https://virgool.io/feed/@gaminiamir fa 2026-06-18 07:17:00 https://files.virgool.io/upload/users/1729517/avatar/Bb9hAR.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@gaminiamir https://virgool.io/@gaminiamir/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C-kugvomqzpvbt «گمان مرگ دربارۀ خدایان خیالی است خام.» -نیچه، چنین گفت زرتشتتمایل انسان به علوم طبیعی و حقیقت مطلق همیشه توأمان بوده است. اما آیا می‌توان از علم امید دست یابی به حقیقت عینی و مطلق داشت؟ آیا در سایۀ علوم جدید چون مغز و عصب‌شناسی نمی‌توان امید داشت که علوم انسانی خرقۀ علوم طبیعی بپوشند و یکپارچگی کامل علوم حاصل شود؟ آنگاه انسان از طریق این علوم به تمام حقیقت دست می‌یابد، به صورتی که برای همۀ سؤالات طبیعی و فلسفی، پاسخی از جنس علوم طبیعی خواهد داشت. ادوارد ویلسون (متولد 1929)، زیست‌شناس برجستۀ امریکایی، در کتاب یک‌پارچگی دانش (1998) (ترجمۀ محمدابراهیم محجوب، نشر نی: 1398) به این پرسش‌ها پاسخ مثبت می‌دهد. او را می‌توان یکی از جاماندگان نهضت روشنگری قرن هجدهم دانست، که همچنان بر اهداف و چشم‌اندازهای خام‌دستانۀ آن نهضت تأکید می‌کنند. تاریخ مختصری که از این نهضت در فصول ابتدایی کتاب با تأکید بر اندیشه‌های کندرسه پیش می‌نهد این پیوند را نشان می‌دهد. به عقیدۀ او فلاسفۀ پوزیتویست نیز در همین مسیر قرار می‌گیرند ولی همچون نهضت روشنگری، به دلیل اشتباهاتی دچار شکست شدند. به عقیدۀ او، می‌توان این مسیر را از ولتر و کندرسه تا کارناپ و از آنجا تا خودش به صورت افتان و خیزان پی گرفت.به عقیدۀ او علم جدید می‌تواند حقیقت مطلق را دربارۀ همه چیز در اختیار ما بگذارد، همانطور که تا به امروز توانسته ما را به این هدف نزدیک کند. اشتهای علوم طبیعی برای بلعیدن همه چیز و همه کس اتفاق جدیدی نیست و مختص به علوم طبیعی نیست. علوم انسانی جدید مثل جامعه‌شناسی و یکی از شاخه‌های پرسروصدای آن، «جامعه‌شناسی معرفت علمی»، نیز درست همین مسیر را در جهت معکوس پیش گرفته است. این جامعه‌شناسان نیز علوم طبیعی را صرفا حاصل برساخت اجتماعی می‌بینند و معرفت علمی را در کنار جادوگری اقوام ابتدایی می‌نشانند. به عقیدۀ آنها تمام علوم طبیعی جدید قابل فروکاست به شرایط تاریخی و اجتماعی‌ای است که دانشمندان دورانی خاص در آن به سر می‌بردند یا می‌برند. در واقع همان‌طور که امثال ادوارد ویلسون از منظر نوعی واقع‌گرایی علمی افراطی می‌خواهند علوم انسانی را در خود حل و هضم کنند، جامعه‌شناسان معرفت نیز از منظر نوعی نسبی‌گرایی افراطی، همین قصد را در جهت معکوس دارند. هر دو گروه نیز، فروکاست حذفی را سرلوحۀ روش خود قرار داده‌اند، هر چند آن جامعه‌شناسان، بر خلاف گروه دیگر، ریاکارانه به این روش معترف نیستند.