https://virgool.io/feed/@h.sedaghat1376 از گیاهان دارویی می نویسم fa 2026-04-15 06:46:38 https://files.virgool.io/upload/users/1103410/avatar/i3N4SN.jpeg?height=120&width=120 https://virgool.io/@h.sedaghat1376 https://virgool.io/@h.sedaghat1376/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%D8%B4%DA%A9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C-xpnc17lwaefw شاید شما هم از خواص گیاهان دارویی که تا به حال بهره مند شده باشد شاید تا به حال به یکی از مکان هایی که شامل گل و گیاه های دارویی هست رفته باشید.ولی نحوه برداشت و خشک کردن و نگهداری آن را بلد نباشید میخواهم شما را با روش ها آشنا کنم در ادامه به این مبحث خواهم پرداختبرداشتمواد اولیه ی موجود در گیاهان بایستی به تناسب طبیعت خاص گیاه مئرد نظر و کاربرد درمانی آنها با انجام یک رشته اعمال شیمیایی یا مکانیکی عمل آورده شوند.روشهای آماده نمودن گیاه پس از جمع آوری و در هنگام آماده کردن آن، با دستورات دقیق مشخص شده اند. دستوراتی که بر اثر تجربیات طولانی و اندازه گیریای بسیار مقدار مواد موثره س گیاهان بدست آمده اند. این دستورات شامل طرز برداشت یا جمع آوری، خشک کردن، پوست کندن، خرد کردن، حذف برخی قسمتها، آسیاب کردن، الک کردن، کوبیدن، بو دادن (روی آتش گذاشتن) و حتی طرز تخمیر گیاهان می گردد. هر کدام از این اعمال برای حفظ و ثابت نگه داشتن مواد موثره ی موجود در نوعی گیاه است.خشک کردن گیاهان دارویی مانند دیگر گیاهان مفید (از قبیل ادویه جات و گیاهانی که مصارف صنعتی دارند) باید بوسیله ی خود تولید کننده یا جمع کننده  آنها انجام شود. زمان جمع آوری گیاه در طبیعت یا در مزرعه در ارتباط با وجود حداکثر ماده ی موثره ی موجود در گیاه در طول رشد آن انتخاب می شود.معمولا گیاه جمع آوری شده باید هر چه سریعتر در معرض خشک شدن قرار گیرد تا از آسیب دیدگی در هنگام پژمردگی جلوگیری شود. در اکثر موارد، از روش خشک کردن گیاه زیر نور مستقیم خورشید استفاده نمی شود. چراکه نور خورشید باعث از بین رفتن مواد اولیه گردیده و گیاه به سرعت زرد و قهوه ای می شود. گیاهانی که برای اسانس گیری جمع آوری می شوند، با عمل خشک کردن در نور خورشید، یک سوم و گل گندم و نعناع یک پنجم مواد اولیه ی خود را از دست می دهند.در برخی از موارد استثنائا قرار دادن گیاه برای مدت کوتاهی در نور آفتاب قبل از اینکه گیاه در یک محل سرپوشیده ه دارای جریان هوا بوده و یک هواکش نیز داشته باشد، توصیه می گردد.خشک کردن یک گیاه به معنای گرفتن تدریجی رطوبت گیاه است. اغلب قبل از خشک کردن برای از بین بردن گردوخاک و آشغالها و خاک چسبیده یه آن لازم است برای مدت کوتاهی در جریان آب شستشو شود. اگر خشک کردن برگها کار نسبتا آسانی است، در مورد ساقه ها و سر شاخه ها وضع بصورت دیگری است. عمل خشک کردن باید آنقدر ادامه یابد تا بتوان گیاه را کوبیده و پوذر نمود و قسمتهای سخت نیز بایستی در صورت خم شدن به آسانی بشکنند.اگر گیاه بیش از حد خشک شود ضمن جذب گرد و غبار مقداری از مواد فعاله موجود در آن نیز از بین می رود و بر عکس اگر به مقدار کافی خشک نشود و کمی مرطوب باقی بماند، در مدت نگهداری گندیده و خراب می شود. در تابستان در یک محل سرپوشیده معمولا گلها در مدت ۳ تا ۸ روز و برگها در مدت ۴ تا ۶ روز خشک می شوند، اما در پاییز و بهار باید وقت بیشتری برای آن صرف شود.برخی از گیاهان دارویی که به خاطر استفاده از میوه شان کشت می شوند، (نظیر:انیشون، زیره، رازیانه) یا برای سرشاخه هایشان (مانند:مرزنگوش و آویشن) را می توان ابتدا برای مدتی به حال خود رها نمود. به شرطی که زیر باران یا نور آفتاب قرار نداشته باشند.در کاخانه های صنعتی از خشک کنهایی استفاده می شود که دارای حرارت سنج و رطوبت سنج قابل تنظیم بوده و سیستم جریان هوا داشته باشد. برای خشکانیدن گیاه، قرار دادن آن روی منبع حرارت مناسب نیست و بهتر است از یک خشک کن برقی با قطع و وصل خودکار استفاده شود. با این وجود بهترین نتیجه را گرمای طبیعی بدست می دهد.در زمستان باید گیاهان را در اتاقی گرم و در تابستان در یک انباری در سایه و در محلی که هوا جریان داشته باشد بگذارید. قسمتهای گیاه را بصورت قشری نازک روی یک سبد چوبی که قبلا میوه و یا سبزیجات در آن بوده بگسترانید. چون ته این سبدها مشبک است امکان جریان هوا دز آن است، که این خود یک امتیاز بشمار می رود. این سبدها را ضمنا می توان روی هم نیز قرار داد. اگر می خواهید بیش از این مقدار مصرف حانواده گیاه خشک نمایید، می توانید از روش قفسه بندی استفاده کنید، به شکلی که بتوان بر حسب نیاز در مدت خشک کردن این مواذ را برگردانده و به قسمتهای مختلف آن هوا رساند.