https://virgool.io/feed/@harekatsociety حرکت؛ انجمن علمی فرادانشکده‌ای مکانیک، برق و کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف، رسالت ما حمایت روشمند از کودکان توان‌خواه است. fa 2026-04-15 07:01:56 https://files.virgool.io/upload/users/4168390/avatar/3xX2Yb.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@harekatsociety https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-cp-kj51mlhn2ilt مقدمهفلج مغزی (CP) شایع‌ترین اختلال عصبی در کودکان است و اصلی‌ترین دلیل ناتوانی حرکتی در کودکی به شمار می‌رود. این بیماری، که معمولاً از آسیب‌های غیرپیشرونده مغز در دوران جنینی یا نوزادی ناشی می‌شود، راه رفتن را به شدت مختل می‌کند. کودکان مبتلا به CP اغلب با سرعت راه رفتن کمتر از نصف همسالان خود، همراه با طول گام کوتاه و کادانس پایین (تعداد گام‌ها در دقیقه) مواجه هستند. این محدودیت‌ها نه تنها حرکت روزانه را سخت می‌کنند، بلکه فعالیت‌های اجتماعی، بازی و استقلال را کاهش می‌دهند و کیفیت زندگی را پایین می‌آورند. علاوه بر این، آن‌ها برای افزایش سرعت، بیشتر به افزایش کادانس تکیه می‌کنند – نه طول گام – که روشی ناکارآمد و انرژی‌بر است. همچنین، هم‌انقباضی بیش از حد عضلات مخالف (مانند سولئوس و تیبیالیس آنتریور در مچ پا) منجر به سفتی مفاصل و راه رفتن ناکارآمد می‌شود و چالش‌های توانبخشی را افزایش می‌دهد.مرور ادبیات اگزواسکلتون‌ها دستگاه‌های پوشیدنی رباتیک هستند که برای کمک به حرکت اندام‌ها طراحی شده‌اند و در توانبخشی افراد با اختلالات عصبی کاربرد گسترده‌ای دارند. این دستگاه‌ها با ارائه کمک مکانیکی یا مقاومتی به مفاصل، مانند مچ پا، زانو یا ران، به بهبود الگوهای حرکتی کمک می‌کنند و اغلب در محیط‌های کنترل‌شده مانند آزمایشگاه‌ها یا روی تردمیل استفاده می‌شوند. مطالعات نشان می‌دهد که اگزوسکلتون‌ها می‌توانند سرعت راه رفتن، طول گام و فعالیت عضلانی را بهبود بخشند، به ویژه در افراد با ناتوانی‌های حرکتی ناشی از آسیب‌های عصبی.شکل 1- نمایی از یک اسکلت بیرون پوش برای توانبخشی کودکان تولید شده در شرکت Trexo Plusبا تمرکز بر بیماران فلج مغزی (CP)، به ویژه کودکان، اگزوسکلتون‌ها نقش کلیدی در مقابله با چالش‌های راه رفتن ایفا می‌کنند. CP شایع‌ترین علت ناتوانی حرکتی در کودکان است و اغلب با کاهش سرعت راه رفتن، طول گام کوتاه و کادانس پایین همراه است، که این مشکلات فعالیت اجتماعی و استقلال را محدود می‌کند. اگزوسکلتون‌ها با هدف جبران ضعف عضلانی و بهبود الگوی گام‌برداری، به عنوان ابزاری نوین در توانبخشی کودکان CP معرفی شده‌اند و مطالعات سیستماتیک نشان‌دهنده اثربخشی آن‌ها در سطوح GMFCS I تا IV است.در زمینه توانبخشی کودکان CP، اگزواسکلتون‌ها بهبودهای قابل توجهی در عملکرد فضایی-زمانی ایجاد می‌کنند. برای مثال، دستگاه‌هایی مانند HAL و CP Walker سرعت راه رفتن و طول گام را افزایش می‌دهند، در حالی که اگزوسکلتون‌های مچ پا مانند Biomotum Spark یا ATLAS 2030، با کنترل تطبیقی، به کاهش هم‌انقباضی عضلات و افزایش دامنه حرکتی کمک می‌کنند. بررسی‌های سیستماتیک بر ۱۳ مطالعه نشان می‌دهد که این دستگاه‌ها سرعت گام‌برداری را تا حد زیادی بهبود می‌بخشند، به ویژه در کودکان با سطوح متوسط ناتوانی.علاوه بر بهبود گام‌برداری، اگزواسکلتون‌ها در توانبخشی کودکان CP بر قدرت عضلانی و دامنه حرکتی تمرکز دارند. اگزوسکلتون‌های نرم رباتیک، مانند SRE، با ادغام در برنامه‌های معمول توانبخشی، عملکرد حرکتی پایین‌تنه را تقویت می‌کنند و تعادل، کاهش اسپاستیسیته و مصرف انرژی کمتر را به همراه دارند. مطالعات اخیر پیشرفت‌هایی در دستگاه‌های پوشیدنی کودکان نشان می‌دهد که این ابزارها زانو و مچ پا را تقویت می کند.اهمیت استفاده از اگزواسکلتونبهبود سرعت راه رفتن: آموزش با اگزواسکلتون مچ پا که خودش تنظیم می‌شود، سرعت راه رفتن را خیلی افزایش می‌دهد، هم وقتی کمک می‌کند و هم بدون کمک. این تغییر بیشتر از حد لازم برای تفاوت واقعی در زندگی روزمره است. در محیط واقعی با زمین‌های متفاوت مثل مسطح، شیب و پله، سرعت کلی خیلی بالا می‌رود.افزایش طول گام و کادانس: طول گام و کادانس (تعداد گام‌ها در دقیقه) بهتر می‌شود، به خصوص با کمک دستگاه. این تغییرات کمک می‌کند بیماران CP کمتر به روش‌های جبرانی بد (مثل افزایش زیاد کادانس) وابسته باشند و راه رفتن‌شان طبیعی‌تر شود. افزایش طول گام نقش اصلی را در سریع‌تر شدن دارد.کاربرد در محیط واقعی بر خلاف آزمایشگاه‌ها، این روش در زندگی واقعی کارایی نشان می‌دهد، جایی که زمین ناهموار است. این کار امکان استفاده روزانه از دستگاه را بیشتر می‌کند و به فعالیت اجتماعی، مشارکت و کیفیت زندگی کمک می‌کند.ایمنی و عدم عوارض: همه شرکت‌کننده‌ها بدون مشکل مسیر واقعی را طی کردند، که نشان‌دهنده ایمنی دستگاه است. همچنین، فقط دو جلسه آموزش کافی بود تا پیشرفت دیده شود، که روش را آسان و ارزان می‌کند.پتانسیل کاهش هم‌انقباضی عضلانی: هرچند تغییر فعالیت عضلانی (مثل هم‌انقباضی سولئوس و تیبیالیس آنتریور) بعد از آموزش زیاد نبود، اما در اول کار، فعالیت برخی عضلات کمتر شد، که می‌تواند راه رفتن را کارآمدتر کند.تاثیرگذاری توانبخشی با اگزوسکلتونمطالعات توانبخشی در کودکان مبتلا به فلج مغزی نشان می‌دهند که برخی مداخلات اثرات قابل‌اعتماد و نسبتاً پایدار بر عملکرد حرکتی دارند. تمرین روی تردمیل، با یا بدون پشتیبانی وزنی، یکی از مداخلاتی است که بیشترین شواهد را دارد و مرورهای سیستماتیک نشان داده‌اند که این تمرین به‌طور معناداری سرعت راه رفتن، طول گام و کادانس را بهبود می‌بخشد. این نتایج در چندین مطالعه تکرار شده و اثر آن در برنامه‌های با شدت کافی واضح‌تر است.تمرینات رباتیک و اگزوسکلتون‌های پوشیدنی نیز در سال‌های اخیر شواهد رو‌به‌رشدی ارائه کرده‌اند. مرورهای جدید و یک کارآزمایی تصادفی بزرگ نشان داده‌اند که این مداخلات، زمانی که همراه با فیزیوتراپی روتین انجام شوند، می‌توانند سرعت راه رفتن، تعادل و کیفیت کلی الگوی گیت را به‌طور معنی‌دار افزایش دهند. این یافته‌ها تأیید می‌کنند که رباتیک می‌تواند یک مکمل مؤثر برای توانبخشی سنتی باشد.برای اندام فوقانی، درمان مبتنی بر محدودسازی حرکتی (CIMT) از معدود مداخلاتی است که شواهد قوی و پایدار دارد. مرورهای کوکرین و متاآنالیزهای متعدد گزارش کرده‌اند که CIMT به طور ثابت موجب بهبود مهارت‌های دستی، هماهنگی و عملکرد روزمره در کودکان با فلج مغزی یک‌طرفه می‌شود.به‌طور کلی، نتایج قابل‌اعتماد نشان می‌دهند که سه رویکرد—تردمیل، تمرینات رباتیک، و CIMT—بیشترین شواهد را برای بهبود عملکردهای کلیدی مانند سرعت گیت، تعادل و عملکرد اندام فوقانی ارائه کرده‌اند. سایر مداخلات نیز ممکن است مفید باشند، اما شواهد آنها هنوز کمتر یا ناهمگون است.جمع‌بندیدر مجموع، شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که برخی روش‌های توانبخشی برای کودکان مبتلا به فلج مغزی اثرات تکرارشده و قابل‌اعتماد دارند. تمرین روی تردمیل به‌طور مداوم باعث بهبود سرعت و کیفیت راه‌رفتن شده است. توانبخشی رباتیک نیز، به‌ویژه زمانی که همراه درمان‌های معمول استفاده شود، تعادل و الگوی گیت را به شکل معنی‌داری ارتقا می‌دهد. برای اندام فوقانی، درمان مبتنی بر محدودسازی حرکتی (CIMT) از مؤثرترین مداخلات شناخته می‌شود و به‌طور ثابت موجب بهبود مهارت‌های دستی و عملکرد روزمره می‌گردد. به‌طور کلی، این سه رویکرد بیشترین پشتوانه شواهدی را دارند و در مقایسه با سایر مداخلات، نتایج آنها پایدارتر و قابل‌اتکاتر گزارش شده است.نویسنده: حسین عامری | کارشناسی ارشد ورودی 1403، مهندسی مکانیک، گرایش طراحی کاربردی، دانشگاه صنعتی شریفمراجع[1] Exoskeleton gait training on real-world terrain improves spatiotemporal performance in cerebral palsy. Emmanuella A. Tagoe , Ying Fang, Jack R. Williams ,Julie L. Stone and Zachary F. Lerner.[2] Quality of Life in Children with Cerebral Palsy: The Role of Having Access to Rehabilitation Services . Nasrin Faramarzi , Nikta Hatamizadeh, Soheila Shahshahani , Samaneh Hosseinzadeh.[3] A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence.Iona Novak , Sarah McIntyre, Catherine Morgan, Lanie Campbell, Leigha Dark, Natalie Morton, Elise Stumbles, Salli-Ann Wilson, Shona Goldsmith.[4] The effectiveness of Baby-CIMT in infants younger than 12 months with clinical signs of unilateral-cerebral palsy; an explorative study with randomized design . Ann-Christin Eliasson, Linda Nordstrand, Linda Ek, Finn Lennartsson, Lena Sjöstrand, Kristina Tedroff, Lena Krumlinde-Sundholm. انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 19 Dec 2025 00:49:55 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-yctnhnyejfyo همۀ ما دانشجویان سال‌های زیادی را در کلاس‌های درس و سالن‌های مطالعه می‌گذرانیم و به‌تبع آن درس‌ها و مقالات زیادی را می‌خوانیم، اما همیشه یک سوال بی‌پاسخ در ذهن داریم؛ این که ببینیم آنچه یاد گرفته‌ایم، در محیط و شرایط واقعی چگونه به‌کار می‌آید. به‌منظور کمک به پیدا کردن و درک بهتر پاسخ این پرسش، انجمن علمی حرکت تصمیم به برگزاری دوره‌ای به‌نام کارورزی بالینی در بیمارستان‌های مفید و شهدای تجریش گرفت؛ دوره‌ای کوتاه اما مفید که توانست فضای متفاوتی را برای دانشجویان علاقه‌مند فراهم کند. دورۀ کارورزی بالینی نشان داد که یادگیری فقط در کلاس درس اتفاق نمی‌افتد؛ حضور در کنار بیماران، گفت‌وگو با پزشکان، مشاهدۀ شرایط کار و تعامل با کادر درمان، تجربه‌ای است که می‌تواند به عیار علم و آگاهی ما بیفزاید و زمینه‌ساز کشف فرصتی ارزشمند برای ایده‌پردازی و ساخت آینده شود. هدف این دوره تنها آموزش مهارت‌های عملی نبود، بلکه برگزارکنندگان این دوره امید داشتند تا دانشجویان از رشته‌های مختلف بتوانند از زاویۀ نگاه خود، خلأها و کمبودهای نظام درمانی را ببینند و به ایده‌پردازی برای حل چالش‌ها بپردازند. بسیاری از شرکت‌کنندگان بعد از دورۀ کارورزی بالینی بازخوردهایشان را ثبت کردند و در قالب یک گزارش کوتاه تحویل دادند. بیش از همه، آنچه در بازخوردها برجسته بود، تأثیر این تجربه بر انتخاب مسیر آیندۀ دانشجویان است. بسیاری اذعان کردند که علاقه‌شان به حوزه‌های بالینی و توان‌بخشی پس از این دوره افزایش یافته است و مواجهۀ مستقیم با بیماران، لمس دشواری‌های درمان و مشاهدۀ همدلی و همکاری در تیم پزشکی، افقی روشن‌تر پیش پای آنان گذاشته است. بعضی گفتند که بازدید از بخش‌ توان‌بخشی بیمارستان‌ها ذهنشان را به سمت راهکارهای جدید برده است. برای مثال دیدن کمبود برخی تجهیزات درمانی، آن‌ها را به فکر طراحی و بومی‌سازی ابزارهای ساده توان‌بخشی انداخته است؛ کاری که می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور، کیفیت زندگی بیماران، به‌خصوص کودکان، را به‌طرز چشمگیری بهبود ببخشد. یکی از بازخوردهای پرتکرار، تأکید بر لزوم همکاری بین‌رشته‌ای بود و این دوره باعث شد دانشجویان بهتر متوجه شوند که بهبود شرایط بیماران نتیجۀ تلاش یک تیم گسترده است، نه فقط یک فرد یا گروه خاص. طبیعتاً هر تجربه‌ای در آغاز راه با کاستی‌هایی همراه است. شماری از شرکت‌کنندگان بر این باور بودند که برنامه‌ریزی دقیق‌تر می‌تواند به کیفیت دوره بیفزاید و توضیح ساده‌تر اصطلاحات تخصصی یا معرفی اولیه مفاهیم پایه‌ای پیش از ورود به بخش‌ها، کمک می‌کند تا دانشجویان غیرپزشکی هم بیشترین بهره را ببرند. همچنین برخی علاقه داشتند که مدت زمان دوره بیشتر شود یا بازدید از بخش‌های دیگر بیمارستان نیز در برنامۀ دوره قرار گیرد. این نقدها نه نشانۀ ضعف، بلکه فرصتی برای رشد و اصلاح دوره هستند و برگزارکنندگان نیز با استقبال از این نظرات، امیدوارند در دوره‌های بعدی ساختاری غنی‌تر و منسجم‌تر ارائه دهند. ارزشمندترین دستاورد این دورۀ کارورزی را می‌توان شعله‌ای از انگیزه و امید دانست که در دل شرکت‌کنندگان روشن شد؛ شعله‌ای که می‌تواند آنان را در مسیر آینده، به مهندسان، پژوهشگران، پزشکان و نوآورانی مسئولیت‌پذیر و انسان‌مدار بدل کند. برای شرکت در دورۀ دوروزه کارورزی بالینی، ابتدا با مراجعه به حساب کاربری روابط عمومی انجمن حرکت از میان ظرفیت‌های موجود، یک هفته را برای شرکت در دوره انتخاب کرده و پس از ثبت‌نام، توضیحات تکمیلی و معرفی‌نامه‌های لازم در اختیار شما قرار می‌گیرد تا امکان ورود به بیمارستان و شرکت در دوره برایتان فراهم شود. حضور در این برنامه تنها با تعداد محدودی دانشجو در هر نوبت ممکن است تا فضای آموزشی و تعامل مستقیم بهتر فراهم گردد. در این دوره، شما دو روز یکشنبه و دوشنبه را به ترتیب در بیمارستان‌های مفید و شهدای تجریش خواهید گذراند و از نزدیک با چالش‌های محیط درمان آشنا خواهید شد. پس از پایان دوره، شرکت‌کنندگان موظف‌اند گزارشی کوتاه از تجربه‌ها و مشاهدات خود ارائه دهند و بر اساس همین گزارش و تأیید حضورشان، گواهی رسمی شرکت در دوره برای آن‌ها صادر می‌شود. شرکت در این دوره فرصتی برای آموختن، دیدن، اندیشیدن و طرح پرسش‌های تازه است.