيش از 10.7 ميليارد بازديد داشته‌اند.ممكن است به اين فكر بيفتيد كه اگر با اين قبيل توهمات روبه‌رو شديد– دیدگاه‌هایی چون مسطح بودن كره زمين، به‌رغم آن‌که قرن‌هاست علم بر آن خط بطلان كشيده- از كنار آن‌ها عبور مي‌كنيد كه اين مهم امري بسيار مبارك است و بايد آن را به فال نيك گرفت؛ اما چنان‌که در جنايت ايست‌سايد بوفالو شاهد بوديم – كه به هنگام آن رخداد قاتل فيلم حمله‌اش را از طريق توييچ به‌طور زنده و مستقيم پخش کرد و البته سكوي مذكور نيز در کمتر از دو دقیقه پخش آن را متوقف كرد – توهمات توطئه برخط، می‌توانند پيامدهاي خطرناك نابرخط در پي داشته باشند لذا در ادامه به چند نكته كه به شناخت توهم توطئه كمك و از گرفتار شدن در آن جلوگيري می‌کند اشاره می‌شود.آنچه بايد درباره توهم توطئه بدانيم:چگونه توهم توطئه مؤثر واقع می‌شودتوهمات توطئه موضوعاتي هستند كه براي اثباتشان از شواهد و اسناد در دسترسِ گمراه‌کننده و نامعتبر استفاده می‌شود. بخشي از اين اسناد جهت قبولاندن موضوع، ساخته می‌شوند به‌ویژه در رسانه‌های اجتماعي با استفاده از عکس، فیلم كوتاه، صوت و آمار يا حتي توليداتي خارج از موضوع براي جذب و به دام انداختن بينندگان. به‌طور مثال دختري جوان در تیک‌تاک جهت اثبات مسطح بودن زمين با بهره‌مندی از يك كليپ صوتي وهم‌آور و نقل‌قولی بي‌ربط با موضوع، همچنين نماگرفت‌هايي از يك پويانمايي، 2.2 ميليون بازديدكننده را به فرسته خود جلب كرد. لازم به ذكر است كه ادله ارائه‌شده توسط اين دختر و ساير باورمندان به توهمات توطئهِ مشابه، متفطنانه از ميان بخش‌هایی از شواهد و براهين بسياري از كارشناساني برگزيده می‌شود كه كليت نظراتشان با اصل موضوع مورد ادعاي توطئه‌باوران در تناقض است. توطئه‌ها، باورمندان بالقوه خود را تشجيع می‌کنند تا رويدادها و مسائل نامرتبط را به هم ربط داده و بر اين اساس شواهدشان را بيابند و تحقيقات خود را به استناد شواهد ساخته‌شده براي اثبات ادعايشان انجام ‌دهند. عملكرد مؤمنان به توهم توطئه همچون كارآگاهان در يك پرونده جنايي است ولي اگر اين باورمندان بخواهند شواهدي دال بر تائید توهمات خود بيابند به‌احتمال‌زیاد از رسانه‌های اجتماعي هم منتفع می‌شوند؛ آن‌هم به مدد الگوریتم‌های[16] رسانه‌های اجتماعي كه محتواي مدنظر كاربران را فارغ از واقعي يا جعلي بودن، مطابق خواست و جهت تأمین تمنيات آن‌ها ارائه می‌کند.مراقب ادعاهایي باشیم که به نظر می‌رسد فرار به جلو بوده یا به ایجاد خوف و خشم عليه گروهي خاص منجر می‌شودتوهمات توطئه از روایت‌هایی بهره می‌برند كه حاوي هشدارهايي خوفناك است و مقصودشان برانگيزاندن ترس. باورمندان به اين توهمات ضمن جهد براي تبيين رخدادهاي ناگوار در اقصي نقاط گيتي و انتقاد از آن، علت را به توطئه‌های شوم گروهي خاص از مردم، يك دولت يا چهره‌های مشهور منتسب كرده سپس به سرزنش آن مسببان مبادرت می‌کنند. به‌طور مثال و همان‌طور كه در مدخل اين مقاله اشاره شد يكي از توطئه‌هایی كه جنايتكار ايست‌سايد به آن اعتقاد داشت، جايگزيني بزرگ نام دارد[17] كه نام جنبشی جهانی است كه به‌سرعت در اینترنت در حال رشد است. اين باور مدعي است سفيدپوستان از آنچه نسل‌کشی سفید خوانده می‌شود آسیب می‌بینند و به‌دروغ ادعا می‌کند مهاجرت رنگین‌پوستان تلاشي سازمان‌دهی شده براي عملياتي شدن اين نسل‌کشی است.