خشک کردن گیاهان روی زمین به هیچ وجه روش مناسبی نیست و زیر آنها نبایستی روزنامه پهن نمود، بلکه باید با استغاده از کاغذ سفید کاملا تمیز استفاده کرد.گیاهان کامل را می توان بصورت بسته یا آویزان نمود به شکلی که گل بصورت پایین و در هوای آزاد مثلا در کنار یک پنجره قرار بگیرد.از این روش برای خشک کردن گلهای تزئینی برای درست نمودن دسته های خشک (گیاهن، خارها، گیاهانی با گلهای بادوام و گیاهانی با گلهای غشائی) نیز استفاده می گردد.از گلهایی که بایستی رنگ اولیه ی خود را حفظ نمایند، مراقبتهای خاصی بعمل می آید. (نظیر بنگ سفید).دانه ها و میوه هایی که خشک بوده و آب کمی داشته باشند برای خشک کردنشان اشکال چندانی بوجود نمی آید. هر نوع از گیاهان بایستی جداگانه خشک شوند. تا در شناسایی آنها اشکالی ایجاد نشود. پس از خشک کردن نیز باید توجه زیادی در رابطه با انبار کردن آنها نمود.اینکار بستگی به نوع مواد موثره ی موجود در گیاه دارد. همه ی داروها بایستی بصورت خشک و در تاریکی ودرظروف بسته و یا در جعبه های مقوایی یا بسته های کاغذی بصورت موقت نگه داری شوند و در صورتیکه مقدار آنها زیاد باشد از کیسه های کتانی که دور از نور و رطوبت قرار داشته باشد استفاده می گردد.به هیچ وجه نبایستی از مواد پلاستیکی در بسته بندی استفاده کرد. در انبارهای بزرگ معمولا گیاهان در کیسه های کاغذی یا کنفی، در صندوقچه های چوبی که با ورقه های کاغذ سولفوریزه پوشانده شده اند یا در جعبه های فلزی بر حسب نوع دارو نگاه داری می شوند.برخی از این داروها در برابر رطوبت هوا بسیار حساس هستند و به همین دلیل هم باید منحصرا در ظروف شیشه ای قهوه ای و درپوشهای محتوی سنگ سمبادهنگه داری شوند. (هر سال باید این داروها را عوض کرد حتی اگر آنها تماما مورد استفاده قرار نگرفته باشند).همین روشها برای نگه داری ادویه جات نیز بکار می روند. در میان گیاهان ظریف می توان مثلا از گل بنگ سفید که به سرعت رطوبت را جذب نموده و به رنگ قهوه ای درمی اید یا از ریشه ی جعفری، سنبل خطایی، ختمی، سرخس و غیره نام برد.قسمتهای دیگری از گیاهان نیز وجود دارند که به نور بسیار حساسند (ریشه ی ریوند، دانه های گل حضرتی، غده های رازک).گیاهانی را که دارای اسانس های روغنی هستند باید به طرز خاصی عمل آورد. قسمتهای بیرون از خاک این گیاهان را نه در زمان خشک کردن و نه پس از آن برای اینکه اسانس آن از بین برود قطع نمی کنند.این نوع گیاهان را نیز بیش از یک نمی توان نگاه داشت. در رابطه با ذخیره آن دسته از گیاهان دارویی که مواد اولیه داروها از آنها تهیه می شود باید توجه خاصی به آنها مبذول داشت (نظیر زنگ گندم، دیجیتال، شاه بلوط).با توجه به ظرافت زیاد آنها اغلب بایستی وضعیت این گیاهان نگه داری شده به دقت مورد بررسی قرار گرفته تا رطوبت، کپک و حشرات که باعث از بین رفتن ارزش دارویی آنها می شوند، گیاه را از بین نبرند. درباره ی هر گیها ما توضیحات و توصیه های تکنولوژیکی برای حفظ آنها داده ایم.ریشه و ریزوم: ریشه قسمت زیرزمینی گیاه را تشکیل می دهد. ریشه ها در اشکال مختلف از قبیل:ریشه ی ساده یا منشعب، مخروطی، استوانه ای، کلافی و فیره دیده می شوند. ریزوم نوعی ساقه ی خزنده زیرزمینی است که تولید ریشه های نابجا می کند مانند زنبق. ریشه و ریزوم را در دوره ی خواب گیاه یعنی در هنگامی که بیشترین مقدار مواد موثره در آنها موجود است جمع آوری می کنند.گاهی این کار در بهار نیز انجام میگیرد. بهترین هنگام برای جمع آوری ریشه و ریزوم گیاهان دائمی حدود سالهای دوم و سوم و برای گیاهان دو ساله پائیز اولین سال است. هنگام جمع آوری گیاهان کمیاب همیشه یک قسمت از ریشه را در خاک رها می کنیم تا شایددوباره سبز شود. ریشه و ریزوم را قبل از خشکاندن بایستی سریعا و به مدت کوتاهی با آب جاری شست تا گردوخاک، قسمتهای آسیب دیده و دیگر مواد زائد آن پاک شود.پاک کردن با برس یا وسایل دیگر توصیه نمی شود. بعنوان مثال در مورد سنبل الطیب سلول های سطحی آن سرشار از اسانس روغنی است.ریشه های نازک با حرارت طبیعی خشک می شوند، اما ریشه های کلفت را بصورت طولی بریده و بعنوان مکمل از خشک کن برای جذب رطوبت و خشکاندن استفاده می شودتا سخت شده و با خم کردن به راحتی شکسته شود. در هنگام انبار نمودن آنها باید دقت کرد تا حشرات در میان آنها نباشند.پوشت بعضی از ریشه و ریزوم ها را باید کنده و نوعی حالت تخمیری به آنها داد مانند:زنبق ریوند، ژنتیان و ختمی.