نویسنده: فاطمه سادات موسوی‌نیا | کارشناسی، مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 05 Dec 2025 20:10:51 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%DB%8C-rt2myraqexdw بسیار خوشحالیم که دعوت ما را پذیرفتید. لطفاً برای شروع خودتان را معرفی کنید و از مسیر تحصیلی و تخصصی‌تان در طب فیزیکی و توانبخشی بگویید.- دکتر مرضیه بابایی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هستم. اگر بخواهم به‌اختصار دربارۀ مسیر تحصیلی‌ام بگویم، از سال ۱۳۸۹ وارد دورۀ دستیاری طب فیزیکی و توانبخشی شدم و از آن زمان تاکنون در این حوزه فعالیت دارم؛ در آن دوران، این رشته نسبتاً ناشناخته‌تر بود، اما خوشبختانه امروز به یکی از رشته‌های مهم و تأثیرگذار در حوزۀ سلامت تبدیل شده است. طب فیزیکی و توانبخشی سه حیطۀ اصلی دارد. نخست، توانبخشی بیماران مبتلا به اختلالات مختلف مانند سکتۀ مغزی، ضایعات نخاعی، دیابت و نیز کودکان مبتلا به فلج مغزی می‌باشد که هدف ما در این بخش بازگرداندن بالاترین سطح ممکن از عملکرد و کیفیت زندگی بیمار است. حیطۀ دوم، اختلالات اسکلتی-عضلانی است که شامل بررسی و درمان دردهای مزمن، گزگز و بی‌حسی اندام‌ها می‌شود. نهایتاً در حیطۀ تشخیصی، از ابزارهایی مانند نوار عصب و عضله و بررسی پتانسیل‌های عصبی مرکزی برای ارزیابی مسیرهای عصبی و عملکرد سیستم عصبی استفاده می‌کنیم. در حوزۀ اطفال نیز فعالیت‌های تخصصی دارم. در این زمینه، دو دورۀ آموزش پیشرفتۀ نوار عصب و عضله اطفال را در کشور کانادا گذرانده‌ام و پس از بازگشت، تلاش کردیم این خدمات را به‌صورت آکادمیک در بیمارستان کودکان مفید تهران راه‌اندازی کنیم. امروز خوشبختانه این بخش به یکی از مراکز فعال و ارجاعی کشور تبدیل شده و بیماران از سراسر ایران برای ارزیابی و درمان به آن مراجعه می‌کنند.فلج مغزی (CP) یکی از شایع‌ترین و پرچالش‌ترین اختلالات حرکتی در کودکان است و درمان کامل ندارد؛ با این حال، تحقیقات نشان می‌دهند مداخلات زودهنگام و علمی می‌توانند کیفیت زندگی کودکان و خانواده‌ها را به‌طور چشمگیری بهبود دهند. لطفاً برای مخاطبان ما توضیح دهید فلج مغزی چیست و چرا این‌قدر پیچیده است؟₋ فلج مغزی، همان‌طور که از نامش پیداست، ناشی از آسیب مغزی است که معمولاً در دوران جنینی یا دو سال اول زندگی رخ می‌دهد؛ یعنی زمانی‌که مغز کودک در حال رشد سریع و شکل‌گیری ارتباطات عصبی است. این آسیب ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود، از مشکلات دوران بارداری و زایمان گرفته تا حوادث پس از تولد، که همگی باعث اختلال در اکسیژن‌رسانی به مغز و در نتیجه، ایجاد ضایعه عصبی می‌شوند. از آنجاکه این آسیب در دوران اولیۀ رشد مغز اتفاق می‌افتد، تأثیر آن می‌تواند گسترده و پیچیده باشد و بر عملکردهای مختلف بدن مانند حرکت، گفتار یا هماهنگی اثر بگذارد. اما نکتۀ امیدبخش این است که در این سنین اولیه، مغز هنوز از خاصیت انعطاف‌پذیری عصبی[1] برخوردار است؛ به این معنا که می‌تواند تا حدی کمبودها و آسیب‌های واردشده را جبران کند. به همین دلیل است که مداخلات زودهنگام و هدفمند می‌توانند تأثیر فوق‌العاده‌ای در بهبود عملکرد کودکان داشته باشند. به‌طور خلاصه، اگرچه فلج مغزی درمان قطعی ندارد، اما هرچه توانبخشی در سنین پایین‌تر آغاز شود، نتایج بهتر و پایدارتری در عملکرد حرکتی و شناختی کودکان به‌دست می‌آید. هدف ما این است که با همراهی خانواده و تیم درمانی، شرایطی فراهم کنیم تا کودک بتواند بهترین مسیر رشد و استقلال را طی کند.به نظر شما مهم‌ترین نیازها و چالش‌هایی که کودکان مبتلا به CP در زندگی روزمره، یادگیری یا حرکت با آنها روبه‌رو هستند، چیست؟₋ چالش‌های کودکان مبتلا به فلج مغزی بسیار گسترده و چندبُعدی است. از یک‌سو ما با چالش‌های پزشکی و درمانی مواجه می‌باشیم، یعنی همان ضایعات مغزی و پیامدهای حرکتی یا شناختی که برای کودک باقی می‌ماند. از سوی دیگر، مشکلات اجرایی و دسترسی به خدمات مناسب نیز وجود دارد. اگر این دو بُعد، یعنی مداخلات علمی و امکانات اجرایی، همزمان و هماهنگ پیش بروند، می‌توان بهترین نتایج را برای کودک رقم زد. برای مثال، بسیاری از کودکان مبتلا به CP هم‌زمان به کاردرمانی، فیزیوتراپی و گاهی استفاده از وسایل کمکی نیاز دارند. اما متأسفانه بخشی از این خدمات تحت پوشش بیمه نیست و با توجه به اینکه درمان آن‌ها بلندمدت است، هزینه‌های زیاد فشار زیادی بر خانواده وارد می‌کند و در نتیجه، روند درمان با مشکل روبه‌رو می‌شود. از سوی دیگر، در مسیر رشد، همۀ جنبه‌های تکامل کودک باید مدنظر باشد. معمولاً توجه والدین و درمانگران در ابتدا روی حرکات درشت متمرکز می‌شود، اما مهارت‌های ظریف مثل قلم‌گرفتن، استفاده از قیچی یا هماهنگی دست و چشم نیز بسیار مهم است، به‌ویژه از سه‌سالگی به بعد. بنابراین باید دیدی جامع نسبت به رشد و نیازهای کودک وجود داشته باشد تا در مسیر توانبخشی، هیچ بُعدی نادیده گرفته نشود.در مسیر درمان و توانبخشی این کودکان، چه روش‌ها یا برنامه‌هایی را مؤثرتر یافته‌اید؟ آیا می‌توانید نمونه‌ای از مداخلات موفق را ذکر کنید؟₋ به باور من، کار تیمی چندرشته‌ای مؤثرترین رویکرد در درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی است. وقتی پزشک، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، ارتوپد، جراح و متخصص تکامل کودک به‌صورت هماهنگ و گروهی بیمار را ارزیابی و درمان می‌کنند، نتیجۀ درمانی بسیار بهتر خواهد بود. در بیمارستان کودکان مفید و کلینیک‌های تخصصی CP، ما این شیوه را اجرا کرده‌ایم. در چنین تیمی، هر تخصص دید خاص خود را دارد و در کنار هم، تصویری جامع از وضعیت کودک شکل می‌گیرد. این هماهنگی باعث می‌شود برنامۀ درمانی جامع‌تر، هدفمندتر و منسجم‌تر باشد. علاوه‌براین، استفاده از فناوری‌های نوین در سال‌های اخیر، کمک زیادی به ما کرده است. روش‌های نوین توانبخشی مانند ابزارهای دیجیتال، بازی‌درمانی هوشمند، یا تجهیزات رباتیک می‌توانند به ترکیب و هماهنگی بهتر مداخلات کمک کنند و دسترسی بیماران را به درمان آسان‌تر سازند.شما چه نقشی برای والدین و خانواده‌ها در موفقیت روند درمانی قائل هستید؟ چه ویژگی‌هایی در والدین همراه می‌بینید که می‌تواند روند توانبخشی را تسهیل کند؟₋ نقش خانواده در فرآیند درمان این کودکان حیاتی است. از آنجاکه آسیب مغزی معمولاً ماندگار است، هدف درمان بیشتر کاهش عوارض و بهبود عملکرد است و این فقط با همراهی و صبوری والدین ممکن می‌شود. والدین باید بدانند که مداخلات توانبخشی مانند دارو نیست که اثرش در چند روز مشخص شود؛ بلکه نیازمند زمان، پشتکار و امید است. گاهی هدف ما این است که از بدترشدن وضعیت جلوگیری کنیم، که همین نیز پیشرفت محسوب می‌شود. خانواده‌هایی که صبور و پیگیر می‌باشند، بیشترین موفقیت را در توانبخشی فرزندانشان می‌بینند. نکتۀ دیگر این است که خانواده‌ها باید حتماً به تیم‌های تخصصی و علمی مراجعه کنند. درمان‌های غیرتخصصی یا غیرعلمی می‌تواند زمان طلایی را از بین ببرد و حتی آسیب بیشتری ایجاد کند. بنابراین، آگاهی، اعتماد به تیم درمان و پیگیری منظم، سه ویژگی اصلی والدین همراه است.از نظر شما کودکان و خانواده‌هایشان چه زمانی بیشترین نیاز به حمایت‌های روانی و اجتماعی دارند و این حمایت‌ها چگونه باید ارائه شوند؟₋ در واقع، خانواده‌ها از همان لحظۀ تشخیص بیماری، نیاز به حمایت دارند. مرحلۀ نخست، پذیرش بیماری است که برای والدین بسیار دشوار است. معمولاً خانواده‌های آگاه و پیگیر در شش‌ماه تا یک‌سال اول متوجه مشکل می‌شوند و در این دوران، فشار روانی بسیار بالاست. در این مرحله، آگاهی از این نکته که «هرچه زودتر مداخله کنیم، نتیجه بهتر است» به خانواده امید می‌دهد. اما در ادامه، با رشد کودک و ورود به محیط‌های اجتماعی مثل مهد یا مدرسه، چالش‌های جدیدی پدید می‌آید؛ به‌ویژه وقتی کودک از نظر ذهنی سالم است و فقط مشکل حرکتی دارد. در دوران بلوغ نیز ممکن است کودک به تفاوت‌های خود آگاه‌تر شود و از درمان فاصله بگیرد. بنابراین، حمایت روانی باید در تمام مراحل رشد ادامه داشته باشد. از سوی دیگر، فشار مالی ناشی از هزینه‌های درمان نیز بخش مهمی از دغدغه خانواده‌هاست؛ چون بسیاری از خدمات توانبخشی هنوز تحت پوشش بیمه نیست. پیشنهاد ما این است که خانواده‌ها در قالب گروه‌های حمایتی و انجمن‌های والدین با یکدیگر در ارتباط باشند تا بتوانند تجربیات، راه‌حل‌ها و امیدهایشان را به اشتراک بگذارند. این ارتباط، نقش مهمی در کاهش فشار روانی و افزایش انگیزه دارد.رویکرد فعالیت‌ها در انجمن حرکت بر شناسایی مسئله و ارائۀ راه‌حل تمرکز دارد و این می‌تواند از طراحی ابزار کمک‌پزشکی تا ارتقای فرآیند توانبخشی را دربر گیرد. به نظر شما طراحی چه ابزارها یا فناوری‌هایی می‌تواند زندگی کودکان CP را بهبود بخشد؟₋ طراحی ابزارها و فناوری‌های توانبخشی برای این کودکان بسیار گسترده است، اما اگر بخواهم به مهم‌ترین نیاز فعلی کشور اشاره کنم، باید بگویم دسترسی آسان و پایدار به خدمات توانبخشی پایه، همچنان بزرگ‌ترین چالش است. بسیاری از خانواده‌ها پس از مدتی درمان را به‌دلیل بُعد مسافت یا هزینه‌ها یا خستگی از روند طولانی درمان رها می‌کنند. بنابراین، هر فناوری یا ابزاری که بتواند این روند را پیوسته، ساده و مقرون‌به‌صرفه کند، نقش بزرگی در بهبود کیفیت زندگی این کودکان خواهد داشت. برای مثال، توسعۀ پلتفرم‌های توانبخشی از راه دور[2]، یا طراحی تجهیزات خانگی ساده و ایمن که خانواده بتواند در منزل از آن استفاده کند، می‌تواند بسیار مؤثر باشد. استمرارِ درمان، کلید اصلی پیشرفت است و هر ابزاری که به تداوم این مسیر کمک کند، در واقع به بهبود زندگی کودک و خانواده‌اش یاری رسانده است.در انجمن حرکت بر گردآوری تیم‌های میان‌رشته‌ای و خلق راه‌حل‌های نوآورانه تأکید شده است. همکاری بین مهندسان و متخصصان بالینی را چگونه می‌بینید و چه مزایایی برای بیماران دارد؟₋ به باور من کلید موفقیت در درمان مؤثر کودکان مبتلا به فلج مغزی، همکاری میان‌رشته‌ای و چندتخصصی است. این کودکان تنها با یک نوع مشکل روبه‌رو نیستند و به همین دلیل، درمان آن‌ها باید حاصل هم‌فکری متخصصان مختلف باشد. در جریان درمان، گاهی متوجه می‌شویم که برخی از چالش‌ها ناشی از نبود ابزار یا فناوری مناسب است. در چنین شرایطی، همکاری با مهندسان می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد؛ یا ما به آن‌ها ایده می‌دهیم تا ابزاری طراحی کنند یا آن‌ها با دید فنی خود راه‌حلی پیشنهاد می‌کنند. به نظر من آینده پزشکی و توانبخشی به‌شدت وابسته به این نوع همکاری‌هاست. هرچه ارتباط میان پزشکان، درمانگران و مهندسان گسترده‌تر و مؤثرتر باشد، بیماران نیز از خدمات کارآمدتر و جامع‌تری بهره‌مند خواهند شد. نقش فناوری‌های نوین مانند رباتیک، واقعیت مجازی یا هوش مصنوعی در توانبخشی این کودکان از دید شما چیست؟ آیا تجربه‌ای در این زمینه‌ها داشته‌اید؟₋ پیشرفت فناوری با سرعت چشمگیری در حال وقوع است و خواه‌ناخواه باید آن را در درمان و توانبخشی وارد کنیم. در کنگره‌های بین‌المللی طب فیزیکی، بیش از ۷۰ درصد نمایشگاه‌ها به معرفی ابزارها و فناوری‌های نوین توانبخشی اختصاص دارد و حتی شرکت‌های بزرگی مانند سامسونگ نیز وارد این حوزه شده‌اند. در آیندۀ نزدیک، این ابزارها نه‌تنها برای بیماران بلکه حتی برای افراد سالم هم کاربرد خواهند داشت؛ چون به بهبود کیفیت زندگی، پیشگیری از آسیب‌های جسمی و افزایش رفاه کمک می‌کنند. در تجربۀ شخصی، ما در مرکز تحقیقات دکتر موفقیان از سیستم‌های واقعیت مجازی برای کودکان CP نوع همی‌پلژی استفاده کردیم. این ابزارها بر مهارت‌های اندام فوقانی و تحتانی تمرکز داشتند و پس از دورۀ تمرین، کودکان پیشرفت محسوسی نشان دادند. حتی برخی از خانواده‌ها تمایل داشتند این سیستم‌ها را برای استفاده در منزل تهیه کنند. این تجربه به‌خوبی نشان داد که فناوری‌های هوشمند و واقعیت مجازی می‌توانند فرآیند توانبخشی را هم برای پزشک و هم برای خانواده، ساده‌تر و مؤثرتر کنند.در محیط کلینیک یا بیمارستان، چه نوع داده‌ها یا بازخوردی از تیم‌های مهندسی می‌تواند به انتخاب یا بهبود مداخلات کمک کند؟₋ حدود ۹ ماه است که میزبان دانشجویان انجمن علمی حرکت در مرکز تحقیقات طب فیزیکی می‌باشیم. حضور آن‌ها در کلینیک‌های بیمارستان مفید و شهدای تجریش تجربه بسیار خوبی بوده است. دانشجویان از نزدیک با فرآیند درمان و چالش‌های بیماران آشنا می‌شوند و در پایان هر جلسه، من از آن‌ها می‌پرسم: «چه چیزی برایتان جالب بود؟ آیا ایده‌ای یا نقدی دارید؟» این بازخوردها برای من بسیار ارزشمند است، چون نگاه آن‌ها با نگاه بالینی ما متفاوت است و گاهی نکاتی را می‌بینند که از دید ما پنهان می‌ماند. این تعامل دوطرفه می‌تواند الهام‌بخش طراحی ابزارها یا روش‌های جدیدی باشد که کار تیم درمان را بهبود می‌دهد.و در پایان، اگر سخن یا توصیه‌ای برای دانشجویان، والدین یا اعضای انجمن دارید، لطفاً بیان کنید. چه پیامی برای کسانی دارید که می‌خواهند در مسیر توانمندسازی این کودکان همراه شوند؟₋ در پایان، لازم می‌دانم از «انجمن علمی حرکت» صمیمانه تشکر کنم که زمینۀ این تعامل میان‌رشته‌ای را فراهم کرد. این همکاری قدم اولی برای ایجاد پلی میان دانشگاه، پژوهش و بالین بود. امیدوارم این تعامل فقط به پروژه‌ها یا مسابقات محدود نشود؛ بلکه تداوم داشته باشد تا به شکل پروژه‌های مشترک و کاربردی ادامه پیدا کند. اگر دانشجویان یا اعضای انجمن ایده‌ای دارند، بسیار خوشحال می‌شوم آن را با ما در میان بگذارند تا بتوانیم در قالب کار گروهی، پیگیری و به نتیجه برسانیم. این ارتباط نزدیک بین متخصصان بالینی و تیم‌های فنی می‌تواند مسیر تازه‌ای در بهبود توانبخشی کودکان ایجاد کند و قدمی مؤثر در جهت ارتقای کیفیت زندگی آنان باشد.نویسنده: یاسمین عزمی | کارشناسی ارشد، مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف[1] Neuroplasticity[2] Tele-rehabilitation انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 05 Dec 2025 20:08:35 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-bfgciwzb1awm فلج مغزی (Cerebral palsy)، یکی از شایع‌ترین ناتوانی‌های حرکتی در دوران کودکی است که به گروهی از اختلالات اطلاق می‌شود که بر توانایی فرد در حرکت، حفظ تعادل و وضعیت بدنی تأثیر می‌گذارد. این شرایط ناشی از یک آسیب یا ناهنجاری در مغز در حال رشد، معمولاً قبل، حین یا بلافاصله پس از تولد، ایجاد می‌شود. آنچه مهم است بدانیم این است که CP پیش‌رونده نیست، یعنی با گذشت زمان بدتر نمی‌شود، اما چالش‌های ناشی از آن می‌تواند در طول زندگی تغییر کند. برای خانواده‌ها و متخصصان توانبخشی، یکی از دغدغه‌های اصلی این است که چگونه می‌توان کیفیت زندگی این کودکان را بهبود بخشید. در این میان، اُرتِزها (Orthosis) و پروتزها به‌عنوان ابزارهای کمکی نقش کلیدی دارند؛ چرا که هم در بهبود حرکت و عملکرد روزانه مؤثرند و هم می‌توانند مانع بدترشدن تغییر شکل‌های اسکلتی شوند. کودکان مبتلا به فلج مغزی هرکدام دنیای منحصربه‌فردی دارند. علائم آن‌ها از بسیار خفیف تا شدید متغیر است و می‌تواند شامل سفتی عضلات، ضعف عضلانی، لرزش، مشکلات تعادلی و هماهنگی باشد. این تنوع به این معناست که هیچ راه‌حل واحدی برای همۀ بیماران وجود ندارد.با توجه به این موضوع، ارتزها و پروتزها به‌عنوان ابزارهای توانبخشی، نقشی کلیدی در بهبود کیفیت زندگی این کودکان ایفا می‌کنند. اما طراحی مؤثر این وسایل، مستلزم درک عمیق و صحیح از چالش‌های خاصی است که هر کودک با آن روبرو است. در این نوشتار، به بررسی این چالش‌ها و ارتباط مستقیم آن‌ها با طراحی و ساخت ابزارهای کمکی می‌پردازیم. برای طراحی هدفمند، می‌توان چالش‌های کودکان CP را در چند دستۀ اصلی قرار داد:۱) چالش کنترل حرکتی و وضعیت بدنی (Posture & Movement Control)در کودکان CP، سفتی بیش‌ازحد عضلات (spasticity)، به‌ویژه در پاها منجر به الگوهای حرکتی غیرطبیعی می‌شود. این حالت می‌تواند باعث راه‌رفتن روی پنجۀ پا، چمباتمه‌زدن یا قیچی‌وارشدن پاها شود. این الگوها نه‌تنها راه‌رفتن را دشوار می‌کند، بلکه در بلندمدت باعث تغییر شکل‌های استخوانی و دردهای مفصلی می‌شود. هدف اصلی ارتزها این است که الگوهای غلط را مهار کنند و الگوهای صحیح حرکتی را با راحتی بیشتری برای این کودکان اجرا کنند. اکنون به نمونه‌هایی از ارتزها می‌پردازیم که هرکدام به‌نحوی در اصلاح حرکات این کودکان نقش دارند:· ارتز AFO رایج‌ترین وسیله است که با ارائۀ حمایت از مچ پا و کف پا، به مواردی همچون کنترل زاویۀ مچ پا، جلوگیری از راه‌رفتن روی پنجه و بهبود ثبات در هنگام ایستادن و راه‌رفتن کمک می‌کند. انواع مختلفی از AFO وجود دارد، از انواع سخت (Hinged AFO) برای کنترل کامل تا انواع پویا (Dynamic AFO) که اجازۀ حرکت محدود و کنترل‌شده را می‌دهند.· بریس کافو (KAFO) نوع دیگری از ارتز است که با نام ارتز بلند نیز شناخته می‌شود. این ارتز علاوه بر کف و مچ پا، زانو را نیز پوشش داده و تا ناحیۀ پایین لگن امتداد می‌یابد. از آن برای تثبیت بیشتر مفاصل و کمک به مدیریت کوتاه‌شدگی عضلات استفاده می‌شود. کافوها نیز دارای مدل‌های متعددی هستند که چند نوع متداول آن به شرح زیر می‌باشد:o کافوهای ثابت: حرکت مفصل را محدود می‌کند به همین دلیل برای کودکانی که کنترل عضلانی بسیار ضعیف و ناهنجاری و تغییر شکل شدید دارند استفاده می‌شود.o کافو با قفل زانو یا با لولای آزاد یا تنظیم‌شونده: اگر کودک دچار خم‌شدگی مداوم یا بی‌ثباتی شدید زانو باشد، معمولاً از کافو با قفل زانو استفاده می‌شود تا مفصل در حالت صاف نگه داشته شود و امکان ایستادن و راه‌رفتن فراهم گردد، هرچند این مدل حرکت طبیعی زانو را محدود می‌کند. در مقابل، زمانی که کودک تا حدی توانایی کنترل عضلات و ثبات نسبی دارد، کافو با لولای آزاد یا تنظیم‌شونده به کار می‌رود تا ضمن فراهم‌کردن حمایت لازم، اجازۀ حرکت طبیعی‌تر زانو داده شود و روند راه‌رفتن تا حد امکان حفظ شود.· همچنین ارتزهای لگنی و تنه (TLSO/HPO) نیز برای کودکانی که در کنترل تنه و لگن مشکل دارند مورد استفاده هستند. این ارتزها به بهبود وضعیت نشستن و ایستادن کمک می‌کنند که پیش‌نیاز ضروری برای بسیاری از فعالیت‌های روزمره است.شکل 1 - نمونه‌هایی از ارتز AFOشکل 2- کافوی ثابتشکل 3-ارتز های کافو با قفل زانو یا با لولای آزاد یا تنظیم‌شوندهاین ارتزها معمولاً از جنس ترموپلاستیک، فوم و پدینگ‌ها، الیاف کربنی و فلز ساخته می‌شوند. ارتزهای آفو و کافو هر دو از پرکاربردترین ابزارهای درمانی در کودکان مبتلا به فلج مغزی به‌‌شمار می‌آیند. این ارتزها هم به‌صورت آماده در دسترس هستند و هم در مراکز مختلف سراسر کشور به‌طور شخصی‌سازی‌شده و متناسب با نیاز کودک ساخته می‌شوند. به همین دلیل، با توجه به نوع مواد به‌کاررفته و شیوۀ ساخت، هزینه‌ تهیۀ آن‌ها می‌تواند متفاوت باشد.با توجه به شرایط سال ۱۴۰۴، قیمت ارتزهای آفوی آماده بین ۳ تا ۶ میلیون تومان برآورد می‌شود و نوع شخصی‌سازی‌شدۀ آن می‌تواند تا حدود ۲۰ میلیون تومان نیز هزینه داشته باشد. همچنین، برای ارتزهای کافو که در مقایسه با آفو به مواد اولیۀ بیشتر، دقت بالاتر و زمان طولانی‌تری برای ساخت نیاز دارند، هزینه‌ای در بازه ۸ تا ۲۵ میلیون تومان پیش‌بینی می‌شود؛ هرچند این امکان وجود دارد که مبلغ نهایی بیش از این برآوردها باشد.· ارتزهای مچ و قوزک (سوپرمالئولار یا SMO)یک ارتز سبک و پلاستیکی است که مچ و کف پا را دربرمی‌گیرد و تا بالای قوزک داخلی و خارجی ادامه دارد و به‌گونه‌ای طراحی شده که قوس‌های کف پا را حمایت کند و هم‌زمان ثبات جانبی مچ را نیز تأمین نماید؛ برخلاف ارتزهای آفو یا کافو، بدون آن ‌که حرکات طبیعی بالا و پایین مچ را به‌طور کامل محدود سازد از پیچ‌خوردگی و کج‌شدن پا جلوگیری می‌کند.در کودکان مبتلا به فلج مغزی، به‌ویژه در صورت وجود گرفتگی و سفتی عضلات، بی‌ثباتی مچ و صافی کف پا از مشکلات شایع است. این وضعیت باعث می‌شود پا هنگام ایستادن و راه‌رفتن به ‌سمت داخل یا خارج بچرخد و در طولانی‌مدت تغییر شکل ایجاد شود. استفاده از ارتزهای قوزک پا به اصلاح این وضعیت کمک می‌کند و نقش مهمی در بهبود الگوی حرکتی، افزایش ایمنی و کاهش خستگی کودک دارد.این ارتز معمولاً با کفش‌های استاندارد قابل استفاده است و وزن کمی دارد، به همین دلیل کودک می‌تواند آن را برای مدت طولانی و طی فعالیت‌های روزانه به‌راحتی بپوشد. به‌کارگیری ارتز نه‌تنها از پیشرفت تغییر شکل‌های احتمالی جلوگیری می‌کند، بلکه با فراهم‌کردن ثبات و تعادل بیشتر، به کودکان کمک می‌کند تا تجربه‌ای نزدیک‌تر به راه‌رفتن نرمال داشته باشند.ارتزهای SMO نیز مانند دو ارتز معرفی‌شدۀ قبلی، برای خانواده‌هایی که قصد تهیۀ آن را دارند به‌‌راحتی قابل دسترسی هستند. بسته به مدل و نوع مادۀ به‌کاررفته، هزینۀ آن از حدود ۸۰۰ هزار تومان برای مدل‌های آماده تا حدود 3 الی 4 میلیون تومان برای مدل‌های شخصی‌سازی‌شده برآورد می‌شود.شکل 4-ارتزهای SMO یا ارتز قوزک و مچ پا3) چالش کاهش دامنۀ حرکتی و تغییر شکل مفاصل (Contractures & Deformities)سفتی طولانی‌مدت عضلات می‌تواند منجر به کوتاه‌شدن تاندون‌ها و عضلات و در نهایت تغییر شکل دائمی مفاصل مانند چرخش پا به داخل یا خارج شود. این مسئله، تحمل وزن و استفاده از وسایل کمکی مثل واکر را نیز مشکل می‌کند. ارتزها در اینجا نقش پیشگیرانه و نگهدارنده دارند. ارتزهای شبانه (Night Splints) این وسایل برای کشش ملایم و مستمر عضلات در طول شب استفاده می‌شوند تا از پیشرفت فرآیند کوچک‌شدن عضلات جلوگیری کنند. طراحی آن‌ها معمولاً ساده‌تر است، اما تأثیر بلندمدت فوق‌العاده‌ای دارد. از طرفی انواع دیگر مانند ارتزهای پویا (Dynamic Splints) نیز کاربرد دارند. این ارتزها با استفاده از فنرها یا بندهای کشی، علاوه بر نگه‌داشتن مفصل، یک نیروی کششی فعال و مداوم اعمال می‌کنند که می‌تواند به افزایش تدریجی دامنۀ حرکتی کمک کند. همان‌طور که در تصویر زیر دیده می‌شود، این ارتزها قابلیت تنظیم میزان نیروی کششی را نیز دارند و متناسب با نیاز فرد و تشخیص پزشک، قابل تغییر هستند.ارتزهای night splint4) چالش کاهش تحمل وزن و فعالیت (Reduced Endurance & Activity)به‌دلیل تلاش و صرف انرژی بیشتر برای حرکت، کودکان CP زودتر خسته می‌شوند. این کاهشِ آستانۀ تحمل، آن‌ها را از مشارکت در بازی‌ها و فعالیت‌های اجتماعی باز می‌دارد و منجر به انزوا می‌شود. راهکار ارتزی و پروتزی در اینجا با تمرکز بر کمک به حرکت مستقل و کم‌زحمت می‌باشد. به‌طور مثال، واکرها و فریم‌های راه‌رونده وسایلی هستند که به کودکانی که قادر به راه‌رفتن مستقل نیستند، ثبات و اعتماد به نفس می‌بخشند. طراحی مدرن این وسایل، سبکی و قابلیت مانور بالا را در اولویت قرار داده است. طراحی پروتزهای اندام تحتانی برای کودکانی که تحت تأثیر عوارض CP هستند یا در اثر تصادف دچار نقص عضو شده‌اند، باید هماهنگ با شرایط خاص عضلات و مفاصل باقی‌مانده باشد. استفاده از مفاصل هوشمند که به الگوهای حرکتی کودک پاسخ بهتری می‌دهند، می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.بریس‌های ستون فقرات جهت حمایت ستون فقرات در شرایط مختلف مورد استفاده قرار گرفته و به بهبود توانایی کودک در راه‌رفتن کمک می‌کند. بریس‌های ستون فقرات با جلوگیری یا اصلاح بدشکلی‌های ستون فقرات، باعث می‌شوند که کودک به‌راحتی قدم بردارد، چراکه در صورت پیشرفت، این تغییر شکل‌ها علاوه‌بر ظاهر بدن، بر تنفس، تعادل و توانایی انجام فعالیت‌های روزانه نیز تأثیر می‌گذارد.قابل توجه است که در کودکان مبتلا به فلج مغزی، هدف اصلی از تجویز بریس‌های ستون فقرات، بیش از آنکه اصلاح کامل انحنا باشد، پیشگیری از پیشرفت تغییر شکل‌ها و بهبود کیفیت وضعیت نشستن و عملکرد تنفسی است. این بریس‌ها معمولاً همراه با سایر روش‌های توانبخشی مانند فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی به‌کار گرفته می‌شوند و باید به‌طور منظم توسط پزشک متخصص و درمانگر بررسی و در صورت نیاز تنظیم شوند.بریس‌های ستون فقرات معمولاً از ترموپلاستیک‌های سبک و مقاوم ساخته شده و به‌صورت قالبی متناسب با بدن کودک طراحی می‌گردند. بریس با ایجاد فشارهای اصلاحی، ستون فقرات را در وضعیت بهتری نگه می‌دارد و به کودک کمک می‌کند تا در هنگام نشستن یا ایستادن، پایداری بیشتری داشته باشد. انواع متعددی از بریس‌های ستون فقرات وجود دارد که در این میان، رایج‌ترین نوع مورد استفاده در کودکان مبتلا به فلج مغزی، بریس TLSO است.شکل5- ارتزبریس‌های ستون فقرات، همانند موارد پیش‌تر اشاره‌شده، در دو نوعِ آماده و شخصی‌سازی‌شده موجود هستند. با توجه به حساسیت‌های مربوط به فلج مغزی، استفاده از بریس‌های شخصی‌سازی‌شده می‌تواند اثرگذارتر باشند؛ با این حال، تصمیم نهایی باید با مشورت درمانگر و متخصص و بر اساس نظر ایشان گرفته شود. بریس‌های آماده به‌راحتی قابل تهیه هستند و قیمت آن‌ها اغلب کمتر از ۱۰ میلیون تومان است. اما در مدل‌های شخصی‌سازی‌شده، هزینه می‌تواند به بالاتر از ۱۰ میلیون تومان نیز برسد.با وجود اهمیت ارتزها در درمان و بهبود عملکرد های حرکتی، باید توجه داشت که استفادۀ نادرست یا تجویز غیر اصولی آن‌ها نه‌تنها اثربخش نخواهد بود بلکه در برخی موارد موجب بروز مشکلات ثانویه و حتی تشدید اختلال یا روند رشد کودک شود. از این رو بررسی این ابزارها، ضروری می‌باشد. پوشیدن هر نوع ارتزی می‌تواند با چالش‌هایی همراه باشد. ارتز ممکن است برای کودک آزاردهنده باشد و در نتیجه، کودک در استفادۀ منظم از آن همکاری لازم را نداشته باشد یا دچار ناراحتی و افزایش تنش‌های روانی گردد که این امر می‌تواند بر کیفیت درمان تأثیر منفی بگذارد. برای تجربۀ بهتر در طول دورۀ استفاده از ارتز، رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:· سطح پوست کودک باید به‌طور منظم مورد بررسی قرار گیرد، چراکه ارتز ممکن است موجب التهاب، تحریک یا قرمزی پوست شود. در صورت مشاهدۀ چنین علائمی، مشاوره با درمانگر یا متخصص ضروری است.