[18] مشابه اين مواضع، توهم توطئه به باورمندانش اجازه می‌دهد تا از قبول مسئوليت در قبال تصمیمات شخصی خود که ممکن است به پیامدهای منفی منجر شود اجتناب کنند؛ همچنين سیاستمدارانی که از آن‌ها حمایت می‌کنند به همين شيوه ممکن است در جهت تحقق منافع رأی‌دهندگاني كه آنان را برگزيده‌اند عمل نکنند، یا نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی ناشي از باورهاي توطئه محور که در همين چارچوب حاميان چنين سياست‌مداراني را در مضیقه و تنگناهاي مختلف قرار می‌دهد.گروه‌های مروج توهم توطئه در فضاي برخط، اغلب كاربراني را كه در زندگي انزوا و تنهايي را تجربه می‌کنند، جذب می‌کنند. یک مطالعه منتشرشده در مارس 2017 گزارش می‌دهد که طردشدگی اجتماعي، باور به خرافه و اعتقاد به توطئه را تقویت می‌کند. در اين تحقيق به قلم آلين كومان استاد روان‌شناسی دانشگاه پرينستون[19] آمده كه مردم، مروجان و مؤمنان به توهم توطئه را اشخاصي عجیب‌وغریب می‌پندارند، اما حتی صاحبان تحصيلات عالي در دانشگاه‌های معتبر نیز می‌توانند در زمره پذيرندگان این دیدگاه‌ها محسوب شوند. لذا هرکس اگر در شرایطي مناسب قرار گيرد می‌تواند به چنین باوری، تعلق‌خاطری عميق پيدا كند.[20] مروجان توهم توطئه در فضاي برخط قربانيان فكري خود را به تعدادي از هم‌مسلکان خود می‌سپارند تا با آنان به گفت‌وگو بنشينند و باعث شوند قربانيان احساس كنند عضوي خاص از يك گروه و انجمن‌اند[21] و به‌واسطه اين عضويت به اطلاعاتي سري و منحصربه‌فرد دسترسي پيدا مي‌كنند. لازم به ذكر است كه اين احساس در زمان بحران روحي يا انزواي اجتماعي می‌تواند پررنگ‌تر و قوی‌تر عمل كند. به‌طور مثال در اکتبر ۲۰۱۷ کاربري با امضای كيو كه ناشناس (اِنان) بود مطالبي را در اتاق گفت‌وگوی وب‌گاه فورچن[22] ارسال کرد. وي مدعی شد که در ایالات‌متحده به اطلاعات طبقه‌بندی‌شده دسترسی دارد و بهره‌مندي از آن اطلاعات مستلزم داشتن اجازه كيو است كه در سرویس‌های اطلاعاتی بیانگر رده ‌‌امنيتی بالاست و وي نيز واجد آن است. مطالب ارسال‌شده توسط كيو اغلب زباني رمزآلود داشتند و پر از شعار، وعده و موضوعاتی در حمايت از دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری وقت آمريكا بود. جنبش دست راستی کیوانان[23] در زمان زمامداري ترامپ بر پایه این باور متوهمانه شکل گرفت كه وي مخفیانه با نخبگان شیطان‌پرست که کودکان را مورد آزار جنسی قرار می‌دهند و در دولت، بازار و رسانه‌ها رخنه کرده‌اند، می‌جنگد. اعضاي كيوانان مدعی شدند که تحقیقات رابرت مولر[24] درباره راشاگيت سرپوشی برای به حاشيه راندن تحقيق درباره آزار جنسی کودکان توسط دموكرات‌ها مشهور به پيتزاگيت است. بنا به گزارش منتشرشده در فوريه 2022 توسط موسسه تحقيقاتي دين عمومي[25] تا سال 2021 به‌طور تقريبي 16 درصد از آمريكايي‌ها (از هر پنج آمریکایی یک نفر و از هر چهار جمهوری‌خواه یک نفر) همچنان به توهمات توطئه كيوانان اعتقاد دارند مبني بر این‌که دولت آمريكا، رسانه و بازارهاي مالي جهاني توسط کودک‌آزاران شیطان‌پرست اداره مي‌شود.