سرشاخه: منظور قسمت انتهایی ساقه است که برگ یا برگ و گل دارد و با چاقو یا قیچی باغبانی چیده شود. به هیچ وجه نباید اندام های گیاه را با دست چید، زیرا این نوع شکستگی، همان طور که قبلا نیز گفته شد، سبب آسیب دیدگی می شود.برای این که گیاه بتواند در سال بعد دوباره رشد کند، ریشه یا قسمتی از آن را باید در خاک باقی گذاشت. به طور کلی قسمت های قابل برداشت اندام های جوان و تازه ی آنهاست. در گیاهان بزرگ فقط قسمت بالایی شاخه به طول بیست تا سی (۲۰ تا ۳۰) سانتی متر مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا قسمت های پایین تر غالبا چوبی شده و دارای برگ های زردتری هستند. گیاهانی که روی زمین خوابیده یا خزنده باشند، باید به مدت بسیار کوتاهی با آب شسته شوند تا مواد رائد روی آن ها زدوده شود.برگ: برگ ها اندام تنفسی گیاه هستند که روی شاخه به صورت یک شکل می رویند. برگ ها از یک پهنک، یک دم (دمبرگ) و احتمالا یک غلاف تشکیل می شوند.پهنک اشکال مختلفی از قبیل خطی، بیضی، سرنیزه ای، قلبی، پیکانی، و فیره دارد و ممکن است ساده یا مرکب باشد. برگ ها باید در زمان آغاز گل دادن گیاه جمع آوری شوند. در این هنگام آن ها سرشار از مواد موثره هستند.برای این که گیاه یکباره عاری از برگ نشود و صدمه نبیند، نباید همه ی برگ های آن را چید. برگ های جمع آوری شده باید جوان، شاداب، سالم و عاری از علایم بیماری یا آفت باشند و باید از تلمبار کردن و مچاله کردن آن ها در سبد یا ساک خودداری کرد.برگ گیاهانی از قبیل بارهنگ، پنیرک، انگور فرنگی سیاه، خطمی و توت فرنگی درصورت تلمبار شدن روی هم به آسانی شروع به گرم شدن می کنند و برگ های گل انگشتانه در صورت مچاله شدن گلوکوزید خود را از دست می دهند. برای این که از این پیش آمدها جلوگیری شود، لازم است که گیاهان را به صورت لایه های نازک پهن و خشک کنند. در مورد گیاهان اسانس دار باید از قرا ر دادن آن ها در برابر نور مستقیم خورشید یا حرارت های مصنوعی بالاتر از ۳۵ درجه سانتیگراد اجتناب کرد.گل:گل ها برگ های شکل یافته ای هستند که روی یک شاخه ی کوتاه جای گرفته اند، گل ها ممکن است به صورت ساده یا گا آذینی به شکل خوشه ای، چتری، محوری، سنبله ای، انتهایی و غیره باشند. بهترین زمان جمع آوری گل ها هوای خشک و هنگام ظهر است که گل ها کاملا باز شده باشند. صبح ها و هوای مرطوب برای این کار مناسب نیست.گاهی جمع آوری محدود به قسمت هایی از گل می شود (گلبرگ پنیرک، خشخاش). گل ها با دست یا با کمک یک شانه (مانند بابونه) چیده می شوند، آن ها بسیار آسیب پذیرند. برای حمل و ذخیره کردن هرگز نباید از وسایل پلاستیکی غیرقابل نفوذ نسبت به هوا استفاده کرد. از نقطه نظر بیوشیمی گل ها نسبت به اثرات محیط اطراف خود حساس و آسیب پذیرند و ضمنا در مرحله ی خشک کردن باید رنگ اولیه ی خود را حفظ کنند. هنگامی که به مدت طولانی انبار شوند، قهوه ای می شوند و عطر آن ها تغییر می کند. که در آن صورت باید آن ها را فورا با مواد تازه تعویض کرد.کاهش رطوبت اندام­های جمع­ آوری یا برداشت شده گیاهان، تا حد مشخص را خشک­ کردن می­گویند (۸۰-6۰ درصد رطوبت موجود در اندام­های گیاهی باید به ۱4-۱۰٪ کاهش داده شود). رطوبت موجود در اندام­های گیاهی شامل رطوبت آزاد، سطحی و ترکیبی (آب تبلور) است، که در فرآیند خشک­ کردن، هدف اصلی کاهش مقدار رطوبت نوع اول و دوم است، در حالی که جداسازی آب تبلور اندام گیاهی بدون تغییر در وضع فرآورده، مشکل است. اهداف عمده خشک­ کردن گیاهان دارویی و معطر عبارتند از:ممانعت از فعالیت میکروب­ها، آنزیم­ها و واکنش­های شیمیایی و در نتیجه حفظ ترکیبات مؤثر دارویی مورد نظر در گیاه.سهولت حمل و نقل و نگهداری اندام­های گیاهی جمع ­آوری یا برداشت شده.سهولت آسیاب­ کردن و افزایش سطح تماس در مواردی که برای استخراج مواد مؤثر آن­ها از حلال­ها استفاده می­شود.همواره، طی عمل خشک­ کردن افزون بر کاهش وزن، ممکن است تغییراتی در رنگ، بو، مزه و مواد مؤثر گیاهان دارویی و معطر رخ دهد. برای مثال، در گل محمدی طی خشک ­کردن گل­ها، رنگ آن­ها از صورتی به ارغوانی تیره تبدیل می­شود، ولی بو و اسانس آن حفظ می­شود.خشک کردن انواع گیاهان دارویی:در گل گاو زبان رنگ ارغوانی گل پس از خشک ­شدن به رنگ بنفش تغییر می­کند، اما خواص دارویی گل تغییری نمی­کند. در گل زرد معطر سمیرم پس از خشک شدن رنگ زرد گل باقی می­ماند، اما رایحه آن از دست می­رود. ماده مؤثر ریزوم سرخس نر و بسفایج و اندام­های مختلف گیاه سرخدار با خشک­ کردن، تغییر نمی­کنند.