https://virgool.io/feed/@khizesh ارگان رسمی مجمع دانشجویان حزب‌الله، عضو اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی fa 2026-06-17 07:33:19 https://files.virgool.io/upload/users/233763/avatar/xeRjXU.png?height=120&width=120 https://virgool.io/@khizesh https://virgool.io/@khizesh/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B5%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88-wqwmjjex9ds4 نشریه شماره ۱۰۵ خیزش نو - آبان ۱۴۰۰ با تمرکز ویژه بر شفافیت منتشر شد.مطالب شماره‌ی ۱۰۵ام نشریه خیزش نو: سخن سردبیر/پرونده شفافیت یک پیمانه شفافیتخاورمیانه، اقتصاد و شفافیت!شفافیت در ایستگاه فویاشفافیت در خم کوچه‌ی پاسخگویی نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 05 Nov 2021 17:53:29 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D9%88%DA%86%D9%87%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B5-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-tkftxfdm5jod کلمهٔ «شفافیت» به شکل تناقض‌آمیزی اصلاً شفاف نیست! بسیاری هستند که ادعای شفافیت دارند و وقتی توضیح می‌دهند در واقع در حال دروغ گفتن به شما هستند. دو کلمهٔ «پاسخگویی» و «شفافیت» اگرچه در عمل دارای تشابه هستند اما در عمل بسیار متفاوت‌اند.پاسخگویی یعنی بعد از آنکه فرد مورد سؤال قرار می‌گیرد، به سؤالات پیش آماده جواب می‌دهد. اما در شفافیت قبل از سؤال کردن جواب‌ها منتشر می‌گردد. علاوه بر این تفاوت یک اشتراک نیز باید موردتوجه قرار گیرد. هم در شفافیت و هم در پاسخگویی، عموم ذی‌نفعان از حق پرسش و دریافت پاسخ به‌صورت برابر بهره‌مند هستند.تعریف منطقی از شفافیت، دسترسی شخص مناسب، در زمان مناسب، در مکان مناسب به اطلاعات و داده‌ها می‌باشد. منظور از شخص مناسب، افرادی است که دارای حق بهره‌مندی هستند. این حق نیز از طرف قانون و شرع برای این شخص لحاظ گردیده است. منظور از زمان مناسب آن است که اطلاعات در زمان لازم برای تصمیم‌گیری یا واکنش در اختیار افراد قرار بگیرد. زیرا اطلاعات نیز زمان مناسب استفاده دارند. نمی‌توان اطلاعات دوران مدیریت یک فرد را بعد از اتمام دورهٔ مدیریتش منتشر نمود؛ آن زمان تنها می‌توان به جرائم او رسیدگی کرد اما اگر طی دوران مدیریت این انتشار صورت بگیرد، می‌توان حتی بدون عزل و اخراج، جلوی آسیب‌ها را گرفت. مکان مناسب نیز به محلی گفته می‌شود که دارای دسترسی آسان باشد. معمولاً مکان مناسب به سایتی یک‌پارچه گفته می‌شود که تمام اطلاعات در آن جمع شده است.باتوجه‌به این تعریف، می‌توان دانست که «ما شفافیم، هر کس سؤال دارد بیاید بپرسد» هر چه باشد هیچ شباهتی به شفافیت ندارد و چنانچه این موضوع به تمام ذی‌حقان به‌صورت برابر و در بستر مناسب ارائه نشده باشد تنها جوابی است برای بستن دهان منتقدان و حتی نمی‌توان نام آن را پاسخگویی گذاشت.• شفافیت چرا اهمیت دارد؟شفافیت می‌تواند کمک‌کنندهٔ ناظران باشد. طی سال‌های اخیر با حجم بالای مفاسد رخ‌داده و سوت‌زنی‌های گاه و بی‌گاهی که صورت‌گرفته است، به‌صورت عینی مشخص گردید که نظارت متمرکز به اندازهٔ کافی نتیجه‌بخش نیست. این نظارت متمرکز نه‌تنها نتوانسته است به اندازهٔ کافی از رخ‌دادن مفاسد جلوگیری کند، بلکه باعث ایجاد افشاگری‌ها شده است. افشاگری اگرچه باعث می‌شود با مفاسد برخورد شود اما برای افشاگران بی هزینه نبوده است. در برخی مواقع حتی باعث دستگیری این فساد ستیزان شده است. این موضوع در تجربهٔ آقایان حسن خسروآبادی (افشاگر فیش‌های نجومی) و یاشار سلطانی (افشاگر املاک نجومی) پدیدار است. حتی اگر از آسیب‌هایی که افشاگران در راستای آرمان‌هایشان می‌بینند چشم‌پوشی کنیم، بحرانی که سرمایه اجتماعی حکومت‌ها با آن روبرو می‌شوند به اندازهٔ کافی برای حکومت‌ها آسیب‌زاست. اگر این افشاگری با عدم برخورد دستگاه قضایی با مفسدین همراه شود، باعث ریختن قبح فساد در جامعه نیز خواهد شد و تأثیر این افشاگری با کاهلی حکومت‌ها دوچندان خواهد شد.اما اگر این شفافیت به طور عمومی صورت بگیرد، بدون نیاز به افشاگری، میزان مفاسد کاهش خواهد یافت. در شرایط شفافیت، اشخاصی که امکان فساد دارند، با علم به اینکه درک این فساد برای عموم مردم امکان‌پذیر است؛ از این اقدام اجتناب خواهند نمود.(آمار گزارش فساد مردم و دستگاه‌های نظارتی از فساد)شفافیت مردم را از حقشان آگاه می‌کند. شرایطی را در نظر بگیرید که قرارداد شما با شرکت‌ها به‌صورت محرمانه منعقد گردد و شما از مبلغی که می‌توانید دریافت کنید آگاه نباشید. آیا می‌توانید به کم بودن مبلغ پرداخت شده اعتراض کنید؟ این شرایط دارای گستردگی فراوان است. فرض کنید مسئولیت یک تشکل به عهدهٔ شماست. اگر مبلغی که به‌عنوان سقف بودجهٔ شما در نظر گرفته شده است به شما اعلام نگردیده باشد، چطور می‌توانید برای تشکل خود برنامه‌ریزی کنید؟ در نظر بگیرید که منشور حقوقی دانشجویی یا آیین‌نامه‌های مرتبط مشخص نباشند. اگر حراست شما رو مؤاخذه کند، شما می‌توانید مدعی شوید که فعلی که انجام داده‌اید تخلف نبوده است؟ یا مدعی شوید حکمی که برای شما صادر شده با آیین‌نامه‌های مرتبط مغایرت دارد؟شفافیت در بسیاری موارد حامی حقوق عامه است. اگر جلسات درسی شما به‌صورت عمومی منتشر شود، شاید اساتید خیلی محترمانه‌تر برخورد کنند. شاید خیلی سطح درس کلاس‌ها افزایش پیدا کند. اگر برگه‌های امتحانی (بدون ذکر نام به دلیل حریم خصوصی) منتشر شود، خیلی از دانشجوها بتوانند نسبت به نحوهٔ نمره دهی اعتراض کنند. البته اگر تکالیفی که دانشجویان ارائه می‌دهند نیز منتشر شود، شاید خیلی تکالیف بهتری ارائه شود! نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 05 Nov 2021 01:07:10 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B5-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-z3fyl6pmvciw مجری برنامه: قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در سال ۸۷ تصویب شد و نقش خوبی در حوزه شفافیت داشت. قانون مناسب‌تر در این زمینه قانون OGD است که به آن قانون داده باز حاکمیتی (Open Government Data) گفته می‌شود و این قانون هم تقریباً از سال ۹۶ ایجاد شد و خیلی از دستگاه‌های کشور به آن متصل شدند. متأسفانه آشنایی خوبی با این سامانه وجود ندارد و به‌اندازه کافی شناخته‌شده نیست؛ بنابراین تصمیم گرفته شد چنین برنامهای برگزار شود و سؤالات را از مسئولین امر بپرسیم. در خدمت جناب آقای نیک‌پی، مدیر سامانه قانون انتشار و دسترسی آزاد و دکتر باقر انصاری استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی و مشاور حقوقی کمیسیون قانون.ان‌شاءالله عزیزان لطف می‌کنند توضیحاتی را که در مورد سامانه می‌دانند ارائه کنند و به سؤالاتی که از قبل مطرح شده بود پاسخ دهند.آقای نیک‌پی: بسم‌الله رحمان رحیم. عرض شود که همان‌طور که اشاره کردید قانون دسترسی آزاد به اطلاعات سال ۸۷ در مجلس شورای اسلامی مصوب شد. بنا بر دلایلی با یک تأخیر چندین‌ساله اجرایش مسکوت ماند. عملاً در سال ۹۳ آیین‌نامه اجرائی و ۹۴ دو آیین‌نامه اجرایی مصوب شد که عملاً اجرای قانون را در آن سال‌ها به‌صورت رسمی آغاز کرد. این قانون به‌عنوان قانونی که حق دسترسی به همه اطلاعات مؤسسات عمومی و خصوصی را برای عموم شناسایی کرده نیاز به یک زمینه و بستری دارد که نظارت و هدایت دقیق قانون را انجام دهد؛ بنابراین در سال ۹۶ یک سامانه‌ای به نام سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات راه‌اندازی شد که در آن مؤسسات و دستگاه‌های مشمول قانون حضور پیدا کنند، یعنی مسئولی را معرفی کنند برای اجرای قانون و پاسخگویی به درخواست‌های اطلاعات و همچنین نظارت بر این سامانه بیشتر شود. این سامانه در ابتدای خرداد ۹۶ که راه‌اندازی شد تعداد محدودی از وزارت‌خانه‌های اصلی و آن هم به‌صورت خودخواسته متصل شدند و نسبت به اجرای قانون پیش‌قدم شدند.در ابتدا، همان‌طور که ملاحظه کردید سه تا آیین‌نامه اجرایی وجود داشت و به دلیل ابهامات زیاد در مقررات و همچنین به این دلیل که خود قانون یک مقداری با تأخیر انجام شده بود، نیاز به این بود که این قانون و آیین‌نامه‌هایش با توضیحات بیشتری هم برای دستگاه‌ها و سازمان‌ها و هم برای مردم تبیین بشود. به‌منظور اقدامات نظارتی و ایجاد بستری برای اینکه مقررات قانون را به‌درستی دنبال کنیم و خود کمیسیون به‌عنوان ناظر و حسن اجرای قانون وظایفی بر عهده دارد، این سامانه شروع به فعالیت کرد. در پایان سال ۹۶ چیزی حدود ۳۴۰ دستگاه و مؤسسه مشمول قانون به این سامانه متصل شدند. در سال ۹۷ فعالیت‌های کمیسیون و دبیرخانه برای شناسایی قانون، با برگزاری جلسات مختلف و تبیین آیین‌نامه‌های اجرایی بیشتر شد. در حاضر که ما در سال پنجم اجرای قانون و این سامانه هستیم، در خرداد ۱۴۰۰، بیش از ۱۷۰۰ دستگاه و مؤسسات مشمول در این سامانه متصل‌اند. ۸۵ درصد از دستگاه‌های متصل به این سامانه قوه مجریه، شهرداری‌ها، استانداری‌ها، قوه مقننه، قوه قضاییه و زیرمجموعه‌هایش هستند. به‌هرحال نیاز به یک نظام اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی راجع به این قانون هنوز هم احساس می‌شود. همان‌طور که شما اشاره کردید خیلی‌ها از اجرای این قانون و زوایای آن و این تفاوت‌هایش با قوانین مختلفی که در کشور وجود دارد - چون تنها قانون لازم‌الاجرا در زمینه حق دسترسی اطلاعات در حال حاضر همین قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات است - مطلع نیستند.در شیوه‌نامه و آیین‌نامه اجرایی این قانون تاکید شده موضوعات پیگیری و دنبال شود و درخواست‌های اطلاعات در یک‌زمان مقرر باید پاسخ داده شود و اگر این اتفاق نیفتد خود دبیرخانه و کمیسیون وارد می‌شود و همچنین جلسات حقوقی نسبت به بعضی از درخواست‌های اطلاعات برگزار می‌شود.ما طی این سال‌ها چندین دادگاه و پیگیری‌های مرتبط را با عدم اجرای قانون داشته‌ایم؛ بنابراین در این چند سال سعی شده که این قانون و زوایا و اقداماتی را که در این زمینه انجام شود شناسایی کنیم. در حال حاضر ما در وضعیت متفاوتی نسبت به ابتدای راه اجرای این قانون قرار داریم و وضعیت بسیار تغییر کرده است. اگر در ابتدا خیلی از دستگاه‌ها حتی در مقابل ارائه اطلاعات اولیه سازمان خودشان مقاومت می‌کردند، الان خیلی از دستگاه‌ها خودشان به‌صورت خوداظهاری بسیاری از قراردادهایشان را منتشر می‌کنند. خیلی از اطلاعاتی که قبلاً به‌عنوان غنیمت نگه‌داری می‌کردند اکنون خیلی راحت‌تر آنها را افشا می‌کنند. به‌نوعی یک رقابتی برای انتشار اطلاعات ایجاد شده.ازآنجایی‌که این قانون و اجرایش دارای زوایای مختلفی است و استثنائات قانونی‌اش جزئیاتی دارد که نیاز به تبیین و آگاهی‌بخشی بیشتری دارد، ما در این سال‌ها خیلی سعی کرده‌ایم که موضوعات مرتبط با خود قانون را بیشتر تشریح و اطلاع‌رسانی کنیم و مردم را از مزایای مطالبه‌گری که این قانون دارد - مطالبه‌گری قانونی که از طریق این قانون می‌شود انجام داد - مطلع سازیم. این بخش از کار سامانه این است که ثبت درخواست انجام شود و اطلاعاتی که منتشر می‌شود تحت نظارت خود کمیسیون قرار می‌گیرد. اگر اطلاعات داده شده بی‌ربط باشد، کمیسیون وارد می‌شود و در اقدام اول به دستگاه و مؤسسه مشورت می‌دهد، اگر این مشورت اثرگذار باشد نوع اطلاعاتی که ارائه شده اصلاح می‌گردد و اطلاعات درست در اختیار درخواست‌کننده اطلاعات قرار می‌گیرد.این سامانه تنها سامانه‌ای است که عملکرد خودش را هرساله در سطوح مختلف گزارش می‌دهد. در سطح فعالیت‌هایی که کمیسیون انجام داده و همچنین در سطح رئیس‌جمهور و مجلس شورای اسلامی. بر اساس ماده ۲۰ هرساله گزارش فعالیت عملکرد مؤسسات چه در سامانه و چه در خود دستگاه مربوطه تهیه می‌شود که این گزارش‌ها به‌صورت کاملاً عمومی منتشر می‌شود و آخرین مورد، گزارش عملکرد سالانه سال ۱۳۹۹ دستگاه‌ها بوده است که در سامانه منتشر شده است. لازم به ذکر است که بر اساس آیین‌نامه اجرایی جدید مصوب شده، مشخصات درخواست‌کننده اطلاعات برای دستگاه قابل‌مشاهده نیست و هر شخص به‌راحتی می‌تواند بر اساس مقررات این قانون درخواست اطلاعات ثبت کند و طی یک فرایند ده روزه پاسخ به درخواست اطلاعاتش را دریافت کند. اگر دستگاه مربوطه خارج از این ضوابط و مقررات عمل کند بر اساس ماده قانون که مشخص کرده، جرم‌انگاری شده و می‌تواند به کمیسیون شکایت ببرد و اگر هم شکایت با توصیه‌ها و مشورت‌های کمیسیون به‌جایی نرسد، پرونده را می‌توان از مراجع رسیدگی‌کننده بالاتری دنبال کند؛ این قانون، با اینکه که در کشور ما با مقداری تأخیر اجرایی شده ولی در حال حاضر تمام امکانات مرتبط با موضوع شفافیت و دسترسی اطلاعات در این قانون و آیین‌نامه اجرایی و شیوه‌نامه‌هایی که تهیه شده، دیده شده و پیش‌بینی‌شده. برای مثال، برای هرکدام از بخش‌ها فرضاً بحث اسناد دولتی چطور باید عمل بکنند، اطلاعات شخصی را باید به چه شکلی بگذارند، شهرداری‌ها باید چه اطلاعاتی را منتشر بکنند، قراردادها باید به چه نحو و کیفیتی منتشر بشود، چنانچه قراردادی محرمانه باشد باید به چه شکلی این قراردادها منتشر بشود. آیا مردم حق دارند که بودجه یک دستگاه یا سازمان و ارگانی را مطالبه بکنند؟ آیا مردم حق دارند اطلاعات مرتبط با سلامت و اطلاعات مرتبط با هزینه‌کرد و اطلاعات مرتبط با تکالیفی که برای دستگاه‌ها چیده شده پیگیری کنند؟ این‌ها موضوعاتی هستند که تماماً در این قانون و آیین‌نامه اجرائی و شیوه‌نامه‌هایش تعبیه شده و باید بیشتر به آن توجه شود، خصوصاً از جانب گروه‌هایی که کار مطالبه‌گری انجام می‌دهند.مجری برنامه: با تشکر از زحماتتان، اینجا چند سؤالی را که مطرح شده است می‌خوانم و ممنون می‌شوم پاسخ بدهید. یکی از استثنائاتی که در قانون لحاظ شده است بحث حریم شخصی است که فکر کنم ماده ۱۳ بند دوم باشد که برای حمایت از حریم خصوصی این بخش جزو استثنائات به‌حساب می‌آید. به نظر بنده این مسئله کمی گنگ به‌حساب می‌آید. مثلاً یک سری می‌گویند که ارزیابی عملکرد کارکنان حریم شخصی است یا حتی بخشی از بودجه یا حقوق کارکنان، یا حقوقی که به یک عنوان داده شده. دراین‌خصوص ما با یک جست‌وجو می‌توانیم حقوقی را که در ایالت کالیفرنیا به کارکنان داده شده ببینیم که هرکسی حقوقش چقدر است؟ اما آیا در قانون این بحث جزو حریم شخصی حساب می‌شود، درحالی‌که از بیت‌المال داده می‌شود؟ یک مسئله دیگر هم ضمانت اجرای قانون است. چنانچه دستگاهی تخلف کند چه ضمانت اجرایی وجود دارد؟ برای مثال من در بخش گزارش عملکرد، بخش گزارش "ترین" ها که به طور مثال بیشترین زمان پاسخگویی دستگاه‌ها را نوشته مثلاً زمان پاسخگویی سازمان تبلیغات به طور متوسط ۸۸۲ روز ثبت شده. صداوسیمای ایلام هم ۵۷۴ روز گزارش شده. خیلی از این موارد وجود دارد. خواستم بدانم دررابطه‌با این‌ها چه نوع برخوردی صورت می‌گیرد. دکتر انصاری: عرضم به خدمت شما که سؤالی که در خصوص بحث حریم خصوصی فرمودید بحث مهمی است. کشور ما سال‌هاست که درباره این موضوع کلنجار می‌رود، هنوز موضعش مشخص نیست در مورد حریم خصوصی می‌خواهد چه‌کار کند. حریم خصوصی یک موضوع دوسویه است. شناسایی و احترام به حریم خصوصی، دست‌وپای دولت و مقامات و مراجع را می‌بندد و نمی‌توانند در مسائل مردم و زندگی و خیلی از حوزه‌های دیگر ورود پیدا کنند. از طرف دیگر، خود دولت خوشش می‌آید در نتیجه اولین لایحه حریم خصوصی که در سال ۸۳ به مجلس تقدیم شد دولت بعدی سال ۸۴ این را پس گرفت چون به‌هرحال دولت در کشور ما دولت به این نتیجه نرسیده که در خیلی از حوزه‌های خصوصی دخالت نکند. نکته بعدی این است که در خصوص حریم خصوصی، کمبود فرهنگی هم داریم. در یک کشوری مانند آمریکا که مثال می‌زنید، قانون‌گذاری از سال ۱۸۸۱ بوده و رویه‌ی طولانی شکل‌گرفته و ادامه پیدا کرده.در کشورما از نظر فرهنگی هنوز در بحث حریم خصوصی ما چالش‌های زیادی داریم که چه چیزی خصوصی است و چه چیز خصوصی نیست. بحث فیش حقوقی را مثال می‌زنید و فیش حقوقی در کشورهای دیگر خیلی سابقه دارد و به این نتیجه رسیده‌اند که افشا بشود و منطق هم دارد ولی قاعده این است فیش حقوقی‌شان مشخص است. شخصی که کارشناس است مبلغش مشخص است کارشناس ارشد مشخص است، رئیس و رئیس‌جمهور هم مشخص است چقدر دریافت می‌کند و اجازه هم ندارد از جای دیگر دریافت کند. اما در کشور ما قانون گذاشته‌ایم که کارمند مقام وزیر ما کمتر از کارمند ما حقوق بگیرد. معلوم است که این قانون اجرا شدنی نیست یا مبنی را بر این گذاشته‌ایم که هرکسی بیشتر پول می‌گیرد فاسد است. اسمش را هم گذاشته‌ایم حقوق نجومی. درحالی‌که حقوقی نجومی برای آدم کارآمد لازم است. اگر شما کشورهای دیگر را هم بررسی بکنید همه جای دنیا این‌گونه است. حقوقی که ما به آن می‌گوییم نجومی برای آدم کاربلد حقوق نجومی باید باشد که از ده جای دیگر کارش را رها کند و در کار اصلی متمرکز شود و الا برای چه آدم عاقل ده جا فرصت شغلی‌اش را رها کند و برود جایی که مثلاً ده میلیون تومان پول بگیرد. مثال گفته شده یک بخشی از چالش‌های ماست. نتیجه این است که ما مثلاً قانونی وضع کردیم که فیش حقوقی کارکنان باید در یک سامانه ثبت شود و در دسترس قرار بگیرد. از این قانون ۵ سال می‌گذرد ولی اجرا نشده است. چرا اجرا نشده؟ چون رئیس سازمان اداره قانون می‌گوید همه کارکنان باید حقوقشان افشا شود نه اینکه مثلاً قوه مجریه افشا بشود ولی قوه قضاییه افشا نشود یا سایر دستگاه‌ها افشا نشود. اگر همه افشا بشود آن‌وقت مردم می‌بینند بله مثلاً در فلان قوه هم یکی چهل میلیون می‌گیرد. یکی پنجاه میلیون می‌گیرد. فقط قوه مجریه نیست یا فقط فلان صندوق نیست. در نتیجه این یکی از چالش‌های ماست که هنوز در بحث حریم خصوصی به جمع‌بندی نرسیده‌ایم و بعضی از موانع اجرای قانون همین نکاتی است که شما اشاره کردید و حالا کمیسیون برای اینکه مشکل را در مقام عمل حل بکند و هم مردم و متقاضیان بدانند که حداقل اطلاعات خصوصی چه است و هم دستگاه‌های اجرایی معیارهایی دستشان باشد وقتی درخواستی برایشان می‌آید بر اساس آن معیار تصمیم‌گیری بکنند، یک شیوه‌نامه‌ای را تصویب کرده‌ایم با اسم شیوه‌نامه تشخیص و تفکیک اطلاعات حریم خصوصی و اطلاعات به‌نوعی شخصی و یا داده‌های شخصی که در این شیوه‌نامه داده‌های خصوصی دسته‌بندی شده. مثلاً بخش‌های مجزای داده‌های هویتی، داده‌های مکانی، داده‌های مربوط به‌سلامت، داده‌های آموزشی و داده‌های از این جنس که مثلاً اینها وقتی به یک شخص متقاضی سندی ارائه می‌شود اینها فیلتر می‌شود و این داده‌ها داده نمی‌شود و بقیه داده‌ها باید در اختیار قرار بگیرد. البته فقط مشکل ما فقط حریم خصوصی نیست. در این قضایا ابهامات زیادی داریم زیرا که کشور ما هنوز در ابتدای راه شفافیت است و با کشورهایی که صدسال در حوزه شفافیت کارکرده‌اند خیلی فاصله دارد. مثلاً در حوزه‌های مختلف شفافیت و سلامت و تعارض منافع و لابی‌گری قانون وضع کرده‌اند، در مورد آزادی بیان قانون، در مورد پاسخگویی قانون و خیلی کارهای دیگر قانون وضع کرده‌اند. ما فعلاً یک قانون داریم و آن هم قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات است. اما لایحه شفافیت که تهیه شده هنوز تصویب نشده، تعارض منافع هنوز تصویب نشده، حمایت از افشاگران هنوز تصویب نشده، آزادی بیان هنوز تصویب نشده؛ بنابراین چالش‌های زیادی داریم و نباید خودمان را با کالیفرنیا مقایسه کنیم و اگر لازم است، خودمان را با هند مقایسه کنیم یا با آفریقا جنوبی مقایسه کنیم که چرا آفریقای جنوبی موفق است و ما موفق نیستیم؟ یا چرا کنیا موفق است و ما موفق نیستیم؟ زمین تا آسمان بین کالیفرنیا و ما فاصله است اگر بخواهیم خودمان را مقایسه کنیم چون قدمت قوانین و تجارب آنها صدها سال بیشتر است.اما در بحث ضمانت اجرا، اشاره کنم که این یک قانون وارداتی است و کشورهای دیگر تجربه به‌مراتب زیادتری دارند. در کشور ما برای این قانون به‌عنوان تنها قانون شفافیت در مقام اجرا خیلی ابهامات وجود دارد و حتی مسئولین جمهوری اسلامی هم از وجود این قانون در ایران تعجب می‌کنند و همین عجیب بودنش باعث شده اجرایش سخت پیش برود و مقاومت وجود داشته باشد یعنی در بین مقامات باور ندارند که چنین قانونی وضع کرده باشند. در نتیجه ممکن است از این عبور بکنند و اجرایش نکنند. در بین روزنامه‌نگاران و مردم عادی هم چنین موضوعی است و خیلی ساده از آن عبور می‌کنند، همان‌طور که آقای نیک‌پی اشاره کردند سال‌ها طول کشیده تا اجرایی شود.ضمناً بر خلاف گفته‌های شما ما، قانون OGD در ایران نداریم. یک نکته عجیب در کشور ما این است یک سری نهادهای تحقیقاتی شکل‌گرفته‌اند که اکثرشان هم حقوقی نیستند با عنوان‌های مختلف و کلاً کارهای ترجمه‌ای انجام می‌دهند و مثلاً میگویند فلان کشور در حوزه تعارض منافع این کار را کرده است، در خصوص open data این کار را کرده‌اند، ما هم این کار را کنیم.این کارها طوطی‌وار است و بعضاً متأسفانه تعارض منافع سیستماتیک هم دارند چون از این پروژه‌ها و نرم‌افزارهایی که بعضاً طراحی می‌کنند و پیشنهاد می‌کنند درآمد کسب می‌کنند و دنبال دکان خودشان هستند، خیلی از صدق و ارادت چنین کاری نمی‌کنند. خود این یک معضل شد که یک سری افراد و مؤسسات به‌صورت طوطی‌وار ترجمه می‌کنند بدون اینکه بدانند آیا چنین قانونی در کشور وجود دارد یا خیر. اکثرشان هم قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را هم نادیده می‌گیرند. چون اگر این را نادیده نگیرند، مانعشان می‌شود. هیچ‌وقت نمی‌گویند در خصوص بحث داده‌های شخصی قانون داریم، شیوه‌نامه داریم، هیچ‌وقت به شیوه‌نامه‌ها و کمیسیون انتشار دسترسی آزاد ارجاع نمی‌دهند. اگر هم بخواهند ارجاع دهند می‌گویند این کمیسیون حذف شود، یک کمیسیون که ما خودمان هم عضو باشیم جایگزین شود. این سامانه حذف بشود، یک سامانه‌ای که ما طراحی کنیم با فلان عدد و رقم جایگزین شود! به‌هرحال این قانون یکی از شاهکارهای جمهوری اسلامی ایران در حوزه حقوق شهروندی است. هم باورش سخت است و هم اجرایش سخت است. این قانون برای مچ‌گیری طراحی نشده که فلان مفسد را بگیریم و محکوم کنیم و غیره. برعکس، سعی شده این قانون خیلی آرام و چراغ خاموش اجرا شود و به نتیجه برسد. همین سه چهار سال پیش قبلاً این‌گونه نبوده که به‌سادگی مردم به اطلاعات نهادها دسترسی پیدا کنند و افراد متقاضی اطلاعات نیازمند اثبات موارد امنیتی زیاد و احراز هویت خود بوده‌اند.اگر به فایلی که جناب آقای نیک‌پی در سامانه قرار داده رجوع کنید، درخواست‌های شهروندان را ببینید و به‌اصطلاح تحلیل داده را روی آن انجام دهید مشاهده می‌کنید که مردم واقعاً چه درخواست‌هایی از دولت دارند، در حوزه سلامت، قراردادها، بودجه، یارانه، اشتغال، نتایج کنکور و غیره.در حوزه‌های مختلفی مردم اطلاعات می‌خواهند و همچنین می‌توان بررسی کرد دستگاه‌های دولتی چه پاسخ‌هایی می‌دهند و البته مراجع در برابر انتشار چه درخواست‌هایی مقاومت می‌کنند، آن‌وقت می‌شود روی آنها کارکرد که آیا این مقاومت موجه است یا موجه نیست.این قانون جزو معدود قانون‌هایی است که ضمانت اجرای بسیار قوی هم دارد. یکی از ضمانت‌ها این است که به طور مثال اگر نهادی به در درخواست اطلاعات شهروندی پاسخ ندهد یا اطلاعات داده نشود، ایشان می‌تواند به‌موجب شیوه‌نامه‌ای که کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات تصویب کرده، می‌تواند اول اعتراضش را در همین کمیسیون مطرح کند. اگر رسیدگی شد و نظر بر این بود که این اطلاعات ارائه بشود، اطلاعات به این شخص ارائه می‌شود. در غیر این صورت این شخص می‌تواند به مراجع دادگستری رجوع کند و مثلاً در دادگاه کیفری شکایت کند.مراجع سومی هم وجود دارد که مثلاً در مورد عملکرد مؤسسات هم می‌شود به دیوان عدالت اداری شکایت کرد. چند مرجع شکایت وجود دارد و سابقاً شکایت‌های زیادی هم وجود داشته که همه نوعش مطرح شد.مجری برنامه: با اجازه‌تان قصد دارم در مورد همین ضمانت اجرا پرسش کنم چون در متن قانون آمده که وضعیتش چگونه است. مثلاً در قانون آمده از مبلغ ۳۰ هزار تا ۱۰ میلیون تومان دستگاه را می‌توان جریمه کرد. ماده ۲۲ است. این جریمه‌ای که انجام می‌شود، رئیس دستگاه جریمه می‌شود یا کل دستگاه جریمه می‌شود؟ در این شرایط خیلی از دستگاه‌ها هستند که پاسخگویی‌شان خیلی ضعیف است یا خیلی از دستگاه‌ها هستند که پاسخگویی‌شان تقریباً یک سال است به طور مثال سازمان تبلیغات ۸۸۲ روز است و اینکه جلسه کمیسیون کی تشکیل می‌شود و تعدادی از درخواست‌های ما بوده که شکایت ثبت شده ولی پاسخی از کمیسیون ثبت نشده است.دکتر انصاری: همان‌طور که اشاره کردم این قانون توسط بعضی از مؤسسات همچنان اجرا نمی‌شود و زور ما هم نمی‌رسد. مثلاً سازمان صداوسیما که به همه می‌گوید شفاف باشید، خودشان به این سامانه متصل نمی‌شود قوه قضاییه هم که به همه می‌گوید شفاف باشید و غیره خودشان هنوز تو سامانه نیستند. هر کی به این سامانه متصل نشود شکایت را به قوه قضاییه می‌برند ولی وقتی خودش نیست به کی شکایت ببرند؟کمیسیون هنوز زورش به این نوع نهادهایی که قانون را اجرا نمی‌کند نمی‌رسد این یکی از مشکلات حاکمیت قانون در کشور ماست. اما در خصوص ضمانت اجرا و پاسخگویی عرض کنم که این مبلغ در مورد ضمانت اجرا اصلاً مهم نیست، اگر دادسرا یک مدیرعامل، رئیس وزیر یا معاون وزیر را احضار کند برای پاسخگویی به شکایتی که علیهش مطرح شده، همین صرف اقامه شکایت کیفری علیه این شخص، یک فشار اساسی برای فرد است و الان در همین خصوص بسیار بر کمیسیون فشار است که این ضمانت کیفری را بردارید این خیلی خطرناک است. اعداد و رقمش واقعاً مهم نیست. با فرض اینکه بخواهد محکوم بشود، عالی‌ترین فرد دستگاه اصولاً محکوم می‌شود. اگر بخواهد محکوم بشود، به‌هرحال صرف محکومیت کیفری، سابقه‌ای برای این شخص است. نکته بعدی این است که یک ضمانت اجرایی هم داریم که این کیفری داخل این قانون است. در نظام اداری، شورای‌عالی اداره‌ای در بحث حقوق شهروندی یک مصوبه دیگری دارد، آنجا اعلام کرده که عدم ارائه اطلاعات و تخلف از اطلاعات به‌موجب همین قانون، تخلف اداری هم محسوب می‌شود یعنی الان از عدم ارائه اطلاعات می‌شود به هیئت رسیدگی به تخلفات اداری هم علیه آن کارمند شکایت کرد. منتهی مشکل این است که هنوز خود کارمندان باورشان نشده، یعنی هیئت رسیدگی به تخلفات اداری، کسی که آنجا نشسته اکثرشان آدم‌های مربوط به عهد قدیم هستند و اصلاً چنین قانونی تو ذهنشان نیست که عدم ارائه اطلاعات به‌موجب این قانون تخلف محسوب می‌شود! وقتی یک شخصی برود دادگستری برای همان بیست هزار تومان هم شکایت کند، برای بازپرس یا قاضی باورش سخت است که بخواهد برای ندادن اطلاعات مجازات کند! بعضی اوقات خودشان خبر ندارند و از کمیسیون استعلام می‌کنند و آقای نیک‌پی تو جلسات توضیح داده‌اند که منظور این قانون چیست! همین‌ها باعث شده که اجرای قانون کند پیش برود و موانع زیادی سر راه است.آقای نیک‌پی: در پاسخ آقای آخوندی که فرمودند برخی سازمان‌ها پاسخ نمی‌دهد، اگر ملاحظه کنید، این سامانه یک سامانه پویاست که همواره در حال تکامل است، اگر سال اول را دیده باشید و مقایسه کنید با سال دوم و الان یک تفاوت محسوس در خودش و خدماتش مشاهده می‌کنید. ما کل گزارش‌های عملکرد دستگاه‌ها را به لحاظ آماری و محتوایی سعی کرده‌ایم روی سامانه بگذاریم تا ارزیابی عمومی انجام بگیرد به‌جای اینکه دائم دنبال پرونده‌سازی برای دستگاه‌ها باشیم و شکایت‌های متعددی را اضافه بر آن دستگاه نظارتی که وجود دارد تحمیل بکنیم، سعی کردیم این مطالبه را عمومی کنیم؛ بنابراین که شما می‌فرمایید خیلی از دستگاه‌ها توجه نمی‌کنند، مثلاً در سازمان تبلیغات اسلامی به تعدد پیگیری کردی و در مقابل درخواست‌های خیلی ساده و اولیه پاسخی ندادند. این یک‌بخشی‌اش به کمیسیون و خود دبیرخانه برمی‌گردد که این تعامل و طرح را نداشته که موضوع را در آن مؤسسه یا سازمان بیان کند و حدوحدود را مشخص کند یک‌بخشی‌اش هم به اینکه فعلاً این قانون در بعضی دستگاه‌ها بی‌اثر است برمی‌گردد. مثلاً دیدیم بعضی شهرداری‌ها بی‌تفاوت هستند، ازآنجا که شهرداری دستگاهی است که به‌هرحال از وزیر حکم می‌گیرد و نظارت می‌شود، در وزارت کشور دنبالش رفتیم اما گفتند که شهرداری از ما حرفی قبول نمی‌کند! و ما نمی‌توانیم آنها را ایجاب کنیم اما بااین‌حال به شما کمک می‌کنیم. مجدد سراغ شورای‌عالی استان‌ها و سازمان دهیاری‌ها و شهرداری‌ها رفتیم. بخش زیادی از این شکایت‌های مردم از عدم پاسخگویی و کم‌کاری و متأسفانه فسادهایی که پیش می‌آید در همین سازمان‌هایی هستند که به مردم خدمات می‌دهند. بیش از ۱۳۰۰ شهرداری تو سطوح مختلف داریم. ما این شهرداری‌ها را به سامانه متصل کردیم و پاسخگویشان کردیم. تقریباً دو ماه پیش هم درباره این موضوع یک گزارشی دادیم.این یک‌بخشی از کارهای ماست یعنی در قدم اول ما این قانون را مستقر کردیم و تجهیزش کردیم به آیین‌نامه و شیوه‌نامه‌ها که جلوی بهانه‌های مختلف گرفته شود، خیلی از موارد عدم پاسخگویی و عدم توجه به این خاطر است که آن کارشناسی که آنجا نشسته این درخواست اصلاً توجه نمی‌کند. اولین درخواست این است که مثلاً فهرست تلفن‌ها را به من بدهید. در پاسخش می‌زنند محرمانه است. چه کسی گفته تلفن محل کار محرمانه است؟در خصوص جلسات کمیسیون عرض کنم، بر اساس قانون هر دو ماه یک‌بار برگزار می‌شود و در صورت نیاز هر ماه، برگزار می‌شود. ما عموماً موضوع را در خود دبیرخانه و بخش حقوقی که با هدایت آقای دکتر انصاری انجام می‌شود، بررسی می‌کنیم و پیگیری می‌کنیم. ما متأسفانه مکاتبات زیادی می‌کنیم درصورتی‌که اصل موضوع شفافیت دنبال این هستیم که پیاده‌سازی دولت الکترونیک تسریع شود. ما اصلاً دنبال این نیستیم که تو این سامانه درخواست‌ها و شکایت‌ها زیاد شوند. تمام دستگاه‌ها باید اطلاعات را منتشر بکنند. همان‌طور که حضرت آقا تو جلسه اخیر هیئت دولت گفتند باید تمام طرح‌ها پیوست عدالت داشته باشد، از نظر نیز ما تمام طرح‌ها باید پیوست شفافیت داشته باشد. یعنی اینکه در دستگاهی قراردادی بسته می‌شود، اطلاعاتی منتشر و ایجاد می‌شود یا بودجه‌ای تخصیص داشته می‌شود باید همان روز یا روز بعد رئیس دستگاه باید تکلیف این بودجه و قرارداد و مصوبه را مشخص کند. کمااینکه در دو سال گذشته سامانه ملی قوانین و مقررات کشور این کار را کرده، کل مصوبات هیئت دولت یک روز بعد در آن سامانه قرار گرفته است و شما به‌راحتی می‌توانید دسترسی پیدا کنید.سؤال: می‌شود اطلاعات در سامانه‌های مختلف متصل و همگام‌سازی شوند و مدیریت یک‌پارچه اطلاعات داشته باشیم؟پاسخش این است که ببینید هدف از قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات چه هست؟ هدف این است که یک‌بخشی از اطلاعات موجود در دولت به معنای عام کلمه بدون هرگونه درخواستی از سوی مردم منتشر بشود و بخش دوم این قانون که خیلی هم مهم‌تر است، دسترسی است. یعنی اینکه هر فردی اطلاعاتی را که لازم دارد و به آن علاقه‌مند است و در اختیار دولت در معنای عام کلمه است، مطالبه کند. هر فردی می‌تواند اطلاعات متفاوتی را طلب کند. به طور مثال دانشجوی دانشگاه شریف اطلاعاتی برای کارآفرینی می‌خواهد. دانشجوی خواجه‌نصیر یک اطلاعاتی می‌خواهد، دانشجوی حقوق شهید بهشتی یک اطلاعاتی می‌خواهد، یکی اطلاعات یک قرارداد را خواسته، یکی دیگر اطلاعات جغرافیایی فلان منطقه و غیره را؛ بنابراین امکان اینکه به دستگاه‌ها بگوییم همه اطلاعات را بارگذاری کنید و همه اشخاص از آنجا دسترسی داشته باشند اصلاً وجود ندارد در هیچ جای دنیا هم این‌گونه نیست. اولاً بخش قابل‌توجهی از اطلاعات در کشور ما هنوز نه آنالوگ است و نه دیجیتال است. عمداً تکست و قدیمی هستند و تو آرشیوها موجودند. برای تبدیل‌شدن به حالت دیجیتال طول می‌کشد. بعضی از کشورها خیلی وقت است دارند این کار را انجام می‌دهند مثلاً آمریکا از سال ۱۹۴۶ این کار را انجام می‌دهد و سال ۱۹۶۰ در بخش دیتا و رایانه قانون وضع کرده است. در نتیجه آنها الان از ما جلوتر هستند و بر اُپن دنیا و open government متمرکز شده‌اند و یک پایگاه خاصی درست کرده‌اند که داده‌های بخش عمومی و نه خصوصی تحت شرایطی باید اُپن باشد، ماشین‌خوان باشد و هر شخص نوآور و خلاقی بتواند به این داده‌ها دسترسی داشته باشد و بتواند را این داده‌ها تحلیل انجام دهد.اولاً در کشور ما بخش قابل‌توجهی از اطلاعات و داده‌ها هنوز داده‌های سخت هستند و داده‌های نرم نیستند پس نمی‌شود چنین توقعی داشت. دوماً در بخش داده‌های نرم که وجود دارد شما به آنان نمی‌توانید بگویید همه این داده‌ها را در سیستم‌هایتان بگذارید اصلاً این امکان را ندارد یا پایگاهشان جواب نمی‌دهد یعنی طراحی‌هایی که انجام داده‌اند کشش ندارد. همچنین اصول و ضوابط مشخصی نداریم که این کار را انجام بدهند. مثلاً در آمریکا، مصوبات، یک‌رویه یکسانی دارد و در پایگاه‌های اطلاع‌رسانی‌شان یک استانداردهای خاص دارند که به‌قول‌معروف کاربرپسند هستند و باید خیلی خوب و سریع کار کنند. ما چنین چیزی نداریم الان هم اگر مثلاً اگر سامانه‌هایی که وجود دارد هزار جور تشریفات دارند مثلاً از سامانه روزنامه رسمی بخواهید اطلاعات بگیرید که در همه جای دنیا قوانین و اطلاعات روزنامه رسمی به سه چهار زبان دنیا ترجمه می‌کنند و در دسترس است، اما در ایران به طور عجیبی نام کاربری و گذرواژه می‌خواهد. پس اینکه دسترسی فردی را کنار بگذاریم و یک سامانه درست کنیم که اطلاعات آنجا ارائه بشود، امکان چنین چیزی وجود ندارد. اما می‌توانیم برخی از انواع اطلاعات را ما بخواهیم ارائه شود یا حداقل در مورد اطلاعات نرم می‌توانیم این کار را بکنیم البته نه به‌صورت یکپارچه. چون هرجایی می‌تواند برای خودش داده‌های خاص خودش داشته باشد. البته مجلس طرحی به‌عنوان مدیریت یک‌پارچه داده‌های ملی در کشور دارد که می‌خواهد چنین کاری را انجام دهد که همه سامانه‌ها را یکپارچه کند منتهی آن هم معلوم نیست که چطوری می‌خواهد این کار انجام دهد می‌خواهد داده‌ها را همگام‌سازی کند می‌خواهد؟ سرویس‌ها را یکپارچه کند؟ یا پردازش‌ها را؟ خیلی مشخص نیست تکلیف چه هست. پس در خیلی از این زمینه‌ها ما در ابتدای این کار هستیم و زیرساخت‌های لازم را نداریم. خود وزارت ارتباطات هم یک مصوبه‌ای در بحث اُپن دیتا داشته منتهی آن هم در نوع خودش همچنان فقیر است؛ بنابراین بخواهم جمع‌بندی کنم در پاسخ به آقای نصرتی، اپن دیتا یک پروژه‌ی خیلی خوبی است. کشورهای مختلف دنیا ابتدا از همین پابلیک دیتا که بر اساس قانون انتشار و دسترسی آزاد بوده با اطلاعات شروع کردند و اکثرشان از دهه ۲۰۰۰ به این‌سو به سویی اُپن دیتا حرکت کردند و اکثرشان دوباره از نیمه به‌اصطلاح دوم دهه ۲۰۱۰ اُپن دیتا را خیلی‌خیلی تقویت کردند، برایش تشکیلات و سازوکار درست کردند. منتهی در کنار تشکیلات و سازوکارها و قوانین و مقرراتی که در حوزه اپن دیتا دارند به‌هیچ‌وجه دسترسی فردی به اطلاعات محدود و مسدود نشده. ببینید من فقط مثال کارآفرینی‌اش را عرض می‌کنم که برایم جالب بوده. مثلاً شخصی گفته که من آمار مرگ‌ومیر نوزادان در وان حمام را من می‌خواهم. چرا؟ چون می‌خواهد بیند این سیستم برق‌کشی و غیره چه اشکالاتی دارد که باعث می‌شود این بچه‌ها فوت بکنند و این را حل. کند و یک خلاقیتی به خرج دهد. در جاهای مختلف دنیا افراد نوآور خلاق دنیا به دنبال چیزهای خاصی هستند که به ذهن هیچ‌کس نرسد. این افراد داده‌ها را دریافت می‌کنند و با همدیگر جمع‌بندی می‌کنند و ایده می‌دهند و استارتاپ راه‌اندازی می‌کنند و خیلی کارهای دیگر؛ بنابراین در بحث بعد اُپن دیتا حتماً هم باید بعد فردی هم موردتوجه قرار بگیرد.سؤال: ممنون از وقتی که گذاشتید. من منظورم این نبود که اطلاعات در اختیار همه قرار بگیرد. منظورم این بود که بالاخره دستگاه‌ها هرکدام یک مدیر مالی این حالا شاید صددرصد کار دیجیتال نباشد اما به‌هرحال درصدی‌اش به‌صورت نرم‌افزاری انجام می‌شود و وارد کامپیوتر می‌کند. من بحثم این بود مثلاً یک سامانه را بشود جوری تغییر داد که به‌عنوان بستری باشد هم به‌عنوان یک ماشین‌حساب کار کند و هم به‌صورت یک نرم‌افزار کار کند. کارهای مدیریتی و نرم‌افزاری و محاسباتی هم با این همین سامانه انجام بدهند و در آخر هم همه اطلاعات به این سامانه وارد شود یعنی این سامانه یک منبع اطلاعاتی بشود و در آخر بعدازاینکه منبع اطلاعاتی شد حالا لازم نیست که در اختیار همه قرار بگیرد، با درخواستی که داده می‌شود از این منبع اطلاعاتی سامانه بررسی کند که در اختیار کسی قرار بدهد یا ندهد.آقای نیک‌پی: بله خیلی ممنون از این پیشنهاد شما. قطعاً از این‌جور پیشنهادات اما تو این چند سال زیاد داشتیم ولی آن چیزی که ما دنبالش هستیم عرض کردم ما بیشتر دنبال این هستیم که آن بحث تکلیف انتشار را دنبال کنیم که اگر دستگاه سازمان مؤسسه‌ای دنبال انتشار اطلاعات است نگران نباشد که انتشار برایش عواقبی خواهد داشت یا نگران این نباشد که بعد انتشار مورد مؤاخذه قرار بگیرد یا شاید یک اطلاعات خیلی مهم ملی را منتشر کرده باشد. این سامانه بستری درست کرد برای اینکه من به‌عنوان یک شهروند بتونم بیایم یک درخواستی که در ذهنم است انجام بدم. فرضاً طرف آمده از مؤسساتی که مرتبط با حوزه اندازه‌گیری بوده مثلاً از جهاد کشاورزی، یا از سازمان استاندارد، از راه و شهرسازی، از وزارت کشور، از شهرداری آمده سؤال کرده که مبنای محاسبه شما برای اندازه‌گیری گز و سانتی‌متر و غیره بر اساس کدام قانون؟ فرد به سازمان ثبت می‌رود. به او می‌گویند ما رفتیم متر کردیم مثلاً اندازه‌اش این‌قدر شد و این‌جوری شد. طرف می‌گوید خب این بر اساس چه قانونی است؟ جالب این است که هیچ‌کدام از دستگاه‌ها هیچ مصوبه و ابلاغیه‌ای راجع به این موضوع نداشتند. ما رفتیم بررسی کردیم دیدیم در سال ۱۳۳۱ یک قانونی را وضع کرده‌اند و به شهرداری‌ها داده‌اند و بعد سال ۱۳۴۸ از شهرداری‌ها گرفته‌اند و به یک جای دیگر داده‌اند. ازاین‌دست درخواست‌های کلیدی تو این سامانه خیلی زیاد است. یا فرضاً فردی از وزارت کشور در مورد نیروی انتظامی سؤال کرده، تو بحث پاسخگویی‌شان تا الان نتوانستم با تمام ارتباطاتی که با وزارت کشور داشتیم، آنها را بیاوریم و به سامانه متصل کنیم؛ بنابراین درخواست‌هایشان از طریق سامانه می‌آید برای وزارت کشور ثبت می‌شود. مثلاً دو سال پیش، فردی درخواست کرده آمار تصادفات با شتر در زاهدان را به من بدهید. کارشناس پشت سیستم وزارت کشور هم گفته اصلاح چنین اطلاعاتی نداریم و نمی‌توانیم چنین اطلاعاتی به شما بدهیم. اصلاً دلیلش چیست چنین اطلاعاتی را می‌خواهی؟طرف آمده گفته من برایی کار پژوهشی که می‌خواهم انجام بدهم و برای جلوگیری از تلفات این حیوانات و تصادفات در شهر نیاز به این اطلاعات دارم. ما هم علی‌رغم اینکه خیلی تلاش کردیم نتوانستیم به اطلاعات برسیم. یک نمونه دیگر، یک دانشجوی نخبه که پیگیر بود، بعد از دیدار با مقام معظم رهبری از طریقی ما را پیدا کرد. گفت من از فلان دستگاه، اطلاعات کلیدی شهر را که برای طراحی شهر هوشمند اسلامی نیاز داشتم درخواست کردم و از دانشگاه هم به‌عنوان یک پژوهشگر معرفی‌نامه دارم. اما هر کاری می‌کنم فلان اداره به من اطلاعات نمی‌دهد. ما پیگیری و خیلی مکاتبه کردیم و دنبال کارشناس رفتیم و توانستیم یک بخشی از این اطلاعات که قابل‌انتشار بود را به این فرد پژوهشگر بدهیم. کلمه اُپن دیتا خیلی مفهوم قشنگی است اما اگر ما اطلاعات را بگذاریم ولی به‌درستی پالایش و فرآوری نشود به چه درد آن پژوهشگر می‌خورد؟ مثلاً یک دستگاه، یک گزارش عملکرد ۷۰۰ صفحه‌ای داده است. این ۷۰۰ صفحه برای شما به‌عنوان یک شهروند چه‌قدر قابل بهره‌برداری است؟اینها جزئیات اجرایی سامانه هستند. اینکه ما بگوییم این سامانه و این قانون کمی سنتی است و چرا مردم باید درخواست کنند و اطلاعات قرار بگیرد، بله حرف درستی است و اطلاعات باید به‌سرعت منتشر شود. اما خیلی از شهرهای ما امکانات اولیه وصل شدن به اینترنت را ندارند. ما ۱۷۰۰ و خرده‌ای دستگاه داریم که با آن‌ها در ارتباطی هستیم. به‌جرئت می‌توانم بگم که نود درصدشان از ایمیل داخل ایران استفاده نمی‌کنند. تمام اطلاعاتشان در بستر یاهو و جیمیل هست. هر چه هم به آنان می‌گوییم شما دستگاه دولتی هستید، مصوبه دارید، باید از ایمیل داخلی استفاده کنید، صرف‌نظر از اینکه با ما در ارتباطید این کار اشتباه است که شما زیر سربرگ شهرداری و استانداری آدرس جیمیل و یاهو را می‌نویسید یا مثلاً مشکلات آموزشی را داریم، مشکلات عدم توجه به اجرای قانون را داریم و همچنین مشکلات اینکه عدم پاسخگویی سازمان‌ها چه زیانی به مردم می‌رساند. مثلاً فردی از شهرداری یک استان درخواست کرده، گفته به من قراردادی را که شهرداری در سال ۹۰ بسته که دریاچه مصنوعی را به یک بخش خصوصی داده‌، در سال ۹۳ بخش خصوصی مجدداً به بخش دولتی فروخته و سپس در سال ۹۶ بخش دولتی مجدداً آن را به بخش خصوصی فروخته، بدهید. ما اینها را در سامانه می‌بینیم و قابل‌انتشار و قابل دستیابی است. جواب این دستگاه خیلی جالب است و به تبعات پاسخ اصلاً فکر نمی‌کند!در پاسخش نوشته‌اند شما به دفتر ما تشریف بیاورید، با هم این موضوع را به‌صورت توافقی حل می‌کنیم. از این مسائل توی این موضوع شفافیت و دسترسی به اطلاعات زیاد است و اتفاقاً دنبال این هستیم که این نقاط تاریک مشخص شود. دنبال این هستیم این اطلاعاتی که هیچ‌وقت برای کسی قابل‌دسترسی نبوده و همیشه سر از جاهایی درآورده که نباید می‌آورده در دسترسی شهروندان قرار بگیرد و مردم ارزیابی کند. این گروه‌هایی مثل شما که مطالبه‌گر هستند و سمت‌وسویشان مشخص است و با نظام هستند و معلوم است که به‌هرحال با دغدغه دنبال این کار می‌روند بتوانند بیان در مجرای این قانون و با شیوه‌نامه‌اش، کار را دنبال کنند. راجع به بحث موضوع دیگر ای که توی این کپشن اشاره کرده بودید که بحث اینکه مسئولیت این کار با چه کسی است؟ مسئولیت اجرای این قانون بر اساس خود این قانون که مشخص کرده بر عهده بالاترین مقام آن مؤسسه است. یکی از اشکالاتی که آیین‌نامه اجرایی قبلی داشت این بود که فرضاً در یک دستگاه، فقط یک فرد را مشخص کرده بود. مثلاً در وزارت فرهنگ بالاترین مقام دستگاه، یک مدیری را منصوب می‌کرد. این مدیر به هر نحوی طی یک سال ممکن بود تغییر کند و وقتی که تغییر می‌کرد ما از جابه‌جایی و رفتنش اطلاع نداشتیم؛ این خلأ باعث می‌شد خیلی از درخواست‌ها پاسخ داده نشود.در آیین‌نامه جدیدی که آقای دکتر انصاری و گروهشان یک سال روی آن کارکردند و این آیین‌نامه مصوب شد، ماده ۱۵ دقیقاً اشاره می‌کند که بالاترین مقام دستگاه می‌تواند مسئولیت خودش را به یک واحد واگذار کند به‌جای یک نفر. یعنی حتی اگر یک نفر جابه‌جا بشود، آن واحد همچنان مسئولیت پاسخگویی را دارد. یک‌بخشی از عدم پاسخگویی در سامانه‌ها علتش همین است. طرف آمده مسئولیتش را گرفته، حکمش را هم گرفته و می‌رود. شش ماه دیگر به ما زنگ می‌زند که من رمز عبورم را گم کرده‌ام و غیره. باید یکی از مسائل نظام ارزیابی کارمندان و دستگاه‌ها همین شفافیت باشد یعنی بیاید مراجعه کند به این سامانه یا دبیرخانه، ببینم وضعیت این مدیر وضعیت این سازمان و دستگاه در طول این چهار سال این بوده. حالا دیگر خودتان می‌خواهید بدانید شفاف بوده یا نبوده است، ارزیابی‌اش با خود شماست.مجری برنامه:ممنون از شما، چند سؤال در بحث که مطرح شد می‌خواستم بپرسم. فرمودید که توی سامانه یک تصمیم گرفته شد که اسامی پرسشگرها مشخص نباشد ولی سابقاً یک دوستی رفته درخواست ثبت کرده و گفته فلان اطلاعات را می‌خواهم. اطلاعات ساده‌ای هم بوده. گفت من چنین درخواستی را ثبت کردم، فردا از دستگاه به من زنگ زدند بیا فلان جا پاسخگو باش که چرا این درخواست را ثبت کردی. رفته آن سازمان به او گیر داده‌اند که چرا این درخواست را ثبت کرده‌ای. تهدیدش کردند و مجبورش کردند که این درخواست را پیگیری نکند. الان نمی‌دانم سامانه تغییر کرده است یا نه؟ در چنین حالتی این فرد چگونه به این دستگاه اعتراض کند؟آقای دکتر انصاری: از دو ماه پیش این سامانه تغییر کرده است. دقیقاً در ماده ۷ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات تصریح شده دستگاه یا مؤسسه مورد مراجعه از طریق سامانه، حق ندارد از متقاضی اطلاعات، دلیل یا توجیهی برای تقاضایش مطالبه کند. یعنی نمی‌تواند بگوید تو که هستی و این اطلاعات را برای چه می‌خواهی؟ آن که این شخص چه کسی است طبق قانون، هر شهروند ایرانی حق دسترسی به اطلاعات را دارد و اینکه این فرد شهروند ایران هست یا نیست، سامانه از طریق اتصال به سامانه ثبت‌احوال بررسی می‌کند و غیر از این را دستگاه‌ها نمی‌توانند طبق این قانون مطالبه کنند و این رفتاری که معمولاً تو این زمینه‌ها انجام می‌شود تخلف محسوب می‌شود و باید در مرجع رسیدگی به تخلفات اداری گزارش داده شود. این یکی از موانع فرهنگی است که در کشور ما وجود دارد وقتی اطلاعاتی خواسته می‌شود، بلافاصله فرد داخل دستگاه حساس می‌شود که البته آن هم دلایلی دارد. از طرف دیگر، ما در داخل دستگاه، جلسات مختلف توجیهی و آموزشی دیگری هم داریم که بنا به دلایل متعدد از جمله بحث تحریم‌ها و غیره، گفته می‌شود این اطلاعات را به هرکسی ندهید و مواظب باشید، به‌هرحال موارد امنیتی زیادی بررسی می‌شود. جلسه‌ای که یک مقام امنیتی وزارت اطلاعات برایش می‌گذارد که چگونه از اطلاعات مراقب کند خیلی بیشتر در ذهن می‌نشیند نسبت به جلسه توجیهی این قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، چنین جلساتی خیلی کم برگزار می‌شود و به‌خاطر همین مقداری مقاومت وجود دارد. یک رفتار عجیب دیگر از دستگاه‌ها این است که مثلاً وقتی از آنها اطلاعات خواسته می‌شود برای اینکه خیال خودشان را از هر لحاظ راحت کنند، می‌گویند برو از حراست بپرس این اطلاعات را ارائه دهیم یا خیر. درصورتی‌که حراست در خیلی از این موارد اصلاً صلاحیتی ندارد و این یک امر تخصصی است و تصمیم‌گیری درباره انتشار اطلاعات طبقه‌بندی‌شده لزوماً کار حراست نیست. چالش‌هایی که معمولاً با آنها مواجه می‌شویم یا آن دستگاه مربوطه از سر بی‌اطلاعی انجام می‌دهد که از طریق پیگیری‌های آقای نیک‌پی به نتیجه می‌رسد، گاهی مواقع هم متأسفانه مصونیت وجود دارد یعنی پشت پرده‌ای وجود دارد که نمی‌خواهند این اطلاعات منتشر شود و احیاناً نمی‌خواهند پرونده‌ای علیه‌شان باز شود. همان‌طور که آقای نیک‌پی اشاره کردند، در آیین‌نامه جدید تصریح شده که تمام اطلاعات درخواستی اشخاص فقط از طریق این سامانه باید ارائه شود نه اینکه یک شخصی را به ناهار دعوت کنیم و یک‌جور راضی‌اش بکنیم که اطلاعات را ارائه دهد. به‌خاطر همین است که الان هویت برداشته شده که در آینده مشکلی برای اشخاص پیش نیاید.مجری برنامه: با تشکر از پاسختان آقای انصاری من یک سؤال دررابطه‌با همین حقوق داشتم چون شما فرمودید که قانونی است که بر اساس آن خود دستگاه منتشر کند که چه حقوق‌هایی داده به چه اشخاصی. توی حریم شخصی مالی مسئله‌ی حساب‌های بانکی مطرح شده حالا آن طبیعتاً منطقی بود که مطرح شود یعنی می‌خواهم که باتوجه‌به این موضوع من مثلاً می‌توانم بروم درخواست ثبت کنم که رئیس مثلاً فلان بانک دولتی چقدر حقوق می‌گیرد یا هنوز امکانش وجود ندارد؟ببینید در کشور ما فعلاً چنین امکانی وجود ندارد اما در کشورهای متعددی قانون مربوط به اعلام دارایی مقامات مسئول که وجود دارد و در کشور ما هم یک چیزی تصویب شده در آنجا تصریح کردن مثلاً حقوق پرداختی‌های کدام مقامات در دسترس باشد مثلاً مقامات ارشد بانک مرکزی در اکثر کشورهای توسعه‌یافته حقوق‌هایی که به آنان پرداخت می‌شود مشخص است ولی در کشور ما چنین چیزی وجود ندارد اگر هم بخواهد مطالبه بکنید این در زمره اسرار بانکی است. ما قانون بانکی داریم که ارائه اطلاعات حساب‌های بانکی اشخاص را قویاً منع می‌کند و هنوز هم قانونی بر خلاف این قانون اسرار بانکی نداریم. قانون برنامه ششم توسعه قید کرده بود که در سال اول اجرای این قانون برنامه، یک سامانه‌ای ایجاد خواهد شد توسط سازمان اداری استخدامی که کلیه پرداخت‌های کارکنان و مدیران و مقامات در آنجا باید قید می‌شد و برای عموم مردم قابل‌دسترس می‌شد. منتهی دولت تمام شد و این قانون هم آخرهای عمرش است و این سامانه هم می‌گویند طراحی شده ولی منتشر نمی‌شود چون خیلی از دستگاه‌ها هنوز اطلاعات پرداختی را در این سامانه نداده‌اند و اگر هم این سامانه بخواهد به‌صورت تبعیض‌آمیز عمل کند مثلاً اطلاعات حقوق اشخاص که آنجا بارگذاری شده را بخواهد افشا کند و بقیه افشا نکند، فقط اینها می‌روند زیر سؤال و بقیه زیر سؤال نمی‌روند. این جای بحث دارد. اگر این قانون اجرایی شده بود شاید تابه‌حال کل حقوق‌ها منتشر می‌شد در جامعه ما و قابل‌دسترس می‌شد. البته لازم است عرض کنم کشورهایی که حقوق را افشا می‌کنند، کارشان بر اساس حساب و کتاب است. کشوری حقوق را افشا می‌کند که در آن شایسته‌سالاری حاکم باشد یعنی به میزانی که شایستگی داری، پست و مقام داری و حقوق بیشتری می‌گیری و سرت را بلند می‌گیری و بابت دریافتت احساس خجالت نمی‌کنی. تو کشور ما وضعیت این‌جوری نیست در نتیجه ما در کشورمان پرداخت‌ها و معافیت‌های عجیب‌وغریب داریم. این بخواهد منتشر بشود قطع یقین علیه خیلی از اشخاص در جامعه ما سروصدا خواهد شد. خودشان و خانواده‌شان در معرض اتهام فساد و نجومی بگیر و از این داستان‌ها قرار خواهند گرفت؛ بنابراین این چالش را حتماً باید به آن توجه داشت.مجری برنامه: یک سؤالی در مورد اطلاعاتی که ثبت نشده دارم چون موردی بوده که رخ‌داده، اطلاعاتی می‌خواستیم برای سه چهار سال پیش، دستگاه گفته که این اطلاعات را اصلاً ثبت نکردیم اطلاعات مالی بوده. در چنین شرایطی چه‌کار می‌شود کرد؟دکتر انصاری: یکی از مهم‌ترین از نکات مهم این قانون این بود که دستگاه‌ها را به خودشان آورده. مثلاً شخص آمده گفته که همین داده‌های تولید فلان خرما را در بوشهر من می‌خواهم. در جوابش گفته‌اند ما چنین داده‌ای نداریم. گفته داده تولید فلان محصول را می‌خواهم. بازهم گفتند ما نداریم. گفته مگر می‌شود؟ پس مملکت را چه جوری اداره می‌کنید؟ چگونه برای کشاورزی‌تان برنامه‌ریزی می‌کنید؟ همین باعث شده دستگاه‌ها سراغ تولید این داده‌ها بروند. گاهی اوقات این داده‌ها را دارند اما حجمش زیاد است و فرصت نکرده‌اند این داده را تبدیل و عرضه کنند. اما نکته اول شما کاملاً درست است و آدم باورش نمی‌شود که در بعضی جاها، برخی از اطلاعاتی که مطالبه می‌کنیم در دستگاه دولتی موجود نباشد، از آن به بعد از طریق پیگیری‌هایی که انجام شده سراغ تولید این داده‌ها رفته‌اند. این اثر مثبت را داشته. اما به‌موجب قانون نمی‌شود برای این موارد کار زیادی انجام داد، چون طبق قانون، اطلاعاتی که در دستگاه تولید شده هستند و موجود هستند مشمول این قانون می‌شوند نه اطلاعاتی که وجود ندارد و هنوز تولید نشده‌اند.آقای نیک‌پی:یکی از مشکلاتی که ما در سامانه داریم همین است و یک سری از درخواست‌ها بدون پاسخ می‌ماند، فرضاً بعضی از جاهایی که با مسائل مالی در ارتباط‌اند و بعد از مدتی از آنها درخواست می‌شود به چنین درخواست‌های بودجه و هزینه‌ای پاسخ دهند، یک مدتی که پاسخ نمی‌دهند، بعداً که با فشار و پیگیری دبیرخانه پاسخ می‌دهند، می‌گویند اصلاً ما مشمول این قانون نیستیم. اینجاست که ما ورود می‌کنیم، مکاتبات رسمی‌مان را با دستگاه و مؤسسه‌ای که باید پاسخگو باشد با همان بالاترین مقام مؤسسه با نظر حقوقی بخش حقوقی ارسال می‌کنیم که ببینیم واقعاً پاسخ مکتوب و دقیقشان چیست. متأسفانه این مکاتبه و بیماری ارسال نامه را همچنان بعدازاین همه سال که تو حوزه‌های مختلف آی تی پیشرفت کرده‌ایم، داریم و تا نامه کاغذی به آن دستگاه نرود متوجه نمی‌شوند. یک مشکل دیگر هم این است که به آن لوگوها خیلی دقت می‌کنند، اگر لوگوی سازمان بازرسی باشد یک جواب می‌دهند، اگر کمیسیون باشد یک جواب دیگر می‌دهند. درهرصورت ما این کارها را پیگیری می‌کنیم یعنی اگر شهروندی متوجه شود یا احساس کند پاسخی که به او داده شده پاسخ صحیحی نیست. ما خیلی جاها نظارت می‌کنیم و نتایجی که مردم از پاسخ‌ها راضی هستند را می‌بینیم که خیلی از جاها مردم خودشان آگاه‌اند. درخواست‌کننده تو درخواست‌ها نوشته من می‌دانم این اطلاعات در بیرون نیز موجود است و من می‌توانم از بیرون اطلاعاتش را بگیرم اما چرا می‌گویید فرضاً اطلاعات تولیدکنندگان مرغ جوجه یک‌روزه را ندارم؟ چرا میگویید من نمی‌توانم بدهم یا اطلاعات تلفنشان را؟ یا از این‌جور دست سؤالات. ما در حد توان و زمانی که در اختیار داریم موضوع را پیگیری می‌کنیم ولی همان‌طور که آقای دکتر اشاره کردند، به لحاظ قانونی ما کار الزام آوری نمی‌توانیم برای این عدم پاسخگویی انجام دهیم چون به‌هرحال نظارت و نوع کیفیت انواع و اقسام موضوعاتی که تو این سامانه پرسیده می‌شود خودش نیروی خیلی زیادی می‌خواهد. ما اینجا اطلاعات جامع درباره بحث کشاورزی و بحث انرژی و بحث مالی نداریم و بانک‌های مختلف اطلاعاتی در اختیار ما نیست. ما به‌تناسب اطلاعاتی که به اینجا می‌آید و اعتراض‌هایی که می‌شود دسته‌بندی می‌کنیم، بررسی می‌کنیم و در این دسته‌بندی‌ها یک بخشی را دبیرخانه دنبال می‌کند. اگر موضوعات در همین سطح حل نشود می‌بریم در صحن علنی کمیسیون با نظر اعضای حقوقی کمیسیون موضوع مطرح می‌شود، تصمیم‌گیری می‌شود و مصوبه‌اش برای آن دستگاه ارسال می‌شود که لازم‌الاجرا کند موضوعی که دنبال می‌کنیم.مجری برنامه: آقای نیک‌پی یک سؤالی هم داشتم دررابطه‌با صحت اطلاعات. من چند جا پیش‌آمده که این سامانه را هم معرفی کردم و همان‌طور که شما فرمودید اولش می‌گویند اصلاً مگر چنین قانونی تو ایران است؟ بعداً که خودشان رفتند قانون را خواندند، گفتند حالا درخواست هم ثبت کنید، از کجا معلوم که اطلاعات درست به شما بدهند، آن سازمان هم اطلاعات واقعی و درستی می‌دهد؟ برای این چه ضمانتی است؟ من به ایشان گفتم اگر اطلاعات چند جا با هم تناقض داشته باشد مشخص می‌شود که اطلاعات غلط بوده است. سؤالم این است که اینجا برای کاربر چه امکانی وجود دارد که مطمئن شود اطلاعات درست را به او داده‌اند و اگر اطلاعات غلط داده‌اند و فهمید غلط است بتواند اعتراض کند.آقای نیک‌پی: عرض شود که قابلیت اعتراض وجود دارد و هر زمانی هم که اعتراض بکند، اعتراض انجام می‌شود. موضوع این است که ما وقتی مسئولیت قانونی پاسخگویی را بر عهده آن دستگاه می‌گذاریم مبنا را بر این می‌گذاریم هر پاسخی را که اینجا ثبت می‌کند درست است. عرض شود که ما همه را نمی‌توانیم کار کارشناسی بکنیم ببینیم همه درست است یا نه. کسی که مسئولیت پاسخگویی را در آن سازمان یا مؤسسه را دارد وظایفش این است که پاسخ درست را بدهد مگر اینکه اعتراض از طرف شهروند صورت بگیرد. شهروند ثبت کند این پاسخی که شما دادید غلط است. اطلاعاتی که می‌گویید محرمانه است، محرمانه نیست و باید در اختیار من قرار بگیرد. ما یک سری مشکلات و مسائل دیگری که داریم این است که بعضی از شهروندان درخواست‌هایشان خیلی کلی است، طرف می‌گوید مثلاً اطلاعات کلی بودجه ۱۳۴۰ تا ۱۴۰۰ وزارت نفت را به من بدهید. این کار سختی است و کارشناسی می‌خواهد و بررسی می‌خواهد و تو این حجم نمی‌شود. ما آمدیم در این آیین‌نامه اجرایی جدیدی که مصوب شده گفتیم اینها باید زمانش معلوم باشد، محدوده‌اش مشخص شود، اطلاعاتش معلوم باشد که حداقل از کجا درخواست می‌شود، اینها به دستگاه پاسخگو کمک می‌کند که صحیح جواب بدهد. در خصوص راستی‌آزمایی، یک‌بخشی‌اش به درخواست‌کننده اطلاعات برمی‌گردد، کسی که درخواست می‌کند می‌داند چه چیزی می‌پرسد، ما همین را به سازمان پاسخگو می‌گوییم. می‌گوییم شما فرض را بر این نگذارید که در آن دستگاه هستید از همه چیز مطلعید، شخصی که درخواست می‌کند از هیچی آگاه نیست، اتفاقاً برعکس. می‌دانیم کسانی که از این سامانه و خدماتش استفاده می‌کنند و از قانون استفاده می‌کنند، افراد مطلع، پژوهشگر و اهل تحقیق و اهل مطالبه‌اند؛ بنابراین ما در تمام سر فصل‌های آموزشی که می‌دهیم تاکید می‌کنیم که اطلاعات درست باشد؛ حتی اگر اطلاعات هم ندارند، راهنمایی درستی بکنند و بگویند این اطلاعات پیش ما نیست یا این لینکی که ما می‌دهیم می‌تواند شما را راهنمایی کند. موارد خیلی مشابه داریم مثلاً یک بخش زیادی از درخواست‌ها این است که چرا یارانه من قطع می‌شود؟ چرا تو این بحران کرونا به من کمک معیشتی ندادند؟ درصورتی‌که اینها اصلاً مرتبط به سامانه نیست. چرا من را استخدام نکردند؟ چرا تسهیلات به من نمی‌دهند؟ خب این درخواست‌ها، درخواست‌هایی هستند که معلوم است این شهروند آگاه نیست یا به‌هرحال از سر مشکلاتش ثبت کرده. دستگاه‌ها خیلی جاها کمک کردند و شاهد بودیم که دستگاه آمده گفته این شخص یارانه‌اش را نگرفته است اما ما رفتیم پیگیری کردیم که طرف به شماره باید زنگ بزند و شما پیگیری‌اش کنید. این اتفاق‌ها جدید است. طی چند سال اخیر هم موارد مشابه زیاد داشته‌ایم؛ بنابراین در بحث راستی‌آزمایی، یک بخشی هم برمی‌گردد به اینکه آن درخواست‌کننده به اطلاعاتی که درخواست می‌کند اشراف داشته باشد که بداند اطلاعات داده شده صحیح است یا نه. در صورت نادرست بودن اطلاعات، می‌تواند شکایت ثبت کند و بگوید من نسبت به این پاسخی که به من داده شده رضایت ندارم و برداشتم این است که اطلاعات درست باید تحویل داده شود.مجری برنامه: همان‌طور که جناب آقای نیک‌پی به آیین‌نامه‌ها اشاره کردند، توی این صفحه اصلی، بخش پایین صفحه یک بخش است به نام قانون آیین‌نامه‌های مربوطه، این را دوستان می‌توانند بخوانند. سؤالی که الان هست، این است که درخواست‌هایی که الان ثبت می‌شود توی این بخش گزارش‌ها جامع است ولی یک نکته‌ای که وجود دارد این است که این درخواست‌ها تا ۷ خرداد ۹۹ گذاشته شده می‌خواستم بپرسم چرا درخواست‌هایی که سال ۱۴۰۰ ثبت شده گذاشته نشده؟علت این موضوع این است که اطلاعاتی که منتشر شده باید یک پالایشی بشود چون داخل متن، اطلاعات شخصی افراد، کد ملی، اسامی یا اطلاعات مرتبط با افراد دیگر را گذاشته‌اند. پس باید پالایش شود و بعدازاین پالایش، نظر حقوقی بگیرد و منتشر بشود. یک علتش این است که ما در این موضوعات دقت می‌کنیم. یک بخشی‌اش هم برمی‌گردد به اینکه دستگاه‌ها ممکن است تو این مدت‌زمان مشخص حتی بعد از دو سال دستگاه آمده چون تغییرات مدیریتی داشته آمده پاسخ داده، می‌گذاریم که پاسخ بدهد به درخواست‌ها، یک بخشی هم برمی‌گردد به اینکه ما تو دورانی هستیم که یک مقداری در بحث نیروی انسانی مشکل داریم که کارشناسی این موضوعات را با تأخیر مواجه می‌کند ولی من این قول را می‌دهم ظرف یکی دو ماه آینده بخش زیادی از این اطلاعاتی که حداقل پاسخ داده شده و پاسخگویی‌شان به اتمام رسیده را ما به‌روز منتشر بکنیم ان‌شاءالله.مجری برنامه؛ خیلی ممنون. یک سری از درخواست‌هایی که ثبت می‌شود برایشان یک سری پرونده آپلود می‌شود اما این پرونده در دسترس عموم قرار نمی‌گیرد. این علت چیست؟ چون خب درخواست‌ها عمومی است یعنی اطلاعات عمومی که می‌شود همه ببینند طبیعتاً نباید حریم شخصی مسئله دیگری باشد. این امکانش است اصلاح بشود؟آقای نیک‌پی: ما در این سامانه این امکان را به دستگاه‌ها دادیم تا با یک کلیک اگر قابل‌انتشار است منتشر کنند. شما اگر تو بحث انتشار محتوا ببینید یعنی اسناد منتشر شده ببینید، نزدیک پنجاه هزار تا سند منتشر شده. دستگاه یک بخشی را باید کلیک کند تا انتشار عمومی پیدا کند. یک وقتی می‌بینید که دستگاه غفلت می‌کند این کار را بعداً انجام بدهد ولی انجام نمی‌دهد. ما دنبال این هستیم که خودمان تمام اسنادی را که منتشر شده تو سامانه یک‌بار دیگر نگاه کنیم و آن‌هایی که قابلیت انتشار دارد خود کمیسیون این کار را انجام دهد. ما خودمان در جریان این موضوعی که می‌فرمایید درست هم است و دنبال این هستیم. یک بخشی‌اش را این کار را می‌کنیم ولی باز این برمی‌گردد به اینکه نیروی انسانی می‌خواهد که کاملاً بیاید نگاه کند درخواست‌ها را ببیند پیوست درخواست‌ها و پاسخ‌ها چیست. قابل‌انتشار است یا خیر؟ یک بخشی به‌خاطر این است و موضوع قابل‌حل است. مجری برنامه: سؤال بعدی این است که طبق قانون، حریم شخصی جزو استثنائات به‌حساب می‌آید ولی این هم باز شامل یک استثنا می‌شود که اگر فردی که اطلاعات شخصی‌اش درخواست شده باشد و رضایت داشته باشد؛ به‌عنوان‌مثال مثلاً فردی درخواست ثبت می‌کنند من نمرات عباس آخوندی را می‌خواهم ببینم. از طرفی، من هم رضایت دارم. تو این حالت باید یک جا دست‌نویس مکتوب بنویسم برای این فرد تحویل بدهم که دست‌نویس را پیوست کند بگوید که این مرجع من است ولی من توی این سامانه تا جایی که درخواست ثبت می‌کردم ندیدم که امکان آپلود کردن فایل وجود داشته باشد.آقای نیک‌پی: خیر وجود دارد. تمام بخش ثبت درخواست‌ها گزینه پیوست دارند. مگر اینکه در این مواقع خود کمیسیون به سامانه متصل است و راه ارتباطی دارد. هرجایی از این موضوعات را اگر شهروندی هر شخص که از این سامانه استفاده می‌کند می‌تواند پیشنهاد بدهد و برای کمیسیون درخواست ارائه بدهد. ما در سامانه یک بخش پشتیبانی گذاشتیم که تماس با ما دارد، اگر شخصی به مشکلات فنی برای اتصال و ثبت‌نام و به‌هرحال احراز و غیره دارد، یک‌بخشی را مخصوص اعلام خرابی گذاشتیم که اعلام خرابی را بخش فنی بررسی می‌کند که همان شرکت مرکز گسترش فناوری اطلاعات که همان مگفا است. بخش تماس با ما هم که با خود کمیسیون است. اضافه بر این‌ها ایمیل و پست الکترونیک گذاشته‌ایم و بازهم خود کمیسیون در سامانه وصل هستند و به‌عنوان یک دستگاه پاسخگو می‌توانید مرتبط بشوید بگویید من با رضایت شخصی، اطلاعاتی را با فلان کد رهگیری درخواست کرده‌ام، می‌خواهیم این اطلاعات منتشر بشود. ما می‌توانیم ورود کنیم و انجام بدهیم.مجری برنامه؛ سؤال بعدیم دررابطه‌با اشخاص حقوقی است. توی بعضی از آیین‌نامه‌ها طرح شده که اشخاص حقوقی هم حق ثبت درخواست را دارند. می‌خواستم بپرسم این اشخاص حقوقی که گفته شده منظور چه اشخاصی هستند؟ مثلاً تشکلات دانشجویی این حق را دارند، مثلاً سازمان‌ها این حق را دارند؟ ثبت‌نام این به چه صورت است؟آقای دکتر انصاری: منظور از اشخاص حقوقی، اشخاص حقوقی غیر از بخش عمومی هستند. بخش عمومی مثلاً خود وزارت‌خانه و دستگاه دولتی بخواهد اطلاعاتی را به آن برسد مکاتبه می‌کند و راحت به دست می‌آورد ولی اگر یک سازمان غیردولتی، یک شرکت یک انجمن، بخواهد اطلاعات را به دست بیاورد به‌عنوان انجمن، باید رئیس آن انجمن، مدیرعامل این شرکت درخواست بکند و این در آیین‌نامه جدید که همین امسال تصویب شده مقرر شده. آقای نیک‌پی هم دارند سامانه را بازنگری می‌کنند که نحوه ثبت اطلاعات اشخاص حقوقی را آنجا بیاورند. نمی‌دانم این کار انجام شده یا خیر.آقای نیک‌پی: ما پیش‌بینی کردیم و مصوب کردیم که این کارها انشا الله با هم انجام شود. مشکل فنی ما نخواهیم داشت تنها باید روی مسائل قانونی بیشتر تمرکز کنیم.دکتر انصاری: به‌موجب همان آیین‌نامه‌ای که منتشر شده، شخصی که اطلاعاتی را می‌خواهد و مثلاً می‌گوید من رئیس انجمن هستم، من نماینده انجمن هستم، باید یک مکاتبه‌ای داشته باشد که نشان دهد واقعاً از جانب انجمن به‌عنوان یک شخص حقوقی اطلاعاتی را مطالبه می‌کند و اطلاعات به انجمن داده می‌شود نه به‌عنوان شهروند ایرانی که بخواهد به‌عنوان یک شخص حقیقی بخواهد این کار را بکند. در حال حاضر این امکان وجود ندارد.مجری برنامه:خیلی ممنون. من سؤال آخر هم بپرسم، در ماده ۱۷ این قانون آمده که اگر اطلاعاتی که درخواست می‌شود باعث لطمه به سازمان بشود انتشارش نباید صورت بگیرد. چهار مورد هم ذکر شده که آسیب می‌زند. امکانش است فردی درخواستی را ثبت کند یعنی اگر ضمن آن درخواست، یک تخلفی از سازمان مشخص شود که تو یک حوزه‌ای تخلف کرده فرضاً یک فسادی رو بشود تو پاسخ آن درخواست. این امکان دارد چون سازمان خودش منتفع است بیاید بگوید این امنیت و آسایش را لطمه می‌زند و من پاسخگو نخواهم بود. این معیارش چیست و چه جوری می‌شود پیگیری کرد؟دکتر انصاری: به مهمی اشاره می‌کنید و عملاً هم متأسفانه چنین مواردی را شاهد بودیم. در شیوه‌نامه‌هایی که الان کمیسیون تصویب کرده، سعی کرده تو این‌جور مواقع دست دستگاه‌های اجرایی را ببندد. مثلاً دستگاه‌ها یک سری جاهایی به قول شما یک خبط و خطایی دارند و نمی‌خواهند اطلاعاتی بدهند و آن را طبقه‌بندی کرده‌اند. الان مصوبه‌ای که کمیسیون دارد در مورد طبقه‌بندی اطلاعات به‌عنوان اسرار دولتی، مشخص کرده هر چیزی را شما نمی‌توانید طبقه‌بندی کنید. طبقه‌بندی باید با رجوع به قانون باشد. نه اینکه هر چیزی که فکر کنید اگر اینها منتشر بشود و ضرر دارد برای مملکت. برای شما ضرر داشته نه برای مملکت. قطعاً انتشارش برای مملکت خیر است ولی برای تو احتمالاً ضرر دارد و آن را طبقه‌بندی کنی و بگویی از دسترس خارج است. جلوی این‌ها را می‌گیریم یا در یک شیوه‌نامه‌ای که کمیسیون در همین بحث دارد و گفته اگر انتشار اطلاعات منجر به مثلاً خسارت مالی و جانی شود، مثلاً خانمی سرپرست خانوار رفته از دستگاه دولتی مثلاً تأمین اجتماعی اطلاعات خواسته، این فرد اگر اطلاعات را اگر بگیرد، می‌رود در دیوان عدالت اداری شکایت می‌کند، سازمان تأمین اجتماعی قطعاً محکوم می‌شود که مستمری فرزندان این شخص را بدهد. سازمان تأمین اجتماعی به استناد این قانون این اطلاعات را به او نمی‌دهد. به آن میگوییم چرا این اطلاعات را نمی‌دهی؟ می‌گوید چون اگر اطلاعات را به او بدهیم، او می‌رود ما را محکوم می‌کند. می‌گوییم تو معلوم است حق مردم را می‌خوری بعد می‌گویی که اطلاعات را به این شخص من بدهم می‌رود از من شکایت می‌کند و محکوم میشم؟ چطور دستگاه دولتی هستی که هم می‌دانی کارت غیرقانونی است و هم می‌خواهی از کار غیرقانونی خود دفاع کنی؟در شیوه‌نامه‌های مربوطه دقیقاً آمده که منظور ما از خسارت یا لطمه، لطمه یا خسارتی است که غیرقانونی باشد نه اینکه یک شخصی اگر اطلاعاتی را بگیرد، بتواند برود شکایت بکند و شما را محکوم بکند. خب حقش بوده که اطلاعات را بگیرد. این قانون آمده که کمک کند تا اشخاص بتوانند حقشان را بگیرند. در برخی مواقع هم مثل آن بحثی که اشاره کردید انتشار لطمه به آسایش عمومی وارد می‌کند این معیارها بعضاً کلی هم هستند. مثلاً در خصوص قرارداد کرسنت ما متقاضی زیاد داشتیم که گفتند این اطلاعات قرارداد کرسنت را می‌خواهند. اطلاعات قرارداد توتال را می‌خواهند. اطلاعات فلان سرمایه‌گذاری در فلان حوزه را می‌خواهند. بنا بر توجیهاتی دستگاه‌هایی هستند که فعلاً طفره می‌روند از دادن این اطلاعات و بعضاً توجیهشان همین است یعنی همین که منتشر بشود تبعات دارد. به‌هرحال تاحدی‌که کمیسیون توانسته جلوی این نوع بهانه‌ها را گرفته و ما هم در واقع هروقت شکایتی مطرح شود از جانب یک شهروند، معمولاً این‌طوری پاسخ می‌دهیم. می‌گوییم که شما هر نوع لطمه به خودتان، هر نوع خسارت به خودتان را نمی‌توانید بهانه قرار بدهید که اطلاعات ارائه ندهید. اگر واقعاً لطمه‌ای که وارد می‌شود لطمه به منافع عمومی است در این صورت می‌توانید اطلاعات را ارائه ندهید ولی در برخی جاها ما واقعاً نتوانستیم کاری بکنیم و زورمان نتوانسته کار را پیش ببریم و امیدوارم انشا الله در آینده حل شود.آقای دکتر انصاری: من تشکر می‌کنم از اینکه شما به این موضوع توجه و اهتمام داشتید، امیدوارم بحث‌هایی که مطرح شد بدردتان خورده باشد.آقای نیک‌پی؛ با تشکر از آقای آخوندی و دوستانی که در این جلسه حضور داشتند. ان‌شاءالله که این‌جور نشست‌ها با جمع بیشتری برگزار شود. دبیرخانه کمیسیون آمادگی این را دارد که این‌چنین جلسات را در گروه‌های بزرگ‌تری انجام بدهد و ما محدودیتی برای ارتباط نداریم، هر جور که بشود در خصوص این قانون به‌درستی اطلاع‌رسانی می‌کنیم، خصوصاً برای نسلی که مطالبه می‌کنند و بخشی که به‌هرحال مطالبه علمی دارند راجع به این موضوعات انجام می‌دهند، ما به‌عنوان کسی که کار اجرایی انجام می‌دهیم، از استاد آقای دکتر انصاری به‌عنوان متخصص این حوزه بهره می‌بریم و این ارتباطات فوق‌العاده کمک می‌کند. ان‌شاءالله در نشست‌های بعدی با حضور گروه‌های دیگر ما شاهد مطالب و محتواهایی باشیم که برای پیشرفت این قانون قطعاً مؤثر خواهد بود. خیلی ممنون از زحمات شما. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 05 Nov 2021 01:03:20 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B5-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-cifp9tiapbn0 این تحقیق برگرفته از International Journal of Business and Development Studies با زحمات اساتید ایرانی نگاشته شده و از زحماتشان کمال تشکر را داریم.شفافیت اقتصادی منجر به پایداری اقتصادی و کاهش فساد می‌شود؛ بنابراین ضعف مکانیسم شفافیت، قوانین و رویه‌ها، فساد را گسترش می‌دهد و مبارزه با آن را سخت می‌کند. همچنین از درست رفتن شفافیت در نظام مالی و اقتصادی سبب ناپایداری، تخصیص نامناسب منابع، انفجار ناعدالتی و نابرابری می‌شود. هر چه شفافیت اقتصادی بیشتر شود، هزینه ورود به عرصه اقتصاد کمتر می‌شود و بنابراین رقابت‌پذیری را افزایش می‌دهد و شرایط برای توسعه و پیشرفت اقتصادی فراهم می‌شود؛ بنابراین، با درنظرگرفتن نقش اساسی شفافیت در اقتصادها، این مطالعه شفافیت و فساد را با آمارهای مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد و به رابطه بین شفافیت اقتصادی و رشد اقتصاد در بین کشورهای خاورمیانه در سیزده سال گذشته (2003–2015) میپردازد. به‌عبارت‌دیگر، این مقاله نشان می‌دهد که چگونه متغیرهای شفافیت، رشد اقتصادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هدف خاص این است که بفهمیم آیا رابطه معنادار خاصی بین شفافیت و رشد اقتصادی در کشورهای مورد بررسی وجود دارد یا خیر. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که رابطه بین شفافیت و رشد اقتصادی در کشورهای خاورمیانه مستقیم و کاملاً معنادار است. هم چنین رابطه بین تشکیل سرمایه ثابت ناخالص و مشارکت نیروی کار با رشد اقتصادی این کشورها مستقیم بوده است.مقدمهفقدان شفافیت در نظام اقتصادی در غیاب نظارت مناسب اطلاعاتی و مدیریتی منجر به تحمیل هزینه‌های گزاف بر اقتصاد، فساد مالی و اقتصادی می‌شود و از طرفی دیگر، در نتیجه‌ی از دست رفتن اطلاعات و شفافیت در اقتصاد، برنامه‌ریزی دقیق و همه‌جانبه برای اقتصاد و سیاست‌گذاری آگاهانه غیرممکن خواهد شد.فقدان یا کمبود شفافیت اطلاعات در اقتصاد ایران به گفته متخصصین، یک مانع برای سنجش عملکرد بخش‌های فعال در اقتصاد بوده است. اما سؤالات مهمی در اقتصاد وجود دارد که بدون پاسخ آنها، برنامه‌ریزی به نتیجه نخواهد رسید. برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری در حوزه اقتصاد بیشتر از هر چیزی نیازند داده‌های دقیق و شفاف است. این سیاستگذاری‌های اقتصادی چگونه و با چه سرعتی انجام می‌شود؟ تأثیر این سیاست‌ها بر بخش‌های مختلف اقتصادی چیست؟ آیا اجرای سیاست‌ها با یکدیگر تناسب دارند و به اهداف مورد پسندی مثل عدالت اجتماعی منجر خواهند شد؟فقدان شفافیت و در نتیجه فساد اقتصادی تأثیرات نامطلوبی بر سرمایه‌گذاری و رشد دارد و منجر به کاهش توجه به اهداف توسعه اقتصادی کشورها می‌شود. فقدان شفافیت اقتصادی منجر به حذف نیروهای رقابت‌کننده که اساسی‌ترین اجزای بازار هستند می‌شود. سیاستگذاران علمی، محققان و محصلان معتقدند که یک رابطه بین دو متغیر وجود دارد اما تاکنون برای آن یک رابطه کمی یا مدل کلی ثبت نکرده است. شفافیت بر ابعاد مهم اقتصاد و زندگی اجتماعی تأثیر می‌گذارد. شفافیت یک جز از سنجش پروژه‌های توسعه کشوری و همچنان تصمیمات استراتژیک سرمایه‌گذاری و تنظیم کردن سیاست بین‌المللی است.بنا بر نظر متخصصین سازمان ملل، بعضی از کشورهای افریقایی نظیر جمهوری دموکراتیک کنگو و نیجریه، بیش از پنج میلیارد دلار را در نتیجه فساد در سالیان اخیر گم کرده‌اند. در پاکستان حدود 30% پروژه‌های کسب‌وکاری برای رشوه‌خواری پرداخت می‌شود. درحالی‌که در بنگلادش فساد حجم نیمی از سرمایه‌گذاری خارجی را تشکیل می‌دهد. اما فساد تنها محدود به کشورهای جهان سوم نیست. اگرچه در کشورهای کمتر توسعه‌یافته متداول است، کشورهای غربی نیز از فساد رها نیستند.اما رابطه بین شفافیت و پارامترهای عملکرد اقتصادی کیفی هستند. شفافیت رفته‌رفته با جهانی‌شدن اقتصاد بین‌الملل و پیوندهای سیاسی بین کشورها مهم‌تر شده است که باعث معطوف شدن توجه ارگان‌های دولتی و غیردولتی به‌سوی شفافیت شده است ولی همچنان وابستگی واضحی بین شفافیت و عملکرد اقتصادی وجود نداشته، بنابراین یک سؤال بی‌پاسخ باقی‌مانده است که آیا یک رابطه عمومی کارآمد بین شفافیت و ابعاد کلیدی عملکرد اقتصادی کشورهای مختلف وجود دارد یا خیراقتصاد کشورهای خاورمیانه از مشکلات مختلفی رنج می‌برد و علی‌رغم ثروتمندی این ملت‌ها به دلیل منابع فراوان نفتی، توزیع ثروت به‌درستی انجام نشده است و در سطح بین‌المللی، کشورهای مورد اشاره عملکرد ضعیفی در رقابت‌پذیری و جذب سرمایه‌گذارهای خارجی داشته‌اند. ناکارآمدی در رشد اقتصادی و وابستگی به درآمدهای نفتی، ساختار غیرمولد، درآمدهای نفتی، رانت‌خواری در اقتصاد، فساد و اداره نامناسب، کاستی‌های مختلف این اقتصادها هستند. بنا بر نظر اکثر متخصصین، آزاد نبودن، شفاف نبودن و غیررقابتی بودن سیستم مشکلات زیادی را در این کشورها جرقه زده که سبب بیکاری گسترده، فساد و همچنین بی‌میلی بسیاری از کشورها برای سرمایه‌گذاری در کشورهای خاورمیانه شده است.در پاسخ به چنین مسائل و آیا این کشورها برای سرمایه‌گذاران خارجی جذاب هستند یا خیر، می‌توان گفت که یکی از اولین شاخص‌های سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در هر کشور، وجود یا فقدان شفافیت اقتصادی است. به طور معمول سرمایه‌گذار در دنیا به دنبال شفافیت می‌گردند و زمانی که ما آمار را بررسی می‌کنیم می‌بینیم که کشورهای خاورمیانه در زمره کشورهای با فساد بالا هستند. سرمایه‌گذار بعد از تحقیق گسترده متوجه می‌شود که چنین کشورها بر اساس نشانگرهای اقتصادی کشورهای پرخطری هستند.بنابراین شفافیت و رتبه پایین در فساد در داخل و خارج از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. به دلیل محدودیت‌های سرمایه‌ای کشور، رشد پایدار اقتصادی مهیا نخواهد شد مگر با کمک جذب سرمایه داخلی و خارجی و این جذب سرمایه هم جز با شفافیت اقتصادی مهیا نخواهد شد.موضوع این مطالعه در وهله اول، یافتن هر رابطه‌ای بین شفافیت و رشد است و در مرحله دوم، اگر شفافیت و رشد اقتصادی با هم مرتبط‌اند، رابطه مثبت است یا منفی و اینکه چگونه دولت‌ها از این ارتباط می‌توانند استفاده کنند تا اقتصاد را به وضع مطلوب‌تری هدایت کنند.مبانی نظریالف)شفافیت و رشد اقتصادیشفافیت بر وجود اطلاعات دلالت دارد. یک مؤسسه شفاف مؤسسه‌ای است که به اشخاص برون یا درون سازمان اجازه می‌دهد به اطلاعات کلیدی‌ای که آنها نیاز دارند تا نظریاتشان درباره آن مؤسسه شکل بگیرد، دسترسی پیدا کنند. اطلاعات قابل‌اعتماد و به طور اجتماعی، اقتصادی و سیاسی برای همه ذی‌نفعان قابل‌دسترس باشد.