[26] بلافاصله پس از مورد اقبال گرفتن اين فرسته‌ها در فضا‌هاي گفت‌وگوی كمتر شناخته‌شده مجازي، اين اكاذيب به آنی در سكوي رسانه‌های اجتماعي جريان اصلي مانند فیس‌بوک، وبلاگ‌ها و تارنماهاي سياسي همچنين پادکست‌ها موردتوجه عامه قرارگرفته به‌سرعت بازنشر و داغ شد. گفتني است كه رهايي از اين دیدگاه‌ها براي افرادي كه در ورطه چنين توهماتي درمی‌غلتند می‌تواند جان‌فرسا شود چراکه وقتي عضو گروهي با اعتقادات خاص محسوب شويم زماني كه اعضاي گروه كاري انجام می‌دهند يا موضعي اتخاذ می‌کنند كه با آن موافق نيستيم، موضع‌گیری خلاف آن كنشي به‌غايت دشوار است.جایی که یکی برود همه ما می‌رویم (به‌اختصار WWG1WGA) یکی از محبوب‌ترین شعارهای کیوانان استچگونه از تو‌هم توطئه اجتناب کنیم:ياد بگيريم و مطمئن شویم که اطلاعات درست را از منابع معتبر دريافت ‌كنيم و به اشتراک ‌بگذاریمما طي ايام متأخر در حوزه اخبار و اطلاعات به‌طور فزاينده به ديگراني چون چهره‌های تأثیرگذار فضاي مجازي متكي ‌شده‌ایم تا در جايگاه دروازه‌بانان خبر حجمي عظيم از اخبار و اطلاعات را بپالايند و آنگاه به ما بگويند چه چيز حائز اهميت و لايق دانسته شدن است. توهمات توطئه اين باور را تقويت و ترويج می‌کنند كه منابع اصلي و ديرين كسب اطلاعات و اخبار مانند كارشناسان واقعي كه در زمينه فعالیت‌های حرفه‌ای خود تحصيل و کارکرده‌اند يا رسانه‌های خبري معتبر كه ابزار و افراد درستي‌سنج، خبرنگاران و گزارشگران خبره و سردبيران را جهت اطمينان از صحت خبر به خدمت می‌گیرند، قابل‌اعتماد نيستند چراکه در تلاش‌اند حقايق را از مردم مخفي بدارند. حتي ممكن است با خواتدن اين سطور برخي استدلال كنند كه مقاله حاضر كه براي یاری‌رساندن به كاربران/مخاطبان براي عدم درغلطيدن در ورطه پرمخافت توهم به زينت طبع آراسته‌شده، به‌واقع تلاشي براي جلوگيري از يافتن چيزي است كه باورمندان به توطئه آن را حقيقت واقعي می‌پندارند. بنابراين يكي از راه‌هایی كه مروجان توهم توطئه به دنبال آن‌اند اين است كه اعتماد كاربران/مخاطبان را به منابع معتبر از ميان ببرند بدان اميد كه در عوض، به آن‌ها ايمان آورده شود. كاهش تدريجي اعتماد به منابع معتبر همراه با كمبود دانش در موضوعاتي خاص چون شيوه عملكرد دولت يا مسائل مرتبط با حوزه علم به درهم تنيدگي مضاعف با توهمات توطئه انجاميده است. به‌طور مثال اگر دركي درست از شيوه رأی‌گیری پستي و غيرحضوري، نحوه و زمان شمارش آرا هم‌چنین امنيت دستگاه‌های رأی‌گیری در آمريكا وجود نداشته باشد ادعاي دروغ بسیاری از داعیه‌داران توهم توطئه طرفدار ترامپ مبني بر تقلب در انتخابات رياست جمهوري 2020 و تغيير نتايج آن جريان‌ساز می‌شود.