در گیاه زنبق، خشک­ کردن ریشه پیش از اسانس ­گیری کیفیت بوی آن را بهبود می­دهد. گاهی با از دست رفتن آب اندام­های گیاهی، ترکیبات فرّار هم بخار می­شوند. در آلاله و شوکران خشک­ کردن موجب از دست رفتن مواد مؤثر می­شود، این تغییرات به علت فرّار بودن یا ناپایدار بودن این گونه مواد مؤثر است. خشک­ کردن برگ­های تنباکو مسمویت­ زایی آن­ها را برای دام­ها افزایش می­دهد.در شابیزک آلکالوئید هیوسیامین در گاه تازه به الکالوئید آتروپین در گیاه خشک تبدیل می­شود. در گل انگشتانه مقدار گلیکوزیدهای محرک قلب با خشک کردن افزایش می­یابد.گیاه داروئی خشک شدهدو عامل درجه حرارت و زمان لازم برای خشک­ کردن از مهم­ترین عوامل تأثیرگذار بر حفظ مواد مؤثر هستند. به طور کلی با افزایش درجه حرارت، زمان لازم برای خشک­ کردن کاهش می­یابد. ارائه بهترین تلفیق از درجه حرارت مناسب و زمان لازم برای محصولات مختلف و اندام­های گوناگون، احتیاج به بررسی­های دقیق علمی دارد.توصیه کلی برای خشک کردن گل­ها، دمای ۳۰ تا 4۰ درجه سانتی­گراد، برای ریشه ­ها، 50 تا 6۰ درجه سانتی­گراد و برای برگ­های میوه ­ها و بذرها، 45 تا ۵۰ درجه سانتی­گراد است، در این حالت زمان لازم برای کاهش رطوبت تا حد 14-۱۰ درصد، بسته به شرایط آب و هوایی و اندام گیاه، متفاوت است.از هر ۸-۵ کیلوگرم گل تازه، 6-5 کیلوگرم برگ تازه، ۵-4 کیلوگرم سرشاخه تر، 4-3 کیلوگرم ریشه و 1.5-1.3 کیلوگرم میو­ه ­های خشک رسیده، حدود ۱ کیلوگرم ماده خشک به دست می ­آید. در مناطق مرطوب (شمال کشور)، زمان لازم نسبت به مساحت لازم برای خشک ­کردن گیاهان مختلف و برحسب اندام گیاهی متفاوت است.برای مثال، به منظور خشکاندن یک کیلوگرم گل تازه بابونه 0.75-0.50 مترمربع، گل بومادران ۱ مترمربع، و برگ پاخری و تمشک 5.3-3 مترمربع فضا لازم است. در مناطق مرطوب (شمال کشور) زمان لازم برای خشک ­کردن نسبت به مناطق خشک و نیمه­ خشک (بیش­تر نقاط کشور) طولانیتر است. ریشه ­ها، ریزوم­ها و میوه­ های دارای حجم، دیرتر از گل­ها و برگ­ها خشک می­شوند. زمان برداشت و روش فرآوری، فاكتورهای مهم در استفاده از گیاهان دارویی هستند، و باید در شرایط خشك كردن گیاهان دارویی دقت زیادی شود، زیرا علاوه بر زمان برداشت كه یك فاكتور مهم در زمینه حفظ خواص گیاهان دارویی است، روش فرآوری نیز در این زمینه بسیار اهمیت دارد. در فرآوری گیاهان دارویی پروسه خشك كردن باید بسیار مورد توجه قرار گیرد، پروسه خشك كردن باید تحت شرایط سایه با جریان هوا یا تحت شرایط آون كه دما تحت كنترل است، انجام شود تا بتواند میزان ماده موثره را در اندازه استاندارد خود حفظ كند.برای ارزیابی روش خشك كردن گیاهان دارویی طرح 'بررسی تاثیر زمان برداشت و روش خشك كردن بر میزان آنتوسیانین و اسیدسیتریك به عنوان مواد موثره چای ترش' در منطقه ایرانشهر انجام و مشخص شد، در فرآیند خشك كردن در شرایط آفتاب میزان ماده موثره كاهش می یابد. كشت و كار چای ترش در ایران تنها در استان سیستان و بلوچستان در منطقه ایرانشهر انجام می شود و سطح زیركشت این گیاه در این استان بیش از 300 هكتار است؛ در این منطقه از روش های متداول خشك كردن با استفاده از آفتاب، استفاده می شود، در طرحی كه تحت عنوان خشك كردن چای ترش در شرایط آون، سایه و آفتاب با دمای 45 درجه انجام شد، مشخص شده است كه شرایط سایه خشك و آون، نسبت به شرایط آفتاب برتری دارد.رنگ و ظاهر این محصولات در آفتاب خشك به دلیل اینكه دما بسیار بالا است چندان تغییر نمی كند، اما به دلیل نوری كه بر آنها وارد می شود، میزان ماده موثره به شدت كاهش پیدا می كند، همین شرایط در گیاهان دیگر نیز مانند Solidago virgaurea یا علف طلایی اعمال و مشخص شد در شرایط آفتاب خشك تقریبا سه برابر میزان ماده موثره كاهش می یابد. با كاهش میزان ماده موثره این گیاهان، گیاهی فاقد ارزش به لحاظ دارویی به دست می آید، افزود: معمولا چای ترش و زعفران برداشت شده بعد از ساعت 9 صبح، ارزان تر خریداری می شوند، چراكه دمای آفتاب موجب تبخیر و كاهش ماده موثره آن می شود. Hassan sedaghat Hassan sedaghat Fri, 13 Aug 2021 10:18:15 +0430 https://virgool.io/@h.sedaghat1376/%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-iztlmzz5guqa سته ضروریه چیست و چه تاثیراتی در مزاج دارد؟سته ضروریه، شش حالت ضروری برای ادامه حیات بشر است که اگر این شرایط به طور مناسب برای انسان فراهم نشود، حیات او تهدید خواهد شدسته ضروریه چیست؟برای حفظ تعادل اخلاط در بدن و در نتیجه سلامت مزاج، لازم است مباحث سته ضروریه مورد توجه قرار گیرد.سته ضروریه، شش حالت ضروری برای ادامه حیات بشر است که اگر این شرایط به طور مناسب برای انسان فراهم نشود، حیات او تهدید خواهد شد.