· یکی از علل بروز التهاب و حساسیت پوستی، شل‌بستن ارتز است. ارتز باید به‌طور محکم و صحیح بسته شود تا از ایجاد اصطکاک و ساییدگی میان پوست و ارتز جلوگیری گردد. علاوه‌براین، انتخاب جنس مناسب لباس زیر ارتز نقش مهمی در کاهش این مشکلات دارد.· از دیگر چالش‌های استفاده از ارتز، نیاز به فیتینگ دقیق و سفارشی‌سازی آن است. با توجه به رشد سریع کودکان، ممکن است ارتز به‌صورت دوره‌ای نیازمند بازسازی یا تعویض باشد. همچنین تعیین زاویه و نوع ارتز باید با دقت بالا صورت گیرد تا عملکرد صحیح آن حفظ شده و حداکثر اثردرمانی حاصل گردد.نویسندگان:آوین رضوانی | علوم بالینی دانشگاه علوم پزشکیکوشا عبداله فریدنی | کارشناسی ارشد، مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 05 Dec 2025 20:02:50 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-fqztnnd7hjjy کودکان مبتلا به فلج مغزی Cerebral Palsy) CP) علاوه بر مشکلات حرکتی، در حوزه‌های روان‌شناختی، شناختی و اجتماعی نیز نیازهای ویژه‌ای دارند. بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده در پنج سال گذشته، کودکان مبتلا به فلج مغزی نرخ بالایی از اختلالات روانی مانند اختلال طیف اوتیسم (ASD)، اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD)، ناتوانی ذهنی (ID)، اضطراب و افسردگی را تجربه می‌کنند. این بررسی نشان می‌دهد که بیش از سی درصد این کودکان علائم روانی بالینی دارند و اغلب در خطر مواجهه با مشکلات تحصیلی، رفتاری و حسی هستند که این موضوع بر کیفیت زندگی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. اصول روان‌شناختی در تعامل با این کودکان بر پایۀ همدلی، پذیرش محدودیت‌ها، حمایت خانواده‌محور و مداخلات زودهنگام بنا شده است. ایجاد محیطی امن و حمایتگر، نه‌تنها به بهبود کیفیت زندگی آن‌ها کمک می‌کند، بلکه رشد شناختی، عاطفی و استقلال فردی را نیز تقویت می‌سازد. در ادامه، به مرور برخی از این اصول، نیازهای کودکان، راهکارهای ایجاد محیط امن و روش‌های بازی‌محور برای تقویت مهارت‌های شناختی می‌پردازیم.اصول روان‌شناختی در تعامل با کودکان CP و نیازهای آن‌ها یکی از رویکردهای مؤثر در سال‌های اخیر، رویکرد پذیرش و تعهد (ACT) است. این رویکرد بر پذیرش محدودیت‌های کودک و عمل بر اساس ارزش‌های مشترک خانوادگی مانند عشق، حمایت متقابل و ایجاد خاطرات شاد تأکید دارد. تمرکز بر این ارزش‌ها، به‌جای مشکلات و محدودیت‌های جسمی، خانواده را به سمت اجرای اقدامات مثبت هدایت کرده و استرس را کاهش می‌دهد. رویکرد پذیرش و تعهد در مداخلات خانواده‌محور برای کودکان با نیازهای ویژه بسیار مفید بوده و به ارتقای کیفیت زندگی آن‌ها کمک می‌کند. کودکان مبتلا به فلج مغزی به محیطی نیاز دارند که احساس امنیت، پذیرش و توانمندی ایجاد کند. نیازهای اصلی کودکان مبتلا به فلج مغزی، بر اساس یافته‌های پژوهشی، عبارتند از:· حمایت عاطفی و رفتاری: کودکان مبتلا به فلج مغزی اغلب با مشکلات درونی مانند اضطراب و افسردگی و مشکلات بیرونی مانند پرخاشگری مواجه هستند. بنابراین تعامل با آن‌ها باید بر پایۀ گوش‌دادن فعال، تأیید احساسات و بدون قضاوت باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که علائم اولیۀ روانی در سن هفت سالگی می‌تواند مشکلات آینده در سن یازده سالگی را پیش‌بینی کند، بنابراین مداخله زودهنگام ضروری است.· حمایت شناختی و تحصیلی: بیش از نیمی از کودکان مبتلا به فلج مغزی حداقل یک اختلال یادگیری دارند؛ مانند مشکلات در حافظۀ کاری یا پردازش دیداری-فضایی. توجه به آموزش فردمحور و حمایت تحصیلی مناسب، می‌تواند به بهبود عملکرد تحصیلی و افزایش اعتمادبه‌نفس آن‌ها کمک کند.· حمایت خانواده‌محور: والدین این کودکان معمولاً با استرس بالایی روبه‌رو هستند که به‌طور غیرمستقیم روی رفتار کودک تأثیر می‌گذارد. آموزش مهارت‌های ارتباطی و مدیریت استرس به خانواده کمک می‌کند تا نیازهای کودک را بهتر پاسخ دهند. این مداخلات هم مشکلات رفتاری کودک را کاهش می‌دهد و هم کیفیت زندگی جمعی خانواده را ارتقا می‌بخشد. همچنین والدین به‌عنوان الگوی اصلی کودکان نقش تعیین‌کننده‌ای در فرایند توان‌بخشی دارند. مشارکت فعال پدر و مادر در تمرین‌ها نه‌تنها انگیزۀ کودک را برای پیشرفت افزایش می‌دهد، بلکه مشاهدۀ موفقیت‌ها در حضور خانواده به تقویت اعتمادبه‌نفس و ارتقای کارآمدی او منجر می‌شود.· مدیریت حساسیت‌های حسی: بسیاری از کودکان مبتلا به فلج مغزی دچار حساسیت بالا به محرک‌های محیطی هستند (مثلاً صدا یا لمس). محیط باید آرام و بدون فشار اضافی طراحی شود تا از افزایش اضطراب جلوگیری گردد.ایجاد محیط امن: رنگ‌ها، صداها و عوامل مؤثر دیگر محیط زندگی و آموزشی این کودکان باید به‌گونه‌ای طراحی شود که هم امنیت فیزیکی و هم آرامش روانی را تأمین کند. این عناصر علاوه بر کاهش استرس محیطی، از بی‌تحرکی طولانی‌مدت نیز پیشگیری کرده و به بهبود وضعیت روانی و جسمی کودک کمک می‌کنند.· استفاده از رنگ‌های آرام‌بخش مانند آبی روشن، سبز ملایم و یاسی می‌تواند حس امنیت و آرامش ایجاد کند. این رنگ‌ها بیش‌فعالی را کاهش می‌دهند و تمرکز را افزایش می‌بخشند، در حالی که رنگ‌های تند مانند قرمز ممکن است تحریک بیش از حد ایجاد کنند.· صداهای آرامش‌دهنده مانند صدای طبیعت (آب، باران یا باد) یا موسیقی ملایم با ریتم آهسته به تنظیم هیجان و کاهش اضطراب مرتبط با درد کمک می‌کنند، به‌ویژه در کودکانی که به محرک‌های شنیداری حساس هستند.· عوامل دیگر شامل نور ملایم طبیعی برای جلوگیری از خستگی چشمی، فضای مرتب بدون شلوغی برای ایجاد احساس کنترل، میز و صندلی راحت و مناسب و عناصر طبیعی مانند گیاهان یا تعامل ایمن با حیوانات خانگی به آرامش و پیوند عاطفی کمک می‌کنند.روش‌های بازی‌محور برای تقویت مهارت‌ها بازی‌درمانی یکی از مؤثرترین راه‌ها برای رشد عاطفی، شناختی و اجتماعی کودکان مبتلا به فلج مغزی است. این روش فشار مستقیم آموزش را کاهش می‌دهد و در عین حال، توانایی‌های کودک را تقویت می‌کند.· بازی‌های حسی لمسی: استفاده از شن، خمیر بازی، توپ‌های حسی یا پارچه‌های بافت‌دار برای تحریک حواس، افزایش تمرکز و تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف.· بازی‌های روایی: داستان‌گویی تعاملی با استفاده از کتاب‌های تصویری، عروسک یا نمایش کوتاه که به تقویت زبان، حافظه و مهارت‌های اجتماعی کمک می‌کند.· بازی‌های دیجیتال ساده: پازل‌های تعاملی یا بازی‌های رایانه‌ای آموزشی با بازخورد فوری که توجه و مهارت‌های دیداری- فضایی را بهبود می‌بخشند، به‌ویژه برای کودکانی که علائم بیش‌فعالی دارند.· بازی‌های حرکتی و تعادلی: فعالیت‌هایی مانند پرتاب و گرفتن بادکنک، دنبال‌کردن نور یا تمرین‌های ساده تعادلی که هم مهارت‌های حرکتی را تقویت می‌کنند و هم لذت و انگیزه ایجاد می‌نمایند.· بازی‌های هنری و خلاقانه: نقاشی، رنگ‌آمیزی یا کاردستی با ابزارهای سازگار (مثل قلم‌گیرهای مخصوص) که به بیان احساسات، افزایش اعتمادبه‌نفس و کاهش اضطراب کمک می‌کنند. توجه به نیازهای روان‌شناختی کودکان مبتلا به فلج مغزی به‌اندازه درمان‌های فیزیکی اهمیت دارد. ایجاد محیطی امن و حمایتگر، استفاده از روش‌های بازی‌محور برای تقویت مهارت‌های شناختی و اجتماعی، و بهره‌گیری از وسایل کمکی نوین مکمل یکدیگرند و در کنار هم می‌توانند کیفیت زندگی این کودکان را به‌طور چشمگیری بهبود دهند. موفقیت این مسیر زمانی تضمین می‌شود که خانواده، درمانگران و معلمان به‌صورت یک تیم همکار عمل کنند تا کودک فرصت تجربۀ استقلال، اعتمادبه‌نفس و رشد همه‌جانبه را داشته باشد.نویسنده: زهرا ملکیان | کارشناسی ارشد، مهندسی مواد و متالوژی دانشگاه صنعتی شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 05 Dec 2025 19:52:40 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-loebawzqzn6c در آستانۀ تعیین موضوع و انتشار شماره دوم نشریه "حامی" از خود پرسیدیم: رسالت یک نشریۀ تخصصی در حوزۀ فلج مغزی چیست؟ پاسخ روشن است: تبدیل آگاهی‌های پراکنده به دانشی قابل اتکا برای اجرایی شدن ایده‌های خلاقانه، پیوند دادن خانواده‌ها و درمانگران با یکدیگر و ساختن بستری که در آن علم، تجربه و خلاقیت به‌نفع رشد و کیفیت زندگی کودکان هم‌افزا شوند. با همین نگاه، محتوای این شماره چنان چیده شده است که هم نیازهای فوری خانواده‌ها را پوشش دهد و هم به پرسش‌های فنی و طراحی که ذهن متخصصان را درگیر می‌کند، پاسخ بدهد. پروندۀ ویژۀ این شماره به «ارتزها و پروتزهای پرکاربرد در کودکان فلج مغزی» اختصاص دارد؛ انتخابی برآمده از واقعیت‌های بالینی و آموزشی. ارتز و پروتز در این گروه صرفاً ابزار کمکی نیستند، بلکه «معلمِ حرکت» و «پلِ استقلال»اند. در این پرونده، سازوکار ارتز و پروتزهای متداول و شواهد اثربخشی آن‌ها مرور می‌شود و مزایا و چالش‌های استفاده از آن‌ها در بستر شرایط فعلی کشور ایران بررسی می‌گردد تا تصمیم‌گیری خانواده‌ها و تیم‌های درمان بر پایۀ تصویری روشن‌تر انجام شود. نگاه پرونده از معرفی صرف فراتر می‌رود و به هماهنگی با مسیر رشد و مراقبت از کودک نیز می‌پردازد. برای کامل‌شدن این رویکرد، سه محور مکمل در شماره حاضر شده است. نخست، «توصیه‌های روان‌شناختی برای تعامل و ایجاد محیط امن» که بر اصول ارتباط امن، تنظیم هیجان و غنی‌سازی محیط تمرکز دارد. در این بخش، فعالیت‌های سادۀ خانگی، از قصه‌سازی تا بازی‌های حرکتی با ساختار روشن، به‌عنوان ابزارهایی روزمره برای توانمندسازی معرفی می‌شوند. دوم، «معرفی و دسته‌بندی چالش‌های متداول کودکان فلج مغزی با تمرکز بر طراحی ارتز و پروتز» که چالش‌ها را به زبان نیازهای طراحی ترجمه می‌کند: گرفتگی عضلات و کنترل وضعیت بدن، تفاوت‌های طول اندام و الگوهای راه‌رفتن، بی‌ثباتی مفصلی و حساسیت‌های پوستی. در این متن هر چالش به مشخصات قابل طراحی تبدیل می‌شود و نمونه‌هایی از راه‌حل‌های موجود یا قابل بومی‌سازی مرور می‌گردد تا مسیر توسعه محصول روشن‌تر شود. سوم، «مرور ارتز و پروتزهای پرکاربرد چند سال اخیر» که با نگاهی واقع‌گرایانه، چند نمونه منتخب را از منظر مکانیزم عملکرد، مزایا و محدودیت‌ها، نگهداشت و دسترس‌پذیری بررسی می‌کند. هدف این بخش کمک به انتخاب آگاهانه است؛ این‌که چه زمانی و برای کدام الگوی نیاز، استفاده از کدام ابزار معنادارتر است و چه سازوکار پایشی برای بازبینی و تنظیم دوره‌ای باید در نظر گرفته شود. در میان این موارد، یک «گفت‌وگوی تخصصی با خانم دکتر مرضیه بابایی» نیز خواهید خواند که به‌جای کلی‌گویی، بر تجربۀ بالینی و خلأهای پژوهشی متمرکز است. ضرورت ارزیابی‌های مبتنی بر عملکرد و مشارکت اجتماعی، چگونگی تلفیق داده‌های کلینیکی با معیارهای طراحی و مسیرهایی که برای آموزش بین‌رشته‌ای باید جدی گرفته شوند، از جمله مواردی هستند که در این متن به آن‌ها پرداخته شده است. همچنین، معرفی «دورۀ کارورزی بالینی» مسیر ورود منظم دانشجویان و علاقه‌مندان به میدان عمل را شرح می‌دهد و ساختار دوره و مهارت‌های مورد انتظار تا شیوۀ ارزیابی و راه‌های پیوستن به تیم‌های بالینی و طراحی را بررسی می‌کند. نشریۀ حامی آینۀ کوشش جمعی انجمن است و فعالیت‌های ماه‌های گذشته تصویری روشن از این کوشش به‌دست می‌دهد. هم‌زمان با انتشار این شماره، دوره‌های جدید کارورزی بالینی، برگزاری وبینارهایی برای توانمندسازی والدین کودکان مبتلا به فلج مغزی، برگزاری کلاس خلاقیت برای کودکان توان‌خواه، برگزاری نشست‌های انتقال تجربه، مسابقات و سمینار علمی و چندین بازدید در دستور کار انجمن است؛ رویدادهایی که با هدف ارتقای شایستگی حرفه‌ای و توانمندسازی خانواده‌ها طراحی شده‌اند. جزئیات ثبت‌نام و زمان‌بندی از طریق کانال‌های رسمی انجمن اعلام خواهد شد. از والدین دغدغه‌مند، درمانگران و پژوهشگران، طراحان و کارآفرینان دعوت می‌کنیم تا به انجمن حرکت بپیوندید. عضویت در انجمن فقط دریافت خبرنامه نیست؛ دسترسی به شبکه‌ای از تجربه و دانش است، فرصت حضور در کارگاه‌ها و دوره‌هاست و امکان مشارکت در پروژه‌های طراحی و پژوهشی. اگر این سرمقاله را «دعوت‌نامه» می‌خوانید، درست می‌بینید؛ دعوت به ساخت آینده‌ای که در آن هر کودک فلج مغزی نه به‌رغم محدودیت‌ها، که به‌واسطۀ توانمندی‌هایش دیده شود. این شماره را با امیدی واقع‌بینانه می‌بندیم؛ امیدی که از دل داده و تجربه برآمده است. اگر مطالعۀ این سرمقاله نگاه شما را روشن‌تر کرده یا شما را به همکاری نزدیک‌تر با انجمن ترغیب نموده باشد، به هدف نخست خود رسیده‌ایم. راه دراز است، اما با همراهی شما طی‌کردن این مسیر ساده‌تر می‌شود.