فروکاست[1] روشی است که در طول تاریخ علم راهگشای بسیاری از معضلات و مسائل مهم علوم طبیعی بوده است. در واقع می‌توان گفت به یک معنا، فروکاستِ یک پدیده به مجموعه‌ای از قوانین و ساختارها و موجودات بنیادی هدف علم در طول تاریخ بوده و هست. بهترین مثال، فروکاست پدیدۀ گرما و قوانین ترمودینامیک به جنبش مولکولی است. اگر بگوییم گرما چیزی نیست جز جنبش مولکول‌ها و اتم‌ها، و در واقع چیزی به نام گرما وجود خارجی ندارد، آنگاه «فروکاستِ حذفی» را به کار برده‌ایم. ولی آیا این موفقیت تاریخی در روش علمی به معنای آن است که باید این استقرای ناقص را دربارۀ همۀ حوزه‌ها از جمله حوزۀ انسانیات گسترش دهیم؟ و آیا فروکاست در حکم بخشی از فعالیت علمی، لزوما به معنای فروکاست در هستی‌شناسی هم هست؟بخش بزرگی از فعالیت‌های حرفه‌ای فلاسفۀ علم و فلاسفۀ ذهن در نیم قرن گذشته، معطوف به نقد همین رویکردها بوده است؛ اینکه فروکاست‌گرایی[2] چه اشکالاتی دارد و همچنین چرا فروکاست حذفیِ ذهن آگاه به مجموعه‌ای از فعالیت‌های الکتروشیمیاییِ مغز و اعصاب ابتر است؛ و چرا فروکاست حذفیِ حوزۀ ذهن به حوزۀ فیزیک علی‌الاصول نشدنی است، یعنی این کار بیشتر به چشم‌بندی شبیه است تا فعالیت دقیق علمی.[3]اینکه دانشمندانی چون ویلسون نتوانند درک صحیحی از ادبیات انتقادی فلسفی پیدا کنند، جای تعجب ندارد، چرا که آموزشی در زمینۀ فلسفه ندیده‌اند، ولی جامعه‌شناسان معرفت که درست به همین شیوه می‌گویند دستاوردها و نظریه‌های علوم طبیعی چیزی نیستند جز برساخت‌های اجتماعی، چشم‌بندی عجیب‌تری را پیش روی چشم ما می‌گذارند. در این زمینه انگار این دو حوزه به هم شبیه می‌شوند و هر دو گروه، آگاهی اندکی از محتوا و جنس و روش‌شناسی یکدیگر دارند. متأسفانه ویلسون آن قدر با ادبیات فلسفۀ تحلیلی ناآشنا است که با مطالعات پراکنده‌اش گمان کرده فلاسفۀ پوزیتویسم مرتبط با حلقۀ وین، معتقد به واقع‌گرایی علمی بودند:... واقع‌گرایی محض به بهترین شکلی در خدمت جنبش نوع بشر است. به بیان کارناپ: «بشریت بدون هیچ دوست یا دشمنی، باید صرفا با تکیه بر هوش و ارادۀ خودش، راهی برای رسیدن به وجود متعالی بگشاید و علم بهترین ابزاری است که در اختیار ما است» (ص 92).ویلسون ظاهراً از استدلال‌های مفصل پوزیتویست‌هایی چون کارناپ در نفی واقع‌باوری علمی و ایجاد رویکردی به تبیین علمی که بعدها ابزارگرایی نام‌گرفت به‌کل بی‌خبر است. چگونه دانشمندی با دایرۀ وسیع دانش و آثار بی‌نظیر و ارزشمند در زمینۀ جانورشناسی چنین بی‌خبر از حوزه‌ای است که کتابی در آن نوشته است. این اشتهای سیری‌ناپذیرِ بازی کردن در زمین دیگران، در میان بسیاری از دانشمندان سابقه دارد. از استیون واینبرگ فیزیک‌دان که نوبل فیزیک راضی‌اش نکرده و خود را متعهد می‌بیند بدون آشنایی کافی با تاریخ علم کتابی در آن زمینه بنویسد، تا فیزیکدانان ایرانی که گویی از درخشش‌ در رشتۀ تخصصی‌شان شرمنده‌اند و بازی در زمین فلسفۀ و تاریخ علم را پیشۀ خود ساخته ‌اند.