سته ضروریه عبارتند است از:• هوای محیط• استفراغ و احتباس• خواب و بیداری• حرکات نفسانی• حرکت و سکون بدن• خوراکی ها و آشامیدنی هاتشریح حالات سته ضروریه1. هوای محیطهوا یکی از عناصر اصلی لازم برای جسم و روح می باشد. هوای اطراف ما هوای محض نیست بلکه با بخارها، دوده ها و هر چیزی در اطراف آن، آمیخته شده است.خصوصیات هوای مطلوب• آزاد باشد و بین سقف و دیوارها محبوس نباشد.• صاف و پاکیزه باشد.• عاری از مواد خارجی و سموم (دود و بخار و...) باشد.• بخار مسیل ها، جنگل ها، کشتزارها، گردشگاه ها، دره ها و ... با آن مخلوط نشده باشد.• گاه گاهی نسیمی در آن بوزد.خصوصیات هوای نامطلوب• هوای زیر و اطراف درخت هایی مثل گردو و انجیر و کشتزارهای کلم، برای تنفس، بسیار نامناسب است.• هوای زمین های پست و هوای محبوس بین دره ها که به سرعت، گرم و به سرعت سرد می شوند، نامطلوب است.• هوای محبوس بین دیواره های نمناک که در آنها آهک به کار رفته است و نیز هوای بناهای نوساز، هوای بدی است.• سالم ترین هوا، هوایی است که موافق مزاج و طبیعت آن فصل باشد. افراط (مثل سرمای بیش از حد معمول زمستان) یا تفریط (مثل گرم بودن زمستان)، هوا را ناسالم می کند.تأثیر هوا بر بدنهوای گرمگرم معتدل: خروج خون به سمت بیرون بدن و سرخی پوست.گرم غیرمعتدل: گداختن خلط ها و سستی بدن.گرم افراطی: سبب گداختن شدید، زردی رنگ، تعریق زیاد، کاهش ادرار، ضعف هضم و تشنگی مفرط.هوای سرداستواری بدن، تقویت هضم، نگهداری رطوبت ها در بدن، خشکی پوست، افزایش ادرار، کاهش مدفوع (به علت انقباض ماهیچه های مقعد و تبدیل بخش آبکی مدفوع به ادرار).هوای مرطوبنرمی پوست، طراوت و شادابی.هوای خشکخشکی پوست و پژمردگی بدن.تأثیرات فصل هابهارفصل بهار، معتدل است و باعث اعتدال خون و سرخی رخسار میشود. در این فصل، خلط های راکد، به جریان می افتند و بیماری های مزمن بروز می کنند؛ به خصوص اگر فرد در زمستان، زیاد خورده و کم ورزش کرده باشد. این امر، باعث دگرگونی خون، خون دماغ، انواع ورم و دمل و جوش، خواب آلودگی و بعضی از انواع سرفه می شود. جنبش های مفرط بدنی و روانی و خوردن گرمی ها، این مسائل را تشدید می کند.بهترین کار در بهار، کم کردن خون (فصد، حجامت و ...) و کم خوردن و کم نوشیدن است. این فصل برای کودکان و نوجوانان، بهترین فصل است اما بلای جان دموی هاست که به خواب و خمیازه و کش آوردن بدن، گرفتارند. بهار برای سوداوی ها نیز، فصل خوشایندی می باشد.تابستانگرمای تابستان موجب کاهش نیرو و کم شدن کنش های طبیعی، زردی رخسار، بی خوابی و ضعف دستگاه گوارش می شود. در تابستان های بسیار گرم، لاغری و انواع تب ها شایع می شود. بیماری های تابستان، طولانی نمی شوند. گرمی هوا در افراد قوی، به پختن و دفع سریع تر خلط فاسد کمک می کند و در افراد ضعیف، این گرما فرد را ضعیف تر نموده و گاه موجب مرگز می گردد.تابستان، فصل شادابی پیران است اما صفراوی ها (به خصوص صفراوی های جوان) در این فصل، عذاب میکشند.در این فصل ورزش، طعام و جماع کمتر باید انجام گیرد و باید بیشتر استراحت کرد. همچنین پوشیدن لباس های نخی توصیه می شود. سکونت در مکان های خنک و نزدیک به آب روان که از هوای آلوده زندگی شهری دور باشد، بسیار مناسب است. درمان درد تابستان، پرهیز از افراط در جنبش ها و پناه آوردن به خنکی های مرطوب معتدل (هندوانه، خیار و ...) است.پاییزدر این فصل، طبع هوا تغییر می یابد؛ نیروی فرد از تابستان، تحلیل رفته و خلط های سوخته در تابستان، به دلیل سرد شدن هوا، در بدن محبوس می شوند و مصرف میوه نیز افزایش می یابد؛ به همین علت پاییز، بیشترین بیماری ها را به ارمغان می آورد. این فصل باعث دردسر سوداوی ها است.در پاییز باید از هر چه که باعث افزایش خشکی می شود دوری کرد. همچنین خواب روز، جماع، پرخوری و پرنوشی و زیاده روی در مصرف میوه در پاییز زیان بخش تر است. شب ها با معده پر و در جای خنک نباید خوابید و در آب سرد نباید نشست.زمستاندر این فصل، گرما به درون بدن می رود؛ مصرف میوه کم می شود؛ مردم، بیشتر غذاهای سبک می خورند؛ بعد از غذا استراحت می کنند و به وسایل گرمازا پناه می برند؛ لذا در زمستان، دستگاه گوارش، بهترین حالت را دارد.اکثر بیماری های این فصل، مانند ورم های سفید، زکام، ذات الریه، گلودرد و...، بلغمی هستند. این فصل مایه دردسر پیران و راحتی میانسالان است و بدترین فصل برای بلغمی مزاج ها است.در زمستان باید لباس کافی و ترجیحا پشمی پوشید. حرکت، ورزش، افزایش غذا و گوشت و خوردنی های گرم در این فصل مفید است.2. استفراغ و احتباساستفراغ یعنی زدودن سموم و مواد زائدی که در هر یک از مراحل هضم و متابولیسم مواد غذایی ایجاد می شود.