https://virgool.io/feed/@hamidreza_farhadi مشاور مالی استراتژیک اما اون روی سکه، عاشق فیلم هستم، گاهی شعر میگم، گاهی هم خوشنویسی میکنم fa 2026-06-21 12:03:29 https://files.virgool.io/upload/users/327404/avatar/WwMbVw.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%A3%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-yslgwomz9nzx به تازگی یادداشتی برای ماهنامه پیوست نوشتم با عنوان «مسیر تکامل ابزارهای مالی در ایران؛ از اوراق تجاری تا تأمین مالی زنجیره‌ای».در این نوشته توضیح دادم که چرا مدل‌های سنتی تأمین مالی دیگر برای کسب‌وکارهای کوچک جواب نمی‌دهد و چطور می‌توان با استفاده از رویکرد تأمین مالی زنجیره‌ای (SCF)، جریان نقدینگی را در زنجیره تأمین به گردش درآورد.اما اینجا می‌خواهم کمی فراتر از آن متن بروم.اجرای SCF در ایران فقط به فناوری و قانون نیاز ندارد؛ پیش شرط موفقیت آن اعتماد است. اعتماد بین بنگاه‌ها، بانک‌ها و نهادهای ناظر.اگر این حلقه شکل بگیرد، بنگاه‌های کوچک می‌توانند با پشتوانه سفارش‌های خریداران بزرگ، تأمین مالی کنند؛ نه با وثیقه و ضامن، بلکه با داده و شفافیت.این همان تغییری است که امید است فضای تأمین مالی ایران را متحول کند.نسخه کامل یادداشت در وب‌سایت پیوست منتشر شده 👇🔗 https://peivast.com/p/245516 حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Sat, 18 Oct 2025 23:06:21 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-uve2gyzrrgmj یکی از مشکلات اصلی تامین مالی، تمرکز بیش از حد بر روش‌های سنتی مثل دریافت وام مستقیم از بانک‌هاست. این مدل اگرچه رایج است، اما با توجه به محدودیت منابع بانکی و نرخ‌های سود بالا، در عمل به مانعی برای رشد شرکت‌ها تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تامین مالی زنجیره‌ای (SCF) می‌تواند راه‌حلی نوآورانه باشد.تامین مالی زنجیره‌ای چیست؟ایده اصلی این است که به جای نگاه فردی به هر بنگاه، کل زنجیره تامین به‌عنوان یک شبکه در نظر گرفته شود. یعنی تامین‌کننده مواد اولیه، تولیدکننده، توزیع‌کننده و حتی فروشنده نهایی، در یک چرخه مالی مشترک دیده شوند. بانک یا نهاد مالی با شناخت جریان واقعی کالا و خدمات در این زنجیره، تامین مالی را دقیق‌تر، سریع‌تر و ارزان‌تر انجام می‌دهد.مزایا برای شرکت‌ها 1. کاهش هزینه تامین مالی: چون ریسک در سطح کل زنجیره تقسیم می‌شود، نرخ‌ها برای همه بازیگران پایین‌تر است. 2. افزایش دسترسی به منابع: حتی بنگاه‌های کوچک‌تر هم می‌توانند از اعتبار خریداران بزرگ‌تر استفاده کنند. 3. شفافیت مالی بیشتر: جریان اسناد تجاری، فاکتورها و قراردادها در بستر دیجیتال ثبت می‌شود و ریسک نکول کاهش می‌یابد. 4. چابکی در گردش سرمایه: سرمایه در گردش سریع‌تر آزاد می‌شود و بنگاه‌ها راحت‌تر می‌توانند تولید و فروش را ادامه دهند.تجربه جهانیدر بسیاری از کشورها، تامین مالی زنجیره‌ای به کمک فناوری‌های مالی (FinTech) توسعه پیدا کرده است. پلتفرم‌های دیجیتال امکان اتصال بنگاه‌ها، بانک‌ها و سرمایه‌گذاران را فراهم می‌کنند. نتیجه آن است که حتی یک تامین‌کننده کوچک در چین یا هند می‌تواند با پشتوانه سفارش‌های یک شرکت بزرگ، تسهیلات ارزان‌تری دریافت کند.جایگاه ایراناگرچه بانک مرکزی و برخی بانک‌ها در سال‌های اخیر از اجرای طرح‌های آزمایشی در این زمینه سخن گفته‌اند، اما واقعیت این است که تامین مالی زنجیره‌ای هنوز در ایران به صورت کامل عملیاتی نشده است. دلایل اصلی: • ضعف زیرساخت‌های دیجیتال و یکپارچه‌سازی داده‌ها • نبود قوانین شفاف برای اسناد تجاری الکترونیک • مقاومت بانک‌ها در تغییر مدل سنتی اعطای وامجمع‌بندیتامین مالی زنجیره‌ای فقط یک ابزار مالی جدید نیست؛ بلکه تغییری بنیادین در نگاه به تامین مالی است. اگر این الگو در ایران به‌طور جدی پیاده شود، می‌تواند همزمان به کاهش فشار نقدینگی بنگاه‌ها و کاهش ریسک بانک‌ها منجر شود. آینده کسب‌وکارها در اقتصادی مثل ایران، بدون شک به سمت چنین مدل‌هایی خواهد رفت. حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Fri, 10 Oct 2025 13:30:10 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%DB%8C%DA%A9-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-omu4lmp0vyor خیلی وقت‌ها بنگاه‌های کوچک و متوسط برای تامین مالی به سراغ وام بانکی می‌روند، اما من از شما میپرسم، کدام بانک؟اصلا کدام پول؟در یادداشت اخیرم در دنیای اقتصاد به این پرداخته‌ام که چرا تامین مالی از بازار سرمایه برای SMEs نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است.📖 ادامه مطلب را اینجا بخوانید 👇https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-104/4211109-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7 حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Mon, 15 Sep 2025 11:20:37 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86-yslbfjf7tn7m در سال‌های اخیر، شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران به یکی از محورهای توسعه اقتصادی تبدیل شده‌اند. سیاست‌گذاران همواره از این شرکت‌ها به‌عنوان موتور محرک رشد یاد کرده‌اند؛ اما پرسش اصلی این است که در فضای کنونی ایران که سایه جنگ، نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی، و مکانیزم ماشه (Snapback Mechanism) بر سر کسب‌وکارها سنگینی می‌کند آینده این شرکت‌ها چگونه رقم خواهد خورد؟تصویری از وضعیت فعلیبا استناد به داده‌های معاونت علمی ریاست‌جمهوری، به تاریخ امروز یعنی 8 شهریور 1404 تعداد شرکت دانش‌بنیان در کشور 10160رسیده است. این شرکت‌ها بیش ۳۰۰ هزار نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده‌اند و سهمی نزدیک به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) ایران را به خود اختصاص داده‌اند. اما این آمار در شرایطی منتشر شده که فضای کلان اقتصاد ایران با مشکلاتی چون نوسان نرخ ارز، محدودیت‌های صادراتی، و بی‌ثباتی سیاسی گره خورده است. در چنین بستری، حتی اگر ظرفیت نوآوری بالا باشد، توان تبدیل ایده‌ها به بازار و جذب سرمایه‌ به‌ شدت محدود خواهد شد.تهدید جنگ و سایه سیاست بین‌المللشرکت‌های دانش‌بنیان در ذات خود به بازارهای باز، تعاملات بین‌المللی و انتقال فناوری وابسته‌اند. اما با توجه به شرایط منطقه‌ای و احتمال تشدید تنش‌ها، همواره این پرسش مطرح می‌شود که آیا این شرکت‌ها می‌توانند در شرایط تحریم، تهدید نظامی و محدودیت شدید مالی دوام بیاورند؟تجربه سال‌های اخیر نشان داده که هر بار سطح تنش‌های سیاسی بالا می‌رود، ریسک سرمایه‌گذاری در شرکت‌های نوآور به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. این یعنی سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند دارایی‌هایشان را به سمت بازارهای امن‌تر مانند زمین، مسکن یا طلا منتقل کنند، تا اینکه در یک استارت‌آپ فناورانه سرمایه‌گذاری کنند.بحران نقدینگی و تامین مالییکی از جدی‌ترین مشکلات شرکت‌های دانش‌بنیان، دسترسی محدود به منابع مالی پایدار است. در شرایطی که نظام بانکی ایران به‌دلیل مشکلات ساختاری، تورم بالا و سختگیری‌های وثیقه‌ای تمایلی به حمایت از استارت‌آپ‌ها ندارد، مسیر تامین مالی این شرکت‌ها یا به سرمایه‌های شخصی کارآفرینان ختم می‌شود یا به جذب منابع از صندوق‌های دولتی.