موضع سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD,2012) جامع‌تر است و شفافیت را به‌عنوان ارتباط بین سازمان‌ها و سایر گروه‌های ذی‌نفع ارائه می‌دهد. هرچه تبادل اطلاعات در جوامع بیشتر باشد، تصمیم‌گیری معقول‌تر خواهد بود و مسئولیت‌پذیری بخش خصوصی و دولتی درباره چگونگی دستیابی و مصرف منابع بهتر می‌شود و بنابراین رشد فساد قطع می‌شود.از نظر اقتصادی، شفافیت به معنای اطلاعات درست و جامع در مورد اقتصاد و وضوح مکانیزم‌های حاکم بر روابط اقتصادی مانند تولید و توزیع ثروت در جامعه است. شفافیت و فساد در تضاد با یکدیگر قرار دارند؛ بنابراین، برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP) فساد را برابر با انحصار روبه‌رشد قدرت فردی، کاهش پاسخگویی، اعتماد و شفافیت می‌داند.فقدان شفافیت و در نتیجه فساد اقتصادی تأثیر مخربی بر سرمایه‌گذاری و رشد دارد و این منجر به عدم دستیابی به اهداف توسعه اقتصادی کشورها می‌شود. عدم شفافیت باعث متوقف شدن نیروهای رقابتی که موردنیاز بازارها هستند، می‌شود. درآمد مالیاتی و کیفیت زیرساخت‌ها و خدمات عمومی را کاهش می‌دهد. عدم شفافیت می‌تواند منجر به ناکارآمدی در سیاست‌های دولت شود. سرمایه‌گذاری و اقتصاد را از شکل تولیدی خود به سمت رانت‌ها و فعالیت‌های زیرزمینی سوق داده و سازمان‌های مافیایی را گسترش می‌دهد. همچنین، با اتلاف منابع ملی همراه است. زیرا عدم شفافیت، بودجه را از مسیر و هدف خود منحرف می‌کند؛ این منابع نمی‌توانند به رشد اقتصادی کشور کمک کنند. بانک جهانی عدم شفافیت و فساد را بزرگ‌ترین مانع توسعه اجتماعی و اقتصادی دانسته است. زیرا تحریف قانون، توسعه را از بین می‌برد و پایه‌های بنیادین را که رشد اقتصادی بدان متکی است، از بین می‌برد.در غیاب شفافیت، شرایط تحقق اقتصاد رقابتی وجود نخواهد داشت یا ضعیف خواهد بود. همچنین امکان نظارت و پیگیری تخلفات مالی وجود ندارد و بنابراین سیاست‌های پولی، مالی و تجاری به طور مؤثر انجام نخواهد شد. علاوه بر این، برنامه‌ریزی عملیاتی، شناسایی افراد شایسته و نظارت بر نهادهای مدنی امکان‌پذیر نیست.ب) فساد و رشد اقتصادیبنا بر برنامه توسعه سازمان ملل (2008) فساد به معنی سو استفاده از قدرتی است که به افرادی سپرده شده که آن را برای انجام کارهای شخصی و خصوصی مورداستفاده قرار می‌دهند. فساد می‌تواند اشکال مختلفی مثل رشوه‌خواری، اختلاس، دزدی، اخاذی و سو استفاده از رأی دیگران، بهره‌کشی از منافع متضاد و مشارکت سیاسی نامناسب باشد.بسیاری از محققان بر این باورند که فساد منجر به تضعیف رشد به طریق گوناگون می‌شود که عبارت‌اند از:• دزدیدن اموال عمومی توسط افراد فاسد• منحرف‌کردن بودجه عمومی به سمت پروژه‌هایی که فاسد به نظر می‌رسند. (فارغ از ضروری بودن پروژه)• فساد به‌عنوان مالیات بر پروژه (برای مثال پرداخت رشوه و غیره)، سود و سرمایه‌گذاری را از بین می‌برد• فساد باعث انحراف منابع، به‌خصوص منابع انسانی، از نوع نوآورانه به‌سوی غیرمولد و فعالیت‌های مخرب مثل دزدی، رانت‌خواری و غیره می‌شود.علاوه بر نتایج منفی فساد بر اقتصاد کلان همانند سرمایه‌گذاری پایین و رشد کند، فساد عامل بخشی از تورم بالاست. پایین آوردن تعرفه و ترمزها برای تجارت بین‌الملل، یکسان‌سازی نرخ ارز و نرخ بهره تعیین شده در بازار، خلاص شدن از شر یارانه‌های شرکت‌ها، کاهش کاغذبازی و التزام به صدور مجوزهای گوناگون و سایر موانع ورود برای شرکت‌های جدید و سرمایه‌گذاران، قوانین انحصارزدا و خصوصی‌سازی املاک دولتی، وضع هوشیارانه قوانین بانکی و استانداردهای ارزیابی و حسابداری برخی از این موارد مهم هستند که ریشه فساد را قطع می‌کنند. (World Bank 1998)تورم ۵ متغیر دارد که شامل بهره واقعی، آزادی تجارت، شفافیت، تولید ناخالص داخلی واقعی و رشد شبه پول است. ضریب شفافیت با تورم همبستگی منفی دارد. اما تولید و آزادسازی تجارت با تولید ناخالص داخلی واقعی رابطه مثبت دارد. طبق آمار توصیفی، تورم قبل و بعد از اجرای سیاست‌های پولی ۴ درصد کاهش‌یافته است. تعیین تأثیر شفافیت سیاست‌های پولی بر عملکرد تولید امکان‌پذیر نیست. همچنین، متغیر مستقل مدل هیچ ارتباطی با شفافیت ندارد. بر اساس نتایج، می‌توان گفت که اگر کشوری بخواهد تورم را کنترل کند، داشتن شفافیت، اقتصاد باز و کنترل رشد پول برای بانک مرکزی بسیار ضروری است.در این مطالعه از داده‌های ترکیبی شاخص ادراک فساد (Corruption Perceptions Index) که نشانگری از آزادی اقتصادی و رشد اقتصادی است استفاده شده تا تأثیر فساد اقتصادی را بر متغیر دوم در فرم یک داده پویا، با استفاده از ‌روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) در ۱۵۶ نمونه از کشورهای متفاوت طی 2000–2011 ارزیابی شود. نتایج طبقه‌بندی کشورها نشان می‌دهد که در کشورهایی که از نظر اقتصادی آزاد هستند، ارتباط بین شاخص فساد مالی و رشد اقتصادی مثبت شد. اما در گروه‌هایی با آزادی اقتصادی متوسط و پایین، رابطه بین شاخص درک و رشد فساد منفی ارزیابی می‌شود. همچنین از نتایج متغیر پایداری در سیاست‌های کنترل فساد مشاهده می‌شود که در گروه اول، پایستگی در سیاست‌های کنترل فساد تأثیر مثبتی بر رشد اقتصادی داشته اما در گروه‌های دوم و سوم برای رشد اقتصادی مضر بوده و آن را کاهش داده است.شاخص‌های شفافیت سیاسی، از جمله ریسک سیاسی، مسئولیت‌پذیری، ثبات سیاسی، شاخص کارایی دولت و شاخص حاکمیت قانون نمای کلی از ساختار سیاسی هر کشور است و شاخص‌های اقتصادی شامل درآمد سرانه، برابری قدرت خرید، توسعه انسانی، شاخص‌های توسعه ترکیبی، درآمد پایدار می‌باشد. در این مطالعه محقق داده‌های جهانی را با بررسی آمار کشورهای جهان با شاخص‌های سیاسی و اقتصادی و ارائه پنج فرضیه با الگوی ۵ شاخص شفافیت سیاسی تجزیه‌وتحلیل می‌کند، پیامدها نشان می‌دهد که وضوح سیاسی رابطه مستقیمی با رشد اقتصادی در کشورهای مختلف در ۲۰۰۰ و ۲۰۱۲ دارد. به‌عبارت‌دیگر، هر پنج فرضیه تحقیق حاضر اثبات شد؛ بنابراین، برآورد رشد اقتصادی همراه با متغیر شفافیت سیاسی از دو جهت مهم است. اولاً، این می‌تواند گامی به جلو در مدل رشد اقتصادی باشد، الگویی که شامل وضوح سیاسی در جامعه باشد. دوم، برآورد متغیر شفافیت سیاسی می‌تواند وضعیت دولت یا حزب حاکم را نشان دهد؛ بنابراین، دولت‌ها زمانی که بخواهند بسته‌های سیاستی را طراحی کنند باید متغیرهایی را در نظر بگیرند و در این زمینه، فراتر از سلیقه فردی یا گروهی عمل کنند. همچنین اثرات مرزی احتمالی رابطه بین شاخص کنترل فساد (Control of Corruption Indicator (CCI)) و افزایش تولید ناخالص داخلی در متغیرهای بودجه آموزشی، بودجه مصرفی دولت، صادرات مواد اولیه کشاورزی، نرخ تورم و بازبودن اقتصاد برای گروه هشت (D -8) در دوره 1996 - 2011 بررسی شده است.(شامل بنگلادش ، مصر ، اندونزی ، ایران ، مالزی ، نیجریه ، پاکستان و ترکیه). برای این منظور، از مدل رگرسیون انتقال هموار پنل (PSTR) Panel Smooth Transition Regression Model که برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های صفحه ناهمگن مناسب است، استفاده می‌شود. نتایج، فرضیه خطی بودن را رد می‌کنند و مدل دومنظوره را با آستانه کنترل فساد -0.862 پیشنهاد می‌کند. در سیستم اول، متغیرهای کنترل فساد، هزینه‌های آموزشی، صادرات مواد اولیه کشاورزی و گشودگی اقتصاد تأثیر مثبت و معناداری دارند و متغیرهای مصرف‌کننده دولت و تورم تأثیر منفی و زیادی بر رشد تولید ناخالص داخلی دارند. در سیستم دوم و پس از عبور از متغیر شاخص کنترل فساد از بالا به پایین‌تر، هزینه‌های تحصیل، صادرات مواد اولیه کشاورزی و آزادی اقتصاد مثبت و بزرگ باقی می‌مانند، درحالی‌که متغیرهای هزینه‌های مصرف دولت و تورم نیز تأثیر معکوس و بزرگی دارند در مورد رشد تولید ناخالص داخلی، تأثیر هزینه‌های دولت و نرخ تورم کاهش‌یافته است، اما تأثیر متغیرهای کنترل فساد، هزینه‌های تحصیلات، صادرات مواد اولیه کشاورزی و گشودگی اقتصاد با فساد کمتر افزایش‌یافته است. شایان ذکر است که از داده‌های پنل برای بررسی تأثیر کنترل فساد و جهانی‌سازی بر رشد اقتصادی کشورهای با درآمد سرانه بالا، متوسط و پایین، بین 113 کشور و در طول دوره (2010–2020) استفاده کردند. نتایج مطالعه حاکی از وجود رابطه معکوس U بین کنترل فساد و رشد اقتصادی است. نتایج نشان می‌دهد که رابطه بین جهانی‌سازی اقتصادی و رشد اقتصادی در کشورهایی با درآمد سرانه پایین منفی و معنی‌دار است، همچنین جهانی‌سازی اجتماعی تأثیر منفی بر رشد اقتصادی این کشورها دارد، اما جهانی‌سازی سیاسی و شاخص جهانی‌سازی تأثیر مثبت بر رشد اقتصادی این کشورها دارند، همچنین در کشورهایی با درآمد سرانه بالا و کشورهای با درآمد متوسط تأثیر هر سه شاخص جهانی‌شدن (اقتصادی، اجتماعی و سیاسی) و شاخص جهانی‌شدن بر رشد اقتصادی مثبت و قابل‌توجه است.در این مطالعه رابطه بین شاخص ادراک فساد، سرمایه انسانی، سرمایه فیزیکی و نیروی کار با رشد اقتصادی موردبحث قرار گرفته است. برای این منظور، از داده‌های ۱۴ کشور خاورمیانه استفاده شده است. بحرین، قبرس، مصر، ایران، عراق، کویت، اردن، لبنان، قطر، عمان، عربستان سعودی، سوریه، ترکیه و امارات متحده عربی.در طی دوره 2003–2015. داده‌های مربوط به سرمایه انسانی، سرمایه بدنی، نیروی کار و تولید ناخالص داخلی از بانک جهانی و داده‌های مربوط به شاخص فساد از مؤسسه شفافیت بین‌المللی (International Transparency Institution) استخراج شده است. متغیرهای مستقل تحقیق عبارت‌اند از شفافیت اقتصادی، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، میزان مشارکت نیروی کار و شاخص توسعه انسانی.شفافیت اقتصادی: اطلاعات شفافیت از سازمان شفافیت بین‌الملل گرفته شده و از شاخص ادراک فساد برای ارزیابی آن استفاده می‌شود.این شاخص یکی از شاخص‌های رایج مورداستفاده درباره فساد است. در این شاخص، پرداخت و دریافت رشوه، ارتکاب اختلاس و جرایم مشابه توسط مقامات سیاسی و اداری ارزیابی می‌شود. نمره کشورها بین صفر (کمترین) و ۱۰۰ (بالاترین) است (در برخی منابع امتیازات از ۱ تا ۱۰ است). نمره بالاتر شفافیت بیشتر را نشان می‌دهد و نمره پایین نشانه شفافیت کم و فساد بیشتر است.تشکیل سرمایه ثابت ناخالص: ارزش کل کسب دارایی‌های ثابت توسط تولیدکنندگان منهای فروش یا انتقال دارایی‌های ثابت طی یک دوره حسابداری معین است. از نظر آماری این متغیر به سنجش کسب دارایی‌های جدید یا بهبود دارایی‌های موجود توسط کسب‌وکارها، دولت و خانوار می‌پردازد و نشان‌دهنده میزان ارزش افزوده سرمایه‌گذاری شده در یک اقتصاد است. دارایی‌های ثابت متعلقات مشهود و نامشهودی هستند که می‌توانند از جریان تولید به‌عنوان خروجی نشئت‌گرفته باشند و به طور مداوم در فرایند تولید برای مدت بیش از یک سال مورداستفاده قرار گیرند.نرخ مشارکت نیروی کار: مشارکت اقتصادی تحت تأثیر عواملی مانند ساختار جمعیت، جنسیت، تغییر سبک زندگی و تحصیلات، درآمد بدون کار، نرخ تورم، دستمزد و نرخ رشد اقتصادی قرار دارد. جنسیت نیز به‌عنوان عامل تعیین‌کننده در مشارکت اقتصادی در نظر گرفته می‌شود. هرچه مشارکت زنان در اقتصاد بالاتر باشد، مشارکت اقتصادی کل کشور نیز بالاتر خواهد بود و نقش زنان پایین‌تر منجر به مشارکت کمتر و شکاف جنسیتی نیروی کار نیز خواهد شد.شاخص توسعه انسانی: درآمد سرانه را می‌توان شاخص اصلی برای سنجش عملکرد اقتصادی کشورها دانست، اما انتقادات زیادی درباره این شاخص وجود دارد. یکی از شاخص‌هایی که برای اندازه‌گیری عملکرد کشورها به‌اندازه کافی جامع است، شاخص توسعه انسانی است. این محاسبه میانگین دستاوردهای یک کشور در سه جنبه اصلی توسعه انسانی است: زندگی طولانی و سالم، کسب دانش و استانداردهای مطلوب زندگی. شاخص توسعه انسانی میانگین توسعه هندسی شاخص‌های عادی است که میزات موفقیت هر ویژگی را اندازه‌گیری می‌کند.متغیر وابسته رشد اقتصادی است که از رشد تولید ناخالص داخلی برای ارزیابی آن طی دوره 2015–2003 استفاده می‌شود.نتایج تحقیق:باتوجه‌به مبانی نظری و تجربی ارائه شده در بخش‌های قبلی، مدل تحقیق به شرح زیر است:B ‘یک بردار k * 1 از پارامترها است، Xit یک بردار k * 1 از مشاهدات متغیرهای توضیحی است، t = 1,2,3, … T زمان و i = 1,2,3,…. تعداد بخش‌ها را نشان می‌دهد. همچنین فرض بر این است که خطای آماری یک White Noise است. ابتدا باید با استفاده از آزمون اف لیمر (F Limer)نوع داده‌ها (پانل یا مدل تلفیقی) تعیین شود؛ بنابراین، باتوجه‌به توضیحات فوق، مدل تحقیق را می‌توان به شرح زیر مشخص کرد:در معادله‌ی فوق، GDP نشانگر رشد اقتصادی است، متغیر GFC- تشکیل سرمایه به‌عنوان درصدی از GDP و LFP مشارکت نیروی کار به‌عنوان درصدی از کل جمعیت بالای ۱۵ سال است.CPI نشانگری از ادراک فساد است به‌عنوان بخشی از فقدان شفافیت و HDI به معنای شاخص توسعه انسانی است، هم چنین eit به‌عنوان خطا در نظر گرفته شده.شاخص‌های i و t نشان می‌دهد که مطالعه فعلی یک مطالعه پنلی (طولی) است. شاخص i تعداد کشورها را نشان می‌دهد (14) و شاخص t دوره را نشان می‌دهد (2003–2015)در کنار مدلی که در بالا اشاره شد، دو مدل دیگر نیز در این مطالعه مورد تخمین قرار خواهد گرفت. در مدل دوم شاخص توسعه انسانی و در مدل سوم، شاخص ادراک فساد حذف شده است.نتایج متغیرهای ثابتدر جدول (۱) - صفحه 13 نشان‌داده‌شده است.همان‌طور که در جدول (1)نشان‌داده‌شده بعد از انجام آزمایش واحد ریشه (Unit root test) از روش Levin,Lin and Chu ، متغیرها ایستا هستند بنابراین نیازی برای آزمایش هم جمعی (Cointegration) نیست.نتایج مدل‌ها به‌صورت تلفیقی و پانل در جدول (2) - صفحه 13 نشان‌داده‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که آمار محاسبه شده کمتر از جدول F است که به معنی عدم پذیرش فرضیه در سطح 95٪ و نیاز به استفاده از روش داده تلفیقی و مدل رگرسیون معمولی برای هر سه مدل است.جدول شماره 3 - صفحه 13 نتایج تخمینی مدل های مطالعه را نشان میدهد.بنابر جدول (3) در مدل اول، تشکیل سرمایه ناخالص دارای رابطه مثبت و معنی‌داری با تولید ناخالص داخلی در حد 95٪ است که نشان می‌دهد اگر تشکیل سرمایه ناخالص یک واحد را افزایش یابد، رشد اقتصادی به میزان 0.172139 واحد افزایش خواهد یافت. هر چه سرمایه‌گذاری در یک کشور بالاتر رود، به‌احتمال زیاد تولید افزایش پیدا خواهد کرد. در نتیجه میزان اشتغال در آن کشور افزایش خواهد یافت، زیرا افزایش سرمایه، ظرفیت‌های بیکار بازار را فعال خواهد کردبنابراین حجم تولید افزایش خواهد یافت که در نهایت منجر به افزایش رشد اقتصادی کشور می‌شود.مشارکت نیروی کار رابطه مثبت و معنی‌دار با تولید ناخالص داخلی در حد 95٪ دارد. با افزایش یک واحد در مشارکت کارگری، رشد اقتصادی در حدود 0.180216 واحد افزایش خواهد یافت.از نظر اقتصادی افزایش نیروی کار زمانی اتفاق می‌افتد که نیروی کار در سیستم اقتصادی در فعالیت‌های اقتصادی جذب شوند و در نتیجه تولید جامعه را افزایش دهند که تأثیر مثبتی بر تولید ناخالص داخلی کشور خواهد داشت.شاخص ادراک فساد رابطه منفی با تولید ناخالص داخلی دارد ولی در سطح 95٪ معنی‌دار نیست. از لحاظ اقتصادی رابطه منفی شاخص‌های ادراک فساد و رشد تولید ناخالص داخلی به این معنی است که، زمانی که شفافیت اقتصادی اقتصاد کشور کم است، جذب سرمایه‌گذاری توسط بخش‌های اقتصادی کشور سخت‌تر و پیچیده خواهد بود، بنابراین تولید که به طور مستقیم تحت تأثیر سرمایه‌گذاری قرار دارد، ضربه خواهد دید.نتیجه‌گیری:1-از نتایجی که در بالاتر به دست آمد می‌توان نتیجه‌گیری کرد که یک رابطه مستقیم و معناداری بین شفافیت و رشد اقتصادی در کشورهای خاورمیانه قرار دارد؛ بنابراین فرضیه تحقیق ما تأیید خواهد شد.همچنین بنا بر در نتایج بالا، می‌توان نتیجه گرفت که یک ارتباط مستقیم و قابل‌توجهی بین رشد مشارکت نیروی کار و رشد اقتصاد در کشورهای انتخاب شده وجود دارد.این‌گونه توجیه می‌شود که نقش و اهمیت نیروی کار در تولید و تحویل خدمات در جامعه انسانی مهم‌ترین فاکتور در نظر گرفته می‌شود.بنا بر نتایج بالا پیشنهاد می‌شود که:برای رسیدن به رشد اقتصادی پایدار باید دولت باید شفافیت در همه ابعاد از اقتصاد تا اداری را افزایش دهدبه دلیل رابطه مستقیم و مثبت بین رشد اقتصادی و مالی، دولت باید سعی کند پروژه‌های سرمایه‌گذاری شفاف را ایجاد کند تا از طریق آن بتواند سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را جذب کند.برای اینکه بتوانیم شفافیت را در جامعه افزایش دهیم، باید مردم را با پاداش به‌خاطر رفتارهای بافضیلتشان تشویق کنیم. برای سوق دادن بیشتر انگیزه‌های فردی به‌سوی اخلاق بیشتر، بهتر است بر عوامل انگیزشی تاکید کنیم و برخی از موانعی را که باعث ایجاد زمینه فساد می‌شود، بر طرف کنیم.دولت می‌تواند شفافیت را از طریق بعضی متغیرهای توصیفی همانند سرمایه‌گذاری انسانی، رقابت، حق مالکیت و ثبات سیاسی افزایش دهد.کیفیت حکومت در کشورهای خاورمیانه پایین است. به‌عنوان نتیجه اولویت باید به سیاست‌هایی داد شود که کیفیت قانون‌گذاری را افزایش خواهد داد. حاکمیت قانون، بهره‌وری دولت و دیگر ویژگی‌های مدیریتی مربوطه.بانک جهانی استدلال کرده است که دو شرط اصلی برای مبارزه با فساد، توالی و تداوم است. برای اطمینان از اینکه چنین الزاماتی برآورده می‌شود، نیاز به جامعه مدنی و تشکیل یک توده در میان جمعیت برای شرکت در فرایند مبارزه با فساد موجود است، و همچنین باید ظرفیت‌های فنی و مالی موردنیاز برای تأمین این اقدامات وجود داشته باشد. پس از یک استراتژی کلی، یک چارچوب جامع سازمانی مبتنی بر تشخیص فساد و نظارت باید تنظیم شود.