اگر فردی غذا به اندازه کافی بخورد ولی دفع مدفوع، ادرار و یا تعریق کافی نداشته باشد دیر یا زود دچار مشکل خواهد شد؛ همچنین اگر فردی غذای کافی بخورد ولی بیش از اندازه دفع مدفوع، ادرار و یا تعریق داشته باشد و به عبارت دیگر استفراغ بیش از اندازه داشته باشد نیز دچار مشکل می شود.استفراغ به دو دسته تقسیم بندی می گردد:استفراغ طبیعی: مانند دفع گازهای سمی از طریق ریه، دفع مدفوع، دفع ادرار، تعریق، عادت ماهیانه، عطسه، سکسکه، دفع باد، جمع شدن ترشحات در گوشه چشم هنگام بیدار شدن از خواب صبحگاهی، ترشحات واژن و دفع منی. این موارد هر کدام باید به اندازه متعادل انجام شود و افزایش و کاهش هرکدام می تواند به بیماری منجر شود.نوع دیگر استفراغ های طبیعی وقتی اتفاق می افتد که مواد زائد بیش از اندازه در بدن جمع شده است و بدن سعی می کند به طریقی این مواد زائد را دفع کند؛ مثل اسهال، خونریزی از بینی، سرفه، تب و آبریزش از بینی. در این نوع از استفراغ های طبیعی معمولا علائم خفیف و مدت آن محدود است.استفراغ عمدی: در این مورد طبيب متوجه می شود که مواد زائد و سموم در بدن ذخیره شده اند و قوای طبیعی بدن نتوانسته اند به اندازه کافی آن ها را دفع نمایند و در اینجا طبیعت نیاز به کمک طبیب دارد. طبیب با ایجاد اسهال، تعریق، افزایش ادرار، فصد، حجامت، سونا و یا تدابیر روحی و روانی و تدابیر دیگر به یاری طبیعت می شتابد و به سیر طبیعی دفع مواد زائد و سموم کمک می کند.قیخارج کردن محتویات معده، چه در اثر داروهای قی آور و چه به وسیله غذا را قی می گویند که روشی برای پاکسازی دستگاه گوارش فوقانی و اعضای مجاور محسوب می شود.3. خواب و بیداریبر اثر حرکات آدمی در بیداری و گردش دائمی حرارت غریزی، به تدریج، روح و نیز اخلاط بدن، دچار تحلیل می شوند که حاصل آن ضعف قوت روح، درماندگی، سستی، تباهی اندیشه و رأی و ... است. بنابراین، انسان نیاز به حالتی دارد که این مشکلات را جبران نماید.خواب، شبیه ترین حالت به سكون است، بنابراین اثرات مثبت خواب برای سکون و آرامش هم قابل اثبات است. سکون و آرامش مثل خواب، قوای طبیعی را تقویت می کند و باعث تقویت هضم غذا می شود. همچنین رطوبات تحلیل رفته را جبران میکند و دفع فضولات از راه روده و مثانه را آسان می سازد.ماهیت خوابدر طول بیداری، به تدریج، رطوبتی صاف و پاکیزه، از سوی جسم به سمت دماغ متصاعد میشود که بین این دو، حائل می شود و قوت نفس را از کار کردن باز می دارد. این رطوبت، مشابه ابری است که از تابش خورشید بر دریا به وجود می آید و مانع از رسیدن نور به دریا می شود.آثار خواب طبیعی• خواب، حرارت غریزی را به درون بدن می برد و متوقف می کند و مانع از تحلیل آن می شود؛ بنابراین باعث قدرت گرفتن تمام قوای طبیعی بدن می شود.• درونی شدن حرارت غریزی، سردشدن سطح بدن و نیاز به پوشش در خواب را به دنبال دارد.• درونی شدن حرارت غریزی باعث بهتر شدن هضم غذاها و نیز پختن خلط ها و مواد موجود در بدن می شود. این مسأله از جهتی سوخت بدن را فراهم و از سوی دیگر آن را برای دفع مواد زائد آماده می کند. به عبارت دیگر، خواب، موادی که آمادگی هضم یا پختن را دارند؛ گرم می نماید، آن ها را با خون، هم مزاج می کند؛ این گرمی در سراسر بدن پخش می شود و بدن با حرارت غریزی پر می شود.• در خواب، همه استفراغ های بدن (به جز عرق) کم می شوند و لذا قوای بدن حفظ، و درماندگی از بین می رود. فقط تعریق در خواب زیاد می شود که ناشی از کامل بودن هضم است نه ناشی از استفراغ. تعریق بیش از حد در خواب نیز می تواند علل مختلفی داشته باشد که شایع ترین آن، پرخوری است.• به علت تحلیل کمتر و هضم کامل تر، رطوبت بدن در خواب بالا می رود.• بیشترین بهره را از خواب، دماغ می برد.نکات ضروری در مورد خوابخواب اگر از حد بیشتر شود، اثراتی معکوس خواهد داشت و با احتباس حرارت غریزی، قوت ها را کاسته، نیروی نفسانی را گند، کم احساس و مغز را سنگین می کند.در بی خوابی، به علت زیاد بودن تحلیل و استفراغ، حرارت و خشکی بدن زیاد می شود و صفرا غلبه پیدا می کند.خواب روز موجب افزایش بلغم، نزله، تباهی چهره، بزرگی طحال، کسالت و کم شدن اشتها خواهد شد.خوابیدن در حال گرسنگی باعث ضعف حرارت غریزی و لاغری بدن می شود. یکی از دلایلی که خواب بامداد مناسب نیست این است که در آن هنگام غذای شب قبل هضم شده و معده خالی شده است.اگر در وقت خواب، شکم از غذا پر باشد (پرخوری) و هضم دچار مشکل شود، بدن دچار سردی خواهد شد.