اما این روش‌ها در بلندمدت قابل اتکا نیستند. برای مثال، صندوق نوآوری و شکوفایی هرچند در سال‌های اخیر ارقام قابل توجهی به شرکت‌های دانش‌بنیان اختصاص داده است، اما این حمایت‌ها اغلب کوتاه‌مدت بوده و نمی‌تواند جایگزین سرمایه‌گذاری پایدار بخش خصوصی شود. در واقع، نبود ابزارهای مالی مدرن مانند بازار بدهی (Debt Market) توسعه‌یافته یا دسترسی به سرمایه‌گذاران خارجی یک گره جدی در مسیر رشد دانش‌بنیان‌هاست.مکانیزم ماشه و فضای عدم قطعیتموضوع مکانیزم ماشه شاید بیش از هر تهدید سیاسی دیگری، آینده اقتصادی ایران و به‌ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان را مبهم کرده است. در صورت فعال شدن این سازوکار، تمامی تحریم‌های بین‌المللی به‌طور خودکار بازمی‌گردند. این امر به معنای محدودیت بیشتر در انتقال پول، مسدود شدن مسیرهای واردات تجهیزات پیشرفته، و افزایش ریسک همکاری با شرکت‌های خارجی خواهد بود.در چنین سناریویی، حتی شرکت‌هایی که در حوزه‌های کمتر حساس (مانند کشاورزی هوشمند یا خدمات نرم‌افزاری) فعال هستند، از محدودیت‌های مالی و بانکی ضربه خواهند خورد. نتیجه، افزایش هزینه تامین مالی و کاهش توان رقابت در بازار داخلی و خارجی خواهد بود.نقاط قوت و فرصت‌هابا وجود همه تهدیدها، نباید از نقاط قوت این شرکت‌ها غافل شد. واقعیت این است که ایران دارای منابع انسانی جوان، تحصیل‌کرده و خلاق است. نرخ بالای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در رشته‌های مهندسی و علوم پایه، یک مزیت نسبی برای شکل‌گیری شرکت‌های فناور ایجاد کرده است.علاوه بر این، بازار داخلی ایران با جمعیتی بیش از ۸۵ میلیون نفر، ظرفیتی بالقوه برای عرضه محصولات و خدمات دانش‌بنیان فراهم می‌آورد. اگرچه محدودیت‌های صادراتی چالش بزرگی است، اما نیاز داخلی به محصولات فناورانه (از تجهیزات پزشکی تا نرم‌افزارهای بومی) همچنان می‌تواند موتور محرک بقا و رشد باشد.راهکارهای مالی و سیاستیبرای اینکه شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند در این شرایط بی‌ثباتی دوام بیاورند، نیاز به بازنگری جدی در سازوکارهای تامین مالی و سیاست‌گذاری وجود دارد: 1. توسعه و روان‌سازی ابزارهای تامین مالی از بازار سرمایه: انتشار اوراق بدهی ویژه شرکت‌های فناور می‌تواند یکی از راهکارها باشد. چنین ابزاری ضمن کاهش وابستگی به تسهیلات بانکی، مسیر جذب سرمایه‌های خرد را هموار می‌کند. 2. افزایش تعداد صندوق‌های جسورانه تخصصی :حمایت دولت از صندوق‌های جسورانه خصوصی می‌تواند به جذب منابع مالی پایدار برای استارت‌آپ‌ها کمک کند. 3. بیمه ریسک نوآوری: ایجاد نهادهایی برای پوشش بخشی از ریسک سرمایه‌گذاری در شرکت‌های نوآور می‌تواند انگیزه بخش خصوصی را افزایش دهد. 4. تسهیل همکاری‌های منطقه‌ای: حتی در شرایط تحریم، می‌توان از ظرفیت بازارهای منطقه‌ای مانند کشورهای آسیای میانه یا عراق برای صادرات خدمات و محصولات دانش‌بنیان بهره گرفت.جمع‌بندیشرکت‌های دانش‌بنیان در ایران در نقطه‌ای حساس ایستاده‌اند. از یک‌سو ظرفیت عظیمی از سرمایه انسانی و نیازهای داخلی وجود دارد؛ از سوی دیگر، فضای سیاسی و اقتصادی با نااطمینانی شدیدی گره خورده است. آینده این شرکت‌ها بیش از هر چیز به تصمیمات سیاست‌گذاران، توان آنها در مدیریت بحران نقدینگی (Liquidity Risk) و ایجاد ابزارهای مالی نوین بستگی دارد.به بیان دیگر، اگر نهادهای اقتصادی و حاکمیتی بتوانند بستر نسبی ثبات و شفافیت را فراهم کنند، شرکت‌های دانش‌بنیان قادر خواهند بود به یکی از بازوهای اصلی رشد اقتصادی ایران تبدیل شوند. در غیر این صورت، بخش زیادی از انرژی و استعدادهای جوان کشور در مسیرهای غیرمولد یا مهاجرت هدر خواهد رفت.✍🏻حمیدرضا فرهادی، دکترای مدیریت مالی، مشاور مالی استراتژیک حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Sat, 30 Aug 2025 14:14:16 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%A8%D8%B1%D9%85-e3fagd5p5lqa «خب حالا با این اوضاع، پولم رو کجا بذارم که هم ضرر نکنم، هم خیالم راحت باشه؟»این روزها خیلی‌ها این سوال رو دارن: فضای سیاسی هنوز پر از ابهامه، بازارها هم معلوم نیست دقیقا چه سمتی میرن. واسه همین طبیعیه که سرمایه‌گذارای خرد سردرگم بشن. پس چند تا نکته مهم که می‌تونه کمک کنه رو خلاصه این‌جا بگم:۱. عجله نکنیدبزرگ‌ترین اشتباه الان، تصمیم‌های هیجانی (Emotional Decisions) هست. اگه پول نقد دارید، لازم نیست همین امروز وارد یه بازار خاص بشید. خیلی وقتها «صبر» بهترین سرمایه‌گذاریه.۲. یه بخش از پول رو نقد نگه داریدداشتن بخشی از سرمایه به‌صورت نقد یا تو حساب‌های کوتاه‌مدت باعث میشه اگه فرصت خوبی پیش اومد، دستتون باز باشه.۳. گزینه‌های امن‌تر رو فراموش نکنید طلا همیشه پناهگاه سنتی ما ایرانی‌ها بوده. مخصوصاً وقتی اوضاع سیاسی متشنج میشه. ارز هم راهیه برای پوشش تورم (Inflation Hedge)، ولی باید حواستون به نوسانات و ریسک‌های قانونی باشه. صندوق‌های با درآمد ثابت (Fixed Income Funds) هم می‌تونن محل مناسبی برای پارک پول باشن.۴. بورس رو کامل بی‌خیال نشیدبازار سهام نوسان داره، مخصوصاً بعد از جنگ. ولی سهام بنیادی و صنایع مصرفی مثل غذایی و دارویی تو بلندمدت بد نیستن (این خط این نشون). اگه تخصصی در بازار سرمایه ندارید، صندوق‌های سهامی انتخاب بهتریه تا اینکه خودتون مستقیم سهم بخرید.۵. رمزارزها (Cryptocurrencies)این بازار هیجان‌انگیز ولی پرریسک هستش. کریپتوها خیلی جذابن چون گاهی رشدهای عجیب دارن. ولی نوسانشون بالاست و میشه یه‌شبه ضرر سنگین کرد. به علاوه این که تو ایران محدودیت‌های قانونی و دسترسی سخت به صرافی‌های معتبر وجود داره. بهترین کار اینه که فقط یه بخش خیلی کوچیک از پرتفوی رو بهشون اختصاص بدید، اونم پولی که از دست دادنش واستون فاجعه نباشه.خلاصه این‌که به قول بچه‌های بازار سرمایه ترکیب بچینید (Diversified Portfolio). هیچ‌وقت همه پولتون رو توی یه بازار نذارید. ترکیبی از طلا، صندوق درآمد ثابت، یه مقدار سهام و بخش کوچیکی رمزارز، هم خیالتون رو راحت‌تر می‌کنه، هم ریسک رو پخش می‌کنه. تو این شرایط نه فرار کامل از بازار منطقیه، نه ورود هیجانی. بهترین کار اینه که با ترکیب ابزارها و یه کم صبر، ریسک رو مدیریت کنید تا وقتی اوضاع روشن‌تر شد، فرصت‌های خوب رو شکار کنید.شما چی فکر می‌کنید؟ الان بیشتر پولتون رو کجا گذاشتید و چرا؟ حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Mon, 25 Aug 2025 11:42:17 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0-%D8%AA%D9%86%DA%AF-%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-gzmtg1lmhxer نوشتن با قلم برای من یه حس خاص داره؛ باعث میشه کمی از شتاب روزمره فاصله بگیرم، ذهنم آروم بشه و حس خوبی پیدا کنم. دست‌خط مثل یه مدیتیشن کوچیک روی کاغذه؛ چیزی که تایپ‌کردن هیچ‌وقت نمی‌تونه جاشو پر کنه حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Fri, 22 Aug 2025 17:34:02 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D9%88%DB%8C-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-ebozssibcr3n نقدینگی رو اگه بخوام ساده بگم، همون خونیه که توی رگ‌های یه کسب‌وکار جریان داره. خیلی شرکت‌ها هستن که روی کاغذ سودآورن، اما چون جریان نقدی عملیاتی درست مدیریت نشده، زمین خوردن. سود حسابداری به‌تنهایی کافی نیست، چیزی که کسب‌وکار رو سرپا نگه می‌داره مدیریت نقدینگیه.