[27] به هنگام مواجهه با ادعاهايي توطئه آميز مانند تقلب در انتخابات يا همه‌گیری ویروس‌های بیماری‌زا سعي كنيم هر چه بيشتر نسبت به سازوکار موضوع و چگونگي و ماهيت مسائل آگاهي يابيم و براي اين كار از منابع آموزشي مربوط به سواد رسانه‌ای ديجيتال[28] كه از طريق مدرسه، كتابخانه يا سازمان‌هایی كه در حوزه سواد خبري فعاليت می‌کنند[29] و در دسترس ماست استفاده كنيم. اگر دانش را از منابع معتبر گردآوري كنيم می‌توانیم توطئه‌ها و افرادي كه سعي در اشاعه آن را دارند شناسايي كنيم.خود را از اينترنت دور نگه‌داشته، با تأنی در فضاي مجازي تردد كنيممردم می‌توانند به توهمات توطئه وابسته شوند[30] چراکه می‌پندارند كه در حال كشف حقيقت درباره توطئه‌هایی سري هستند. اين احساس كه بخشي از يك گروه در اين خصوص باهم همكاري می‌کنند می‌تواند به اين وابستگي دامن بزند. برخط بودن مداوم، توانايي ما را در تفكر انتقادي كاهش مي‌دهد فلذا نمی‌توانیم درباره آنچه در قالب خوراك رسانه‌های اجتماعي دريافت می‌کنیم تحقيق و ترديد كنيم چراکه لحظه‌به‌لحظه غرق شدنمان را در زير اضافه‌بار اطلاعات شاهديم. مطالعه انجام‌شده توسط مركز تحقيقات پيو[31] در سال 2020 بيان می‌کند آمریکایی‌هایی که اخبار را به‌طورمعمول از رسانه‌های اجتماعی دریافت می‌کنند نه‌تنها در معرض اطلاعاتي گمراه‌كننده‌تر مانند تو‌همات توطئه قرار دارند بلكه نسبت به افرادی که اخبار را از ساير منابع مانند انواع ديگر رسانه‌ها دریافت می‌کنند، از سطح دانشي نازل‌تر برخوردارند.[32] پرهيز از مداومت در برخط ماندن همچنين عدم شتاب و تعجيل در به اشتراک‌گذاری محتوا در رسانه‌های اجتماعي امري مهم در پيشگيري از دچار شدن به بيماري صعب‌العلاج توهم توطئه است.براي مشاهده نشانه‌های افراط‌گرایی در دوستانمان به حرف‌هایشان گوش كنيمگرچه ممكن است ما به بيماري توهم توطئه مبتلا نشويم اما محتمل است كه دوستانمان دچار آن شوند. می‌توانیم طي گفت‌وشنود با دوستان و مشاهده نشانه‌هایی از افراط‌گرایی به‌طور مثال واکنش‌های پرخاشگرانه توأم با عصبانيت ناگهاني نسبت به گروه‌هایی مانند رنگین‌پوستان، يهوديان و مهاجران كه در طول تاريخ همواره در حاشيه بوده، از سوي گروه‌های تندرو مورد هجمه واقع می‌شوند؛ به آنان كمك كنيم. جهت اين كمك‌رساني بايد چگونگي دريافت اطلاعات از منابع معتبر و آموخته‌هایمان از توهمات توطئه را با آن‌ها به اشتراك بگذاريم. زماني كه دوستانمان آراءشان را درباره اقليت‌ها و دسته‌های به حاشیه رانده‌شده ابراز كردند اگر مطمئن شديم كه خطري تهديدمان نمی‌کند؛ ضمن پرهيز از تمسخر، ديدگاهشان را مستدل و با طرح سؤال‌هاي كلي که آن‌ها را به فکر کردن در مورد باورهایشان ترغیب می‌‌کند به چالش بكشيم؛ چراكه تأثیر سؤال پرسیدن بسیار بیشتر از بیان نظرات قطعی است و در تعاقب آن‌ها را به تفكر انتقادي نسبت به موضوع موردبحث دعوت كنيم. «من خودم