نویسنده: حامد ناظمی | دکتری، مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 05 Dec 2025 19:47:55 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B1%D9%85-soft-robotics-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D9%84%D8%AC-%D9%85%D8%BA%D8%B2%DB%8C-cp-wng9puh5bg2d اختلال حرکتی ‌دست در کودکان مبتلا به فلج مغزی یکی از چالش‌های عمده توانبخشی است، چرا که مهارت‌های ظریف‌دستی، گرفتن و رها کردن اشیاء، تعامل با محیط و حتی بازی برای کودک را محدود می‌کند. تمرینات سنتی در این زمینه اغلب تکراری‌اند و انگیزه کودک را کاهش می‌دهند؛ اما امروزه با پیشرفت‌های رباتیک نرم، فضای جدیدی برای توانبخشی باز شده است.ربات‌های نرم چیستند؟ربات‌های نرم، تجهیزاتی هستند که از مواد نرم، ارتجاعی یا انعطاف‌پذیر ساخته می‌شوند و می‌توانند با دست یا اندام کاربر تطبیق یابند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که:احساس راحتی بیشتری داشته باشند و خطر آسیب یا فشار اضافی کاهش یابد. (PMC)قابلیت استفاده در کودکان را راحت‌تر کنند؛ چرا که فرم و اندازه دستگاه می‌تواند با دست کودکان سازگار شود. (BioMed Central)امکان تمرین بیشتری با انگیزه بیشتر فراهم شود (مثلاً بازی با دستکش رباتیک نرم).چگونه در توانبخشی دست کودکان CP کاربرد دارد؟دستکش رباتیک نرم یا وسیله پوشیدنی (wearable) که حرکت انگشتان، مچ یا کل دست را با کمک فعال یا کمکی انجام می‌دهد، به کودک اجازه می‌دهد تا اشیاء را بگیرد، رها کند یا با بازی‌های ساده تمرین کند. (ScienceDirect)این تجهیزات می‌توانند در ترکیب با بازی‌های تعامل‌محوربه کار آیند تا تمرین‌ها برای کودکان جذاب‌تر شوند.برخی مطالعات اولیه گزارش داده‌اند که ربات نرم می‌تواند کمک کند تا دامنه حرکتی انگشتان و مچ افزایش یابد، اسپاستیسیته کاهش یابد و کنترل دست بهبود یابد. (researchprotocols.org)نتایج امیدوارکنندهمرور کلی نشان می‌دهد که استفاده از ربات‌های نرم در توانبخشی دست مزایایی مانند تطابق بهتر با انسان و قابلیت حمل بیشتر دارد. (PMC)مطالعه‌ای ویژه روی کودکان با CP گزارش داده که یکی از دستکش‌های رباتیک نرم برای کودکان طراحی شده است و بخش طراحی ارگونومیکی آن لحاظ شده است (ijtech.eng.ui.ac.id)، اگرچه هنوز مطالعات طولانی‌مدت فراوان نداریم، اما روند تحقیق بسیار مثبت است.چالش‌ها و ملاحظاتانتخاب اندازه مناسب برای کودکان، تطبیق با رشد بدن کودک و راحتی استفاده، از جمله ملاحظات هستند. (BioMed Central)انگیزه کودک و نحوه تعامل با دستگاه بسیار مهم است؛ ترکیب بازی و تعامل باعث می‌شود دستگاه برای کودک مطلوب‌تر شود.همکاری میان درمانگر، مهندس رباتیک و تیم توانبخشی الزامی است تا برنامه درمانی متناسب با کودک طراحی شود.آینده این فناوریهدف‌هایی مانند:تولید دستکش یا ربات نرم با قیمت کمتر.ترکیب با واقعیت مجازی و بازی‌ها یا تعامل صوتی برای جذاب‌تر شدندستگاه‌هایی که تمرینات را ضبط کرده و پیشرفت کودک را به درمانگر گزارش دهند.تطبیق پویا با رشد کودک.نویسنده: محمدمهدی چراغی | ورودی 1404 دکتری رشته مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف در گرایش طراحی کاربردیانجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 28 Nov 2025 11:09:58 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%BA%D8%B0%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-cp-plojbhy5htat کودکان مبتلا به فلج مغزی (Cerebral Palsy) معمولاً با مشکلات حرکتی و ضعف در مهارت‌های حرکتی ظریف مواجه‌اند. این محدودیت‌ها باعث می‌شود انجام فعالیت‌های ساده‌ای مثل گرفتن قاشق یا چنگال، برداشتن غذا از بشقاب و نوشیدن از لیوان برایشان دشوار باشد. ناتوانی در تغذیه مستقل، نه‌تنها بر سلامت جسمی اثر می‌گذارد، بلکه بر عزت‌نفس و رشد اجتماعی کودک نیز تأثیر منفی دارد. در این میان، ابزارهای غذاخوری تطبیقی به عنوان یک نوآوری ساده اما مؤثر، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی این کودکان ایفا می‌کنند.تعریف و انواع ابزارهای تطبیقیابزارهای تطبیقی غذاخوری، وسایلی هستند که با طراحی ویژه برای افراد با محدودیت‌های حرکتی ساخته می‌شوند. این ابزارها شامل:قاشق و چنگال با دسته‌های پهن و ضدلغزش: مناسب برای کودکانی که قدرت گرفتن محدودی دارند.ابزارهای وزنه‌دار [1] : برای کاهش لرزش دست و افزایش کنترل حرکتی.قاشق‌های زاویه‌دار [2] : برای کودکانی که دامنه‌ی حرکتی مچ یا بازویشان محدود است.لیوان‌های ضدریختن [3] : کمک به نوشیدن بدون نگرانی از ریختن مایعات.ست‌های کامل غذاخوری تطبیقی: شامل قاشق، چنگال، چاقو و لیوان با طراحی هماهنگ.اهمیت استفاده از ابزارهای تطبیقی1. افزایش استقلال فردی: کودک می‌تواند بدون کمک مستقیم والدین یا مراقب غذا بخورد.2. کاهش استرس و ناامیدی: تجربه‌ی موفقیت در غذا خوردن باعث افزایش اعتماد به نفس می‌شود.3. بهبود تغذیه و سلامت جسمی: کودک راحت‌تر غذا می‌خورد و احتمال سوءتغذیه کاهش می‌یابد.4. تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف: استفاده‌ی مداوم از این ابزارها به تمرین و بهبود کنترل دست کمک می‌کند.چالش‌ها و آیندهبا وجود مزایای فراوان، چالش‌هایی نیز وجود دارد:هزینه‌ی بالا: برخی ابزارهای تخصصی قیمت زیادی دارند و برای خانواده‌ها قابل دسترس نیستند.نیاز به آموزش: کودک و خانواده باید یاد بگیرند چگونه از این ابزارها به‌درستی استفاده کنند.بومی‌سازی در ایران: تولید داخلی این ابزارها می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد و دسترسی را افزایش دهد.آینده‌ی این فناوری به سمت طراحی‌های هوشمند پیش می‌رود؛ مثلاً ابزارهایی با حسگرهای حرکتی که به کودک بازخورد لحظه‌ای می‌دهند یا ابزارهایی که با فناوری چاپ سه‌بعدی شخصی‌سازی می‌شوند.جمع‌بندیابزارهای غذاخوری تطبیقی یکی از نوآوری‌های ساده اما حیاتی برای کودکان مبتلا به فلج مغزی هستند. این وسایل نه‌تنها استقلال و عزت‌نفس کودک را افزایش می‌دهند، بلکه به بهبود سلامت جسمی و اجتماعی او کمک می‌کنند. برای انجمن علمی، بررسی این فناوری می‌تواند نشان دهد که چگونه نوآوری‌های کوچک تأثیرات بزرگی بر زندگی افراد با نیازهای ویژه دارند.منابع(1) https://www.cerebralpalsy.org/blog/eating-utensils-for-children-with-cerebral-palsy(2) https://respectcaregivers.org/adaptive-utensils-for-cerebral-palsy/نویسنده: محمدسعید صافی‌زاده | ورودی 1400 کارشناسی رشته مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریفانجمن علمی حرکت[1] Weighted Utensils[2] Angled Spoons[3] Spill-proof cups انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 28 Nov 2025 11:03:06 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-x1d8b3pp6ei8 هوش مصنوعی به‌عنوان فناوری‌ که قادر است داده‌های گسترده را تحلیل و الگوهای پیچیده را استخراج کند، جایگاه تازه‌ای در توانبخشی شخصی‌سازی‌شده یافته است. طبق یافته‌های پژوهشگران، این فناوری می‌تواند برنامه‌های درمانی را متناسب با ویژگی‌های فردی بیماران تنظیم کند و به حوزه‌هایی چون بازتوانی بیماران فلج مغزی (CP) یا بیماران پس از سکته ورود کند. ابزارهای زبانی در بسیاری از مطالعات نقش اصلی را داشته‌اند و توانسته‌اند برای بیماران برنامه تمرینی تولید کنند، اطلاعات آموزشی ارائه دهند یا در حین جلسات، بر اساس داده‌های حسگرها، روند تمرین را تعدیل کنند.کاربردهای فعلی و قابلیت‌های موجوددر مطالعات، سه گروه کاربرد شامل ساخت برنامه‌های درمانی، مدیریت و پشتیبانی مستمر بیماران و امکان تطبیق لحظه‌ای تمرین‌ها بر اساس داده‌های برخط، برجسته است. در برخی پژوهش‌ها، عملکرد پیشنهادهای درمانی مدل‌های زبانی با نظر متخصصان مقایسه شده و نتایج نشان داده است که این مدل‌ها قادرند برنامه‌هایی کلی و کم‌خطر ارائه دهند، هرچند در جزئیات تخصصی هنوز دقت کامل ندارند. همچنین استفاده از حسگرهای حرکتی و الگوریتم‌های یادگیری ماشینی امکان تنظیم دقیق شدت و نوع تمرین‌ها را بر اساس عملکرد لحظه‌ای بیمار فراهم کرده است.چالش‌ها و محدودیت‌هادر کنار این قابلیت‌ها، مقالات بر مجموعه‌ای از محدودیت‌ها تأکید می‌کنند: دشواری پذیرش فناوری از سوی درمانگران و بیماران، هزینه‌های اولیه پیاده‌سازی، نیاز به آموزش تخصصی، نبود هماهنگی بین ابزارهای مختلف و احتمال بروز خطا به دلیل داده‌های ناکافی یا سوگیری الگوریتم‌ها.این مسائل می‌توانند موجب توصیه‌های نادرست یا اجرای نامناسب تمرین‌ها شوند؛ ازاین‌رو نظارت انسانی همچنان ضروری است.فرصت‌ها و مسیرهای آیندهپژوهش‌ها اشاره می‌کنند که پیشرفت سریع مدل‌ها، امکان اجرای آن‌ها بر دستگاه‌های قابل حمل را فراهم می‌آورند و گسترش مدل‌های متن‌باز می‌تواند دسترسی مراکز درمانی را به ابزارهای هوش مصنوعی آسان‌تر کند. بدین صورت، روند توانبخشی توان‌خواهان به ویژه بیماران فلج مغزی می‌تواند بهینه‌تر شده و روند موثرتری در پیش بگیرد. این فناوری همچنین می‌تواند به گسترش توانبخشی از راه دور و ارائه خدمات به مناطق کم‌برخوردار کمک کند. ترکیب AI با فناوری‌هایی مانند واقعیت مجازی، بازی‌های درمانی و رباتیک نیز زمینه توسعه مداخلات دقیق‌تر و سازگارتر با نیاز بیماران فلج مغزی را ایجاد خواهد کرد.تهدیدهای پیش رودر کنار این فرصت‌ها، خطرهایی نیز همواره مطرح است. از جمله نگرانی‌های جدی درباره حریم خصوصی و امنیت داده‌ها، احتمال تشدید نابرابری‌های درمانی در صورت دسترسی‌نداشتن برخی مراکز به فناوری‌های نو و امکان بروز سوگیری الگوریتمی در صورت ناکافی بودن داده‌های آموزشی می‌باشند. همچنین نگرانی دیگری نیز وجود دارد که اتکای بیش از حد به ابزارهای هوش مصنوعی جایگاه تصمیم‌گیری بالینی را تضعیف کند. مقالات تأکید دارند که موفقیت این فناوری وابسته به حفظ تعادل میان نوآوری، اخلاق و نظارت متخصصان است.نویسنده: علی جان‌محمدی | ورودی 1403 کارشناسی ارشد رشته مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف در گرایش بیومکانیکانجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Sat, 22 Nov 2025 17:33:31 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D9%84%D8%AC-%D9%85%D8%BA%D8%B2%DB%8C-wxog8whsqfqf فلج مغزی (Cerebral Palsy – CP) یکی از شایع‌ترین اختلالات حرکتی دوران کودکی است که به دلیل آسیب مغزی در دوران جنینی یا اوایل زندگی، موجب مشکلاتی در کنترل عضلات و حرکت می‌شود. یکی از عوارض رایج در این کودکان، جابه‌جایی تدریجی مفصل ران است؛ پدیده‌ای دردناک و ناتوان‌کننده که در صورت پیشرفت می‌تواند به جراحی‌های سنگین و طولانی‌مدت منجر شود.در سال‌های اخیر، رویکردی نوین برای حل این موضوع شکل گرفته است: طراحی بریس‌های هوشمند و سبک برای حفظ پایداری مفصل ران و جلوگیری از جابه‌جایی آن. این بریس‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که بتوانند نیروهای نامتقارن ناشی از اسپاستیسیته عضلات (به‌ویژه عضلات نزدیک‌کننده‌ی ران) را تعدیل کرده و مفصل را در وضعیت پایدار نگه دارند. درواقع، هدف آن‌ها جایگزینی با جراحی نیست، بلکه پیشگیری زودهنگام و کاهش بار درمانی آینده است.طراحی مهندسی با توجه به بدن انساندر طراحی چنین بریس‌هایی، دانش بیومکانیک و مهندسی مکانیک نقشی کلیدی دارد. مهندسان با استفاده از داده‌های حرکتی (Motion Capture) و مدل‌های سه‌بعدی از مفصل ران, طراحی بریس را به گونه ای انجام می‌دهند که هم بیشترین پایداری مکانیکی را ایجاد کند و هم کمترین محدودیت حرکتی و ناراحتی را برای کودک داشته باشد.نسل‌های جدید بریس‌ها از مواد سبک، انعطاف‌پذیر و تنفسی ساخته می‌شوند و گاهی به حسگرهایی مجهز هستند که زاویۀ ران یا میزان فشار وارد بر مفصل را در زمان واقعی پایش می‌کنند. برخی نمونه‌های پژوهشی حتی از سیستم‌های هوشمند تطبیقی بهره می‌برند که با رشد کودک یا تغییر الگوی حرکتی، به صورت خودکار تنظیم می‌شوند.پژوهش‌های نوین و نتایج امیدوارکننده بریس هانتایج یک مطالعه اخیر نشان داده است که استفاده از بریس در کودکان با عدم توانایی راه رفتن (سطوح IV و V در طبقه‌بندی GMFCS )، به طور معناداری باعث کاهش «درصد مهاجرت مفصل ران» در طی ۱۲ ماه شده است، در حالی که در گروه کنترل این شاخص افزایش یافته است. این نتایج نشان می‌دهد که با مداخلات مکانیکی مناسب، می‌توان از پیشرفت بسیاری از مشکلات مفصلی جلوگیری کرد و نیاز به جراحی‌های پیچیده را کاهش داد.البته هنوز مسیر تحقیقاتی این فناوری ادامه دارد. پژوهشگران در حال بررسی عواملی مانند طول مدت استفاده، راحتی، انطباق و بهینه‌سازی طراحی برای سطوح مختلف حرکتی هستند.چشم‌انداز آیندهبریس‌های هوشمند تنها یکی از مصادیق نقش مهندسی در بهبود کیفیت زندگی کودکان مبتلا به CP هستند. ترکیب این ابزارها با فناوری‌های نو مانند حسگرهای پوشیدنی، تحلیل داده‌های حرکتی و یادگیری ماشین، می‌تواند آینده‌ای را رقم بزند که در آن پایش سلامت حرکتی و مداخلۀ پیشگیرانه به‌صورت هوشمند و شخصی انجام شود؛ همچنین در این مسیر از مشکلات و سختی‌های حرکتی این کودکان نیز کاسته شود.