وقتی نقدینگی درست مدیریت نشه، پای کلی ریسک میاد وسط. از ریسک نقدینگی و ریسک نکول گرفته تا از دست دادن فرصت‌هایی که به خاطر نداشتن پول نقد، نمی‌تونی دنبالش بری. همین می‌شه که یه قرارداد جذاب رو از دست می‌دی یا تامین‌کننده رو از دست می‌دی چون به موقع پرداخت نکردی.ابزار مدیریت نقدینگی فقط کم کردن هزینه‌ها نیست. باید روی مدیریت سرمایه در گردش، چرخه وصول مطالبات، و حتی پیش‌بینی جریان‌های نقدی کار کنی. اما واقعیت اینه که همیشه همه‌چیز با مدیریت داخلی حل نمی‌شه. خیلی وقتا لازمه بری سراغ تأمین مالی از محلی غیر از منابع داخلی شرکت. اینجا بدهی می‌شه یه ابزار استراتژیک. چه از محل بازار پول چه بازار سرمایه!همه این‌ها کمک می‌کنن جریان نقدی شرکت رو تنظیم کنی. به زبان ساده: تأمین مالی، بخشی جدایی‌ناپذیر از مدیریت نقدینگیه.حمیدرضا فرهادی، دکترای مدیریت مالی، مشاور مالی استراتژیکhttps://www.linkedin.com/in/hamidreza-farhadi-60571573?lipi=urn%3Ali%3Apage%3Ad_flagship3_profile_view_base_contact_details%3BlJtJhb%2FBRKKl2SVOEvHniQ%3D%3D حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Thu, 21 Aug 2025 12:55:31 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%DA%A9%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-oqeibkw4fdk5 بازار سرمایه توی این سال‌ها خیلی رشد کرده؛ بورس، فرابورس و کلی ابزار جدید مثل اوراق مرابحه و … اضافه شده. اما با همه‌ی این امکانات، هنوز شرکت‌ها ترجیح می‌دن برای تأمین مالی برن سمت بانک و وام بگیرن. خب چرا؟ چه چیز باعث می‌شه ابزارهای بازار سرمایه کمتر استفاده بشه؟۱. بروکراسی و کاغذبازیانتشار اوراق از مسیر بازار سرمایه خیلی وقت‌گیر و پر از کاغذبازیه. شرکت باید کلی مدارک بیاره، از مشاور و ضامن بگیره، چندین مجوز رد کنه و از هفت‌خوان سازمان بورس رد بشه. برای خیلی از مدیران، این مسیر طولانی اصلاً به‌صرفه نیست. راحت‌تره برن بانک وام بگیرن.۲. گرونی انتشار اوراقاوراق بدهی فقط هزینه‌ی سودش نیست. کلی هزینه‌ی جانبی هم داره: کارمزد مشاور، متعهد پذیره‌نویس، ضامن، حسابرسی و رتبه‌بندی. همین خرج‌ها باعث می‌شه بعضی وقت‌ها گرفتن وام بانکی با همه‌ی گرون بودنش، باز هم به‌صرفه‌تر به‌نظر بیاد.۳. مشکل شفافیت مالیبرای استفاده از ابزارهای بازار سرمایه باید صورت‌های مالی شفاف و حسابرسی‌شده داشته باشی. خیلی از شرکت‌ها (مخصوصاً کوچک‌ها و متوسط‌ها) یا همچین چیزی ندارن یا نمی‌خوان همه‌ی جزئیات رو رو کنن. نتیجه؟ از همون اول از بازی خارج می‌شن.۴. عادت به بانکسال‌هاست تأمین مالی تو ایران با بانک گره خورده. مدیران مالی عادت کردن برای هر نیازی برن سراغ بانک. بازار سرمایه هنوز اون‌قدر جا نیفتاده که تو ذهن اونها به‌عنوان یه گزینه‌ی جدی بیاد.۵. بی‌ثباتی اقتصادیوقتی تورم بالا، نرخ ارز بی‌ثبات و آینده نامعلومه، هم شرکت‌ها می‌ترسن وارد پروسه اوراق بشن، هم سرمایه‌گذارها رغبت ندارن. شرکت می‌ترسه فردا نتونه سود اوراق رو بده، سرمایه‌گذار هم ترجیح می‌ده بره سمت طلا، ارز یا ملک.۶. کمبود نهادهای پشتیبانبرای اینکه بازار بدهی درست کار کنه، به نهادهایی مثل رتبه‌بندی اعتباری و مشاورهای قوی نیاز داریم. تو ایران این نهادها یا خیلی کم هستن یا هنوز قوی نیستن. نبود رتبه‌بندی درست باعث می‌شه سرمایه‌گذار اعتماد نکنه.جمع‌بندیبازار سرمایه می‌تونه فشار تأمین مالی رو از روی دوش بانک‌ها برداره. اما تا وقتی این مشکلات وجود داره، سخت میشه متصور بود شرکت‌ها رغبتی به این ابزارها نشون بدهند.راه‌حلش هم روشنه:• ساده‌تر کردن فرآیند انتشار اوراق• کم کردن هزینه‌ها• آموزش و فرهنگ‌سازی بین مدیرها• تقویت نهادهای پشتیبان• و البته ایجاد یه ثبات نسبی تو اقتصاداگر این اتفاق‌ها بیفته، شرکت‌ها هم کم‌کم یاد می‌گیرن از ابزارهای متنوع بازار سرمایه استفاده کنن، نه فقط وام بانکی.⸻✍️ حمیدرضا فرهادی، دکترای مدیریت مالی، مشاور مالی استراتژیک حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Wed, 20 Aug 2025 14:28:34 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%BA%D9%81%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA-hjum4t7dw7vi این یادداشت در ماهنامه پیوست 25 مرداد 1404 منتشر شده است. اکنون خلاصه آن را برای دسترسی آسان‌تر در اینجا بازنشر می‌کنم:بازار بدهی در بسیاری از کشورها به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تأمین مالی شرکت‌ها عمل می‌کند. ابزارهایی همچون اوراق مشارکت، مرابحه و اجاره کمک کرده‌اند تا کسب‌وکارها بدون فشار بر نظام بانکی منابع مالی موردنیاز خود را جذب کنند. با این حال در ایران، با وجود طراحی و معرفی چنین ابزارهایی، استفاده از آن‌ها همچنان محدود است و بیشتر به شرکت‌های بزرگ دولتی یا شبه‌دولتی اختصاص یافته است.یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، نبود زیرساخت‌های کافی برای رتبه‌بندی اعتباری و همچنین ضعف آگاهی بنگاه‌های کوچک و متوسط از ظرفیت‌های بازار سرمایه است. این در حالی است که SMEها می‌توانند با اتکا به ابزارهای بدهی، نیازهای مالی خود را با هزینه کمتر و شفافیت بیشتر تأمین کنند.تجربه کشورهایی مانند مالزی و ترکیه نشان می‌دهد که با سیاست‌گذاری درست و تقویت نهادهای مالی، می‌توان سهم قابل توجهی از تأمین مالی شرکت‌ها را به بازار بدهی منتقل کرد. در ایران نیز این مسیر مغفول مانده و لازم است هم سیاست‌گذاران و هم مشاوران مالی، به توسعه این بازار توجه ویژه داشته باشند.https://peivast.com/p/239926✍️ حمیدرضا فرهادی، دکترای مدیریت مالی، مشاور مالی استراتژیک حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Mon, 18 Aug 2025 23:04:46 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/the-lives-of-others-uncykc9ej2jz "زندگی دیگران" بیش از آنکه درباره جاسوسی یا سیاست باشد، با محوریت "انسان" در جریان است. نویسنده یادآور شد که در تاریک‌ترین ساختارهای سرکوبگر هم می‌توان انتخابی انسانی داشت. شاید همین پیام ساده اما ژرف، دلیل ماندگاری فیلم در ذهن تماشاگران باشد. حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Mon, 18 Aug 2025 22:58:03 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A8-d6oomoi4bdmm به خوشی بند بِدادند به آبهر چه انگاشته بودند سراب بود سرابظرف خود سخت شکستند، طمع بویِ کبابحال این قوم خراب است خراببه خوشی بند بِدادند به آبهر چه انگاشته بودند سراب بود سرابظرف خود سخت شکستند، طمع بویِ کبابحال این قوم خراب است خراب#حرف #حمیدرضا_فرهادی حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Thu, 29 Sep 2022 02:36:29 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%A7-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%D9%81-mcnn6wreb0l5 ?فیلم کودا (برنده اسکار 2022) رو اگر تا الان ندیدید توصیه میکنم حتما ببینید.سکانس انتهایی فیلم اینجوریه که ...  