آداب قبل از خواب• خوردن شام سبک چند ساعت قبل از خواب• اعتدال در خوردن• مسواک زدن• تخلیه مثانه قبل از خواب• وضو گرفتن• پناه بردن به قرآن و اذکار سفارش شده• رو به قبله خوابیدنمحیط خواب• آرام و کم نور• نخوابیدن در آفتاب• دمای مناسب بر حسب مزاج• لباس مناسب بر اساس مزاج شخص و مزاج فصل• نخوابیدن روی زمین های سرد و نمناکخواب در طبایع مختلفصفراوی ها به ۶ الی ۷ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.برای دموی ها ۶ الی ۷ ساعت خواب در شب کافی ست.بلغمی ها سعی کنند از ۸ ساعت بیشتر نخوابند.سوداوی ها باید شب ها زود به رختخواب رفته و ۶ الی ۷ ساعت خواب برای این افراد کافی است.خواب قیلولهخواب قیلوله حدود ۱۰ دقیقه تا نیم ساعت قبل از ظهر شرعی است.خواص خواب قیلوله• این خواب حدود ۴ الی ۶ ساعت کارآیی افراد را افزایش می دهد.• برای بیماران قلبی مفید است• برای فشار خون مفید است• به عملکرد فکر و ذهن انسان کمک می کند.4. حرکات نفسانیاز دیدگاه حکمای طب سنتی ایران، اعراض نفسانی جایگاه بسیار مهمی در سلامت انسان دارند. حالات روحی و روانی مانند خشم، نگرانی، غم، خجالت و ترس نیز مانند سایر اعمال طبیعی بدن، جزء اعمال طبیعی بدن می باشند و بروز هر یک از این حالات موجب تعادل در مزاج اصلی انسان می گردد و سلامتی و سعادت بشر را به ارمغان می آورد.افزایش و کاهش این حالات که مستقیم و غیر مستقیم روی متابولیسم، گردش خون، تنفس، ترشحات دستگاه گوارش و غدد داخلی و عضلات تأثیر دارند، می توانند معضلات و مشکلات پیچیده جسم و روان را برای انسان به وجود بیاورند.نباید با بروز طبیعی و منطقی این حالات روانی مقابله نمود و البته افراط و تفریط در این حالات روانی نیز پسندیده نمی باشد.مزاج برخی از حالات روحی• خشم = گرم و خشک• هیجان = گرم و خشک• نگرانی = گرم و تر• ترس = سرد و تر• افسردگی = سرد و خشک• غم = سرد و خشکافراد باید بدانند که حالات روحی و روانی به شدت بر بدن تأثیر می گذارد و اگر بی رویه و بدون داشتن تدبير، افراد با یک حالت روحی مث غم در مدت زمان طولانی رو به رو باشند، بدنشان روز به روز به سمت سردی گرایش پیدا می کند.5. حرکت و سکون بدنحرکت و سکون یعنی حرکاتی که به علت توانایی یا ناتوان بودن بدن، از انسان سر می زند و کمی یا زیادی این حرکات کنش ها و تغییراتی را در بدن بوجود می آورند.ورزش در طب سنتی اسلامیبوعلی سینا مهمترین تدبیر در حفظ سلامتی را در درجه نخست حرکت، سپس تدبیر غذا و تدبير خواب می داند و از این روسخن خود را با تدبیر ورزش آغاز می کند.خصوصیات ورزش صحیح و سالم• در حدی که رنگ و روی انسان، سرخ شود و عرق او درآید کفایت می کند. (پرهیز از ورزش های سنگین)• نوع و میزان ورزش، باید بر اساس سن، جنس، مزاج، فصل و... تعیین شود.• در ورزش، حرکات مفاصل باید دارای نیروی مقابل و کنترلی باشد و حرکت سریع مفصل تا انتهای دامنه حرکتی، بسیار خطرناک است.• ورزش های غیر ایزومتریک (وزنه برداری، پرورش اندام و ...) اصولاً هیچ یک از اهداف ورزش طبی را برآورده نمی کنند.• نیاز بانوان به ورزش کردن، بسیار کمتر از آقایان است، به نحوی که اغلب، همان فعالیت روزانه، برای سلامتی آن ها کفایت می کند. (فعالیت های سنگین ورزشی، سلامتی بانوان را به شدت به خطر می اندازد.)مضرات ورزش سنگینورزش های سنگین یعنی ورزش هایی که بیش از حد معمول باشند؛ این نوع ورزش ها نه تنها ارزش درمانی ندارد، بلکه یک نوع خودکشی محسوب می شوند.رعایت شرایط مناسب ورزش در دریافت نتیجه مطلوب ضروری است. بنابراین بر اساس عواملی مانند سن، جنس، مزاج، نوع تغذیه، بیماری های شخص، فصل، اقلیم محل زندگی و... نوع ورزش هر فرد با دیگری متفاوت است.6. خوراکی ها و آشامیدنی هاآب و غذا ضروری ترین نیاز اولیه انسان ها است. از نظر طب سنتی ایران، انسان ها با یکدیگر تفاوت مجزایی و ساختمانی دارند و هر یک کتاب جداگانه ای محسوب می شوند. طب سنتی ایرانی اسلامی، توجه زیادی به امر تغذیه در دو حیطه پیشگیری و درمان دارد و بدون شک یکی از عوامل مؤثر بر وضعیت سلامت، تغذیه است. بر این اساس واجب است که با توجه به مزاج شخص و مشخصات بدنی او، تدبیر غذایی مناسب و تدابیر دیگر تجویز گردد.در این مکتب، برای مزاج های مختلف، غذاها و نوشیدنی های مختلف در نظر گرفته شده و همچنین اصول صحیحی در خصوص نحوه خوردن و آشامیدن به ویژه پرهیز از روی هم خوری، پرخوری و زمان مناسب تغذیه با ذکر دلایل برای هر یک از آن ها را مورد تأکید قرار داده است.پس به همین علت لازم است انسان علاوه بر رعایت مسائل الهی در هنگام تهیه غذا، دقت کافی در انتخاب آنچه که خورده و آشامیده می شود، داشته باشد تا تعادل مزاجی و سپس نفسانی او به هم نخورد و بتواند راه حق و حقیقت را بیابد.