در موردش تحقیق کرده‌ام» جمله‌ای است که اغلب طي اين گفت‌وشنودها از زبان افرادی که توهمات توطئه را باور دارند، می‌شنویم. مشکل اینجاست که تحقیقات آن‌ها به‌طورمعمول به تماشای ویدئوهای حاشیه‌ای یوتیوب، دنبال کردن تصادفی افراد در فیس‌بوک و گزينش سازمان‌يافته شواهد و مدارک از حساب‌های توییتری طرفداران متعصب این نظرات محدود می‌شود؛ اما روح تردید حاکم بر فضای مجازی متأثر از توهمات توطئه، در واقع کلید آغاز افکار منطقی است. بسیاری از افراد که توهمات توطئه را باور دارند خود را شک‌گرایانی موفق و محققانی خودآموخته در زمینه مسائل پیچیده می‌دانند. هدف این نیست که از میزان تردید یا کنجکاوی آن‌ها بکاهیم بلکه می‌خواهیم چیزی که نسبت به آن کنجکاو هستند یا به آن شک دارند را تغییر دهیم. البته اگر امیدوارید كه یک مکالمه سازنده به‌سرعت به یک بینش و ادراک آنی ختم شود سخت در اشتباهيد. بیرون کشیدن افراد از عمق چاه توهم توطئه فرایندی بسیار طولانی است. جووان بایفورد[33] روان‌شناس و مدرس اوپن یوینورسیتی دراین‌باره می‌گوید این توهمات توطئه فقط در مورد درست یا غلط بودن یک مسئله نیستند، بلکه در پس آن‌ها احساس دلخوری، نارضایتی و خشم نسبت به اوضاع جهان هم وجود دارد. وي مي‌افزايد كه در مواجهه با اين افراد نسبت به نتیجه‌ای که می‌توانید از روشنگري به دست آورید، واقع‌بین باشید. توهم توطئه به افرادی که به آن‌ اعتقاد دارند، حس برتری القا می‌کنند. این نظرات در افراد عزت‌نفسی بسیار بالا ایجاد می‌کند و همین باعث می‌شود آن‌ها در برابر تغییر مقاومت کنند. توهمات توطئه به‌طورمعمول داستان‌هایی ساده‌ و تأثیرگذارند که مسائل جهان را توضیح می‌دهند. بپذيريم كه واقعیت، پیچیده و غيرشفاف بوده پردازش آن برای ذهن ما دشوار‌ است.[34]*اين نوشتار ترجمه آزاد مقاله‌اي با عنوان Conspiracy Theories: How to Spot Them, and What You Need to Know نوشته Cindy L. Otis نويسنده، كارشناس حوزه اطلاعات نادرست عمدي و افسر سابق سازمان سيا است كه در 2 ژوئن 2022 منتشر شد.[1] Payton S. Gendron[2] www.nytimes.com/live/2022/05/14/nyregion/buffalo-shooting[3] Conspiracy theory[4] ايده Great Replacement كه خواستگاه آن فرانسه است در سال ۲۰۱۰ توسط یک نویسنده راست افراطی فرانسوي به نام رنو کامو در کتابش با نام جایگزینی بزرگ مطرح شد و از آن زمان سیاستمدارانی مانند اریک زمور كه نامزد سابق ریاست‌جمهوری فرانسه و دارای تفکرات راست افراطی است، از آن استفاده کرده‌اند.[5] سروناز تربتي چنان‌که در مقدمه كتاب خود با نام تئوري توطئه بيان ‌كرده معتقد است نگرش ‌توطئه‌باور زماني شكل مي‌گيرد كه دیدگاه‌ها و نظرها از واقعيت به خيال و از منطق و استدلال به پریشان‌گویی سوق داده مي‌شوند.