تمام اعضای خانواده لبخند میزدند!همه احساس خوشبختی میکردند!مهم تر از همه خانواده از هم نپاشید!حالا سوال اینه که چی شد که اونطوری شد؟نقطه عطف این داستان اونجا بود که جکی (مادر خانواده)      به این درک رسید که خوشبختی خانواده (خانواده به معنای مدرن امروزی) رو نباید در گرو قربانی کردن خواسته های یکی از اعضای خانواده (دختر خانواده به نام "روبی" آرزوی خواننده شدن داشت) تعریف کنه.    همچنین پدر خانواده (که اتفاقا ناشنوا هم بود) فهمید که درک  و احترام متقابل اعضای خانواده از خواسته های (گاها متضاد) همدیگه میتونه بهترین گارانتی برای داشتن یک خانواده شاد باشه.بگذریم... حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Thu, 29 Sep 2022 01:54:46 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-tqglgo3ogcmp بر اساس تئوری مالی مدرن، قیمت اوراق بهادار برابر با ارزش ذاتی آنهاست و در صورتی که قیمت اوراق بهادار از ارزش ذاتی آنها انحراف پیدا کند، از آنجا که عوامل اقتصادی عقلایی رفتار می‌کنند به سرعت آن را حذف می‌کنند. بنابراین در چنین بازاری نمی‌توان منفعتی را رایگان به دست آورد و برای به دست آوردن هر منفعتی باید خطرات آن را نیز پذیرفت. از این رو سرمایه‌گذاران با به‌کارگیری راهبردهای سرمایه‌گذاری مشخصی از قبیل راهبرد معکوس (Contrarian Strategy) یا راهبرد توالی (Momentum Strategy) نمی‌توانند بازده سرمایه‌گذاری خود را افزایش دهند.افزایش بازدهی بازاراما مطالعات انجام شده در  سال‌های اخیر نشان می‌دهند که می‌توان با به‌کارگیری سرمایه‌گذاری مشخص، بازدهی بیش از بازار به دست آورد. به عبارت دیگر می‌توان با راهبرد سرمایه‌گذاری متناسب با افق زمانی مورد نظر، بازده سرمایه‌گذاری خود را افزایش داد.  اندیشمندان مالی سال‌هاست براساس مفروضات اقتصاد نئوکلاسیک به نظریه‌پردازی در حوزه مالی و نحوه تصمیم‌گیری افراد در بازار‌های مالی پرداخته‌اند، اما مطالعات انجام شده در سال‌های اخیر، بسیاری از مفروضات اقتصاد نئوکلاسیک را به چالش کشیده‌اند. یکی از چالش‌‌برانگیزترین مشاهدات در بازارهای مالی این است که برخلاف فرضیه بازار کارآ (Efficient-market hypothesis) که زیربنای بسیاری از نظریات ارائه شده در تئوری مالی مدرن است، بازده سهام عادی در بازه‌های زمانی مختلف دارای رفتار خاصی است و سرمایه‌گذاران انفرادی می‌توانند بدون تحمل ریسک بیشتر و تنها با به‌کارگیری راهبرد سرمایه‌گذاری مناسب، بازدهی بیش از بازده بازار به دست آورند.  رفتار سرمایه‌گذاراننظریات مالی مدرن فرض را بر آن نهاده‌اند که انتظارات سرمایه‌گذاران از قیمت‌های آتی، منجر به تنزیل آنی تمامی اطلاعات بازار در قیمت‌ها می‌شود. طبق این تئوری‌ها، افراد طبق اصول مطلوبیت مورد انتظار تصمیم‌گیری کرده و پیش‌بینی‌هایی در مورد آینده انجام می‌دهند. بر اساس این اصول، افراد ریسک‌گریزند و مطلوبیت نهایی ثروت آنها نزولی است. در این بازار واکنش منطقی سرمایه‌گذاران موجب تعدیل قیمت اوراق بهادار برای رسیدن به ارزش واقعی (ذاتی) می‌شود. چنین مفروضاتی مبنای شکل‌گیری انتقادات به پارادایم‌های این تئوری‌ها قرار گرفت، زیرا شواهد در دنیای واقعی به گونه دیگری بودند. در اغلب تحقیقات در این زمینه، محققان کوشیده‌اند به مطالعه و درک رفتار سرمایه‌گذاری مشارکت‌کنندگان بازار و به دنبال آن، تاثیر این عوامل بر قیمت اوراق بهادار بپردازد، چراکه رفتارهایی که بر تصمیمات سرمایه‌گذاری مشارکت‌کنندگان در بازار تاثیر می‌گذارد از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. به ویژه در دهه اخیر، محققان مالی سعی در تبیین و یافتن علل موارد خاص با کمک سایر علوم مانند روان‌شناسی، علوم اجتماعی و فیزیک داشته‌اند و اساسا استفاده از دستاوردهای روان‌شناسی در نظریه‌پردازی‌های اقتصادی منجر به شکل‌گیری گرایش مالی رفتاری (Behavioral Finance) شد. بسیاری از مفاهیم حوزه مالی رفتاری، مفاهیم انتزاعی بوده به گونه‌ای که برای اندازه‌گیری آن باید شاخص‌های کمّی ارائه شود. یکی از حوزه‌های مالی رفتاری، رفتار توده‌واری (Herd Behavior) است که توجهات بسیاری را در چند دهه اخیر به خود معطوف کرده است. رفتار توده‌وار مفهوم کیفی و انتزاعی است که محققان برای اندازه‌گیری آن شیوه‌هایی را پیشنهاد داده‌اند. رفتار توده‌واری به زبان ساده قصد و نیت آشکار سرمایه‌گذاران جهت تکرار رفتار سایر سرمایه‌گذاران است. در واقع افراد باورهای خود را نادیده گرفته و تصمیمات سرمایه‌گذاری خود را صرفا بر اساس حرکات گروهی بازار اتخاذ می‌کنند، بنابراین رفتار بازده سهام به نحوی هدایت می‌شوند که از بازده کل بازار انحراف پیدا نکند. ریسک بازار سرمایهبر اساس مبانی نظری علوم مالی ریسکی که مربوط به کل بازار سرمایه یا بخشی از آن می‌شود، ریسک سیستماتیک گفته می‌شود. این نوع ریسک که به «ریسک غیرقابل‌حذف»، «نوسان‌پذیری» یا «ریسک بازار» نیز شناخته می‌شود هم غیرقابل‌پیش‌بینی بوده و هم اجتناب کامل از آن غیرممکن است. ریسک سیستماتیک از طریق متنوع‌سازی حذف نمی‌شود، بلکه تنها راه کاهش آن از طریق به‌کارگیری استراتژی‌های پوشش ریسک یا با استفاده از استراتژی تخصیص دارایی است. شما با متنوع‌سازی می‌توانید بخشی از ریسک بازار را حذف کنید یا کاهش دهید. برای مثال قرار دادن مقداری از دارایی‌هایتان در اوراق مشارکت می‌تواند ریسک ناشی از عملکرد شرکت‌ها در بورس را کاهش دهد؛ اما از سوی دیگر بر عملکرد پرتفوی شما نیز اثر می‌گذارد؛ زیرا تغییر نرخ سودی که از قبال اوراق مشارکت نسبت به سهام دریافت می‌کنید پرتفوی شما را ارزشمندتر نخواهد کرد و قدری بر بازده پرتفوی شما اثر می‌گذارد. تغییرات نرخ سود، تورم، رکود و جنگ همه منابع ریسک سیستماتیک هستند زیرا بر کل بازار تاثیر می‌گذارند. ریسک سیستماتیک زمینه‌ساز سایر ریسک‌های سرمایه‌گذاری است.  تبعات اقتصادی ناشی از شیوع بیماری کووید-۱۹ بخش مهمی از ریسک سیستماتیک است. هر کسی که در سال گذشته در بازار سرمایه‌گذاری کرده بود، بدون توجه به نوع اوراق بهادارش، شاهد تغییرات در ارزش سرمایه‌گذاری به خاطر این اتفاق اقتصادی در بازار بود.  مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ایمدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای (Capital Asset Pricing Model) یا به اختصار CAPM از طریق برقراری یک ارتباط خطی ساده میان چند متغیر به ارزیابی عملکرد و قیمت‌گذاری دارایی‌ها می‌پردازد. از مهم‌ترین این متغیرها، بتا (β) است که ضریب شیب رگرسیون خطی بین بازده بازار و بازده سهم بوده و بیانگر تغییرات نرخ بازده یک سهم نسبت به نرخ بازده بازار است. بتا معیاری برای اندازه‌گیری ریسک سیستماتیک است و به‌عنوان شاخصی برای رتبه‌بندی ریسک دارایی‌های مختلف به کار می‌رود.  از طرفی مفهومی وجود دارد به نام بازگشت بتا (Beta Reversal) که به‌طور خلاصه به پدیده‌ای گفته می‌شود که طی آن، رفتار بتا نسبت به روند تاریخی خود متفاوت می‌شود و در جهت عکس آن تغییر جهت می‌دهد. بازگشت بتا موجب بی‌ثباتی آن در بازار شده و باعث می‌شود تا مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای کارآیی لازم را جهت ارزیابی عملکرد نداشته باشد.در هر بازاری که رفتار توده‌واری شدیدتری از سوی سرمایه‌گذاران رخ دهد، پدیده بازگشت بتا نمایان‌تر خواهد بود.