نویسنده: محمدامین یحیی | ورودی 1403 کارشناسی ارشد رشته مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف در گرایش طراحی کاربردیانجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Fri, 31 Oct 2025 17:36:12 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D8%B4%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D9%84%D8%AC-%D9%85%D8%BA%D8%B2%DB%8C-c3nstemsq9ok واقعیت مجازی (VR) به دلیل قابلیت‌های غنی و جذاب خود در زمینه‌های مختلف، به ویژه در درمان‌های فیزیوتراپی برای کودکان مبتلا به فلج مغزی، جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. این نوع درمان‌ها با استفاده از بازی‌های واقعیت مجازی، به بهبود عملکرد حرکتی کودکان کمک کرده و از بروز مشکلات جدید جلوگیری می‌کنند. تمرینات واقعیت مجازی به عنوان روشی پیشرفته و موثر در فیزیوتراپی تکنولوژیکی شناخته می‌شوند که توسط پزشکان در سراسر جهان برای درمان بیماران مبتلا به فلج مغزی استفاده می‌شود.الف) بازی‌های کششی واقعیت مجازی برای فلج مغزییکی از بازی‌های واقعیت مجازی که برای تمرین بیماران مبتلا به فلج مغزی استفاده می‌شود، بازی تنیس در واقعیت مجازی (tennis in VR) است. این بازی مشابه بازی واقعی تنیس است، اما در یک دنیای مجازی طراحی شده است. در این بازی، بیمار باید توپ‌هایی را که از طرف دیگر زمین به سمت او پرتاب می‌شود، با حرکت دست خود برگشت دهد.این بازی از دسته‌های کنترلر واقعیت مجازی برای حرکت در محیط و انجام حرکت مناسب برای برگشت توپ‌ها استفاده می‌کند. سطح بازی بر اساس عملکرد بیمار قابل تغییر است و سرعت و ارتفاع توپ‌ها قابل تنظیم است. علاوه بر این، ویژگی‌های شخصی‌سازی مانند رنگ‌ آمیزی راکت‌ها، توپ‌ها و محیط بازی نیز برای ایجاد جذابیت بیشتر در بازی قابل تغییر است.هدف از این نوع بازی‌ها افزایش مشارکت بیمار در درمان است که این موضوع به نوبه خود باعث افزایش تعداد تکرارها می‌شود. تکرار بیشتر، برای مغز بیمار ضروری است تا حرکات صحیح و سالم بدن را بیاموزد. بازی دیگری که در همین راستا برای فلج مغزی طراحی شده، بازی تیر و کمان است. در این بازی، کودک باید با استفاده از تیر و کمان به اهداف مختلف بزند. این اهداف می‌توانند به صورت حلقه‌های دایره‌ای با امتیاز، میوه‌هایی با امتیاز و یا بادکنک‌هایی با امتیاز طراحی شوند. تغییر موقعیت هدف‌ها و همچنین رنگ و طراحی تیر و کمان باعث افزایش جذابیت بازی می‌شود. ب) تمرینات واقعیت مجازی برای فلج مغزیتمرینات واقعیت مجازی برای فلج مغزی، شامل کشش، تقویت، موقعیت‌یابی صحیح و تسهیل حرکات صحیح است. این تمرینات نه تنها می‌توانند در خانه و بدون نیاز به حضور فیزیوتراپیست انجام شوند، بلکه به صورت آنلاین نیز توسط فیزیوتراپیست‌ها قابل پیگیری است. یکی از تمرینات قابل انجام در این زمینه، تغییر لامپ است. در این تمرین، کودک باید به لامپ که در قفسه بالایی قرار دارد دسترسی پیدا کند. این کار نیاز به حرکت دست‌ها و چرخاندن مچ دست به جهت‌های مختلف دارد که باعث تقویت حرکت مچ دست و دست‌ها می‌شود.تمرین دیگر حرکت قطعه از مسیر است. در این تمرین، کودک باید قطعه‌ای را از مسیری که در محیط واقعیت مجازی نمایش داده می‌شود، به طور صحیح حرکت دهد. این تمرین برای ارزیابی صبر، ثبات بازو، و هماهنگی دست و چشم کودک طراحی شده است.ج) تعامل اجتماعی و کاهش اضطرابکودکان مبتلا به فلج مغزی ممکن است از تعاملات اجتماعی با دیگران هراس داشته باشند، که این امر می‌تواند به اضطراب و افسردگی منجر شود. برای کاهش این اضطراب، بازی‌های واقعیت مجازی طراحی شده‌اند که می‌توانند احساسات و حالات روحی کودک را بهبود دهند. این بازی‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که کودک در محیط‌های مجازی هیجان‌انگیز و تحریک‌کننده قرار گیرد، مانند سفر به فضا، کوه‌نوردی در دنیای برفی یا لذت بردن از زیبایی‌های ساحل از طریق هدست واقعیت مجازی.این بازی‌ها نه تنها به کاهش اضطراب و افسردگی کمک می‌کنند، بلکه باعث ایجاد حس خوشحالی و انگیزه در کودک می‌شوند. به‌طوری‌که در صورت خوشحال بودن، کودک به راحتی می‌تواند با مشکلات خود مقابله کند.بازی‌ها و تمرینات کششی واقعیت مجازی به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های فیزیوتراپی برای کودکان مبتلا به فلج مغزی در حال توسعه و گسترش هستند. این تمرینات نه تنها به بهبود عملکرد حرکتی و تقویت عضلات کمک می‌کنند، بلکه به کاهش اضطراب و افزایش اعتماد به نفس کودکان نیز کمک می‌کنند. با استفاده از تکنولوژی‌های نوین مانند واقعیت مجازی، می‌توان مسیر درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی را به‌طور چشمگیری بهبود بخشید و آن‌ها را به سمت استقلال بیشتر هدایت کرد.نویسنده: امیرحسن امینی _ ورودی 1403 کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک در گرایش طراحی کاربردیانجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Wed, 15 Oct 2025 20:09:52 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%AA%D9%86%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-cp-oodzitojqacr فلج مغزی یا Cerebral Palsy (به‌اختصار CP)، گروهی از اختلالات عصبی- تکاملی غیرپیش‌رونده است که عموماً با تظاهرات بالینی مرتبط با آسیب‌های عضلانی و حرکتی شناخته می‌شود. این اختلالات به‌دنبال ناهنجاری‌های مادرزادی یا آسیب‌های وارده بر مغز در مراحل اولیۀ زندگی ایجاد می‌گردند. براساس محل آسیب‌دیدگی مغز، می‌توان CP را به پنج نوع اصلی تقسیم‌بندی کرد: اسپاستیک (هایپرتونیک)، آتتوئید (دیس‌کینتیک)، هایپوتونیک، آتاکسیک و نوع آخر که ترکیبی از موارد قبلی است. جهت توصیف نوع و سطح آسیب حرکتی نیز از اصطلاحاتی همچون مونوپلژی، دی‌پلژی، همی‌پلژی، تری‌پلژی و کوادری‌پلژی استفاده می‌شود. برای طبقه‌بندی توان حرکتی مددجو نیز عموماً معیار GMFCS در بالین به‌کار می‌رود.با بروز CP و اثرگذاری آن بر توان و کنترل ماهیچه‌ها و محدودۀ حرکتی مفاصل، عموماً اختلالاتی جدی در تعادل، راه‌رفتن (Gait) و وضعیت (Posture) فرد پدیدار می‌گردند. این اختلالات، می‌توانند در ادامه سبب بروز ناهنجاری‌های جدید جسمی نظیر اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) و یا حتی آسیب‌های روانی و شناختی شوند.مداخلات ارتوتیک (Orthotic)، کاردرمانی و فیزیوتراپی که ذیل اقدامات توان‌بخشی شناخته می‌شوند، نقشی حیاتی در بازتوانی مددجو و تسریع روند بازگشت ایشان به زندگی روزمره ایفا می‌کنند. در سال‌های اخیر، رویکردهای درمانی میان‌رشته‌ای و دستاوردهای حوزه‌های مهندسی پزشکی نیز بیش‌ازپیش موردتوجه قرار گرفته‌اند و ورود تکنولوژی‌های این حوزه، مشخصاً سبب بهبود کیفیت مداخلات توان‌بخشی و نیز سطح توانمندی مددجویان شده‌اند. ابزارهایی نظیر دستگاه‌های تجربۀ واقعیت مجازی (VR)، اگزواسکلتون‌ها و انواع بازی‌هایطراحی‌شده در حوزۀ اختلالات جسم و روان، از نمونۀ این تکنولوژی‌ها هستند. در این جستار، نگاهی داشته‌ایم بر برخی از بازی‌هایی که متناسب با ناتوانی یا کم‌توانی اندام‌های تحتانی کودکان CPطراحی شده‌اند.دستگاه "Liberi Exergaming"این دستگاه توان‌بخشی بازی‌محور، شامل یک دوچرخۀ ثابت مجهز به صندلی مخصوص، کمربند، تکیه‌گاه‌های‌ جانبی و یک مانیتور است که متخصصان دانشگاه Queen کانادا، آن را طراحی کرده و توسعه داده‌اند. هدف Liberi کمک به کودکان CP (مخصوصاً با GMFCS سطح 3)، از طریق بهبود فعالیت جسمی توأم با افزایش ارتباطات اجتماعی است. مددجو با به‌کارگیری پدال و کنترلر دستی می‌تواند آواتار خود را در بازی هدایت کند. اتفاقات بازی در جزیره‌ای خیالی به نام Liberi در جریان است؛ مکانی که مددجویان می‌توانند در آن با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و به‌صورت فردی یا گروهی به انجام ریزبازی‌هایی در سبک اکشن و نقش‌آفرینی بپردازند. در مجموع 6 ریزبازی یا minigame در این سیستم وجود دارد. برای مثال یکی از این ریزبازی‌ها "The Dozo Quest" است که در آن مددجو به‌صورت بلادرنگ آواتارش را کنترل می‌کند و از طریق مکانیسم‌های بازی نظیر پریدن، جاخالی‌دادن و ضربه‌زدن از موانع می‌گذرد و دشمنانش را از بین می‌برد. به‌کارگیری اندام‌های پایین‌تنه برای استفاده از پدال، جهت کنترل آواتار در بازی، نیاز به تمرکز دارد که به‌نوبۀ خود اثرات مثبتی بر توان حرکتی و عضلانی مددجو خواهد داشت. در مجموع، Liberi با فراهم‌کردن محیط و تجربه‌ای مشابه با بازی‌های اکشن معمول و موجود در بازار، می‌تواند نقشی ارزنده در توان‌بخشی کودکان CP ایفا کند.بازی‌های مبتنی بر واقعیت مجازی (VR)تکنولوژی واقعیت مجازی یک محیط کامپیوتری تعاملی را متناظر با جهان واقعی شبیه‌سازی می‌کند. این تکنولوژی از طریق سنسورهایی که به‌صورت پیوسته، نیرو و موقعیت مددجو را در فضا اندازه‌ می‌گیرند، می‌تواند حرکات را به‌صورت real-time شبیه‌سازی کند. توسعۀ بازی‌های مبتنی بر واقعیت مجازی متناسب با نیازهای کودکان CP، در سال‌های اخیر موردتوجه قرار گرفته است و مقالات گوناگونی بر اثربخشی مثبت این تکنولوژی در کنار مداخلات معمول توان‌بخشی، صحه می‌گذارند.مجموعۀ کنسول‌های شبیه‌ساز ورزشی شرکت نینتِندو، مانندWii Sports و Wii Fitکه در سال 2006 عرضه شده‌اند، همواره در توان‌بخشی مبتنی بر واقعیت مجازی، مورد توجه بوده‌اند. این شبیه‌سازها شامل بازی‌های ورزشی تنیس، گلف، بیسبال، بوکس، بولینگ و تمرینات یوگا و ایروبیک می‌باشند. در مداخلاتی که به همراه کنسول جانبی Wii Balance Board انجام شده، بهبود اختلالات گیت و تعادل در کودکان CP به‌خصوص انواع اسپاستیک و همی‌پلژیک، مشاهده شده است.انواع مختلف دیگر از بازی‌های مبتنی بر واقعیت مجازی توسعه داده شده‌اند که ماهیتی تحقیقاتی و غیرتجاری داشته‌اند. در این‌گونه تکنولوژی‌ها، مددجو برای کنترل و هدایت آواتار خود باید از تردمیل، دوچرخۀ ثابت و یا اگزواسکلتون استفاده کند. در این موارد حرکت مفاصل اندام‌های تحتانی مستقیماً مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. کودکان CP دی‌پلژیک و کوادری‌پلژیک، از کاندیدهای استفادۀ این سیستم‌ها هستند.HILLES نیز سامانه‌ای VR محور است که اخیراً و اختصاصاً برای توان‌بخشی اندام تحتانی طراحی و توسعه داده شد. این ابزار از طریق یک Microsoft Azure Kinect متصل به لپ‌تاپ و یک هدست بی‌سیم مستقل، شرایطی را فراهم می‌کند که در آن مددجو با حرکت‌دادن اندام تحتانی خود به انجام بازی بپردازد.در سال‌های اخیر، توجه به بهره‌گیری از تکنولوژی‌های روز در حوزۀ سلامت و به‌خصوص حیطه‌های توان‌بخشی، در حال افزایش است. در مجموع، آشنایی بیشتر فعالین عرصۀ توان‌بخشی با کارآمدی این تکنولوژی‌ها و افزایش شناخت فعالین حوزه‌های مهندسی نسبت به مسائل ملموس بالین، می‌تواند نویدبخش گسترش همکاری‌های این دو حوزه باشد و در نهایت، کیفیت زندگی مددجویان عزیز را بهبود ببخشد.نقش بازی‌های ویدیویی در توان‌بخشی جسمانیدر ادامه، لیستی از بازی‌های ویدیویی مناسب برای توان‌بخشی اندام فوقانی (دست‌ها و شانه‌ها) به همراه توضیحات مختصر برای هر بازی، آورده شده است:1. بازی VR Physioاین بازی واقعیت مجازی به‌طور خاص برای فیزیوتراپی طراحی شده است. این بازی شامل تمریناتی برای تقویت بازوها، افزایش دامنۀ حرکتی و بهبود هماهنگی دست و شانه است. فضای واقعیت مجازی تجربه‌ای جذاب ارائه می‌دهد که بیماران را به انجام تمرینات ترغیب می‌کند.2. بازی Recovery Rapids (Xbox Kinect)این بازی برای توان‌بخشی اندام فوقانی طراحی شده است. بازیکنان با پاروزدن در یک رودخانۀ مجازی، قدرت بازو و دامنۀ حرکتی خود را تقویت می‌کنند. این بازی برای افرادی که در حال بازیابی عملکرد عضلات بازو هستند بسیار مفید است.3. بازی BoxVRاین بازی با محوریت حرکات بوکس، تمرینی ریتمیک و مبتنی بر ضرب‌آهنگ ارائه می‌دهد. هدف آن بهبود هماهنگی، تقویت عضلات بالاتنه و افزایش سلامت قلبی-عروقی است. این بازی برای افراد در هر سطح آمادگی جسمانی مناسب بوده و حتی می‌تواند در حالت نشسته نیز اجرا شود.4. بازی Beat Saberاین بازی محبوب واقعیت مجازی، بازیکنان را به انجام حرکات بازو برای بریدن بلوک‌های مجازی با ریتم موسیقی تشویق می‌کند. این بازی به بهبود هماهنگی، افزایش دامنۀ حرکتی بازوها و ارائۀ یک تمرین سرگرم‌کننده برای تقویت بالاتنه کمک می‌کند.5. بازی EyeToy Play 2 (PlayStation 2)یکی از اولین بازی‌های مبتنی بر ردیابی حرکت است که از دوربین برای دنبال‌کردن حرکات بازیکن استفاده می‌کند. ریز‌بازی‌هایی مانند بوکس و رقص در این مجموعه به بهبود هماهنگی دست و چشم و تقویت عضلات بازو کمک می‌کنند.6. بازی Your Shape: Fitness Evolved (Xbox Kinect)این بازی با استفاده از دوربین Kinect حرکات بدن بازیکن را ردیابی می‌کند و تمرینات مختلفی از جمله بوکس کاردیو و تای‌چی ارائه می‌دهد. این بازی برای بهبود حرکات اندام فوقانی و هماهنگی بین حرکات بازو بسیار مفید است.7. بازی Wii Sports (Nintendo Wii)این مجموعه بازی شامل بازی‌هایی مانند تنیس، بوکس و بولینگ است که همگی نیازمند حرکات بازو هستند. این بازی‌ها به افزایش دامنۀ حرکتی، تقویت عضلات و بهبود مهارت‌های حرکتی کمک می‌کنند.8. بازی Fruit Ninja VRدر این بازی، بازیکن با استفاده از حرکات بازو میوه‌ها را برش می‌دهد. این بازی بهبود هماهنگی، سرعت واکنش و افزایش دامنۀ حرکتی بازوها را هدف قرار می‌دهد.9. بازی Paintball Vیک بازی واقعیت مجازی که بازیکن را درگیر حرکات کنترل‌شده بازو و شانه می‌کند. این بازی برای افزایش کنترل حرکتی و تقویت عضلات شانه و بازو کاربرد دارد.10. پلتفرم‌های اختصاصیExergamingبرخی از مراکز توان‌بخشی از پلتفرم‌های بازی‌محور سفارشی‌سازی‌شده استفاده می‌کنند که متناسب با اهداف خاص درمانی طراحی شده‌اند. این سیستم‌ها بازی‌هایی را ارائه می‌دهند که بیماران را به انجام تمرینات توان‌بخشی تشویق می‌کنند.