جدول شماره (۱)جدول شماره (۲)جدول شماره (۳) نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 05 Nov 2021 00:56:27 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%DB%8C%DA%A9-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B5-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-p2crxfwi9cob شــفافیت یــک مفهــوم کیفــی اســت و به‌طورکلــی شــفافیت، اصلــی اســت کــه بــر اســاس آن افـراد بتواننـد از تصمیمـات اداری، خدمـات عامـه و معامـلات تجارتـی کــه زندگــی آنهــا را تحــت تأثیــر قــرار میدهــد، مطلــع گردنــد. بــر اســاس ایــن اصــل، نه تنهــا شــیوه های تصمیم گیــری و طــرز اعمــال اجرایــی اداره، بلکــه رفتــار و عملکــرد اداری کارمنــدان و مدیــران اداره عامــه قابل رؤیــت، قابل پیشبینــی و قابــل درک باشــد. شــفافیت و پاســخگویی به طورکلــی دو رکــن اصلــی حاکمیــت اشــتراکی خــوب تلقــی میشــو د . مفهــوم شــفافیت ایــن اســت کــه تمــام اقدامــات یــک ســازمان باید کاملا دقیـق باشـد تـا بتوانـد نظــارت دقیــق عمــوم را نیــز حمــل کنــد. ماهیــت رســانه های اجتماعــی و ســایر ارتباطــات ســبب شــده بــه طــور فزاینــده ای حتــی اقداماتــی کــه به صــورت مخفــی انجــام میشــود علیرغــم تــلاش ســازمانها بــرای مخفــی نگهداشــتن آنهــا، بــه آگاهــی عمــوم برســد، لازم بــه ذکــر اســت کـه تعـداد قابل توجهـی از افشـای اطلاعـات و داده هــا در ســالهای اخیــر، نگرانــی مــردم را در مــورد میــزان جمــعآوری داده هــای آنهــا و بــه اشــتراک گذاشــتن آنهــا بــا اشــخاص ثالــث افزایــش داده اســت. ایــن نگرانــی همچنیــن از زمانـی کـه ادوارد اسـنودن افشـاگر اســناد مخفــی NSA( آژانــس امنیــت ملــی) در ســال ۲۰۱۳ فــاش کــرد کــه آژانــس حجــم زیــادی از داده هــای شــهروندان ایــالت متحــده را جمــع آوری کــرده اســت، در مــورد دولــت هــا افزایش یافتــه اســت. شــفافیت به تنهایــی خــود، هــدف نیســت؛ بلکــه ابــزار و وســیله‌ای اســت بــرای تحقــق حکومــتداری خــوب کــه از ایــن طریــق اداره عامــه را پاســخگو نگه داشــته و بــا نشــر اطلاعــات و عینــی نمــودن اقدامــات، باعــث کاهــش فســاد در نظــام خدمــات عمومــی یــک کشــور میگــردد. البتــه شــفافیت، موسســات خصوصـی را نیـز شـامل میشـود. در ســایه‌ی شــفافیت، تمامــی شــهروندان - حتــی آنانــی کــه از تصمیـم و عملکردهـای مؤسسـات خصوصــی و عمومــی متأثــر هــم نمیگردنــد - بایــد بتواننــد بــه اســناد و اطلاعــات در بخش هــای مختلــف دسترســی پیــدا نمــوده، از انطبـاق آن بـا قوانیـن و مقـررات حاکــم مطمئــن گردنــد. فرهنــگ قــرن بیســت و یکــم ســطح بالاتــری از شــفافیت عمومــی را نســبت بــه گذشــته فراهـم کـرده اسـت. فنـآوری مدرن و تغییـرات فرهنگـی مرتبـط، نحـوه کار دولــت را تغییــر داده اســت، اطلاعاتــی کــه مــردم میتواننــد در مــورد یکدیگــر پیــدا کننــد. باتوجه بـه انقـاب دیجیتـال، مـردم دیگـر کنتـرل بالایـی بـر اطلاعـات عمومــی ندارنــد کــه منجــر بــه تنــش بیــن ارزشهــای شــفافیت و حریــم خصوصــی میشــود. کلمــه ”شــفاف“ و ”شــفافیت“ چنــدی اســت کــه در میــان لغــات مورداســتفاده مــردم و سیاســت و محافــل آکادمیــک خزیــده اســت. در طــول ســالها به خصــوص بعــد از رســوایی واترگیــت در دهــه ۷۰ ، قوانیــن جدیــد و مقــررات اداری، دسترســی بیشــتری بــه اطلاعــات دولتــی بــرای عمــوم فراهــم کــرده انــد، پاســخگویی کارمنــدان دولتـی و سیاسـتمداران را در قبـال اقداماتشــان افزایــش داده انــد و تصمیم گیری هــا را بازتــر کــرده انــد. بــد نیســت رونــد توســعه شــفافیت را در آمریــکا بــه عنــوان کشــور پیشــرو در شــفافیت بررســی کنیم.اینهــا شــامل قانــون دسترســی آزاد بــه اطلاعــات - Act Information of Freedom FOIA کــه در ســال ۱۹۶۶ امضــا و در ۱۹۷۴ اصـلـاح شــد، قانــون دولــت آفتــاب - the Government in Sunshine Act-کــه در ۱۹۷۶ مصــوب شــد و همچنیــن قانــون اســناد و ســوابق ریاست جمهوری-Presidential Act Records کـه در سـال ۱۹۷۸ اجرایــی شــد. ایــن قوانیــن بــه مــردم و مطبوعــات عمومــی بنابــر درخواست هایشــان، بســیاری از اســناد دولتــی، نشســتها و مفــاد ریاســت جمهوری را ارائــه میدهنــد . همچنیــن قانــون حمایــت از ســوت زنان- Whistleblower The Act Protection کــه در ســال ۱۹۸۹ مصــوب شــد، بــه حفاظــت از کارمنــدان فــدرال و کارکنــان قــراردادی کــه فعالیتهــای غیرقانونــی دولــت فــدرال یــا پیمانـکاران آن را گـزارش میکننـد میپردازد.قانــون رویــه فســاد خارجــی-Corrupt Foreign Act Practices کـه در سـال ۱۹۷۷ تصویـب شـد، پیشـنهاد، پرداخـت یـا قـول پرداخـت پـول یـا هـر چیـز بــاارزش بــه هــر مقــام خارجــی بــرای هــر شــخص یــا شــرکت آمریکایــی را غیرقانونــی میدانــد و منــع میکنــد. به عنوان مثــال، میتـوان بـه قضیـه رسـوایی رشـوه شــرکت لاکهید بــرای فــروش بــه کشــورهای خارجــی اشــاره کــرد. دیگــر قوانیــن و مقــررات بــه طــور مشــابه، پاســخگویی دولــت را بــر اســاس اندازه گیــری و گــزارش عملکــردش افزایــش میدهنــد. بــه طــور مثــال، قانــون مشــارکت در کارآمــوزی 1982. ســابقا تنهــا از واژه پاســخگویی اســتفاده میشــد امــا در قانــون پاســخگویی و شــفافیت بودجــه فــدرال ۲۰۰۶ و همچنیــن در بخــش شــفافیت قانون گــذاری و مسـئولیت قانـون رهبـری صادقانـه و دولـت بـاز ۲۰۰۷ ، صراحتا از واژه شــفافیت و پاســخگویی در کنــار هـم اسـتفاده شـد. مقصـود اولـی، نیــاز بــه افشــای بیشــتر نهادهــای طـرف قـرارداد بـا فـدرال و مقصـود دومــی، کنتــرل فعالیتهــای لابی گرها اسـت و نیازمنـد افشـای بیشــتری از قوانیــن تعییــن شــده توســط کنگــره اســت. حــاال ایــن ســؤال مطــرح اســت کــه چــرا واژه ”شــفافیت“ بــه ایــن مقــررات اخیــر اضافــه شــده اســت؟ و چــرا بــا واژه ”پاســخگویی“ کارکــرد و ارزش یکســانی نــدارد؟ ایــن واژه را از دریچــه ی پســامدرن بررســی خواهیــم کــرد. پست مدرنیســتها معتقدنــد کــه واژگان بــه طریقــی کــه اســتفاده میشــوند و وارد محیــط کار و جامعــه میشــوند، معنــا میابنــد.در عرصــه عمومــی، تنظیم کننــدگان دســتور جلســه از کلماتــی اســتفاده میکننــد کــه بخشــی از لغــات عمــوم شــده اســت و همیــن ممکــن اســت قانون گــذاری را بــه ســمت درک توســعه ایده هــا ســوق دهد.واضــح اســت کــه شــفافیت به صــورت جهانـی توسـط بسـیاری از فعالان و ارگانهــا به عنوان یــک فراینــد و همچنیــن بــه عنــوان راهــی بــرای تجــارت شــناخته میشــود. بســیاری از دانشــگاهیان کــه از ایــن جملــه در نوشته هایشــان اســتفاده کرده انــد مطمئــن نیســتند کــه ایــن واژه چگونــه عضـوی از واژگانشـان شـده اسـت. آیـا شـخص خاصـی ایـن اصطـاح را ابــداع کــرده اســت؟ بــدون شـک بـه دلیـل ارتباطـات متقابـل و شــبکه های فراملــی، پرطــرفدار شــده اســت. به علاوه زمانـی کـه شـاخص ادراک فسـاد از طــرف شــفافیت بین الملــل ارائــه شـد، توجـه رسـانه ها بیشـتر شـد. شــفافیت در معنــای در حــال تکامــل، بــه معنــی ارزش عمومــی یــا عــرف رفتــاری اســت کــه بــا فســاد مقابلــه میکنــد. در ایــن مفهــوم، شــفافیت غیرمســتقیم اســت: زمانــی کــه شــهروندان اطلاعــات دارنــد، دولــت بهبــود میابـد. شـفافیت هنـگام پشـتیبانی جامعــه، دولــت، رســانه و مشــاغل بــرای تصمیمگیــری بــاز کارا میشــود. ازایــن رو، ایــن مفهــوم بــه طـور ظریفـی بـر مسـئولیت پذیری تکیـه میکنـد و بـا آن درهم تنیـده اســت. شــفافیت یــک الــزام ناخوانــده بــا قوانیــن مرتبــط اســت کــه بــا فشــار قراردادهــای بین المللــی و قوانیــن ملــی بنــا شــده اســت. بــا بــاز شــدن همــه فعالیتهــا بــرای بررســی عمــوم، تمایــزات بیــن نهادهــای خصوصـی، غیرانتفاعـی و عمومـی کمتــر میشــود. در میــان معنــی مشــترک شــفافیت به عنــوان مقابلــه بــا فســاد، امیــدی بــرای دموکراســی اســت، امــا همچنیــن یــک پذیــرش متناقــض وضعیــت کنونــی امــور بین المللــی اســت کــه هــر دو کشــور دموکراتیــک و غیردموکراتیــک را شــامل میشــود؛ بنابرایــن اســاس، شــفافیت یــک ابــزار مقابلــه بــا فســاد اســت اگــر دموکراســی امکانپذیــر نباشــد. بــر اســاس ایــن مفهــوم، نهادهــا و کشــورها اعتمــاد عمومیشــان را جــذب یــا بازیابــی میکننــد. شــفافیت همچنیــن در معنــای دولــت و نهادهــای بــاز اســت (پیوتروفســکی، ارتبــاط شــخصی -۲۰۰۸) .در ایــن مفهــوم دوم، شــفافیت نســبت بــه فراینــد اداره یــا مدیریــت کمتــر بــا مســئولیتپذیری و پاســخگویی و فســاد در ارتبــاط اســت. در مفهــوم اول، تصمیمگیــری بــاز بــا شــفافیت هم معناســت. شــفافیت درمــورد ســهولت دســتیابی و اســتفاده از اطلاعــات دولتــی و غیرانتفاعـی اسـت. هـر چـه بـرای مــردم ســادهتر و بازتــر باشــد، شــفافیت بزرگتــر اســت. بــه طــور متناقضــی، شــفافیت نگرانی هــای بیشــتری بــرای حریــم خصوصــی و رازداری بــه همــراه مــیآورد. در دومیــن مفهــوم خــط و مشــی سیاســی و ســازمانی بــر تعییــن اینکـه چـه زمانـی حریـم خصوصی و رازداری مناســب اســت یــا چــه زمانــی نیســت، تمرکــز دارد. متخصصــان و دانشــجویان ســعی میکننــد تــا تفاســیر قانونــی، اجرایــی یــا قضایــی کــه دسترســی عمومــی بــه تصمیم گیــری را کاهــش میدهــد، از میــان بردارنــد. آنهــا میداننــد کــه تکنولــوژی جدیــد - وب، دیتابیسهــای بــزرگ و کامپیوتــری حفاظــت از اطالعــات محرمانـه شـخصی را الزامـی کـرده اســت. ســومین مفهــوم شــفافیت پیچیدگــی اســت و به ویــژه بــه تجزیه و تحلیــل سیاســت و برنامــه مربــوط میشــود. تحلیلگــران و سیاســتمداران شــفافیت را در طراحــی سیاســت و در میــان ارزیابــی اقدامــات و برنامه هــای ســازمانی بــکار میگیرنــد. شــفافیت پیچیــده اســت، چــه کســی تصمیــم میگیــرد، چــه تصمیــم گیریهایــی انجــام میشــود، و چگونــه از اطلاعــات اســتفاده شــود، همگــی بخشهایــی از شــفافیت هسـتند. نمیتـوان گفـت کـه یـک سیاسـت، سـازمان یـا ملـت فاسـد اسـت یـا فاسـد نیسـت، بـاز اسـت یــا بــاز نیســت، شــفاف اســت یــا مــات، زیــرا شــفافیت یــک زنجیــره اســت. در مفهــوم ســوم، شــفافیت بــه مســئله خاصــی از فســاد یــا رازداری نمیپردازنـد. بلکـه جزئـی از یــک سیاســتگذاری مطلــوب اســت. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Thu, 04 Nov 2021 23:35:32 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B3%D8%AE%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B5-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-u32jw6207tth مســئله شــفافیت یکــی از اصلیتریــن دغدغه‌هــای امــروزه جامعــه مدنــی ایــران اسـت. تحقـق رفـاه و رفـع تبعیـض، مدیریـت صحیــح، حکمرانــی مطلــوب و حاکمیــت قانـون جـز بـا وضـع قوانیـن نظارتـی دقیـق، از جملـه گسـترش سـاختار شـفافیت محقـق نمیشــود. مجمــع دانشــجویان حزباللــه بهعنــوان یــک نهــاد اســامی مســتقل و متشــکل از دانشـجویان پیگیـر و مطالبهگـر، همـواره در پیشـبرد ایـن هدف مهـم کوشـیده و بهعنوان یکــی از پیشگامــان عرصــه شــفافیت، هــای زیــادی در ایــن راه کــرده کــه ش تال میتـوان بـه پیگیـری هـا و درخواسـتهای متعـدد از طریـق سـامانه شـفافیت، برگـزاری جلسـات مختلـف دربـاره شـفافیت و پیشـرو بــودن در انتشــار صورتهــای مالــی بهصــورت داوطلبانــه اشــاره کــرد. در ایــن شــماره از نشــریه بــه طــور اختصاصـی بـه موضـوع شـفافیت پرداختهایم و در شـمارههای آتـی نیـز خواهیـم پرداخـت چــرا کــه یکــی از محوریتریــن مطالبــات مــا اســت. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Thu, 04 Nov 2021 23:15:29 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-ualvr409l1gq نــگاه خوشبینانــه بــه آینــده و بعضــی از را هکارهــا : خوشــبختانه بخشــی از مشــکالت مــا برمیگــردد بــه اینکـه بخـش عمـده نقدینگی به صــورت شــبه پــول بــوده کــه طــی دو ســال اخیــر بــه پـول تبدیـل شـده و ایـن پـول بــه چرخــش درآمــده و به ســمت بازارهــای مختلــف رفتــه اســت. بایــد بــا کنتــرل انتظـارات تورمـی رشـد بـالای پـول را متوقـف کـرد و از طـرف دیگـر تـورم به سـرعت کاهـش پیــدا میکنــد. البتـه منظورمـان ایـن نیسـت کــه دلار ســقوط آزاد کنــد! تزریــق منابــع ارزی بــه بــازار بـرای کنتـرل نـرخ ارز تجربـه ای بــوده کــه شکســت پذیری اش به دفعــات ثابــت شــده اســت. بــا چنــد ســال تناســب نــرخ بهــره بانکــی و کاهــش تــورم، در کنــار متعــادل شــدن نــرخ ارز بــرای حفــظ رقابــت اقتصـادی، تلـاش بـرای جـذب ســرمایه گذاری خارجــی و فراهم کــردن زمینه هــای جــذاب بــرای جلوگیــری از خـروج ارز، میتـوان هـم کیـک اقتصـاد کشـور را بزرگتـر کـرد و هــم تــورم را کنتــرل نمــود. متأســفانه یکــی از مشــکلات اساســی جامعــه ایــران، شــخصیت محــوری و حتــی کیــش شــخصیت اســت. البتــه بــه ریــز جزئیــات ایــن موضــوع نمیپــردازم . بایــد مدنظــر داشــته باشــیم کـه در فقـدان احـزاب حرفه ای؛ رفتــار انتخاباتــی درســت، حمایــت از تعــدادی مطالبــه شــفاف و ســنجش پذیر اســت، نـه حمایـت از یـک فـرد. اشـاره کردیــم کــه سیاســتمداران میتواننــد ســخنوران بســیار خوبــی باشــند امــا در عمــل نتواننــد بــه اهــداف مشــخص شــده برســند. بنــده در ایــن یادداشــت بــه طــرح تعــدادی از موضوعــات و مطالبــات پرداختــم. مهــم نیســت کــه چــه شــخصی رئیس جمهــور میشــود. مهــم ایــن اســت کــه تــوان عملیاتــی کــردن ایــن ایده هــا را داشــته باشــد. هــر یــک از رؤســای جمهــور پیشــین ایــران تجــارب مفیــد و مضــری داشــته اند امــا رؤســای جمهــور بعــدی از ایــن تجــارب بهــره نجســته اند. روحانــی میتوانســت از تجـارب خاتمـی در زمـان رکـود و تــورم بهــره بجویــد امــا ایــن کار انجــام نگرفــت. کســی کــه بــا شــعار »تدبیــر و امیــد« بــر ســرکار آمــده بــود، در دور دوم ریاســتجمهوری خــود بــه گفتــار پوپولیســتی در ســبک احمدینــژاد روی آورد، بــا ایــن تفـاوت کـه درآمدهـای بـادآورده نفتـی را در اختیـار نداشـت و از هــر ســو در تنگنــا بــود. ضمنا پیشــنهاد میکنــم مطلــب »بــرای رئیسجمهــور خــوب« در دنیــای اقتصــاد را بخوانیــد. بســیار آموزنــده و دقیــق اســت. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Tue, 29 Jun 2021 02:03:36 +0430 https://virgool.io/@khizesh/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-xremvptoudf0 عوام فریبی یا عوامگرایی؟ بسـیاری از مـردم ایـن دو واژه را بــا هــم اشــتباه میگیرنــد. در عوام فریبــی (دماگوژیســم)، سیاســتمداران بــا مطرح کــردن برنامه هــای عامه‌پســند، ادعاهــای پــوچ و وعده هــای بی اســاس و بــدون پشــتوانه و همچنیــن بــا تحریــف حقایــق،مــردم را فریــب میدهنــد تــا شــخص حاکــم بــه اهــداف ثانویــه دســت پیــدا کنــد امــا در عوامگرایــی (پوپولیســم) شـخص حاکـم بـه طـور واقعـی بــه آرمان هـای عــوام علاقه‌منـد اســت و در پــی پیــاده کــردن برنامه هــای عوامپســندانه اســت. پــس عوامگرایــی برخــاف عوام‌فریبــی به خودی خــود پدیــده بــدی نیســت. در دماگوژیســم، شــخص عوام فریــب، گــروه زیــادی از مـردم را مخاطـب قـرار داده، بـا بیاناتـی هیجـان آور و شـورانگیز، احساســات و عواطفشــان را تحریــک میکنــد و باتکیه بــر همیــن شــور و هیجــان عــوام، آنهــا را نســبت بــه نتیجــه و مدعـای خـود متقاعـد میکنـد. گوبلــز، رئیــس دســتگاه خبررســانی و دســتیار سیاســی »آدولــف هیتلــر« در آلمــان نــازی، بقــای دماگــوژی را بــر ۲ پایــه بنیــاد نهــاده بــود؛ یکــی اینکــه دروغ هرانــدازه بزرگتــر باشـد، مـردم آن را آسـانتر بـاور میکننــد، دیگــر اینکــه بایــد انـدک حقیقتـی را بـا دروغهـای بــزرگ در هــم آمیخــت و بــه خــورد مــردم داد.حکومتهــا یــا دولتهایــی کــه بیــن تــوده مــردم دارای مشــروعیت باشــند و از بطــن جامعــه بیرون آمــده باشــند نیــازی بــه دماگــوژی ندارنــد. تنهــا زمانــی حکومتهــا دســت بــه عوامفریبــی میزننــد کــه ملــی نبــوده و ســعی در اثبــات حقانیــت و مشــروعیت خــود داشــته باشــند. دماگــوژی یــا عوامفریبــی، در سیســتم سیاســی جدیــد بیشــتر محصــول کشــورهای توســعه نیافته و بــه عبــارت کمــی قدیمیتــر کشــورهای جهــان ســوم میباشــد. در ایــن نــوع جوامــع، از آنجا کــه نهادهــای مدنــی دگردیســی تاریخــی خــود را طــی نکــرده و در مقابــل دولــت ضعیــف هســتند و از بســیج اجتماعــی لازم برخـوردار نیسـتند و به تبـع آن مــردم از فرهنــگ سیاســی پاییــن برخــوردار بــوده و علــت بیشــتر رویدادهــای سیاســی و اجتماعــی را نمیداننــد، بدیــن خاطـر عـده ای از دولتمـردان از ایـن نقـاط ضعـف سوءاسـتفاده کـرده و مـردم را در قالب مطلوب خــود هدایــت مینماینــد. اکنــون بــه بررســی ســه موضـوع کـه زمینـه هایـی بـرای گســترش عــوام فریبــی شــده انــد میپردازیــم.1-مبــارزه بــا فســاد اداری و اقتصــادی:بــه لطــف فســادهای ریــز و درشــت اداری و اقتصــادی در ســطح کشــور، مــردم بــه ایــن کلمــه بســیار حســاس شــدهاند و بحــث محافــل مختلــف شــده اســت. در شــماره های قبلــی ایــن نشـریه توضیـح دادیـم که فسـاد پدیــدهای مطلــق نیســت و از آسـمان نـازل نشـده اسـت بلکـه ٔ قانونگــذاری فســاد در ســایه اشــتباه و فقــدان »شــفافیت« بـه وجـود میآیـد و نقـش سـایر عوامــل در بهوجودآمــدن فســاد بســیار جزئــی اســت. متأســفانه (!) وضــع فســاد در جامعـه بـه حـدی رسـیده اسـت کــه هــر سیاســتمداری خــود را فــردی پــاک و فســاد ســتیز میدانــد و از لــزوم مبــارزه بــا فســاد حــرف میزنــد امــا بــا کمــی بررســی متوجــه پوشــالی بــودن اکثــر ایــن ادعاهــا میشــویم . داشــتن اخلاص در عمــل به هیچ عنــوان بــرای مبــارزه بــا فسـاد کافـی نیسـت. لازم اسـت امــا کافــی نیســت. مبــارزه بــا فســاد راه حل هــای خــودش را دارد و افــراد بایــد برنامـه دقیـق و منسـجمی بـرای روان کــردن قوانیــن فســادزا و انحصارگرایانــه و به خصــوص توجــه بســیار بــه »شــفافیت« داشــته باشــند. بســیاری از سیاســتمداران ایــران، فســاد را پدیــدهای میداننــد کــه به نوعــی بــا چمــاق زدن بــر ســر آن حــل میشــود. البتــه ایــن مســئولین کلا نــگاه تنبیــه و دســتوری نســبت بــه اقتصــاد دارنــد و علیرغــم اینکــه بســیاری از مفســدان اقتصــادی دســتگیر و محاکمـه شـدند امـا لکـه فسـاد در جامعــه از بیــن نرفتــه.