کتاب یکپارچگی دانش آیینۀ تمام نمای خام‌دستی یک متخصص علوم طبیعی در فلسفۀ علم به طور خاص، و در فلسفه به طور کلی است. ادعاهای گزاف دستیابی به حقیقت مطلق و عینی در این کتاب بدون هیچ پاسخ شفافی به انتقادات فلاسفه به ادعاهایی از این دست، هر خوانندۀ آگاهی را شرم‌زده می‌کند؛ مخصوصاً خوانندگانی که دستاوردها و آثار دانشمندان علوم طبیعی را ستایش می‌کنند ولی اشکالات و انتقادات اساسی دهه‌های اخیر را به علم‌زدگی[4] می‌شناسند.به عقیدۀ ویلسون بیشتر مسائل روزانۀ بشر امروز چون درگیری‌های قومی و مسابقات تسلیحاتی را تنها می‌توان با هضم علوم انسانی درعلوم طبیعی حل‌وفصل کرد. به عقیدۀ او اگر بتوانیم به چشم‌اندازی از جهان، آن چنان که واقعاً هست دست‌یابیم، می‌توانیم از «ایدئولوژی‌ها و احکام مذهبی» (ص22) رها شویم. در واقع به نظر می‌رسد ویلسون، که در ابتدای کتاب، شرح بی‌دین شدن و ایمان آوردنش به خدای علم را تعریف می‌کند، می‌خواهد این خدای جدید را جایگزین خدای سنتی کند؛ و هیچ متوجه نیست، اگر راه حل مسائل بشرْ ایمان به یک حقیقت و پذیرش همگانی یک روایت از جهان و واقعیت بود، همان نظام‌های سنتی مسائل را حل کرده بودند. ویلسون گمان می‌کند مشکل نظام‌های الهیاتی قدیم، عقلانی و علمی نبود آنها بود. او نمی‌فهمد که همین مفاهیم عقل و علم چطور داخل ساختارهای اجتماعی به اشکال گوناگون بازتعریف می‌شوند. هیچ به این فکر نمی‌افتد که شاید مشکلْ همین رؤیای تصاحب تمام حقیقت در یک منظر خاص عقلانی باشد. ویلسون آن قدر ساده‌دل هست که رؤیای کندرسه را تکرار کند: «زمانی خواهد رسید که خورشید فقط بر انسانی آزاد خواهد تابید؛ انسانی که جز عقل ارباب دیگری برای خودش نمی‌شناسد» (ص 28). ویلسون هیچ درکی ندارد که چه مقدار تحمیل و زور در همان جملۀ آخر می‌تواند نهفته باشد. از طرفی صراحتاً معتقد است دیکتاتوری‌های قرن بیستمی نتیجۀ سوءبرداشت از آرمان‌های روشنگری است، و از طرف دیگر، اندیشۀ پسامدرن فلسفی را متهم به نسبی‌باوری و بی‌اخلاقی می‌کند، چون به عقیدۀ او اگر عرایض این پسامدرنیست‌‌ها راست باشد، «هر فرهنگی به خوبی فرهنگ‌های دیگر شمرده می‌َشود منتها به شیوۀ خاص خودش؛ چند فرهنگی سیاسی توجیه می‌شود؛ هر قومیتی و هر کس با هر سلیقۀ جنسی در جامعه دارای درجۀ اعتبار مانند دیگران می‌شود» (ص60). آیا بوی نوعی فاشیسم تمامیت‌خواه به مشام نمی‌رسد؟ هر چند ویلسون صراحتاً خود را مبرا می‌داند ولی هیچ گاه راه حل مشخصی را نشان نمی‌دهد که از واقع‌باوری به تساهل با فرهنگ‌ها برسد. او مدافع حقیقت واحد و فرهنگ واحد است.به نظر می‌رسد ویلسون و بسیاری دیگر از مدافعان واقع‌باوری افراطی علمی، دچار نوعی ایمان‌گرایی، از جنس همان ایمان‌گرایی مسیحی اند. او هم به «حقیقتی» اعتقاد دارد و برای تبلیغ آن خود را بی‌نیاز می‌بیند که به منتقدان پاسخ دهد. و در عوض ترجیح می‌دهد صرفاً وعظ کند تا وجدان به‌خواب رفتۀ مخاطب را بیدار کند و مسیری پیش روی او بگذارد که او را به سرمنزل حقیقت سرمدی رهنمون شود:جبهۀ مقدم این مسیر، علم اعصاب شناختی است. [...] برای نخستین بار پرسش‌هایی واقعاً مهم چنان مطرح می‌َشوند که بتوان به آنها پاسخ داد؛ از جمله این که: ذهن از کدام فرایندهای سلولی تشکیل می‌شود؟