این بازی‌ها با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و جذاب، تمرینات توان‌بخشی را برای بیماران سرگرم‌کننده‌تر و مؤثرتر می‌سازند.بازی‌های ویدیویی به‌عنوان ابزاری نوآورانه در توان‌بخشی جسمانی، تأثیرات قابل توجهی داشته‌اند. این بازی‌ها با ترکیب جنبه‌های سرگرم‌کننده و درمانی، رویکردی جذاب و تعاملی ارائه می‌دهند که بیماران را به انجام تمرینات تکراری و گاهی خسته‌کننده تشویق می‌کنند. ویژگی‌های این بازی‌ها، از جمله ارائۀ بازخورد آنی و امکان سفارشی‌سازی، به بهبود انگیزه، دامنۀ حرکتی، تقویت عضلات و هماهنگی دست و چشم کمک می‌کنند.باتوجه به فناوری‌های پیشرفته و طراحی خلاقانه، بازی‌های ویدیویی توانسته‌اند تجربۀ توان‌بخشی را متحول کرده و با افزایش مشارکت بیماران، بهبود نتایج درمانی را تسریع کنند. این ابزارها نه‌تنها به‌عنوان یک روش مکمل درمانی بلکه به‌عنوان راهکاری مؤثر برای بهبود کیفیت زندگی بیماران شناخته می‌شوند.نویسندگان: روژان کیانی، امیرمهدی علیزاده | انجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Thu, 14 Aug 2025 08:56:34 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1-espouyfxi4ij + سلام آقای دکتر. وقت بخیر. در خدمت شما هستیم برای مصاحبه در خصوص بازی‌های طراحی‌شده برای کودکان فلج مغزی، و به‌طور مشخص می‌خواهیم در مورد دستگاه سنا و جزئیات آن از زبان شما بشنویم. - سلام خدمت شما و مخاطبان عزیز اولین شماره از نشریۀ حامی. خوشحالم که در خدمت شما هستم.+ در ابتدا جهت آشنایی کلی مخاطبان با دستگاه سنا و بازی‌های طراحی‌شده برای کودکان فلج مغزی، توضیح اجمالی در مورد نحوۀ عملکرد آن بفرمایید و اینکه مخاطبان اصلی این دستگاه چه کسانی هستند و چگونه به آن‌ها کمک می‌کند؟ - فرایند طراحی و ساخت دستگاه سنا از حدود 10 سال پیش شروع شد و از همان موقع تا به الآن هم هدف این سامانه یک‌ گروه خاص از بیماران، مانند کودکان فلج مغزی، نبوده و نیست؛ اما به‌طور کلی، نیازمندی‌های مجموعۀ بیماران دچار ضایعات عصبی (neuropathy)، مثل سکته مغزی، پارکینسون و فلج مغزی هستند را مد نظر داشته و تلاش کرده تا امکاناتی را فراهم کند که همه‌ این گروه‌ها بتوانند فعالیت‌های تمرین‌درمانی (exercise therapy) خود را انجام بدهند. البته ذکر این نکته لازم است که دستگاه سنا به‌تنهایی قادر نیست تمامی این تمرینات را پشتیبانی کند، بلکه برای انجام حدود 65 الی 70 درصد تمرینات آن‌ها قابل استفاده است. علت اینکه می‌گویم 65 الی 70 درصد این است که مجموعۀ حسگرهای به ‌کار گرفته شده در این سیستم، قابلیت سنجش برخی حرکات را ندارد. برای مثال حرکات انگشتان دست یا فعالیت‌هایی مانند گرفتن توسط دست (grasping)، که در مجموع به‌عنوان حرکات ریز (fine motions) شناخته می‌شوند، توسط سنسورهای این دستگاه قابل اندازه‌گیری نیستند. - اما اینکه موضوع این تمرینات چیست، خودش یک شیوۀ‌ درمانی بسیار مهم در کار توانبخشی جسمی-حرکتی و شناختی است؛ به این معنی که با استفاده از تکالیف و تمارین مشخص، از بیمار خواسته می‌شود تا به‌صورت فعال، حرکات بدنی که بعضاً در ترکیب با فعالیت‌های شناختی هستند را انجام بدهد. منظور از فعالیت‌های شناختی، تکالیفی است که عملکردهای مختلف مغز مثل حافظه و تمرکز را درگیر می‌کند. به‌عنوان نمونه، یک‌سری تکالیف هستند که طی آن، بیمار باید موضوعی را به خاطر بیاورد یا به خاطر بسپارد. گاهی اوقات درمانگر، این دو فعالیت یعنی شناخت و حرکت را با هم ترکیب می‌کند تا سرعت بازسازی عصبی در بیمار افزایش پیدا کند. لذا با این هدف‌گذاری، این سامانه به‌تدریج طراحی شد و توسعه پیدا کرد. در ابتدا ما تمرکزمان روی بیماران سکته مغزی و حرکات درشت اندام فوقانی آن‌ها بود. سپس به‌تدریج، تکالیف تعادلی استاتیک و بعد هم تکالیف تعادلی دینامیک به آن‌ها اضافه شد. تکالیف تعادلی استاتیک، تکالیفی است که بیمار در حالت ایستاده بی‌حرکت است و تلاش می‌کند تا تعادل خود را حفظ کرده و با مهارت بیشتری مرکز ثقل خود را کنترل کند. تعادل دینامیک در شرایطی است که کاربر گام برمی‌دارد. یعنی در حالی که پایش را رو به جلو حرکت می‌دهد، باید تعادلش را نیز حفظ کند. در سیستم اعصاب مرکزی بدن انسان، حفظ این دو نوع تعادل مکانیزم‌های متفاوتی دارند و بنابراین تکالیف متفاوتی نیز برای آن‌ها پیش‌بینی می‌شود. این فعالیت‌ها به‌تدریج به سامانه سنا اضافه شده و در حال حاضر این سامانه، تکالیف حرکتی و شناختی در حوزۀ حرکات درشت اندام فوقانی، تعادل استاتیک و تعادل دینامیک را می‌تواند پوشش دهد.+ آیا مراحل طراحی و ساخت دستگاه سنا از ابتدا بر پایۀ پژوهش‌های آکادمیک بوده است؟ با چه چالش‌هایی در این مسیر مواجه شده‌اید؟ - عمدۀ توسعۀ این سیستم بر پایۀ پروژه‌های ارشد و دکتری بوده است. تا به ‌حال سه پروژۀ دکتری و چندین پروژۀ ارشد برای توسعۀ آن انجام شده است و هر کدام بخشی از فرایند توسعۀ این دستگاه را برعهده داشته‌اند. البته چنین سیستمی برای اینکه بتواند وارد کلینیک بشود و به‌صورت روزمره مورد استفاده قرار بگیرد، نیاز به توسعۀ‌ فنی نیز دارد. یعنی نیاز است تا به‌صورت پیوسته، خدمات قابل ارائه از این سیستم ارتقا یابند و این نیاز با تعریف پژوهش‌های دانشگاهی رفع شده است. از طرفی مربی و کاربر باید با نکات فنی آن آشنا باشند و در این قسمت از نیروهای غیر دانشجو نیز استفاده شده است. در نهایت این سامانه برای استفادۀ بیمار در منزل (این سیستم تا الان برای بیش از 1000 نفر-ساعت مورد استفاده قرار گرفته است) و همچنین کلینیک‌ها توسعه داده شده است (حدود بیش از 30 کلینیک نیز در سطح کشور در حال حاضر از این سیستم استفاده می‌کنند).+ آیا برنامه‌ای برای بهبود و توسعۀ بیشتر دستگاه سنا در آینده وجود دارد؟ - بله، ما به‌طور دائم بخش تحقیق و توسعه را پیگیری کرده‌ایم که در چندین جبهه داریم روی بخش علمی آن کار می‌کنیم. در تلاش هستیم تا حسگرهای جدیدی را برای شناسایی و بازتوانی ریزحرکات به مجموعۀ تمریناتی که این سامانه پشتیبانی می‌کند، اضافه کنیم؛ به‌عنوان مثال برای حرکات مچ دست، حسگرهای جدیدی را ساخته‌ایم که امیدواریم به‌زودی بتوانیم آن را وارد مرحله بهره‌برداری کلینیکی بکنیم. همچنین یک پروژۀ تحقیقاتی بر روی حرکات انگشت انجام داده‌ایم که موفق بوده است و آن هم در صف توسعه برای کاربرد کلینیکی است. از نقطه نظر سخت‌افزاری هم یک نمونه دیگری را جلو برده‌ایم که این سامانه روی تلفن‌های همراه پیاده‌سازی شود و یک بخش خوبی ازعملکرد خود را (البته نه به‌طور کامل) پیاده‌سازی بکند. این موضوع خیلی کمک می‌کند که کاربرد این سامانه در توانبخشی از راه دور تسهیل شود. این مورد هم در صف توسعۀ صنعتی است برای اینکه به‌طور گسترده مورد استفاده قرار بگیرد.اما در بخش نرم‌افزاری، علاقه‌مند هستیم سیستمی را پیاده‌سازی کنیم که در طول دورۀ درمانی بیمار، ارزیابی دقیق و مرتب از روند بهبود بیمار داشته باشیم تا بتوانیم به‌موقع تصمیم بگیریم که آیا پروتکل درمانی که درمانگر تنظیم کرده موثر بوده یا همچنان نیاز به اصلاح دارد. علت این علاقه‌مندی هم این است که طول دوره‌های توانبخشی معمولاً طولانی است و ممکن است بیمار حتی 30 جلسه نیاز داشته باشد که تمرین‌درمانی را ادامه دهد. در توانبخشی به‌طور کلی نتیجه‌دهی خیلی کند است و همین موضوع روند درمان را طولانی می‌کند. با کارهایی که قرار است در آینده تکمیل شوند، ما می‌خواهیم راندمان و اثربخشی این روش را بیشینه کنیم. پایش وضعیت بیمار، به‌صورت سنتی توسط درمانگر انجام می‌شود. اجرای تست‌های بالینی و عملکردی حدود 30 الی 40 دقیقه زمان می‌برد که نیمی از یک جلسۀ درمانی را به خود اختصاص می‌دهد. این تست‌ها وابسته به‌ نظر شخص درمانگر بوده و ممکن است برای یک بیمار بسته به فرد درمانگر تفاوت زیادی در نظرات باشد. بنابراین علاوه بر روش‌های مذکور، با استفاده از روش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌خواهیم فرایند تصمیم‌گیری درمانگر برای جلسات درمانی آینده را تسهیل کنیم و بازدهی آن را نیز افزایش دهیم.+ آیا بازخورد والدین یا اطرافیان بیمار که به‌طور مرتب با او در ارتباط هستند، در فرایند توسعۀ شما دخیل بوده است؟ - خیر، تا به حال به این موضوع به‌طور جدی فکر نکرده‌ایم. واقعیت این است که این سامانه برای کودکان فلج مغزی به‌طور محدود استفاده شده است. ما تنها یک مطالعۀ اثربخشی روی کودکان فلج مغزی داشته‌ایم با مطالعه بر روی تعداد خیلی محدودی از کودکان فلج مغزی، سعی در ارزیابی نتایج اولیۀ این سامانه داشته‌ایم که خروجی مطلوبی نیز داشت. اما در آینده می‌توان بخشی را در سامانه برای ثبت بازخورد والدین در نظر گرفت که ظرفیت آن هم وجود است ولی هنوز روی آن کاری انجام نشده است.+ الان استفاده از سامانه سنا به چه صورت است؟ آیا در دسترس عموم هست یا باید فرایند خاصی طی شود؟ - تیم ما برای ارائه خدمات درمانی، به هیچ وجه با بیمار و خانواده او ارتباط مستقیم جهت تشخیص امکان استفاده از دستگاه را ندارد. بلکه این ارتباط از طریق پزشکانی که سامانه را می‌شناسند، صورت می‌گیرد و آن‌ها مطابق صلاحدید خود، بیمار را به ما ارجاع می‌دهند و سپس تیم درمانی ما بیمار را دعوت می‌کند و یک یا دو جلسه بررسی و آموزش برای او می‌گذارد. نتیجۀ این بررسی این است که آیا بیمار می‌تواند استفاده کند یا خیر. علت این امر هم این است که گاهی حدس پزشک ممکن است درست نباشد و بیمار اصلاً توانایی استفاده از دستگاه را نداشته باشد. پس از طی‌کردن موفقیت‌آمیز مراحل فوق، دستگاه به‌صورت امانی در اختیار بیمار قرار می‌گیرد تا تحت نظر درمانگر، بیمار خدمات درمانی مناسب را دریافت نماید.نویشنده: کوشا عبداله فریدنی | انجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Thu, 14 Aug 2025 08:55:45 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%84%D8%AC-%D9%85%D8%BA%D8%B2%DB%8C-abpaxquuqrlf در این پست به بررسی چهار مورد از کاربردهای ‌به‌روز تکنولوژی در رفع مشکلات کودکان فلج مغزی پرداخته خواهد شد...1- بازی‌های نرم افزارییکی از چالش‌های اساسی در زمینۀ توان‌بخشی کودکان فلج مغزی، عدم علاقه و تمایل آن‌ها به انجام تمرینات توان‌بخشی است. بسیاری از کودکان به‌دلیل عدم مشاهدۀ نتایج فوری و ملموس، تمایلی به انجام تمرینات با دقت و شدت کافی را ندارند که باعث کاهش اثر‌بخشی درمان‌ها می‌شود.یکی از راه‌حل‌های موثر، طراحی تمرینات توان‌بخشی به‌صورت بازی‌های جذاب کامپیوتری است. این نوع بازی‌ها می‌توانند انگیزۀ کودکان را برای انجام بهتر و با کیفیت‌تر تمرینات افزایش دهد. به علاوه، با بررسی حرکات بالاتنه و پایین‌تنۀ کودکان در این بازی‌ها و جمع‌آوری داده‌های لازم، می‌توان با تحلیل دقیق‌تر عملکرد آن‌ها را سنجید و بهبود بخشید.برای ردیابی دقیق‌تر حرکات کودکان، می‌توان از دوربین‌ کنسول‌های بازی مانند ایکس‌باکس استفاده کرد. این دوربین‌ها حرکات کودکان را ثبت و اطلاعات را به درمانگر ارسال می‌کنند. به این ترتیب، امکان انجام تمرینات در خانه را به بیماران خواهد داد و درمانگر را قادر خواهد کرد از راه دور عملکرد کودک را بررسی و میزان مشارکت، سختی یا آسانی تمرینات و اثربخشی آن‌ها را ارزیابی نماید. این رویکرد نه‌ تنها تمرینات را جذاب‌تر و موثرتر می‌کند بلکه امکان پیگیری مستمر و دقیق‌تر عملکرد کودک را نیز فراهم می‌آورد.2- عینک‌های واقعیت مجازیهمان‌طور که گفته شد دشواری‌های انجام وظایف جسمی و شناختی می‌تواند روند درمان را برای کودکان فلج مغزی دشوار سازد. واقعیت مجازی به‌عنوان یک تجربه‌ همه‌جانبه و تعاملی تعریف می‌شود که کاربر را در محیط جذاب بازی درگیر و با شبیه‌سازی دنیای واقعی و ایجاد یک محیط تعاملی روند توانبخشی را انگیزشی‌ترکرده و با افزایش اعتماد به نفس به بهبود عملکردهای حرکتی و شناختی کمک می‌کند. در واقع کودکان با قرار گرفتن در محیط‌های مختلف و مقابله با شرایط سخت شبیه‌سازی شده، یاد می‌گیرند که نترسند و با خلاقیت و کنجکاوی بیشتری در موقعیت‌های مختلف زندگی عمل کنند. محیط بازی‌های طرح شده را می‌توان با توجه به سلیقه و میزان توانمندی کودکان شخصی‌سازی کرد. این ویژگی به درمانگران امکان می‌دهد که برنامه‌های تمرینی مناسب و مؤثری را طراحی کنند. با شخصی‌سازی این برنامه‌ها و بازی‌ها، کودکان می‌توانند حرکات ظریف‌تری مانند گرفتن و رهاکردن اشیاء را بهتر از گذشته انجام دهند.