سهام قابل معامله در بازار سرمایه ایران تحقیقات فراوانی در سال‌های اخیر بر سهام قابل معامله در بازار سرمایه ایران انجام گرفته است که در اکثر موارد بی‌ثباتی بتا در بورس ایران به اثبات رسیده است. نکته جالب‌تر آنکه تمامی سهام، اثرگذاری یکسانی در پیدایش بی‌ثباتی نداشته و به دلیل کاهش شدید قدرت پیش‌بینی بازده در پرتفوی‌های پرریسک، سهام پرریسک نسبت به سهام کم‌ریسک نقش بیشتری در بی‌ثباتی رفتار بتا در بازار دارند. همچنین درخصوص میزان کارآیی مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای در درجات متفاوتی از ریسک باید به این نکته اشاره کرد که منظور از سهام پرریسک، سهامی با ویژگی بتا متحرک (بتا متحرک به‌منظور ارزیابی رفتار بتا در دوره‌های مختلف محاسبه می‌شود و معیاری مناسب جهت بررسی روند حرکتی بتا در سالیان مختلف است) و ریسک نوسانات ویژه (ریسک نوسانات ویژه به آن دسته از ریسک‌هایی گفته می‌شود که غیرمعمول و نادر هستند و قابلیت پیش‌بینی آنها نسبت به سایر ریسک‌ها بسیار کمتر است و سهامی که ریسک نوسانات ویژه بالایی دارند به‌عنوان سهام پرخطر معرفی می‌شوند) بالاست. نتیجه آنکه در دوره رونق بازار بورس اوراق بهادار تهران در پی بالا رفتن بازده و در پی آن ریسک ذاتی سهام، بسیاری از مدل‌های موجود مانند CAPM کارآیی لازم را نداشته و از توان قدرت توضیح‌پذیری آن کاهش می‌یابد. با این اوصاف در چنین شرایطی که معمولا دخالت‌های دستوری نهادهای نظارتی و حاکمیتی نیز این عدم‌کارآیی را دوچندان می‌کند، باید برای امور خطیری مانند ارزیابی عملکرد، قیمت‌گذاری اوراق بهادار، پرتفوی بهینه، رتبه‌بندی دارایی‌ها، کارآیی بازار، نرخ تنزیل پروژه‌ها و امثالهم در کنار تمامی تحلیل‌های علمی و بنیادی، متغیرهای سیاسی-اجتماعی را نیز به‌صورت مستمر رصد و به‌عنوان متغیر مداخله‌گر در مدل‌های تصمیم‌گیری دخیل کرد.منتشر شده در روزنامه دنیای اقتصاد حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Thu, 01 Apr 2021 11:54:47 +0430 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B9%DB%B9-foms4zzqhjel در طول تاریخ از اعداد استفاده کردیم تا اغلب داد و ستد کنیم و آن‌چیزی که شمردنی است را بشماریم. برای هر عدد واحد درست کردیم تا عددهای زندگی قاطی نشوند و از اعداد، شفاف‌تر استفاده کنیم؛ مثلا وقتی می‌گوییم ده هزار تومان به پول اشاره داریم و وقتی می‌گوییم ده هزار بلیط به بلیط!روز به روز که در زندگی جلو‌تر رفتیم عددها فرقی نکردند ولی این واحدها بودند که زیاد شدند. واحد کریپتو، واحد اصله درخت، واحد فاصله و …«واحد» یک توافق عمومی است برای شمردن؛ تا همانطور که گفتم شمردن‌ها قاطی نشود. مشاهده افراد دارای ثروت (اجتماعی یا مالی) به من ثابت کرده اینکه چه چیزی را بشماریم از اینکه چطور بشماریم مهم‌تر است. هرکس با واحد خاصی مسائل زندگی را می‌شمارد. اینطور به نظرم آمده که مشخص کردن واحد یعنی مشخص کردن اینکه من در زندگی برای چه چیزهایی ارزش قائلم و می‌خواهم چه چیزهایی را در زندگی بشمارم. https://cdn.virgool.io/annual-report/1399/uqhnng26kya9-KmQTH.mp4 اعدادی که بدون واحد ثبت کردمبه ویدیویی که ویرگول برایم ساخته که نگاه می‌کنم میبینم که در سال ۹۹، من در مجموع ۴,۳۶۲ کلمه در ویرگول نوشتم و منتشر کردم و مخاطبین، پست‌های من را ۴۵ مرتبه پسندیدند و ۵ بار هم نظر خود را روی پست‌های من به اشتراک گذاشتند. در سال ۹۹، ۲۲ نفر در ویرگول من را دنبال کردند تا پست‌های بعدیم را بخوانند. این اعداد نشان میدهند من کاری کرده‌ام. هرکدام به واحدی وصل هستند. از خودم می‌پرسم من کدام واحد را شمارش کرده‌ام؟ کدامیک از واحدهای بالا از همه برای من مهم‌تر است؟ ادامه ویدیو را می‌بینم.آمار از اثر بیرونی می‌گویندطبق آمار پست‌های من ۱,۶۵۹ بار خوانده شدند و ۴,۹۹۲ ثانیه صرف مطالعه آنها شده است، که با توجه به جمعیتی که در ایران به اینترنت دسترسی دارند، ویرگول به من می‌گوید که توانستم ۰/۰۰۰۰۶۸۴۴۰ ثانیه، سرانه مطالعه دیجیتال کشور را بالا ببرم.از طرف دیگر ویرگول به من می‌گوید که اگر قرار بود پست‌هایم را چاپ و به دست تک تک خوانندگان برسانم باید ۴,۴۱۸ کاغذ مصرف می‌کردم.آن عددهای کوچک ابتدای ویدیو حالا تبدیل شده‌اند به عددهای بزرگ به اینکه من جلوی مصرف این تعداد کاغذ را گرفتم یا به اینکه من ۰/۰۰۰۰۶۸۴۴۰ ثانیه، سرانه مطالعه دیجیتال کشور را جابه جا کرده‌ام. واحد این عددها برای من ملموس‌تر است.واحد نوشتن چیست؟همه عددهای بالا و همینطور اثر بیرونی که روی خوانندگان و همینطور در مقیاس بزرگتر طبیعت و جامعه اطرافم گذاشتم اعدادی هستند که من دوستشان دارم و به آنها افتخار می‌کنم. اگر چنین ویدیویی دست شما نیز رسید به شما بابت تک تک اعداد تبریک می‌گویم.اثر هر نوشته تا حدودی معلوم است، اگر بنویسید جلوی قطع درخت را می‌گیرید، به سرانه مطالعه کشور اضافه می‌کنید و خوانندگانی جذب می‌کنید که شما را از طریق نوشته‌هایتان می‌شناسند و …به نظرم می‌رسد که نوشته‌های من و شما واحد ندارند ولی اثر بیرونی دارند. حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Tue, 30 Mar 2021 10:24:14 +0430 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%B3%D8%AA-mfdnocln7jcq باید چند آیتم مشخص در بازار سرمایه را مد نظر قرار دهیم. بحث سودآوری شرکت‌ها، بحث قیمت‌های جهانی، نرخ ارز و بحث ثبات سیاسی که همه این متغییرها بر بازار سرمایه تاثیرگذار هستند و هر کدام در بازده‌های زمانی متفاوت و بنا به شرایط متفاوت تاثیر متفاوتی دارند.سال ۹۹ برای بازار سهام سال بسیار مهم و عجیبی بود زیرا بورس دو فاز متفاوت را تجربه کرد. فاز اول روند صعودی شاخص کل بود و در ۳ ماه اول سال شاخص بیش از ۳ برابر شد. همچنین پسماند اثر افزایش نرخ ارز هنوز در بورس دیده می‌شد و بحث حمایت و تشویق به سرمایه‌گذاری در بازار سهام نیز به شدت دنبال می‌شد.گذشته از این رئیس جهمور نیز همیشه این موضوع را اعلام می‌کرد و به نظرم نقطه کلیدی بازار سهام در سال ۹۹ ردپای جبران کسری بودجه دولت از بازار سرمایه بود. افزایش جریان پول در بازار سهام باعث شد بین رشد قیمت سهام و سودآوری شرکت‌ها فاصله زیادی افتاد و بازار ناگزیر به اصلاح شد. اصلاح قیمت بازار سهام عجیب و غریب نیست و کاملا طبیعی است اما عواملی خارج از بازار سرمایه به این موضوع دامن زدند. مثلا بحث قیمت‌گذاری دستوری که از سمت وزارت صمت دنبال می‌شد و همچنین اختلاف نظر شدید بین دولت و مجلس بر سر لایحه بودجه از این قبیل عوامل بیرونی بود. همچنین در سهام‌های بزرگ حقوقی‌ها عرضه‌های سنگینی داشتند و آزادسازی سهام عدالت نیز به فشار فروش دامن زد و صندوق‌های دولتی نیز روندی نزولی پیدا کردند و از سهامداران سلب اعتماد کردند. در نهایت همه این عوامل باعث ایجاد جو منفی و هیجانی شد که به سرعت نزول شاخص کل دامن می‌زد.بازارهای دلار و طلا جذابیت بیشتری داشتند و بازار جدید کریپتو کارنسی نیز به شدت در حال رشد و جذب سرمایه‌گذار بود و این موضوع باعث جذب سرمایه‌های سرگردان به بازارهای موازی شد.بازارهای جهانی روندی مثبت داشتند که می‌توانست تاثیرگذار باشد اما جو منفی انقدر زیاد بود که خبر خوب در بازار سهام می‌سوخت.