[...] می‌توانید این کشش غریزی [به پژوهش علمی دربارۀ این پرسش] را غربی بنامید، می‌توانید آن را مردگرایی بپندارید، و اگر لازم بدانید می‌توانید بی‌گفتگو آن را به عنوان استعمار رد کنید. ولی من آن را سرشت بنیادین انسان می‌دانم. این کشش غریزی در پیشرفت علم نقش به سزایی داشته است، ریشه‌اش در هر چه هست باشد (صص 145-146).آیا وجود این، به قول او، «کشش غریزی» یا «سرشت بنیادین انسان» یادآور «گرایش فطری انسان به دین» نیست؟ او در سراسر کتاب، نه تنها استدلال نمی‌کند، بلکه چون واعظان دین و اخلاق، صرفاً ما را دعوت می‌کند که به ندای فطرت لبیک بگوییم و ایمان بیاوریم به یکپارچگی دانش. او به انتقادات پاسخ نمی‌دهد، چون احتمالاً غرض‌ورزانه و به دور از وجدان پاک علمی هستند؛ استدلال نمی‌آورد، شاید چون دل برای خود دلایلی دارد که سر از آنها بی‌خبر است؛ بلکه فروتنانه و واعظانه ما را دعوت می‌کند به علم‌زدگی افراطی او ایمان بیاورید و رستگار شویم. و گمان کنیم خدای علم همۀ سوالات را پاسخ می‌دهد و حقیقت عینی لخت فقط با روش قطعی علم به دست می‌آید. او ممکن است دانشمند ستایش‌برانگیزی در رشتۀ خود باشد (و من به شخصه از مطالعۀ آثار زیست‌شناختی او بسیار استفاده و لذت برده‌ام) ولی نه فقط درک چندانی از علوم انسانی ندارد، بلکه از خود علوم طبیعی نیز فهم دقیقی ندارد؛ همانطور که همتایان جامعه‌شناس معرفت هم از درک استحکام دستاوردهای علمی عاجزند. به قول کارل پوپر: «علم‌گرایی فقط تلاشی برای استعمار علوم اجتماعی و انسان‌گرا با روش‌های علوم طبیعی نیست، بلکه تلاشی است برای استعمار آنها با آنچه به اشتباه تصور می‌َشود که روش علم طبیعی است».[5][1] reduction[2] reductionism[3] مثلا بنگرید به راز آگاهی نوشتۀ جان سرل، نشر مرکز. و همچنین آثار تامس نیگل در این حوزه از جمله کتاب ذهن و کیهان.[4] scientism[5] Popper, Karl. 1969. A Pluralist Approach to the Philosophy of History. In Roads to Freedom: Essays in Honour of Friedrich A. von Hayek, ed. Erich Streissler, 181–200. London: Routledge & Kegan Paul. p. 189. امیرمحمد گمینی امیرمحمد گمینی Sun, 13 Nov 2022 11:42:39 +0330 https://virgool.io/@gaminiamir/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88-%DA%86%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%DB%8C-izzn2bydoqtr در «کوالیتی‌لند» الگوریتم‌های رایانه‌ای تمام فعالیت‌هایت را زیر نظر دارند و بر اساس آنها علائقت را می‌شناسند و دنیایی شخصی‌سازی شده برایت می‌سازند. کالاهای مورد علاقه‌ات بدون اینکه سفارش دهی با پهباد برایت ارسال می‌شود، و اخبار و تبلیغات لازم بر اساس نیاز‌هایت نمایش داده می‌شوند. اگر با پارتنرت به مشکل برخورده و بگومگو کرده باشی، اپِ «کوالیتی‌پارتنر» فوراً خبرت می‌کنند که پارتنرهای دیگر کاملاً مناسب شخصیت و علائق و سطح اجتماعی تو در دسترس هستند و با یک کلیک می‌توانی به آنها مرتبط شوی. حتی زحمتِ به‌هم‌زدن با شریک قبلی را لازم