[6] www.teenvogue.com/story/most-popular-conspiracy-theories[7] www.amazon.com/True-False-Analysts-Guide-Spotting/dp/1250239494[8] https://media.shafaqna.com/news/538420[9] https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1750698017701615[10] https://psychnews.psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.pn.2021.1.14[11] www.teenvogue.com/story/qanon-conspiracy-theories-social-media-teens[12] www.vox.com/23037390/alex-jones-sandy-hook-elizabeth-williamson-book[13] www.washingtonpost.com/politics/2022/05/18/buffalo-shooting-great-replacement-qanon[14] www.twitch.tv[15] https://discord.com[16] www.nytimes.com/interactive/2019/06/08/technology/youtube-radical.html?mtrref=www.teenvogue.com&gwh=F399FDA85832B15EE669F3FFE3B96B4F&gwt=pay&assetType=PAYWALL[17] www.npr.org/2022/05/16/1099034094/what-is-the-great-replacement-theory[18] www.splcenter.org/hatewatch/2022/05/17/racist-great-replacement-conspiracy-theory-explained?gclid=CjwKCAjwyryUBhBSEiwAGN5OCM2K7FWVcj12mi4DYjL7T8zh7IaCrGCcBZf_GTDFHTQPppksrm5EcBoCEKcQAvD_BwE[19] https://psych.princeton.edu/person/alin-coman[20] www.scientificamerican.com/article/conspiracy-theorists-may-really-just-be-lonely[21] www.vox.com/21558524/conspiracy-theories-2020-qanon-covid-conspiracies-why[22] 4chan وب‌گاه انگلیسی‌زبان جهت اشتراک‌گذاری تصاوير[23] QAnon[24] Robert Mueller سیاست‌مدار جمهوری‌خواه كه ششمین مدیر اجرایی اف‌بی‌آی از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۳ بود و در سال ۲۰۱۷ در مقام دادستان ویژه تحقیقات مداخله روسیه در انتخابات 2016 آمریکا (راشاگيت) منصوب شد.[25] Public Religion Research Institute سازمان تحقیقاتی و آموزشی غیرانتفاعی، غیرحزبی آمریکایی که متخصص در مطالعه کمی و کیفی موضوعات سیاسی به دلیل ارتباط آن‌ها با ارزش‌های دینی است.[26] www.prri.org/press-release/new-prri-report-reveals-nearly-one-in-five-americans-and-one-in-four-republicans-still-believe-in-qanon-conspiracy-theories[27] https://time.com/5902728/voter-fraud-2020-2[28] Digital Media Literacy ویژگی‌های چندوجهی سواد رسانه‌ای را باقابلیت‌های فناورانه سواد دیجیتال ترکیب می‌کند. برای داشتن سواد رسانه‌ای دیجیتال، كاربر باید قادر به مصرف انتقادی و تولید خلاقانه متن چندرسانه‌ای با استفاده از فناوری‌های دیجیتال بشود.[29] https://newslit.org[30] www.theguardian.com/us-news/2019/may/02/why-we-are-addicted-to-conspiracy-theories[31] Pew Research Center اندیشکده آمریکایی مستقر در واشینگتن دی. سی. است که به ارائه اطلاعات درباره مسائل، نگرش‌ها و روندهای شکل‌دهنده ایالات‌متحده و جهان می‌پردازد.[32] www.pewtrusts.org/en/trust/archive/fall-2020/americans-who-get-news-mainly-on-social-media-are-less-knowledgeable-and-less-engaged[33] Jovan Byford[34] www.bbc.com/persian/magazine-55442898 فلسفي فلسفي Tue, 20 Sep 2022 10:13:51 +0430