دولت قرار است سال آینده از دو محل در بازار سهام تامین مالی کند. حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان فروش سهام دولتی را در برنامه دارد که بعید می‌دانم با شرایط فعلی بتواند از این محل بودجه خود را تامین کند.حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان نیز از فروش اوراق بدهی تامین می‌کند. در همین یک ماه پیش نیز یکی از دلایل روند نزولی بازار سهام فروش اوراق بدهی بود. با توجه به اعداد سنگینی که قرار است دولت از بازار سهام تامین کند به این موضوع پی می‌بریم که نگاه دولت به بورس بلندمدت نیست و از دولت انتظار می‌رفت که وقتی مردم را به سرمایه‌گذاری بلندمدت دعوت می‌کند خود نیز نگاه باند مدتی داشته باشد.زیرا به نظرم فرصت خوبی بود که ما از اقتصادی که صرفا به بازار پول و بانک وابسته است گذر کنیم که دولت از این فرصت استفاده نکرد و به بورس به چشم یک گاو شیرده نگاه کرد.دولت روحانی و دلاربه نظر می‌رسد در چند ماه اول سال ۱۴۰۰ و دولت روحانی اتفاق خاصی در رابطه با دلار نخواهد افتاد، به نظرم اگر قرار باشد تعاملی با دنیا شکل بگیرد با روی کار آمدن دولت جدید همراه خواهد شد. به نظرم در سال جدید دولتی با اختیارات بیشتر و روابط بازتر روی کار خواهد آمد و قیمت دلار ثبات خواهد داشت. اما من قیمت دلار را نزولی نمی‌بینم. قیمت دلار از قیمت ذاتی خود بالاتر نیست و به نظرم سال بعد بازار منطقی‌تری داریم.منتشر شده در خبرگزاری تجارت نیوز حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Sat, 13 Mar 2021 12:53:55 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-c6gxtk1zhdzq به نظر می‌رسد مثبت شدن بورس امروز چندان پایدار نیست زیرا حجم معاملات بازار سهام کم است و درصد زیادی از نمادها در مدار منفی معامله می‌شوند. به نظرم تا زمانی که سه یا چهار روز معاملات پر حجم نداشته باشیم نمی‌توانیم بگوییم بورس تغییر روند داده است.لایحه بودجه با توجه به لایحه بودجه و پیش‌بینی کسری بوجه زیاد دولت در سال ۱۴۰۰ و همچنین ابهام در رابطه با آمریکا فعلا نمی‌توان در رابطه با بورس نظری قطعی داد اما رابطه با آمریکا به دو سناریو تقسیم می‌شود که اولین آن‌ها توافق با این کشور است که در این صورت قیمت دلار روندی نزولی خواهد داشت اما مراودات مالی شرکت‌ها، تامین مواد اولیه و صادرات محصول رونق می‌گیرد که در این صورت کاهش قیمت دلار به بازار سهام ضربه نخواهد شد اما اگر توافقی صورت نگیرد قیمت دلار دوباره روندی صعودی به خود خواهد گرفت و بورس به صورت تورمی و با رشد قیمت دلار رشد خواهد کرد.عدم واکنش بازار سهام به اخبار خوبچون جو بازار سهام منفی است اخبار خوب تاثیر چندانی بر روی بازار سهام ندارند همانطور که در ۶ ماه اول سال جو بازار سهام مثبت بود و بورس به اخبار منفی و اخبار تحریم‌ها واکنشی نشان نمی‌داد.تزریق ۹ هزار میلیارد تومان به بورس این پول نیز مسکنی موقت برای بازار سهام خواهد بود و بهتر است مشکلات از ریشه حل شود تا با این قبیل مسکن‌ها مشکلات را فراموش کنیم.منتشر شده در تجارت نیوز حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Mon, 08 Mar 2021 23:52:15 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-fatf-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-qscxzy29n8xi بازار سهام در شرایط خوبی قرار ندارد و حجم و ارزش معاملات نیز به شدت کاهش پیدا کرده و فعلا چشم‌انداز بازار سهام در کوتاه‌مدت و میان‌مدت نزولی است.در حالی که امروز انس جهانی طلا روندی نزولی داشت اما قیمت طلا، سکه و دلار در ایران روندی افزایشی به خود گرفت و در این شرایط چشم‌انداز بازارهای موازی مثبت است اما تعویق FATF کورسوی امیدی که برای بورس و مذاکره وجود داشت را فعلا از بین برد. دولت فعلا قید مالیات بر معاملات را زده و در شرایط نزولی بازار سهام در حال فروش اوراق بدهی است و با توجه به اینکه که در ماه‌های پایانی این دولت قرار داریم فروش اوراق بدهی تعهدات دولت بعدی را بیشتر می‌کند. اگر FATF را نپذیریم مراودات مالی ما به همین شکل ادامه پیدا می‌کند و امیدی که در بازار سهام مبنی بر مذاکرات وجود داشت از بین می‌رود. مساله FATF سیاسی شده است و طرف مقابل مذاکرات این موضوع را به اهرمی برای فشار بیشتر اعمال خواهد کرد. با این شرایط مذاکره‌ احتمالی هم به تعویق خواهد افتاد و بازار سهام در کوتاه‌مدت به روند فرسایشی خود ادامه می‌دهد. اما به عقیده من اگر مذاکره‌ای در کار باشد در دولت بعدی دنبال خواهد شد.منتشر شده در خبرگزاری تجارت نیوز<br/> حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Thu, 04 Mar 2021 01:02:37 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-jcazb2r92hhx ▪️در رابطه دامنه نوسان نامتقارن بورس، چیزی که مشخص بود این است که راهکارهایی مانند کاهش دامنه نوسان و بسته افزایش ظرفیت اعتباری کوتاه‌مدت بودند و بازار سهام پس از چند روز به شکل قدیم خودش بازگشت. اما بازار سهام منتظر بحث‌های بلندمدت مانند تعیین تکلیف شدن لایحه بودجه و خروج ایران از پروتکل‌های الحاقی بودند و به نظرم بورس بازاری هوشمند است و سهامداران و بازار قبل از هز اتفاقی نتایج را پیش‌خور می‌کنند.▫️روی کار آمدن بایدن در آمریکا تغییر مهره و تغییر تاکتیک در سیاست‌های آمریکا است و این انتخاب در بالاترین حد خود یک تغییر استراتژی است و به نظرم چشم‌انداز آمریکا هیچ تغییر نکرده است. چون در سیاست‌های کلی ایران و آمریکا تغییر خاصی حاصل نشده و اگر روابط ایران و آمریکا در همین سطح بماند قیمت دلار نیز نوسان ندارد و در نتیجه بازار سهام نیز تغییر خاصی نمی‌کند. اما به نظرم بورس تثبیت قیمت دلار را پیش‌خور کرده است و برای همین به افزایش قیمت‌های جهانی و سایر متغییرهای مثبت واکنشی نشان نمی‌دهد و درجا می‌زند.▫️منتشر شده در خبرگزاری تجارت نیوز حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Tue, 23 Feb 2021 20:23:28 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-wpofpir9uq3l نظریه بازی‌ها (Game Theory) یک ابزار کارآمد برای اقتصاددانان و نظریه‌پردازان حوزه‌های رفتارشناسی اقتصاد است. در واقع نویمن (Neumann) به‌عنوان طراح این نظریه به کمک مدل‌های ریاضی به تحلیل روش‌های همکاری و تعامل افراد، مبتنی بر تصمیم‌گیری منطقی و هوشمندانه آنها می‌پردازد. یکی از جالب توجه‌ترین مثال‌های تئوری بازی‌ها «معمای زندانی» یا به تعبیری «دوراهی زندانی» (Prisoners Dilemma) است.برای شرح این معما به‌طور خلاصه فرض کنید دو نفر از اعضای یک گروه تبهکار دستگیر شده‌ و جهت بازرسی، هر کدام از آنها در اتاق‌های جداگانه به‌صورت انفرادی (پیش‌فرض اول) محبوس شده‌اند. به‌عنوان پیش فرض دوم این‌طور در نظر بگیرید که شواهد کافی جهت محکومیت هیچ کدام موجود نیست. با توجه به موارد مطرح شده در صورت عدم اعتراف آنها محکومیت جزئی برای هرکدام از آنها در نظر گرفته خواهد شد (مثلا یک سال حبس). حال تصور کنید بازپرس در حین مذاکره با هر‌کدام (به‌صورت جداگانه) به آنها پیشنهاد دهد که اگر به جرم همکار خود شهادت دهد در محکومیت فرد اعتراف‌کننده تخفیف قائل خواهد شد. با توجه به اینکه مشخصا هیچ کدام علیه خود شهادت نخواهند داد یکی از سناریوهای ذیل اتفاق خواهد افتاد که حکم متناظر با هر سناریو نیز مشخص شده است.