دسترسی راحت به این تکنولوژی از دیگر مزایای آن می‌باشد، چرا که علاوه بر برنامه‌های شخصی‌سازی شد انواع برنامه‌های توان‌بخشی از پیش تعیین‌شده در دسترس خواهند بود و به شرط نظارت یک درمانگر می‌توان از آن‌ها نیز استفاده کرد. از آن‌جایی که عینک‌های واقعیت مجازی قابلیت استفاده در هر محیطی را دارند، می‌توانند سرمایۀ خوبی برای این دسته از کودکان باشند.3- ربات اگزواسکلتون‌بهبود توانایی راه‌رفتن یکی از اهداف توان‌بخشی در کودکان مبتلا به فلج مغزی است. برای دستیابی به این مهم، کودکان به قدرت عضلانی مناسب، عصب دهی و استقامت خوب نیاز دارند. راه‌رفتن برای کودکان مبتلا به فلج مغزی به دلیل اختلالات حرکتی، مانند تغییر دامنۀ حرکتی، ضعف و اسپاستیسیته، نسبت به همسالان غیر معلول آن‌ها زحمت بسیار بیشتری به همراه دارد. استفاده از ربات اگزواسکلتون (ربات خارجی) برای پیاده‌روی می‌تواند استقامت، ثبات و وضعیت بدن را بهبود بخشد. این روش یک تکنولوژی جدید و نوپاست و دانش رباتیک را همراه با تمرینات تکراری با شدت بالا برای بهبود تحرک بیماران مبتلا به اختلالات عصبی به ‌کار می‌گیرد.کودکان مبتلا به فلج مغزی از ابتدای تولد درگیر مشکلات حرکتی هستند و تا به‌ حال الگوی سالم راه رفتن را تجربه نکردند. این ربات‌های خارجی با کمک به مفاصل ضعیف کودکان، به یادگیری نوع جدیدی از الگوی راه‌رفتن به آن‌ها کمک می‌کند. درحقیقت این وسیله باعث تصحیح الگوی راه‌رفتن در آن‌ها می‌شود نه باز گرداندن توانایی‌های فیزیکی. با وجود مزایای این روش هزینه بسیار بالای ساخت این تجهیزات استفاده گسترده از آن‌ها را در حال حاضر محدود می‌سازد.4- استفاده از هوش مصنوعیهوش مصنوعی به‌عنوان یکی از فناوری‌های پیشرفته و همه‌جانبه، امروزه در بسیاری از علوم و موضوعات مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌طور ویژه، یادگیری عمیق ماشین در زمینۀ توانبخشی کودکان مبتلا به فلج مغزی فواید زیادی دارد که در ادامه به بررسی برخی از آن‌ها می‌پردازیم.یکی از کاربردهای جدید و مهم هوش مصنوعی در این حوزه، تشخیص زود هنگام بیماری فلج مغزی در نوزادان است. محققان با تحلیل حرکات نوزادان از طریق ویدئوهای مختلف، هوش مصنوعی را آموزش داده‌اند تا بتواند این بیماری را سریع‌تر و دقیق‌تر تشخیص دهد. این امر می‌تواند به آغاز سریع‌تر درمان و بهبود کیفیت زندگی نوزادان کمک کند.هوش مصنوعی در طراحی بازی‌ها و تمرینات توانبخشی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. با استفاده از داده‌های جمع‌آوری‌شده، این فناوری می‌تواند به درمانگران در طراحی تمرینات مؤثر و هدفمند کمک کند. این بازی‌ها و تمرینات نه تنها کودکان را ترغیب به مشارکت بیشتر می‌کنند، بلکه با توجه به توانمندی‌ها و نیازهای هر کودک شخصی‌سازی می‌شوند.هوش‌ مصنوعی می‌تواند با پایش پیوسته وضعیت و پیشرفت کودکان به درمانگران اطلاعات دقیقی ارائه دهند. با تحلیل داده‌ها، هوش مصنوعی می‌تواند پیش‌بینی‌های دقیقی دربارۀ اثرات درمان و نیازهای آیندۀ کودکان ارائه دهد. بازی‌های تعاملی و محیط‌های جذاب ایجاد شده توسط هوش مصنوعی می‌تواند انگیزۀ کودکان را افزایش داده و آن‌ها را به ادامه تمرینات ترغیب کند.نویسنده: آوین رضوانی | انجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Thu, 14 Aug 2025 08:54:52 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%DB%80-%D9%88%D8%B1%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%BE-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-wrmnv0ebxtha کارگاه‌های توان‌بخشی فناورانه: از ایده تا محصولاین سلسله‌کارگاه‌ها با هدف توانمندسازی ۳۰ دانشجوی مهندسی و علوم بالینی برای طراحی و توسعۀ یک محصول توان‌بخشی فناورانه برگزار می‌شود. این برنامه شامل دو مرحلۀ اصلی آموزش و عملیاتی‌سازی است.مرحلۀ اول: آموزش و آماده‌سازیشرکت‌کنندگان در این بخش طی پنج کارگاه آموزشی، با مفاهیم اساسی و پیشرفتۀ مرتبط با حوزۀ توان‌بخشی فناورانه آشنا می‌شوند. مباحث اصلی این کارگاه‌ها عبارت‌اند از:آشنایی با حسگرهای اینرسی و کاربردهای آن‌ها در فناوری‌های توان‌بخشیآموزش اصول توان‌بخشی و تحلیل نیازمندی‌های بیمارانطراحی و پیاده‌سازی بازی‌های واقعیت مجازی برای بهبود عملکرد بیماراناصول کارآفرینی و راه‌اندازی استارت‌آپ‌های موفق در حوزۀ سلامتبرگزاری جلسات ایده‌پردازی و ارائۀ طرح مسئلهاین مرحله به شرکت‌کنندگان کمک می‌کند تا مهارت‌ها و دانش موردنیاز برای ورود به مرحلۀ دوم را کسب کنند و با چالش‌های عملی توسعۀ محصولات فناورانه آشنا شوند.مرحلۀ دوم: توسعۀ محصول و عملیاتی‌سازیدر این مرحله، شرکت‌کنندگان در قالب تیم‌هایی گرد هم می‌آیند و موضوعات و محصولات فناورانۀ خود را انتخاب می‌کنند. داوران، طرح‌های ارائه‌شده را ارزیابی می‌کنند و تیم‌های برتر با حمایت علمی و مالی گام‌به‌گام پیش می‌روند. درنهایت، با هدایت اساتید و برگزاری کارگاه‌های تخصصی، هر گروه محصول توان‌بخشی خود را به‌نحوی‌ که بتواند در این حوزه تأثیرگذار باشد، توسعه خواهد داد. هر سال این برنامۀ نه‌ماهه با تمرکز بر یک زمینۀ جدید برگزار خواهد شد و در حال حاضر، فاز اول این دوره به اتمام رسیده است.طراحی صندلی سی‌پی: راهکاری برای راحتی کودکان مبتلا به فلج مغزییکی از چالش‌های مهم کشور در حوزۀ توان‌بخشی، طراحی ابزارهای مناسب برای بهبود کیفیت زندگی کودکان مبتلا به فلج مغزی است. صندلی‌های CP که برای نشستن و اصلاح وضعیت این کودکان استفاده می‌شود، باید بتواند نیازهای خاص این کودکان را برآورده کند. این رویداد که با عنوان «صندلی سی‌پی» برگزار شد، بستری برای طراحی و ساخت صندلی‌هایی فراهم کرده است که بتوانند راحتی را برای این کودکان به ارمغان آورند. طراحی این صندلی فعالیتی چندتخصصی بوده است که در آن بایستی به علوم ارگونومی، طراحی صنعتی، طراحی مکانیزم و مسائل بالینی توجه شود.مراحل برگزاری:افتتاحیه و برگزاری کارگاه‌ها:در روز رویداد، کارگاه‌های آموزشی با موضوعات زیر برگزار شد:· طرح مسئله توسط پزشکان· آموزش طراحی خلاقانه با هدایت اساتید· معرفی پارامترهای طراحی و مرور مدل‌های موفق جهانیپس از برگزاری این کارگاه‌ها، شرکت‌کنندگان در قالب تیم‌های چندتخصصی سازماندهی شدند و فعالیت خود را آغاز کردند.مراحل توسعه:تیم‌ها طی نه ماه پروژه‌های خود را گام‌به‌گام به سمت هدف نهایی پیش می‌برند. این فرایند شامل طراحی اولیه و ارائۀ پروپوزال، داوری طرح‌ها در مرحلۀ اول، طراحی تفصیلی و ارزیابی نهایی در مرحلۀ دوم است.حمایت و جوایز:· تخصیص ۱۵ میلیون تومان کمک‌هزینه به ۳ تیم برتر· اهدای جایزه ۲۰ میلیون ‌تومانی به تیم برتر در پایان رویداداین رویداد گامی مهم در جهت رفع نیازهای توان‌بخشی کودکان مبتلا به فلج مغزی و ارتقای کیفیت زندگی آنان است. همچنین فرصتی برای تعامل دانشجویان با پزشکان و اساتید و کسب تجربۀ عملی در حوزۀ فناوری‌های پزشکی فراهم می‌آورد. برنامه‌ها‌ی انجمن علمی حرکت در راستای ارتقای دانش و تجربۀ دانشجویان و توسعۀ راهکارهای فناورانه برای حل مشکلات کودکان مبتلا به فلج مغزی طراحی شده‌اند.نویسنده: زهرا ملکیان | انجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Thu, 14 Aug 2025 08:53:07 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7-hgwk07ds8xqp معرفی اتاق بازی، از ایده تا اجرااتاق بازی با هدف فراهم‌‌ساختن محیطی برای کودکان فلج مغزی جهت استفاده از دستگاه‌های مجهز به تکنولوژی روز در زمینۀ توانبخشی تأسیس شد. این اتاق در مرکز تحقیقات توانبخشی موفقیان در حال حاضر مشغول خدمت‌رسانی به کودکان است. ایدۀ اصلی از آن‌جایی شکل گرفت که در راستای اهداف انجمن، برای شناخت مشکلات و ارائه راهکارهای هوشمند ویژۀ کودکان فلج مغزی باید افراد در ارتباط با این کودکان و نیازهایشان، حتی به‌صورت مقطعی قرار می‌گرفتند. همچنین نقش‌‌بستن لبخند روی صورت این فرشتگان، هرچند کوتاه، بسیار ارزشمند است. دو روز درهفته در مرکز توانبخشی موفقیان، اختصاص به بیماران فلج مغزی دارد که با ارجاع پزشک برای تحلیل حرکت به این مرکز مراجعه می‌کنند و این موضوع فرصت خوبی برای ارتباط بیشتر با این کودکان را مهیا می‌کند.کودکان پس از انجام آزمایش گیت، در صورت علاقه، وارد اتاق بازی شده و اپراتور مربوط به آن‌ها برحسب علاقه‌شان بازی‌های مختلف را ارائه‌ می‌دهد. عده‌ای از کودکان به‌دلیل محدودیت‌های حرکتی شدید، توان ایستادن روی زمین و انجام بازی‌های عملی را نداشته که برای این عزیزان نیز بازی‌هایی وجود دارد که به‌صورت نشسته انجام می‌گیرد. رنگ دیوارهای این اتاق با مشورت از روانشناس حیطۀ کودکان فلج مغزی طراحی شده است و در آن از رنگ‌های خنثی بیشتر استفاده شده است تا بار شناختی سبک‌تری برای کودک داشته باشد. افزون بر«دستگاه توانبخشی سنا»، بازی‌های غیرهوشمندی نیز طراحی شده‌اند. این مورد برای کودکانی که عملکرد شناختی ضعیفی داشته و ارتباط با دستگاه برایشان دشوار است و یا علاقه‌ای به بازی‌های هوشمند ندارند در نظر گرفته شده‌اند. از دیگر امکانات اتاق بازی انجمن علمی حرکت می‌توان به پخش موسیقی، آهنگ‌های کودکانه و شاد در هنگام بازی اشاره کرد.فعالیت در اتاق بازی به‌عنوان همبازی کودکان و پیشبرد پروژه‌های مرتبط با آن ممکن بوده و تنها یک شرط دارد و آن علاقه است! تجهیز اتاق بازی شامل فرایند خرید و به‌کارگیری اسباب‌بازی‌های مناسب این کودکان و یا توسعۀ بازی‌های هوشمند از جمله‌ فعالیت‌های دیگری هستند که شما می‌توانید به‌عنوان یک عضو انجمن علمی حرکت در آن مشارکت بشردوستانه داشته باشید.نویسنده: فاطمه دلاور | انجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Thu, 14 Aug 2025 08:49:25 +0330 https://virgool.io/@harekatsociety/%D8%AD%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87-x66zm6ov0tlw زندگی‌ای را تصور کنید که در آن هر گام و هر حرکت ساده به چالشی بزرگ تبدیل می‌شود. اکنون، به‌جای تصور، این شرایط را واقعیت زندگی کودکانی بدانید که از ناتوانی‌های جسمی، به‌ویژه فلج مغزی، رنج می‌برند. کودکانی که حرکت، این جنبۀ بدیهی از زندگی ما، برایشان به رویایی دست‌نیافتنی بدل شده است. انجمن علمی حرکت، با آگاهی عمیق از این چالش‌ها و با هدف کاهش اثرات آن، پا به عرصه گذاشته است. این انجمن با تکیه بر علم، همدلی و خلاقیت، مأموریت خود را بر توانمندسازی کودکان توان‌خواه و بهبود کیفیت زندگی آنان بنا نهاده است.این نخستین شماره از نشریۀ حامی، انعکاسی از تعهد ما به این هدف بزرگ است. هدف این نشریه، نه‌‌تنها انتشار دانش و دستاوردهای علمی در زمینۀ توانبخشی و اختلالات حرکتی است، بلکه ایجاد پلی برای ارتباط بین محققان، خانواده‌ها، درمانگران و مهندسان به‌شمار می‌رود. حامی بر آن است که به تمام جنبه‌های مرتبط با زندگی کودکان توان‌خواه بپردازد؛ از تحقیقات پیشرفته در زمینۀ تشخیص و درمان گرفته تا آموزش خانواده‌ها و ارتقای آگاهی اجتماعی. این نشریه بر پایۀ تعامل میان رشته‌های مختلف، از جمله علوم پزشکی، روانشناسی، فیزیوتراپی و مهندسی بنا شده است. چنین رویکردی، امکان ارائۀ راه‌حل‌هایی جامع و مبتنی بر نیازهای واقعی کودکان را فراهم می‌کند.در این شماره، شما با مقالاتی دربارۀ جدیدترین فناوری‌های کمک حرکتی، روش‌های نوین درمان فلج مغزی و اهمیت تقویت روحیه و اعتماد به نفس کودکان توان‌خواه آشنا خواهید شد. علاوه‌بر بعد فیزیکی توانبخشی، ما به ابعاد روانی-اجتماعی نیز توجه ویژه‌ای داریم. کودکانی که با چالش‌های حرکتی مواجه‌اند، نه‌تنها به حمایت فیزیکی بلکه به دلگرمی، تقویت خودباوری و فرصت‌هایی برای خلاقیت و شادی نیاز دارند. حامی، تلاش می‌کند که با معرفی برنامه‌ها و رویکردهای توانمندسازی، کودکان را به زندگی مستقل‌تر و پربارتری هدایت کند. هر گام در این مسیر، قدمی به سوی امید است. از طراحی وسایل کمک حرکتی منطبق با نیازهای خاص این کودکان تا ایجاد بستری برای آموزش و آگاهی‌بخشی، هدف ما این است که هیچ کودک توان‌خواهی، محدودیت‌هایش را مانع شکوفایی استعدادهای خود نبیند.در پایان، از شما خوانندگان عزیز دعوت می‌کنیم که با ایده‌ها، تجربیات و حمایت‌های خود، ما را در این مسیر همراهی کنید. نشریۀ حامی، برای شما و با شما گام برمی‌دارد تا جهان کودکان توان‌خواه را روشن‌تر و سرشار از امکان سازد.نویسنده: حامد ناظمی | انجمن علمی حرکت انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف انجمن علمی حرکت دانشگاه شریف Thu, 14 Aug 2025 08:45:54 +0330