نیست خودت بکشی، کوالیتی‌پارتنر پیام‌های لازم را برای او خواهد فرستاد. می‌توانی بدون عذاب وجدان او را ترک کنی و به سراغ شریک جدید بروی. شعار کوالیتی‌پارتنر چنین است: «عشق قرار نیست درد داشته باشد.» کوالیتی‌لند رمانی است دربارۀ سرزمینی در آینده که فناوری‌های دیجیتال و شبکه به طور مبالغه‌آمیزی همۀ مشکلات بشر را حل کرده اند. در این سرزمین تمام گوشه‌های تیز و دشواری‌های زندگی رفع شده و شهروندان «آزادانه» و بی‌دغدغه زندگی می‌کنند. در چنین سرزمینی اگر پروفایلت اشتباه باشد در دنیای اشتباهی زندگی خواهی کرد، پروفایلی که خودت به آن دسترسی نداری و الگوریتم‌ها برایت می‌نویسندش. پیتر، اوراقچی ماشین‌ها، شهروندی معمولی با بهرۀ هوشی متوسط، روزی یک ابزار جنسی زنانه صورتی‌رنگ با طرح دلفین دریافت می‌کند به شدت غافل‌گیر می‌شود. او می‌خواهد به «دِشاپ: محبوب‌ترین فروشگاه اینترنتی جهان» بفهماند که این ابزار به دردش نمی‌خورد. ابتدا گمان می‌کند به راحتی می‌تواند آن را پس دهد، فروشگاه هم همین را به او می‌گوید. ولی عملاً آن را پس نمی‌گیرد. چرا؟ چون «الگوریتم‌ها هیچ وقت اشتباه نمی‌کنند». اگر الگوریتم‌های دشاپ چنین تشخیص داده‌اند که پیتر به یک ابزارجنسی زنانۀ صورتی‌رنگ با طرح دلفین نیاز دارد، پس لابد حتما نیاز دارد. پذیرش اشتباه الگوریتم‌ها چیز ساده‌ای نیست. زیرا آنها خدای جدید بشریت هستند و خدای فن‌آوری هیچ گاه اشتباه نمی‌کند.در همان زمانی که پیتر به دنبال راه حلی است تا کالا را پس دهد، کارزاری انتخاباتی بین دو نامزد ریاست جمهوری در گیر و دار است: جان آواس، یک رُبات عاقل و خوش‌صحبت، در برابر کُنراد آشپز، یک سرمایه‌دار بی‌چاک دهن که بیش از همه شخصیت دونالد ترامپ را به یاد می‌آورد. کنراد هیچ ابایی از آنچه هست ندارد و جملۀ احمقانۀ «من نژادپرست نیستم ولی...» را بارها به کار می‌برد. در حالی که جان آواس منطقی، دقیق، و راستگو است. با این حال کنراد محبوب‌تر است چون مردم از رقیب «برق‌خورِ» پرمدعایش خوششان نمی‌آید.در میان جریان داستان، قسمت‌هایی به اخبار و تبلیغات تجاری اختصاص داده شده است: مثلاً اخبار جنگ‌هایی که کوالیتی‌لند در سرزمین‌هایی دور با «تروریست‌ها» راه انداخته و آگهی‌های تبلیغاتی بازی‌های رایانه‌ای آنها. این بازی‌ها در دنیای مجازی جریان ندارند، بلکه بازی‌کنان رُبات‌های جنگجوی واقعی را هدایت می‌کنند. بازی‌کن پس از پرداخت حق اشتراک باید رُبات‌ها را به اهداف تعیین‌شده برساند و جنگ واقعی را در مناطق حقیقی پیش ببرد: «بالاخره هر جنگی باید هزینه‌های خود را دربیاورد».