طبقه بندی غذاها از نظر طب سنتیاز منظر طب سنتی، خوراکی ها به چند دسته تقسیم می شوند که در زیر به معرفی برخی از آن ها می پردازیم.غذای لطيف: غذای لطیف غذایی است که وقتی بدن روی آن اثر می کند، به سرعت هضم می شود و مورد استفاده اندام ها قرار می گیرد و قوای مدبره بدن به سرعت آن را آماده مصرف می کند.غذای کثیف: غذاهایی که قوای طبیعی بدن برای استفاده از آن ها باید زحمت زیادی بکشد تا آن را آماده مصرف اندام ها نماید و از طرف دیگر مواد زائد آن ها هم زیاد است.غذای معتدل: غذای معتدل برای افراد با مزاج معتدل و فعالیت متوسط مناسب است.صالح الكيموس: غذاهایی که از نظر تولید اخلاط در بدن متعادل بوده و اخلاط صالحه ایجاد کرده و در مزاج فرد، تغییر محسوسی ایجاد نمی کنند.فاسد الكيموس: غذاهایی که میزان کمی خون و یا میزان زیادی صفرا تولید می کنند و اخلاط غير معتدل از آن ها حاصل می شود.آداب غذا خوردن• هنگام گرسنگی بر سر سفره بنشینید.• از غذاهای حلال و طیب استفاده نمایید.• با یاد و نام خدا غذا را آغاز نمایید.• غذا خوردن را با سبک ترین غذاها آغاز نمایید.• با دست راست غذا بخورید.• لقمه های کوچک بردارید.• غذا را خوب بجوید.• در بین غذا آب نیاشامید.• قبل از احساس سیری از غذا دست بکشید.• نیم ساعت قبل از غذا و ۲ ساعت بعد از غذا آب نخورید.• قبل و بعد از غذا کمی نمک مزمزه کنید. Hassan sedaghat Hassan sedaghat Thu, 12 Aug 2021 11:03:48 +0430 https://virgool.io/@h.sedaghat1376/%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-dwwqp8yt0nvf از زمان های خیلی قدیم به کسی که عطاری داشت حکیم یا عطار می گفتند اصلا بیایم در مورد اینکه حکیم کیه ؟ عطار کیه و اینکه اصلا این مغازه ها چه خدماتی ارائه می دهند صحبت کنیم عطار کلا در لغت به معنی فروشنده عطریات است و به کسانی که مواد خوشبو می فروختند گفته می شد در هند هم به فروشنده ادویه(جمع دوا) همچنین لقبی را می دادند زیرا اکثر دواجات و محصولات ارائه شده در دکان (مغازه) عطاری اروماتیک و معطر است در ایران عطار همان فروشنده دواجات است که گیاهان دارویی بخشی از آن را تشکیل می دهد.در کل به کسانی که توانایی داشته باشند که بتوانند گیاهان رو بشناسد ،خشک بکند، نگهداری بکند و مواد موثره اونها بشناسد عطار می گوینددر یکی از کتب قدیمی نوشته عقیلی خراسانی گفته شده :عطار به کسی گویند که به تدابیر اغذیه و اشربه و سایر سته ضروریه نماید ، اگر از این امور بیماری زایل گردد و صحت حاصل شود ،فهوالمطلوب و در غیر این صورت متوجه ادویه(جمع دوا) شود.منظور از سته ضروریه اصول شش گانه ایی است که برای حفظ و نگهداری سلامتی باید آن ها را رعایت کرد که شامل است از :1-استفراغ احتباس ۲- اعراض نفسانی ۳- هوا ۴ -حرکت و سکون (ورزش و نرمش) ۵ -خواب و بیداری ۶- خوردن و آشامیدن که در مقاله دیگر به طور مفصل در باره آن صحبت شد تا 150 سال پیش و قبل از آن این عطاران بودند که این علم را سینه به سینه با خود از پدر به پسر حمل می کردند اگر عطاران نبودند امروز حرفی از طب سنتی ایرانی نبود عطار در مفهوم عام به فردی گفته می شود که در دکه خود مایحتاج عمومی چون قند ،شکر ،چای ،حنا، کبریت ، آرد و نظایر آن را می فروشد و در ضمن برخی از گیاهان دارویی را در معرض نمایش می گذارد ..معنای حکیم بسیار ژرف تر از عطار است حکیم به کسی گویند که به علوم مختلفی مثل نجوم ،طبابت ،ریاضیات و .... را آشنایی کامل داشته باشد .در کل اگر بخوام در مورد اینکه عطاری ها چه جور جاهی هستند توضیح عامیانه تری بدهم عطاری ؛ سوپرمارکتهای قرون وسطی است که توانسته تا به امروز دوام بیاورد از گذشته تا به امروز این چنین مغازه هایی در سر تا سر ممالک اسلامی به شدت فراوان هستند و احتمال اینکه این شغل از میان برود بسیار اندک است چرا که مردم می توانند مایحتاج خود را خیلی ارزان تهیه کنند زیرا در صورت بسته بندی همان اجناس جنس مورد نظر به سه برابر قیمتی که در عطاری بفروش می رفت فروخته می شود عطاری در بازار تهران عطاری ها همچنین بسیار پرطرفدار هستند و مردم ایران (تا آنجایی که می دانم ) به عطاری ها علاقه وافری دارند این مغازه ها همچنین دارای محیطی رنگارنگ هستند؛ سرشار از انواع ادویه ها و گل های رنگارنگ هستند به طور کلی در عطاری ها معمولا این اقلام به فروش می رسد :صابون و شامپو های گیاهی ادویه ها گیاهان داروییبذر ها عرقیات دانه های روغنی حبوبات و ...می توان نام برد.صابون مراغه صابونی که تقریبا هر عطاری دارد Hassan sedaghat Hassan sedaghat Tue, 10 Aug 2021 21:48:53 +0430