* سناریوی اول: هر دونفر علیه یکدیگر شهادت دهند. در این صورت هر نفر به ۵ سال حبس محکوم خواهد شد.* سناریوی دوم: یک نفر علیه دیگری شهادت دهد و آن فرد دیگر هیچ شهادتی ندهد. در این حالت اعتراف‌کننده آزاد خواهد شد و فرد دیگر به ۲۰ سال حبس محکوم می‌شود.* سناریوی سوم: هیچ‌کدام هیچ شهادتی ندهد. در این صورت هر نفر به یک سال حبس محکوم خواهد شد.شاید در نگاه اول منطقی به نظر برسد که سناریوی سوم اتفاق بیفتد و هردو نفر انتخابشان حداقل حبس باشد. اما نکته جالب اینجاست که در واقعیت سناریوی اول به وقوع می‌پیوندد. آری درست است! چه در واقعیت و چه در تئوری در چنین شرایطی هردوی آنها هم به خود و هم به دیگری آسیب می‌رسانند! هرکدام از افراد از هراس اینکه در معرض حبس سنگین‌تری قرار نگیرد گزینه عدم اعتراف (سناریوی سوم) را انتخاب نمی‌کنند و با این انتخاب شانس حداقل حبس را از خود و دیگری می‌گیرند.اساسا به این شرایط که موفقیت یا بهتر بگوییم منافع یک نفر در گروی تصمیم‌‌هایی است که دیگران انتخاب می‌کنند، موقعیت راهبردی می‌گویند. این تضارب منافع به شیوه اعجاب برانگیزی روی رفتار، تصمیم و راهبردهای انتخابی افراد تصمیم می‌گذارد.وضعیت این روزهای سهامداران بازار سرمایه مصداق عینی معمای زندانی است. سهامداران از یکسو می‌دانند که اگر رفتار توده‌وار (Herd Behavior) از سوی آنها رخ ندهد دیگر خبری از صف‌های فروش چند میلیونی نخواهد بود و بالطبع هیچ‌کدام از سرمایه‌گذاران دچار زیان‌های سنگین نخواهند شد، اما از سوی دیگر بر این نکته واقف هستند که اگر این رفتار گله‌ای هیجانی توسط دیگر سهامداران اتفاق بیفتد و آنها دست روی دست گذاشته و در این رفتار هیجانی آنها را همراهی نکنند، پشت در صف‌های فروش خواهند ماند تا چشم برهم بزنند قسمت قابل توجهی از سرمایه خود را از دست خواهند داد. لذا این سهامداران با علم به اینکه این رفتار به خودی خود آنها را دچار خسران خواهد کرد اما همچون فرد متهم در معمای زندانی گزینه‌ای را انتخاب می‌کند که هم به خود و هم به دیگران آسیب جدی وارد می‌کند. نکته حائز اهمیت اینکه در تداوم این بازی هر بازیگر هرچقدر اصرار دیگر بازیگران بر انتخاب سیاست قبلی را بیشتر لمس کند، میزان زیان بالقوه‌ای که حاضر است به خود وارد کند بیشتر می‌شود و در نتیجه بازی در نقطه بالاتری به اصطلاح به تعادل می‌رسد.البته باید توجه داشت که معمای زندانی برای حالتی مصداق داردکه بازی مجموع صفر(Zero- Sum Game) در نظر گرفته می‌شود. یعنی ایجاد منفعت برای هر نفر دقیقا معادل همان میزان زیان به بازیگران دیگر خواهد بود. در حالت کلی از آنجا که در بازار سرمایه قسمتی از سودهای حاصل شده از محل سودآوری شرکت‌ها و ایجاد ارزش افزوده است لذا سودآوری در خرید و فروش سهام در بورس مشمول بازی مجموع صفر نخواهد بود، اما از آنجا که در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت عموما در سودسازی، عملیات و ایجاد ارزش افزوده تغییر قابل توجهی حاصل نمی‌شود و به اصطلاح ارزندگی خاصی در سهام شرکت ایجاد نمی‌شود، لذا سود و زیان حاصل شده از محل خرید و فروش سهام شرکت‌ها در بازار سرمایه می‌تواند با کمی اغماض مشمول بازی مجموع صفر در نظر گرفته شود. در معمای زندانی به دلیل تفاوت فاحش بین دوران محکومیت در سناریوهای مختلف (۱، ۵ و ۲۰ سال) احتمال اصرار هریک از بازیگران بر تداوم راهبرد انتخابی خود مبنی بر تحمیل زیان بر خود و دیگران زیاد است. در صورتی که مثلا در سناریوی دوم که تنها یک نفر علیه دیگری شهادت می‌دهد و دیگری هیچ شهادتی نمی‌دهد، اگر میزان محکومیت از ۲۰ سال به ۶ سال کاهش یابد، در آن صورت با وجود آنکه همچنان نقطه تعادل یا تعادل نش (Nash Equilibrium) همان سناریوی اول خواهد بود اما تکرار بازی و افزایش تعداد بازیگران و متناسب با تفاوت در میزان ریسک‌پذیری و ریسک‌گریزی افراد می‌تواند باعث جابه‌جایی تعادل بازی شود.مصداق عینی این حالت را نیز در معاملات این روزهای بورس به وضوح می‌توان دید. متاسفانه به دلیل سر زدن رفتار هیجانی بسیار زیاد به ویژه بین سهامداران حقیقی تازه وارد (که با توجه به افزایش قابل توجه تعداد آنها دیگر بازیگران منفعلی نیز به شمار نیامده و در بررسی تحلیلگران به‌عنوان یکی از معیارهای تاثیرگذار لحاظ می‌شوند) و همچنین تمایل بعضی از بازارگردانان به کسب سود از طریق نوسان‌گیری در خرید و فروش سهام، فاصله بین زیان‌های احتمالی زیاد شده است.مشخصا این اتفاق ناخوشایند دو پیامد عمده خواهد داشت: اول اینکه به دلیل ایجاد صف‌های فروش سنگین و به تبع آن ریزش قیمت قابل توجه سهم، تعداد افرادی که در این بازی مشارکت می‌کنند بیشتر شده که این نیز به مثابه قضیه مرغ و تخم‌مرغ همچنان هزینه فرصت را به‌صورت تصاعدی بالا خواهد برد.پیامد دوم اینکه بازیگران قبلی نیز به دلیل ایجاد شواهد کافی برای افزایش هزینه فرصت ایجاد شده متقاعد می‌شوند که راهبرد آسیب رساندن به خود و دیگران انتخاب درستی بوده است و پافشاری حداکثری بر تداوم این سیاست را در دستور کار خود قرار می‌دهند. نتیجه مشخص است، ریزش مداوم قیمت‌ سهام و سقوط شاخص تا حدی که مرزهای حمایتی تکنیکالیست‌ها در فاصله‌های زمانی کوتاه‌مدت بارها و بارها شکسته می‌شود و بازاری که مدت‌هاست رخت سبزرنگ بر تن نکرده است.حال باید بپرسید راه چاره چیست؟ چطور می‌توان سهامداران را به رفتار به دور از هیجان و ایجاد ثبات در بازار ترغیب کرد؟ قبل از پاسخ به این پرسش باید بگویم بهتر بود قبل از آنکه پای توده مردم که کمترین تجربه‌ای در زمینه معاملات سهام بورسی نداشتند را به میدان خرید و فروش سهام در بازار سرمایه باز می‌کردند قواعد بازی در این میدان را به خوبی به آنها گوشزد می‌کردند. فرش قرمزی که آن روزها پیش پای این افراد پهن شد، این روزها به سبدهای قرمز رنگ آنها منتهی شده است.درست است که تجربه بزرگ‌ترین دانشگاه است اما یادمان نرود کسب بعضی تجربه‌ها می‌تواند منجر به آسیب‌های جدی شود که التیام دردهای آن تا سال‌های سال به طول می‌انجامد. تبعات منفی بی‌اعتمادی مفرطی که امروزه بر قسمت قابل توجهی از سهامداران بورسی سایه افکنده سالیان سال برجا خواهد ماند.منتشر شده در روزنامه دنیای اقتصاد حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Tue, 02 Feb 2021 17:18:20 +0330 https://virgool.io/@hamidreza_farhadi/%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-gzvfdbytyota شاید برای کسب­‌وکار شما هم پیش آمده باشد که احساس کنید وام­های بانکی و آورده ­نقدی سهامداران دیگر مانند گذشته پاسخگوی نیازهای مالی شما نیست و استمرار معضل کمبود نقدینگی در شرکت به عنوان یکی از چالش‌های جدی برای شما مطرح باشد. شاید هم جزو آن دسته از کارآفرینان باشید که انصراف از اجرای یک طرح سودآور در بنگاه اقتصادی خود را به دلیل کمبود نقدینگی تجربه کرده باشید. برای یافتن راه‌حل مناسب شاید لازم باشد کمی تعمق بیشتری در روش­های تامین مالی شرکت خود داشته باشید.ابتدا قبل از بررسی روش‌های تامین مالی باید دقیقاً بدانیم منظور از بازارهای مالی چیست؟ بازار سرمایه کدام است؟ موانع تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی از انواع بازارها چه خواهد بود؟ چه ارتباطی بین سودآوری و موفقیت شرکت‌‌های بزرگ و موفق با روش‌های تامین مالی آن‌ها وجود دارد؟ اساساً اظهارنظر در مورد صنایع و بازارهای هر کشور بدون در نظر گرفتن متغیرهای مرتبط با اقتصاد کلان آن کشور می‌تواند صحت نتایج حاصل شده را دچار خدشه نماید.برای تشریح سیستم اقتصادی کشور ابتدا لازم است در یک تقسیم‌بندی دو بازار ذیل را از هم جدا نماییم.بازار دارایی‌های واقعی و خدمات (Assets and Services) و بازار دارایی‌های مالی (Financial Assets). همان طور که از عناوین پیداست بازار اول اشاره به دارایی‌های ملموس (Tangibles) و بازار دوم متمرکز بر دارایی‌های نا ملموس (Intangibles) می‌باشد.بازار مسکن، غذا، دارو و... نمونه‌هایی از بازارهای ملموس هستند در حالی که در نقطه متقابل سفارش‌های مالی یکی از مصادیق بازارهای ناملموس می‌باشد. بسیاری از دارایی‌های مالی اعم از سهام یا اوراق قرضه در بازارهای سازمان یافته تحت نظارت نهادهای حاکمیتی امکان مبادله دارند.حال با رویکردی متفاوت می‌توان چند بازار مهم را در کشور مورد بررسی قرار داد. مشخصاً نام آشناترین بازار برای صاحبان کسب و کارهای بزرگ ایران بازار پول (Money Market) می باشد.از اوراق بهادار قابل معامله در بازار پول می‌توان به اسناد خزانه، وجوه سپرده نزد بانک مرکزی، اسناد تجاری و سایر اسناد بدهی کوتاه مدت اشاره کرد.اخذ وام با نرخ سودهای مشخص (مصوب شورای پول و اعتبار) و طی کردن پروسه‌های بوروکراتیک اخذ تسهیلات در بانک‌های تجاری و غیرتجاری کشور فرآیند غریبی برای فعالین در حوزه کسب و کار نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود محدودیت‌های فراوان و مشکلات متعدد بر سر راه تامین مالی از بازار پول اما همچنان قسمت قابل توجهی از منابع مورد نیاز شرکت‌های بزرگ از محل تسهیلات بانکی است که شاید یکی از دلایل اصلی آن عدم آشنایی صاحبان کسب و کار با بازار سرمایه می‌باشد.حال بایستی دید بازار سرمایه (Capital Market) چیست که بسیاری از صاحب نظران حوزه‌های مالی و اقتصادی آن را به عنوان بهترین راهکار تامین مالی شرکت‌های بزرگ و پیشرو می‌دانند.بازار سرمایه در نقطه متقابل نظام بانکی جایگاه تامین بلندمدت سرمایه شرکت‎هاست. بازار سرمایه زیربنای فعالیت‌های تجاری، صنعتی، خصوصی و یا حتی دولتی می‌باشد. به کمک بازار سرمایه می‌توان وجوه بلندمدت را به منظور تخصیص دادن به دارایی‌های سرمایه‌ای به کار برد، به واسطه بازار سرمایه وجوه دریافتی از این بازار از منابع متعددی تامین می‌گردد.از سرمایه‌گذاران شخصی گرفته تا شرکت‌های سرمایه‌گذاری و صندوق‌ها و از همه جالب‌تر حتی خود بانک‌ها.منابع جمع‌آوری شده از بازار سرمایه یا همان بورس جهت تامین مالی طرح‌های کسب و کار و توسعه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع بورس با ایجاد سازوکاری مبتنی بر ایجاد جذابیت برای سرمایه‌گذاران، وجوه مازاد را از بخش‌های مختلف جمع و به سمت صاحبان کسب وکار نیازمند نقدینگی سوق می‌دهد.در کشورهای صنعتی بورس اوراق بهادار مهمترین سازوکار تامین ‌سرمایه واحدهای تجاری و صنعتی می‌باشد.در واقع بازار بورس چهارچوبی جهت داد و ستد سهام شرکت‌های گوناگون تولیدی، خدماتی و سرمایه‌گذاری که از لحاظ قوام مالی و عملیاتی به سطوح بالاتری رسیده‌اند، مهیا نموده‌ است. استفاده از ظرفیت‌های موجود در بازارسرمایه مزیت‌های قابل توجهی برای اقتصاد کشور در سطح کلان نیز خواهد داشت.مهار تورم و هدایت نقدینگی مازاد به سمت تولید یکی از پیامدهای مبارک این اتفاق خواهد بود.نکته حائز اهمیت استفاده بهینه از پس‌اندازهای خرد و کوچک در دست مردم که پس از یک کاسه شدن به منابع بزرگ و قابل توجهی تبدیل می‌شود. این نکته به ویژه در سال‌های اخیر که ارز، سکه، طلا و .. به عنوان مأمنی برای سرمایه‌گذاران خرد تبدیل شده نکته قابل تاملی می‌باشد. چرا که همین هدایت نقدینگی جهت عدم ورود به این بازارها می‌تواند به ایجاد ثبات در آن‌ها کمک نماید.کمک به رشد صنعتی شدن کشور نیز یکی دیگر از مزایای استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه می‌باشد که در میان مدت می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد. حال این سوال پیش می‌آید به جز مواردی که پیشتر به آن اشاره شد آیا شرکت و صنایع بزرگ منافع دیگری نیز دارند تا انگیزه کافی برای ورود به بورس را داشته باشند؟پاسخ مثبت است. اصولاً عرضه سهام شرکت‌ها در بورس اوراق بهادار منافع و مزایای بی‌شماری برای صاحبان کسب و کار دارد که تشریح مبسوط در این مقال نمیگنجد.با توجه به وضعیت فعلی کشور شرکت‌های که نیازمند تامین مالی هستند اما سهام خود را در بورس عرضه نکرده‌اند عمدتاً تنها یک راه چاره دارند و آن هم اخذ تسهیلات از بانک‌ها می‌باشد. گرفتن وام از نظام بانکی و به اصطلاح بازار پول در کنار مزایایی که دارد معایب متعددی نیز دارد. ایراد اول مربوط به نظام بروکراتیک بانک‌های کشور و قوانین و دستورالعمل‌های دست و پاگیری است که عملاً باعث کاهش شدید سرعت انجام کارها و مانع تراشی بر سر راه تامین سرمایه خواهد بود.اشکال بعدی تامین مالی از این طریق مربوط به ملاحظات جدی در خصوص تامین وثایق می‌باشد. کمتر بنگاه اقتصادی را می‌توان یافت که سابقه منصرف شدن از اخذ وام به دلیل عدم توانایی در تامین ضامنین و وثایق مورد نیاز بانک را نداشته باشد.به ویژه این‌که بحث ترهین املاک به واسطه ضابطه‌های موجود در خصوص ضریب کاهشی اعمال شده توسط مجریان عملاً از لحاظ اجرایی مشکلات متعددی را بر سر راه کارآفرینان قرار داده است.به عنوان مثال یک شرکت با فروش سالانه بیش از 500 میلیارد ریال برای اخذ یک وام 50 میلیارد ریالی گاهاً بایستی وثیقه ملکی با ارزش بیش از دو برابر تسهیلات را در رهن بانک قرار دهد. یکی دیگر از معایب تسهیلات عدم تجانس ماهیت آن با طرح‌های توسعه‌ای می باشد. پر واضح است طرح‌های توسعه‌ای ذاتاً از جنس هزینه بوده و بازگشت سرمایه در آن مستلزم گذشت زمان و راه‌اندازی واحدهای مربوطه می‌باشد. اما عمده تسهیلات بانکی از جنس سرمایه در گردش بوده و وام گیرنده ملزم است بلافاصله در همان ماه‌های اولیه اخذ تسهیلات، نسبت به بازپرداخت آن اقدام نماید.اما در نقطه مقابل شرکت‌های بورسی می‌توانند از طریق وثیقه قراردادن سهام خود که درجه بالایی از اعتبار نیز برخوردار است نسبت به سایر شرکت‌ها بسیار راحتتر تامین مالی خود را در بانک‌ها انجام دهند.همچنین معافیت مالیاتی که شرکت‌های پذیرفته شده در بورس دارند گاهاً تا ده درصد نیز قابل اجراست که این مزیت نیز جزو جذابیت‌های شرکت‌های واجد شرایط می‌باشد.دیگر مزیت شرکت‌های بورسی اجازه انتشار اوراق مشارکت صرفاً با مجوز سازمان بورس می‌باشد. شرکت‌های غیربورسی که قصد انتشار اوراق مشارکت داشته‌اند می‌دانند که گرفتن مجوز از بانک مرکزی چه فرآیند پیچیده و طاقت فرسایی هست که این مشکل شامل حال شرکت‌های بورسی نمی‌باشد.در انتها باید به این نکته توجه کرد که با توجه به شرایط ویژه‌ای که در کشور وجود دارد و اهتمام جدی دولت برای تقویت بازار سرمایه فرصت طلایی برای شرکت‌های بزرگ و پیشرو به وجود آمده است که امید است با یک نگاه آینده‌نگر از فرصت موجود نهایت استفاده را برده و جهت ثبات دائمی کسب وکارهای خود اقدام مدبرانه‌ای نمایند.*منتشر شده در خبرگزاری اقتصاد ۲۴ حمیدرضا فرهادی حمیدرضا فرهادی Wed, 27 Jan 2021 23:09:22 +0330