ژانر ادبیات علمی-تخیلیِ آخرالزمانیِ بدبینانه با آثار درخشانی چون دنیای قشنگ نو هاکسلی و 1984 اوروِل به خوبی شناخته شده است. این دو اثر نمایندۀ دو شاخه از این ژانر شده‌‌اند: اولی دربارۀ جوامع لیبرالیستی آینده و دومی دربارۀ جوامع کومونیستی آینده. ری بِرَدبِری نیز در فارنهایت 451 دنیایی را تصویر می‌کند که مشابه 1984 همه چیز تحت کنترل «رفیق کبیر» است. نقش فناوری در هر دو دنیای آخرالزمانی هاکسلی و اورول پررنگ است، اما شاید به نظر برسد ایدئولوژی فقط در شاخۀ دوم، یعنی آخرالزمانی-کومونیستی نقش داشته باشد. اما در واقع آنچه در شاخۀ اول همۀ مناسبات را به دست دارد نیز ایدئولوژی است، منتها ایدئولوژیِ فناوری، یا به تعبیر هایدگر: گِشتل. وقتی گشتل، متافیزیکِ فناوری‌پرستی، مسلط و مستولی شده باشد، همچون همۀ ایدئولوژی‌های فلسفی یا مذهبی می‌تواند قربانیان خود را داشته باشد. گشتل نیز مانند آنها مخفی است. خود را بدیهی جلوه می‌دهد و پشت شعار «فناوری صرفاً وسیله‌ای است برای زندگی بهتر و به‌خودی خود نه خوب است و نه بد» پنهان می‌شود، در حالی که تمام اذهان را تحت اختیار خود می‌گیرد. فناوری ما را از سطح زبر و خشن زندگی دور می‌کند و در نتیجه اجازه زندگی واقعی به ما نمی‌دهد. هر چه بیشتر در فناوری غوطه‌ور می‌شویم بیشتر و بیشتر به آن نیازمند می‌شویم. او همۀ نیازها و احتیاجات ما را فراهم، بیماری‌هایمان را درمان و دعاهایمان را مستجاب می‌کند. و به این شکل به خدای عصر ما تبدیل می‌شود. رمان کوالیتی‌لند به همین شاخۀ لیبرالیستی از این ژانر تعلق دارد، اما بر خلاف آثار دیگر این ژانر که هولناک و دلهره‌آورند، بدبینی را با چاشنی طنزی قوی و پرمایه همراه می‌کند: دوستان پیتر همه ماشین‌هایی هستند که به خاطر ایرادات فنی خود را برای اوراق‌شدن به کارگاه او معرفی کرده‌اند: یکی‌شان یک وکیل دیجیتال است که نوعی «وجدان» در او به وجود آمده و درنتیجه به درد کار در دادگاه نمی‌خورد، و یکی دیگرشان یک پهباد است که دچار ترس از ارتفاع شده. در مدارسِ کوالیتی‌لند درس تاریخ بی‌فایده تشخیص داده شده و حذف شده است، در عوض درس «آینده» به دانش‌آموزان آموخته می‌شود. ادبیات معمولاً به صورت شخصی‌سازی شده در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد، یعنی نرم‌افزارهای نویسنده بر اساس شخصیت، انتظارات و علائق مخاطب، داستان را بازنویسی می‌کنند.نویسندۀ کوالیتی‌لند مارک اووه‌کلینگ اهل آلمان است. او در یک مصاحبه خود را چنین معرفی کرده: «من کتاب‌های ضدسرمایه‌داری می‌نویسم که خوب می‌فروشند.» اووه‌کلینگ پیش از این، سه‌گانۀ کانگورو را منتشر کرده و در ادبیات نوی آلمان توجه‌ها را به خود جلب کرده است. مترجم فارسی ابراهیم تقوی فارغ‌التحصیل زبان و ادبیات آلمانی است، در آلمان انتشاراتی ثبت کرده و بدون دغدغۀ ممیزی دست به انتشار این کتاب زده است. نسخۀ دیجیتال کتاب را در اپ‌استور و گوگل‌پلی برای خرید عرضه کرده، ولی خوانندۀ ساکن ایران اگر دسترسی به خرید بین‌المللی نداشته باشد، می‌تواند تمام کتاب را با صدا و اجرای هنرمندانۀ مترجم از طریق پادکست بیبلیوکست، در هر کدام از اپ‌های پادگیر با کیفیت مناسب به طور رایگان بشنود. مترجم حتی پانویس‌ها را به صورت شش قسمت جداگانه در پادکست آورده و دغدغه‌ها و ملاحظات خود را در ترجمۀ اصطلاحات و عبارات آلمانی توضیح داده است. امیرمحمد گمینی امیرمحمد گمینی Thu, 28 Jul 2022 00:52:28 +0430