پــس ســاختار بایــد درســت شــود، نــه بــا نــگاه ســطحی بینانــه. مشــکل فســاد مقــدار کمــی بــه وحیــد مظلومیــن و بابــک زنجانیهــا ربطــی دارد! دقیقتــر بگویــم. در ایــران چیــزی بــه اســم مبــارزه بــا فســاد نداریــم، ایــن جلســات محکومیــت مفســدین اقتصـادی، مبـارزه بـا مفسـدان اســت و همچنــان کســی نتوانسـته بـا فسـاد مبـارزه کنـد!2-لـزوم هدایـت نقدینگـی بـه سـمت تولیـد: یکــی دیگــر از جملاتــی کــه ایــن روزهــا از سیاســتمداران زیــاد میشــنویم لــزوم هدایــت نقدینگــی بــه ســمت تولیــد اســت. حقیقتــا وضــع کشــور در حالتــی قــرار گرفتــه کــه هــر فــردی بــدون دانســتن بنیادی تریــن مفاهیــم اقتصــاد، بــه نقــد سیاســتهای پولــی دولــت بپــردازد و از لــزوم »هدایــت نقدینگــی بــه ســمت تولیــد« بگویــد. رشــد نقدینگــی و بــردن آن بــه ســمت تولیــد کاری نیســت کــه بتــوان به راحتــی انجــام داد. درواقــع بــه لحــاظ علمــی و تئوریــک چنــدان قابل قبــول نیسـتند و بـه لحـاظ عملـی نیـز شــدنی نیســت. واضــح و ســریع خدمتتــان عــرض کنــم. جــدا از اینکــه افـراد توانایـی حـل ایـن معضـل را ندارنــد، بلکــه اساســا بــا ایــن مفهــوم مشــکل دارم. چراکــه جملــه بی معنایــی اســت! در زمــان خلــق نقدینگــی، اعتبــار بانکــی وارد فعالیــت تولیــدی میشــود و چرخ هــای تولیــد را بــه گــردش درمیــاورد. امــا بعــد از آن، هرچقــدر ایــن نقدینگــی دست به دســت بشــود، اثــری بــر فعالیــت تولیــدی بنگاهــی کــه اعتبــار گرفتــه نــدارد و ایــن نقدینگــی به هر حــال وارد چرخــه اقتصــاد میشــود و امــکان ازبین بــردن نقدینگــی خلــق شــده وجــود نــدارد! رفتــار پــول همیشــه ثابــت اســت، هماننــد بدهــی و ســهام شــرکتها. همانطــور کــه معاملــه ســهام در بــازار ثانویــه بــورس بــه افزایــش دارایــی شــرکتها منجــر نمیشــود، دست به دســت شــدن نقدینگــی هــم اعتبــاری بــه فعالیــت تولیــدی نمیدهــد. از این حیــث تعبیــر »هدایــت نقدینگــی بــه ســمت تولیــد« بی معنــی اســت. نقدینگــی فقــط در زمــان خلــق شــدن میتوانــد وارد تولیــد بشــود. پــس در واقــع »هدایــت اعتبــار بــه ســمت تولیــد« یــک تعبیــر معنــی دار اســت. امــا بــرای اینکــه اعتبــار بــه ســمت تولیــد هدایــت بشــود نــه بــه ســمت رانــت، ســاز و کارهای دقیقــی لازم اســت. یــک راه، ســپردن هدایـت اعتبـار بـه دسـت دولـت اســت. منتهــی چنیــن دولتــی اعتبــار را جــز به ســوی رانــت هدایــت نمیکننــد. امــا کشــورهای دیگــر هــم از هدایــت اعتبــار توســط دولــت نفعــی نبرده انــد. در دهه هــای اخیــر، کشــورهای توســعه یافته بـه نظامـات دقیقـی در بازارهای مالــی و بانکــی رســیده اند کــه باعــث شــده بانکهــا و شــرکتهای ســرمایهگذاری خصوصـی، اعتبـار را بـه سـمت فعالیتهــای تولیــدی مفیــد هدایــت کننــد. در دهه هــای اخیــر، کشــورهای توســعه یافته بــه نظامــات دقیقــی در بازارهــای مالــی و بانکــی رســیده اند کــه باعــث شــده بانکهــا و شــرکتهای ســرمایه گذاری خصوصـی، اعتبـار را بـه سـمت فعالیت هــای تولیــدی مفیــد هدایــت کننــد.3-تــورم و بیــکاری (و در گــرو آن، تســهیل ازدواج جوانــان و افزایــش جمعیــت و غیــره) : ســومین مســئله اساسی کشــور، تــورم افسارگســیخته اســت و از نظر مفهومــی بــی ربطــ بــه مــورد دوم نیســت. تـورم هماننـد شمشـیر دو لبه، به خودی خــود پدیــده بــدی نیسـت و یکـی از اندیکاتورهـای سـلـامت و کارایــی اقتصــاد محســوب میشــود. تــورم منفــی بــرای اقتصــاد بــد اســت و نشــان دهنده رکــود اقتصــادی اســت امــا تــورم زیــاد هــم اثــر مخربــی دارد کــه خــود باعــث رکــود میشــود! کاهــش ارزش پــول ملــی هــم به نوعــی شمشــیر دو لبــه اســت کــه میتوانــد باعــث به وجودآمــدن رقابــت نســبی در اقتصــاد شــود (هماننــد اقدامــات چیــن و ژاپــن در کنتــرل نــرخ برابــری ارزی یــن و یــوان) امــا وقتــی به واســطه ضعــف عملکــردی و ســو مدیریتـی ارزش پول سـقوط آزاد کنــد هماننــد ایــران و ونزوئلــا، ایـن پدیـده فاجعه آفریـن اسـت چــون اثــرات منفــی ناشــی از افزایــش هزینه هــای تولیــد، به ســرعت و بــا قــدرت اقتصــاد را تحــت تأثیــر قــرار میدهــد، امــا بــه روز اثــرات مثبــت ناشــی از افزایــش قــدرت رقابتــی، زمان بــر اســت و به تدریــج بــه‌‌روز میکنــد. بیــش از چهــل ســال اســت کـه نقدینگـی در اقتصـاد ایـران ســاالنه بیــش از ۲۵ درصــد بــه طــور میانگیــن رشــد میکنــد، امــا میانگیــن رشــد اقتصــاد و تولیــد در کل ایــن چهــل ســال در ایـران فقـط ۸.۲ درصـد بـوده اســت. ایــن بزرگتریــن عــدم تعــادل ســاختاری در اقتصــاد ایــران اســت کــه بــه ایــن دولــت یــا آن دولــت هــم ربطــی نــدارد و در همــه ایــن ســالها در همــه دولــت تصــور میشــده کــه بــا بســط حجــم پــول در اقتصــاد، میشــود تولیــد و اقتصــاد را راه انداخـت و نتیجـه ایـن سیاسـت اشــتباه امــروز مــا را بــه اینجــا رســانده اســت. ایــران در شــرایط تورمــی بــا وضعیتــی مواجــه شــده کــه کارهــای تولیدکننــده ارزش و مولــد کــه بــرای اقتصــاد کشــور فوایــد زیــادی دارنــد، کاملــا جذابیــت خــود را از دســت داده و منفعتــی بــرای افــراد ندارنــد و نقدینگــی کشــور بــه ســمت بازارهــای جمــع صفــر و اقدامــات ســفته بازی مســکن، دلار، طلـا و خریدوفـروش سـهام و غیــره رفتــه اســت. امــا تفــاوت مســئله ایــران بــا بســیاری از کشــورهای تــورم زده ایــن اســت کــه مــا درگیــر پدیــده رکــود تورمــی هســتیم. یعنـی هـم درگیـر رکـود هسـتیم و هــم درگیــر تــورم! و پیــش گرفتــن سیاســتهای ضعیــف و کلیشـه ای در قبـال رکـود تورمی باعــث وخیم تــر شــدن اوضــاع میشــود چراکــه راه حل هــای متــداول مقابلــه بــا تــورم منجــر بــه تشــدید رکــود میشــود و مقابلـه بـا رکـود منجـر بـه تـورم! قســمت عــوام فریبانــه ماجــرا ایــن اســت کــه در رســانه های زرد بحـث تـورم و قیمـت دلار مطــرح میشــود و کســی کاری بــا رکــود شــدید اقتصــاد ایــران نــدارد! میگوییــم کــه ایــران تنهــا درگیـر رکـود یـا تـورم نیسـت. دو مشــکل همزمــان وجــود دارد. آقایــان طــوری بــرای خشـکاندن ریشـه تـورم حـرف از خلــق پــول بانکهــا و اعتبــار و مغلطه هـای کنـه و وجـه در ایـن مــورد میزننــد کــه انــگار تمــام مشــکلات تــورم ایــران همیــن خلـق پـول بانکهـا و مؤسسـات اعتبــاری اســت و جالبتــر اینکــه راه حلهایشــان بــه وخیمتــر شــدن اوضــاع رکــود می انجامـد چراکـه آن را در نظـر نمیگیرنــد. عــاوه بــر خلــق پــول و اعتبــار بانکهــا، عوامــل زیــادی در به وجودآمــدن تــورم شـدید دخیـل هسـتند، هماننـد کســری تــراز پرداختهــا، کســری بودجــه دولــت و درآمدهــای نفتــی، تقاضــای مصرفــی و ســفته بازی بــرای ارزهــای خارجــی و غیــره. از طــرف دیگــر اصلی تریــن عامــل بــروز رکــود در اقتصــاد ایــران، وابســتگی اقتصــاد بــه نفــت و دولتــی بــودن اقتصــاد اســت. در کنــار آن میتــوان بــه »ضعیــف بــودن قوانیــن و ســاختار بیــن کارفرمایــان و پیمانــکاران« و »ناتوانــی در جــذب و ارتقــای FDI » ،ســرمایهگذاری مســتقیم خارجــی ، »تغییــر تعرفههــای گمرکــی بــدون منطــق تولیــدی«، »جنــگ بــر ســر خریــد از خــارج«، »بــالا بــودن ریســک ســرمایهگذاری«، »بوروکراســی درهم تنیــده«، »رکــود در پروژه هــای عمرانــی دولــت«، »مشــکلات بانکــی« و »کمبــود نقدینگــی« اشــاره کــرد. دولــت بایــد در خصــوص ســاختار بودجــه منضبــط باشــد و بتوانــد بــا جــذب ســرمایه گذارهای خارجــی و زدودن کامــل ریســک ســرمایه در ایــران، عــاوه بــر مقابلــه بــا فــرار ســرمایه - Flight Capital ، جــذب ســرمایه هــم داشــته باشــد. فــرار ســرمایه پدیــده بسـیاری مخربـی اسـت کـه هـم باعــث تــورم میشــود و بدتــر از آن باعــث کوچکتــر شــدن اقتصــاد میشــود. تــورم در کنــار رکــود و کوچکتــر شــدن GDP دوبرابــر بــه مــردم آســیب میرســا ند . نتیجــه میگیریــم اینکــه بگوییــم ریشــه همــه مشــکلات داخلــی اســت و آن هــم بــه بانکهــا و خلــق پــول پیونــد بزنیــم واقعــا ســاده انگارانه و اشــتباه اســت. دیگـر مسـائل بسـیار مهـم مهمتریــن اقتصــادی کــه رئیس جمهــور آینــده بــا آن مواجـه اسـت، نحـوه مقابلـه بــا تحریــم و خریدوفــروش کالا و خدمــات در ســطح فراملــی و نحــوه مدیریــت منابــع ارزی و ســاختار صحیــح نظــام بانکــی و مالیاتــی در داخــل اســت. در کنــار گفته هــای بــالا، حـذف سیاسـتهای کنتـرل کننــده و قیمتگذاری هــای دسـتوری در عرصـه سـیمان و خــودرو و ســایر صنایــع کــه بســیاری از آنهــا را در تنگنا و آسـتانه ورشکسـتگی قــرار داده (البتــه حــذف به یکبــاره و بی برنامــه تعرفــه واردات هــم اشــتباه اســت به عنوان مثــال بعــد از حـذف صددرصـدی تعرفه واردات کاشــی و ســرامیک کـه تولیدکننـدگان داخلی را بـه مـرز ورشکسـتی کشـاند) حــذف قوانیــن بی مــورد و تســهیل ســازوکارهای رقابــت ســالم بــرای بخــش خصوصــی و اســتارتآپها، گســترش و ارتقــا شــبکه حملونقــل و توزیــع و پدیــدآوردن شــرکتهای توزیعــی کــه نقــش بــه ســزایی در حــل مشــکل عــدم شــناخت بازارهــای بینالمللــی دارد. ٔ تجــارت انعقــاد توافقنامــه آزاد بیــن ایــران و هــر یــک از کشــورهای همســایه، میتوانــد منافــع سیاســی و امنیتــی محسوســی را نیــز بـرای طرفیـن در پـی داشـته باشــد و بهاینترتیــب بــه تحکیــم تعامــل بــرد - بــرد و ارتقــای تأمیــن منافــع دوجانبــه کمــک کنــد. انعقــاد پیمــان »تجــارت آزاد« بیــن ایــران و کشــورهای همســایه، میتوانــد گام مهمــی در راســتای شــکل گیری اتحــاد اقتصــادی - سیاســی پایــدار بیــن ایــران و کشــورهای همســایه تلقــی شــده و درعین حــال پیش درآمــدی بــرای ارتقــای تدریجــی توانایــی رقابتــی تولیدکننــدگان مســتقر در کشــورهای طــرف پیمــان تجـارت آزاد باشـد.مناطق تجارت آزاد با بیش از سه کشور عضو - جای خالی ایران ! نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Tue, 29 Jun 2021 01:55:27 +0430 https://virgool.io/@khizesh/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-a0azqxju9zhy نمودار لگاریتمی قیمت دالر از سال 57 تاکنون - رشد قیمتی به قدری زیاد بوده که با نمودار خطی غیر قابل بیان است!توجــه شــما را بــه صحبتهــای حســن روحانــی در ســالهای 94,93,92 جلــب میکنــم(از ویکــی پدیــا*: »حســن روحانــی میگویــد رشــد نقدینگــی در ســالهای اخیــر ۷ برابــر شدهاســت و قیمــت کالا در طــول ۸ ســال گذشــته ۳۰۰ درصــد افزایــش یافتــه و بایــد نقدینگــی را بــه ســمت تولیــد هدایــت کنیــم. »[حســن روحانی:نبایــد دور خــود حصــار بکشــیم«. ملــت آنالیــن. ۱۰ خــرداد ۱۳۹۲] حســن روحانــی نقدینگــی بســیار زیــاد در جامعــه را بــه ســیلی تشــبیه کــرد کــه معلــوم نیســت از کــدام ســو جــاری میشــود و گفتهاســت نقدینگــی بزرگــی کــه امــروز در کشــور وجــود دارد نیــز هــر از چندگاهــی بــه یــک ســو جریــان مییابــد و گاهــی بــه بــازار مســکن یــا ارز مــیرود و زمانــی دیگــر در بــازار طــا و سـکه جـاری میشـود. در حـال حاضــر رقــم نقدینگــی کشــور ۴۹۸ هــزار میلیــارد تومــان اســت کــه ۸ ســال پیــش ایــن رقــم حــدود ۶۸ هــزار میلیــارد تومـان بـود و افزایـش ۷ برابـری آن بســیار مخــرب اســت در ســالهای گذشــته بســیاری از اقدامـات بـا اسـتقراض از بانـک مرکـزی انجـام شـد کـه بخشـی از ایــن ســیل مربــوط بــه آن استقرا ضها ســت . حســن روحانــی میگویــد در حــال حاضــر نیــز برخــی از وزرا بــرای اســتقراض بانــک مرکــزی بــه بنــده فشــار وارد میکننــد کــه زیــر بــار نمــیروم چــرا کــه ایـن اسـتقراضها بـه نقدینگـی اضافــه میشــود و نقدینگــی بــا فشــاری کــه بــه بخشهــای مختلــف اقتصــادی بــه بــار مــیآورد آثــار مخربــی بــه جــا میگذارد.[ســخنرانی رییــس جمهــور در گردهمایــی ائمــه جمعــه سراســر کشور،شــهریور 92»] البتـه عملکـرد حسـن روحانی در دولـت اول تـا حـدودی قابـل دفــاع اســت ولــی تنهــا در شــرایط دشــوار میتــوان تــوان مدیریتـی دولـت هـا را سـنجید. حســن روحانــی در دولــت دوم در مواجهــه بــا وضــع تحریمهــای بیــن الملــی، یکــی از بدتریــن دوره هــای ریاســت جمهــوری تاریــخ جمهــوری اسـلـامی را رقــم زد. متاســفانه در دولـت دوم او تبدیـل بـه یـک عوام فریبــی شــد کــه بــرای مقابلــه بــا مشــکلات کلان، به جــای مدیریــت صحیــح کشـور، شـیوه امیددهـی کاذب و گفتاردرمانــی را در پیــش گرفــت! یکــی از خطراتــی کــه جامعــه ایــران را بالقــوه تهدیــد میکنــد، خطــر عوامفریبــی سیاســتمداران اســت. تــا دلتــان بخواهــد نامــزدان ریاســتجمهوری، حرفهــای پرطــرفدار میزننــد و وعده هــای عوامگرایانــه میدهنــد. بســیاری از ایــن حرفهـا منطقـی و قابـل عمـل بــه نظــر می‌آینــد امــا مهــم آن اســت کــه به این وعده هــا جامه‌ی عمل بپوشــانند. روحانـی در شـهریور 92 مثـلا گفــت کــه دولــت بــه دنبــال آن اسـت کـه بـه سـمت تک نرخـی شـدن ارز حرکـت کرده و شـرایط را بــرای رونــد بهتــر هدفمنــدی یارانه هــا آمــاده کننــد؛ ضمــن اینکــه دولــت میخواهــد حرکــت بخــش اقتصــادی بــه ســمت رونــق اقتصــادی باشــد و در ایــن مســیر میخواهــد تــا آنجــا کــه امــکان دارد از اسـتقراض بانـک مرکـزی پرهیـز کنــد. امــا متأســفانه دقیقــا عکس ایــن اهــداف رخ داد و ارز چندنرخـی سـبب ایجـاد زمینـه فســاد و خســارت های زیــادی بـه اقتصـاد ایـران شـد و شـاهد اســتقراض دولــت از بانــک مرکــزی و تزریــق پــول پرقــدرت بــه اقتصــاد بودیــم! بقیــه گفته هــای انتخاباتـی‌اش هـم صحیـح بـود امــا عملــی نشــد! یـک نکتـه جالـب و متناقـض در ایــران وجــود دارد کــه اصلاح طلبانــی کــه به ظاهــر سیاســتهای اقتصــادی لیبــرال و راســتگرایانه دارنــد، بعد مدتی کاملا مخالف گفتمــان قبلیشــان عمــل میکننــد. ســرکوب نــرخ ارز و قیمتگـذاری دسـتوری کالاهـا و محصــولات صنعتــی از جملــه اقدامــات مداخلــه گرایانــه دولـت حسـن روحانـی بـود کـه برعکــس صحبتهــای کاملا بــازار محــور او بــود! قبــل از طــرح ایــن موضــوع عــوام فریبــی بهتــر اســت بــه تبییـن واژه هـای عـوام فریبـی و عــوام گرایــی بپردازیــم. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Tue, 29 Jun 2021 00:52:28 +0430 https://virgool.io/@khizesh/%DA%86%D8%A7%D9%87-%D9%86%D9%81%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D9%87-%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-vqknaxozvggz نمودار قیمت نفت از سال 1861 تا 2014 و ارزشگذاری بر اساس دلار 2014از بحـران جهانـی انـرژی دهـه 1970 و جهــش ســه برابــری قیمـت نفـت کـه سـبب بیمـاری هلنــدی دهــه 50 در ایــران شـد تـا سـقوط قیمـت نفـت در اواخـر دهـه 60 در کنـار جنـگ ایــران و عــراق کــه عمیق تریــن زخـم را بـر پیکـره اقتصـاد ایـران گذاشــت و پــس از مدتــی بــا متعـادل شـدن قیمـت نفـت، بار دیگـر در 1998 و 1999 در پـی بحــران اقتصــادی کشــورهای آســیایی شــرقی و ســقوط بــازار ســهام آنهــا در کنــار افزایــش تولیـد نفتـی عـراق، سـبب شـد کــه قیمــت نفــت بــه نــرخ 10 دلار سـقوط آزاد کنـد و بـار دیگر شـوک بزرگـی بـه اقتصـاد ایـران وارد شــددر پـی این سـقوط، آغـاز دوره خاتمــی بــا کاهــش درآمدهــای ارزی بـه ۹/۹ میلیارد دلار همراه شــد کــه ســبب پیامدهایــی همچــون کســری بودجــه و اســتقراض از بانــک مرکــزی، تــورم بیســت درصــدی و پیــش گرفتـن سیاسـتهای انقباضـی در اقتصــاد کشــور شــد. بقیــه ماجــرا هــم کــه زمــان زیــادی از آن نمیگــذرد، بــا تکــرار چرخــه ۱۹۷۰ نفــت در دولــت احمدینــژاد، به رغــم برخــورداری از حــدود ۷۰۰ میلیــارد دلار درآمــد حاصــل از نفــت، کشــور را بــا رشــد منفــی ۵.۸ درصــد )۱۳۹۱ ،)نــرخ تـورم بـاالی ۴۰ درصـد، هشـت میلیـون بیـکار، بدهـی سـنگین بخــش دولتــی به نظــام بانکــی، سـقوط سـنگین سـرمایه گذاری صنعتــی بــه دولــت روحانــی تحویــل داد. از زمــان تحریمهــای نفتــی ایــران در دوره حســن روحانــی هــم تجربــه مشــابه دوران خاتمــی پیــش آمــد، البتــه بــد نیســت اشــاره کنــم کــه ســید محمــد خاتمــی، در مواجهــه بــا ایــن بحــران، بــا تشــکیل حســاب ذخیــره ارزی، اصــلاح ســامانه مالیاتــی، تثبیــت نــرخ ارز و تصویــب و اجــرای قانــون ســرمایه گذاری خارجــی اقتصــاد ایــران بعــد از مدتــی کشــمکش به خوبــی بــه تعــادل رســاند. بــا کمــی دقــت متوجــه میشــویم کــه قیمــت نفــت ماننــد هــر کالای دیگــری، ســیکل مخصــوص خــودش را دارد. مشــکل اساســی ایــران ایـن اسـت کـه در چـه در دوران پهلــوی و چــه بعــد از انقـلـاب، دولتهــا درآمــد ارزی خــود را بـه درآمـد نفتـی و صـادرات کالا محــور گــره زده انــد و بــا بــالا و پاییــن رفتــن نفــت، اقتصــاد ســرگیجه گرفتــه اســت و دچــار تلاطم هــای بــزرگ میشــود. اکثــر دولــت هایــی کــه در ایـران بـر سـر کار بـوده انـد، نـه در هنـگام جهـش قیمـت نفـت و درآمـد ارزی بـرای توسـعه کشـور و نظــم بودجــه برنامــه داشــته انــد و در هنــگام مقابلــه بــا وقایــع ناگــوار همچــون تحریــم و عواقــب کروناویــروس برنامــه هــای پیشــگیرانه داشــته انــد. بـه عقیـده بنــده اتخــاذ سیاســتهای درســت در قبــال درآمــد نفتــی و ســایر منابــع طبیعــی ایــران، خطیرترین مسـئله کشـور اسـت و متأســفانه علیرغــم روی کار آمــدن رئیس جمهورهــای مختلــف، اقتصــاد ایــران از همــان ســرگیجه و بینظمــی رنــج میبــرد و ایــن مســائل همچنــان پابرجاســت. کار مــا از اینجــا شــروع ً بدانیــم میشــود کــه دقیقــا ّمـی نامـزدان اهـداف دقیـق و ک انتخابــات ریاســت جمهوری در مواجهـه بـا ایـن نفریـن طبیعـی چیســت و در وهله هــای بعــدی چــه برنامــهای بــرای جمعیــت گســترده ایــران، تصحیــح ســاختار نظــام مالیاتــی، محیطزیســت و روابــط خارجــی دارنــد؟ تجربــه نشــان داده کــه برنامه هــا بایــد دقیــق و مــدون باشــد نــه اینکــه به صــورت کیفــی گفتــه شــود! نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Tue, 29 Jun 2021 00:33:07 +0430 https://virgool.io/@khizesh/%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-ymzuiq2kwznr چــاه نفت مسجدسـلیمانبرخــاف نگــرش کلاسیک کـه وفـور منابـع سـبب افزایـش رشــد قلمــداد میشــده اســت، مشــاهدات جدیدتــر وجــود رابطــه منفی بیــن رشــد اقتصـادی و وفـور منابـع را تاییـد کرده انـد. در ۳۰ سـال گذشـته، بهتریــن دارنــدگان عملکــرد اقتصــادی، اقتصادهــای تــازه صنعتی شــده آســیای شــرقی بـا منابـع طبیعـی فقیـر بودنـد. درحالیکــه بســیاری از کشــورهای بــا منابــع طبیعــی غنـی، ماننـد کشـورهای نفتـی، رشــد اقتصــادی ضعیفــی را تجربــه کرده انــد. همچنــان بــا گذشــت 113 ســال از کشــف اولیــن چــاه نفــت ایــران )چــاه شــماره یــک مسجدسـلیمان( ایـران همچنان بــا پدیــده »نفریــن منابــع« دسـت به گریبان اسـت و آنطـور کــه بایــد، پــس از یــک قــرن، همچنان کشـور مسـتقل از نفت اداره نمیشــود و آمــار و ارقــام نشــان میدهــد کــه کشــورهای همســایه عملکــرد بهتــری در چندگانـه سـازی منابـع درآمدی خــود داشــته اند.میتــوان گفــت ایــن نفریــن منابــع مســئول بســیاری از مشکلات کلان کشـور و پیمودن دوره هــای پرفــراز و نشــیبی در ایــران بــوده اســت. )البتــه به هیچ وجــه نمیگویــم کــه تنهــا مشــکلمان همیــن نفریــن منابــع طبیعــی اســت!( نفریــن منابــع در کشــورهای سرشـار از منابـع طبیعـی باعـث میشــود کــه دولــت کــه منبــع مطمئنـی بـرای مخارجـش دارد خــود را بی نیــاز از شــهروندان میابــد؛ و بدینگونــه اســت کــه در ایــن کشــورها رابطــه مــردم و دولــت ازهم گسســته میشــود؛ ً فســاد و ســرکوب و و متعاقبــا بدرفتــاری رواج میابــد. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Tue, 29 Jun 2021 00:24:31 +0430 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D9%88-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-fqu0m7fqwzcg باتوجه بــه رویــداد مهــم انتخابــات ریاســت جمهوری پیــش رو کــه یکــی از مهمتریــن رویدادهــای همیشــگی ایــران اســت، تصمیــم گرفتیــم کــه ایــن شـماره را بـه موضـوع انتخابـات ریاسـتجمهوری 1400 اختصـاص دهـم. در ابتــدای ایــن یادداشــت بــه مقدماتی از دولتهــای قبلــی و تشــریح »نفریـن منابـع« در ایران،سـپس بـه بررسـی سـه معضـل پررنـگ امـروزی و در آخـر بـه ارائـه چندیـن راه حـل پرداختـه شـده اسـت. در نظـر داریـم شـماره بعـدی را بـه طـرح مسـئله شـفافیت و بررسـی ابعـاد گوناگـون آن اختصـاص دهیـم.شــاید شــما هــم از نحــوه برگزیــده شــدن و تاییــد صلاحیــت داوطلبــان بــرای نامــزدی انتخابــات ریاســت جمهـوری تعجـب کرده باشـید امـا بـه عقیـده نویسـنده بهتـر اســت بــه جــای توجــه بــه اســامی و دیــدگاه جناحــی بـه بررسـی برنامـه هـای پیـش روی کاندیــدا هــا پرداختــه شــود. در ایــن بیــن یــک جبهــه گفتمانــی شــبیه گفتمــان حســن روحانــی دارد و عقیــده دارد در وهلــه اول، بــا اصــاح سـاختارهای پولـی و بانکـی و بـا رفـع تحریـم بر مشـکلات کشـور فائــق مــی آیــد، طــرف مقابــل، بـر ایـن عقیـده اسـت کـه کشـور نبایــد در مواجهــه بــا مســائل منفعــل باشــد و معطــل بمانــد بلکــه بایــد فعــال باشــد و بســتر را بــرای فعــال شــدن اقتصــاد فراهــم کنــد و اجــازه ندهــد موانــع سیاســی، اقتصــادی و حتــی برخــی حــوادث طبیعــی اقتصــاد را معطــل کنــد. تصویـر صفحـه‌ی بعـد، برخـی از راهــکار هــای ســعید جلیلــی را نشــان میدهــد.ولی بزرگترین معضلی که ایران با آن روبرو‌ست چیست؟در بخش بعدی به این معضل که <نفرین منابع> نامیده میشود،میپردازیم. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Mon, 28 Jun 2021 23:06:48 +0430 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88-hiqxdzceqef3 مطالب شماره‌ی ۱۰۳ام نشریه خیزش نو:سرمقاله / از تشکل دانشجویی تا بسیج محلاتبخوانیم و بخندیم با طعم درد!از دهه شصتی به شماکارگران مشغول کارند، حقوقشان را حفظ کنید!دانشجوی خوب، دانشجوی مرده است!معرفی کتاب / پس از بیست سال نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:45:11 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-ja4yztuzcmoy پس از بیست سال رمانی تاریخی است با درون‌مایه‌ای عدالتخواهانه است. شروع داستان کتاب از زمان پیش از شروع حکومت امیرالمومنین است و تا پس از جنگ صفین ادامه پیدا می‌کند. در انتهای کتاب نیز گریزی کوتاه بر کربلا زده می‌شود. ایکس شخصیت اصلی کتاب است که عاشق دختر ایگرگ است. داستان عاشقانه‌ی این زوج در میان داستان‌های تاریخی کتاب ادامه پیدا می‌کند. در زمانی که داستان کتاب در سرزمین شام می‌گذرد، اشاراتی به اقدامات عدالتخواهانه‌ی ابوذر دارد.بخشی از کتاب:جوان با رگ گردنی برآمده دوباره فریاد کشید: «اسلام پیامبر تو، با دین رومیان چه تفاوت دارد؟ در آن زمان اشراف و ثرتمندان به نام مسیح به ما ظلم می‌کردند و حا اشراف شما به نام رسول‌ا... به ما ستم می‌ورزند. آن زمان هرگاه لب به سخن می‌گشودیم، با تازیانه و شکنجه پاسخ می‌شنیدیم و مصلوب می‌شدیم، حال با شمشیر و مرگ پاسخ می‌گیریم. به خدا سوگند هیچ چیز تغییر نکرده مگر آنکه تعلیمی شاهان روم به جای خود را به شمشیر داده و جای تاج، دستار نشسته است.»ابوذر به سوی جوان برگشت که چشمانش چون آسمان دمش سرخ و خونین شده بود.«چه کسی بر تو ستم کرده است؟»جوان گفت:«ما همه از کارگران و بردگان و فقرای این شهریم که مدت‌هاست در باغات امیر عرق می‌ریزیم و دریغ از تکه استخوانی که به نام مزد پیش روی ما بیندازد. زنان و فرزندان ما گرسنه‌اند. زمستان در راه است و برهنه‌اند و اگر چیزی ذخیره نکنیم در سرمای شام تلف خواهند شد. آیا این اسلام شما برای شامیان بود؟»پیرمرد دیگری ادامه داد:«امروز چون طلب مزد کردیم و بر آن اصرار ورزیدیم، بر ما هجوم آوردند، شلاقمان زدند و برخی را مجروح کردند و خون ریختند. این چه ستم است بر ما ای ابوذر!»زنی با شیون گفت:«پاسخ خونِ شویِ مرا که می‌دهد ابوذر! داد مرا بستان ... داد فرزندان یتیم مرا بستان.»اشک‌ها سرازیر شد و شانه‌ها شروع به لرزیدن کرد. ابوذر دست بر شانهٔ جوان گذاشت. جوان با بغض گفت:«تو صحابیِ رسول خدایی، حق ما را بستان.» جمعیت فریاد کشید:«حق ما را بستان ... حق ما را بستان.»ابوذر با رنج گفت:«ای مردم! ای ستمدیدگان! ای مستضعفان! ای محرومان! ای گرسنگان و ای خوارشدگان! به خدایی که جان ابوذر در دست اوست، ما دوشادوش پیامبر خدا قیام نکردیم مگر برای آنکه ظالمان و زداندوزان و شکم‌بارگان را بکوبیم و امثال شما را مرتبت دهیم. ما دست به قیام نبردیم مگر برای آنکه به عدالت حکم نماییم و سکه و نژاد و قبیله را ملاک برتری قرار ندهیم. به خدا قسم که ما برای این راه آزار بسیار دیدیم و شمشیر بسیار زدیم و از بذل جان و مال و خونمان دریغ نکردیم. امّا هیهات! هیهات که هم‌اکنون میراث آن پیامبر بزرگ و سنت آن الگوی نیکو زیر پای پیران هوسران جوانان خوشگذران بنی‌امیّه لگدمال شده است. قرآن که کلام خداوند است، به جای آنکه در بازارها و مزارع و دارالحکومه‌ها بر اساس آن عمل نمایند، به اشیای خانه‌ها و زینت مساجد تبدیل شده و اهلِ بیت آن رسول الاهی را که به هدایت انسان‌ها، برقراری عدالت و رعایت تقوا مشهور و معروف‌اند، مهجور و خانه‌نشین نموده‌اند. اگر ولایت و رهبری شما به اهلش می‌رسید چنین نمی‌شد و چنین مردم از دین خدوند بیزار نمی‌شدند. به خدا قسم این‌ها نه بویی از اسلام برده‌اند، نه مسلمان‌اند. به خدا قسم این‌ها اسلام‌را نه برای هدایت مردمان بلکه برای اندوختن ثروت و شوکتشان می‌خواهند، همان‌گونه که در جاهلیت، بت‌ها را برای این پرستش می‌کردند ...» نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:37:35 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-s0luitdjw9r8 مسئولین دانشگاه تا زمانی مسئولیت دارند که دانشجوها هستند. با این حال بزرگترین مشکل مسئولین دانشگاه همین دانشجویان هستند! دانشجو مرغ عزا و عروسی است، هم باید باشد و هم نباشد. وقتی که دانشگاه در این انتخاب سخت، مجبور به پذیرش دانشجو است. تصمیم دیگری می‌گیرد. دانشجوی خوب، دانشجوی مرده است!دانشجویی که صبح ساعت ۷:۳۰ سر کلاس حاضر می‌شود، کاری به کار کسی ندارد، مطیع اوامر ملوکانه باشد اگرچه دستورات ظالمانه باشد و ... این دانشجو اگر در موقع رفتن هیچ چیزی به دانشگاه اضافه نکند بد است؟ برای من دانشجو و برای جامعه‌ای که از ثروتش برای آموزش دانشجو هزینه شده بد است. اما شاید برای برخی از مسئولین که حوصله‌ی چانه‌زنی و چالش ندارند خوب باشد.پس اینجا چوب شعبده‌بازی وارد صحنه می‌شود و تئوری‌ای عجیب رقم می‌زند که به عقل جن هم نرسد!پرده‌ی اول:گوشی همراه یکی از دبیران تشکل‌ها به صدا درمی‌آید. پاسخ می‌دهد. بلافاصله با اعضا تماس می‌گیرد.+ سلام، خوبی؟- ممنون، جانم؟ چیزی شده؟+ نه، زنگ زدن گفتن برای استقبال از ورودی‌ها اسم بدید. می‌تونی بری دانشگاه برای استقبال از دانشجوهای نو ورودی؟- آره، میرم. اسم من رو بده*****پرده‌ی دوم:گوشی دبیر تشکل به صدا درمی‌آید.- سلام، خوبی؟+ سلام، ممنون. جانم؟- تو کانال گذاشتن که برنامه‌ی استقبال برگزار شده. مگه اسم ما رو ندادی؟+ چرا، دادم. نگران نباش، ان شاء الله زنگ میزنن. امروز و فردا برای خواهران بود.- عه! خب حله. نمی‌دونستم. ممنون.*****پرده‌ی سوم:باز هم گوشی دبیر به صدا درمی‌آید!- بابا، خبر ندادن که. امروز روز دوم برادران بود. چه خبر شده؟! باز هم که در به همون پاشنه میچرخه. باز هم قرار نیست ما باشیم که.+ سلام، نمی‌دونم والا چی شده. بذار زنگ بزنم پیگیری کنم.- سلام، ببخشید، اعصاب خرد شده بود. بهم خبر بده.*****پرده‌ی چهارم:+ سلام، زنگ زدم. قرار شد حضوری صحبت کنیم.- باشه، منم میام پس.+ اوکی، بیا. می‌بینمت.*****پرده‌ی پنجم:در اتاق را می‌زنند و دو نفری وارد اتاق می‌شوند و پس از سلام کردن روی دو تا از صندلی‌های نزدیک می‌نشینند.+ چرا ما تو برنامه نبودیم؟* سلام علیکم. اتفاقا من خواستم که شما هم باشید.- خیلی ممنون، لطف کردید.* منتها یکی از کارمندا اشتباه کرد و یادش رفت اسم شما رو بده.- یعنی چی؟ چطور ممکنه؟ قبلا که از این اشتباهات نمی‌شد. شما خودتون این جواب رو قبول می‌کنید؟*****پرده‌ی ششم:+ سلام، میگن شما اسم ما رو یادتون رفته برای شرکت تو استقبال از ورودی‌ها اسم ما رو بدید؟ نه، کی گفته؟! تو جلسه با هر کسی بودید و این حرف رو زد، زنگ بزنید به من، من خودم میگم که اسم شما رو دادم به مسئول اجرایی برنامه.چوب شعبده‌بازی در حرکتی محیرالعقول، از دخالت دانشجویانی که هنوز نمرده‌اند در معارفه جلوگیری کرده و از الگو شدن آنان تا حد امکان جلوگیری می‌کند.البته لازم به ذکر است که این اتفاقات مربوط به دانشگاه‌های دست چندمی کشور است و در دانشگاه‌های درجه‌ی اول و حتی درجه‌ی دوم رقم نمی‌خورد. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:28:08 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%BA%D9%88%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-ehgh51o8zj40 - طبق قانون تعریف از کارگر چیست؟+ بر اساس تعریف قانونی از کارگر، به هرکسی گفته می‌شود که در ازای مبلغی در یک قرارداد به کسی که حاوی سرمایه است خدمتی ارائه می‌کند کارگر به شمار می‌رود.- به نظر می‌رسد این تعریف گسترهٔ بسیار بالایی را از افراد را شامل می‌شود. برای مثال استادان دانشگاه نیز کارگر به شمار می‌روند.+ بله، استفاده از مفهوم نیروی کار بحث را دقیق‌تر می‌کند. هرکسی که نیروی کار خود را در ازای دریافت پول و … در اختیار کسی قرار می‌دهد که سرمایه‌ای دارد، نیروی کار یا به قولی کارگر می‌نامیم. تلقی‌ای که از کارگر وجود دارد، کسی است که در صنعت و معدن و … کار می‌کند اما این تعریف بسیار وسیع‌تر است و کارمندان و حتی برخی از مدیران بخش دولتی را نیز نیروی کار می‌دانیم. معلمان نیز همین‌طور. وقتی می‌گوییم کارگر، برخی بین کارگر و معلم، کارگر و پرستار تفاوت قائل می‌شوند. به همین دلیل بهتر است که از مفهوم نیروی کار به‌جای کارگر استفاده کنیم.- گفتید در بحث کارگری، بخش اعظم کسی است که کار را ایجاد می‌کند و نیروی کار را به اختیار می‌گیرد. لزوماً به این افراد سرمایه‌دار گفته می‌شود یا این خود رتبه‌بندی دارد و بخش‌های بالاتر را ما سرمایه‌دار می‌دانیم؟+ هرکسی که سرمایه‌ای در اختیار دارد، ممکن است شخصی باشد و برای خودش باشد یا نمایندهٔ یک سرمایه دیگر باشد. ما این فرد را طرف دیگر این قرارداد می‌دانیم. حالا می‌توان گفت این سرمایه شخصی است یا غیرشخصی. منظور از غیرشخصی بیشتر دولتی است.- پس با این تعریف دولت خود سرمایه‌دار لحاظ می‌شود؟+ بله، دولت نیز خود بازیگر سرمایه‌دار است.- نمی‌توان حرف از مسائل کارگری زد و دربارهٔ کارل مارکس صحبت نکرد. نقش مارکس در ایجاد نظام کارگری در دنیا چه بوده؟+ از قرن ۱۶ام فرایند صنعتی شدن آغاز شد. اواخر قرن ۱۶ام را آغاز صنعتی شدن می‌دانند. ما تا اواخر قرن ۱۸ام و اوایل قرن ۱۹ام نوعی از صنعت‌گرایی، علم‌زدگی و تکنولوژی‌گرایی را می‌بینیم که پیوندهایی با شکل‌گیری جریان سرمایه‌داری در غرب دارد. در‌واقع غرب در حال پوست‌اندازی است، از نظام فئودالی به صنعتی می‌رسد. آن برده‌هایی که روی زمین کار می‌کردند و حتی متعلق به زمین بودند، الآن وارد شهرها می‌شوند و در کارخانه‌ها کار می‌کنند. کم‌کم آن توده‌های کارگری شکل می‌گیرد و آن فشاری که سرمایه‌داری به آن‌ها وارد می‌کند در اوایل قرن ۱۹ام به‌طورجدی کم‌کم جنبش‌های کارگری را شکل می‌دهد.این اتفاقات و بحران‌ها در حوزه‌های اجتماعی دیگر نیز هست. در اواسط قرن ۱۹ام کم‌کم به‌خاطر همین شکل‌گیری ارتباطات و توده‌های جدید در شهرها توسعه پیدا کرده. از همین زمان دانش جامعه‌شناسی در حال شکل‌گیری است که یک دانش انتقادی در واکنش این بحران‌ها و آسیب‌هاست. آسیب‌هایی مانند فقر، حاشیه‌نشین و تاحدی محیط‌زیستی. تأثیر این آسیب‌ها بر جوامع و توده‌های انسانی کم‌کم ضرورت شکل‌گیری این دانش را نشان می‌دهد.مارکس نیز از اولین کسانی است که به این بحران‌ها واکنش نشان می‌دهد و مسئله را بر روی اقتصاد این بحران قرار می‌دهد و مشکل اصلی را مسئلهٔ سرمایه و سرمایه‌داری قرار می‌دهد. ذی‌نفعان در این حالت دو بخش هستند، سرمایه‌داران که دارای ارزش سرمایه‌ای هستند و کارگران که دارای ارزش مبادله‌ای هستند. خب این تضاد بین کارگر و کارفرما را صورت‌بندی می‌کند. جزو اولین صورت‌بندی‌های نظری در جامعه‌شناسی است. می‌توان گفت جامعه‌شناسی با این صورت‌بندی شکل می‌گیرد و تأثیر عمده‌ای بر جریانات اقتصادی و اجتماعی غرب می‌گذارد و کمک می‌کند به جریانات کارگری‌ای که شکل‌گرفته بود.اعتمادبه‌نفس حاصل از شکل‌گیری «جامعه‌شناسی» باعث کم شدن ساعت کار، بیمهٔ تأمین اجتماعی، بازنشستگی و … می‌شود همچنین باعث شکل‌گیری اتحادیه‌های کارگری نیز می‌شود. باعث می‌شود نیروی جنبشی خود را متمرکز کنند و بتوانند فشار بیاورند و حق‌وحقوق خود را بگیرند.- گفتید از اوایل قرن ۱۹ تا اواسط قرن ۱۹ رقم خورد، خیلی تلاش داشتند که انقلاب اسلامی را نیز به این حرکات پیوند بزنند. واقعاً نقش انقلاب کارگری بود یا بحث مردم انقلاب اسلامی بود؟+ ما جامعهٔ صنعتی به آن معنی نبودیم که کارگران نقش بسیار عمده‌ای داشته باشند. عمدهٔ اعتراضات کارگری که در دورهٔ انقلاب داشتیم، اعتصاب شرکت نفت بود. خیلی جنبش کارگری به این معنی که در غرب مصطلح بود نداشتیم. البته تلاش‌هایی بود. مثلاً حزب توده تلاش می‌کرد کارگران را متشکل کند تا به‌عنوان یک نیروی جنبشی و ابزار فشار استفاده کند ولی جامعهٔ ما اصلاً جامعهٔ ما مصرفی و نفتی بوده. در چنین جامعه‌ای جریانات کارگری به‌نحوی‌که در غرب بود و ماحصل آن صنعتی شدن بود، معنی ندارد.جریانات کارگری خیلی نقش عمده‌ای نداشتند. به این معنی نیست که تأثیرگذار نبودند. لیدر نبودند اما اعتصاب کارگران شرکت نفت، خودش تسریع و تسهیل می‌کرد.در انقلاب ۱۹۱۷ و جنبش‌های اجتماعی قرن ۱۹ام کارگران لیدر بودند. از دههٔ ۵۰ که قیمت نفت رشد می‌کند، جامعهٔ ما نفتی‌تر و مصرفی‌تر می‌شود و واردات بسیار رشد می‌کند. ما در دههٔ ۴۰ خیزش صنعتی داشتیم و گروه‌های صنعتی مختلف شکل گرفتند. بخشی از نیروی کار ما در بخش صنایع مشغول شدند اما در دههٔ ۵۰ با افزایش قیمت نفت، آن اتفاقی که در دههٔ ۴۰ رخ‌داده بود ادامه نیافت و تضعیف شد. دولت از حمایت و تعامل کارخانه‌های ایجاد شده در دههٔ ۴۰ بی‌نیاز شد و جریان صنعتی شدن و جریان کارگری تضعیف شد.- مفهوم کار و نقش مارکس را بیان کردیم، حال دربارهٔ جامعهٔ خودمان یک صحبتی داشته باشیم. اهدافی که انقلاب اسلامی برای کارگران در نظر داشت چه بود و این اهداف تا چه میزان محقق شده‌اند؟ ما چه مسیری را باید ادامه دهیم؟+ یکی از مهم‌ترین شعارهای انقلاب مستضعفین بود. یعنی به استضعاف کشیده شدگان. به‌جای کارگران، حاشیه‌نشینان در انقلاب و مفهوم مستضعفین بازتاب داشت که به‌خاطر سیاست‌های تمرکزگرایانه دولت پهلوی مطرح بودند و در انقلاب حضور داشتند. البته طبقات متوسط و به بالا هم بعضاً حضور داشتند که به‌خاطر استقلال، مسائل فرهنگی و ایدئولوژیک حضور داشتند. به‌طورکلی می‌توان گفت کارگران سهم زیادی پیدا نکردند. اگر ببینید، در نهادهایی که پس از انقلاب ایجاد می‌شود، بیشتر نهادهایی هستند که به دنبال رفع محرومیت در روستاها و مناطق حاشیه‌ای هستند.کمیتهٔ امداد آن زمان شکل می‌گیرد، جهاد سازندگی شکل می‌گیرد. نهادهای حمایتی از حاشیه‌نشینان و محرومین بیشتر شکل می‌گیرد. خیلی کمتر مسئله کارگر و نیروی کار مطرح است.از آن سمت اتفاقاتی دو سه سال پس از انقلاب توسط چپ‌ها رخ داد. چپ‌هایی که از نظر تعداد خیلی وزن زیادی نداشتند که کارگر هم نبودند، بلکه تحت تعالیم حزب توده و مارکسیسم روسی در ایران رشد کرده بودند و بچه مسلمان‌هایی که تغییر ایدئولوژی داده بودند. آن‌ها تلاش کردند از طریق جریانات کارگری از انقلاب برای خود سهمی بگیرند. با عنوان سندیکاهای کارگری تلاش کردند در مقابل انقلاب ایستادند. در همان شرایط امنیتی چند سال پس از انقلاب که شکل گرفت، بحث ترورها (ترور می‌کردند و شعار کارگر می‌دادند) نگاهی منفی به جریانات کارگری ایجاد کرد.به نظرم اصلاً آنجا جریانات چپ خیانت کردند. نه جنبش کارگری‌ای داشتیم، نه سندیکایی‌ای به آن معنا و نه کارگران همراهی می‌کردند، این‌ها کارگران را نیز ترور می‌کردند! در این شهدای ترور نگاه کنیم یا در جنگ، قسمت عمدهٔ این‌ها کارگر و کارگر زاده بوده‌اند. چپ‌ها کارگر را به‌عنوان برچسب برای خودشان استفاده می‌کردند و روزنامه به نام کارگران چاپ می‌کردند و حرفشان را به نام کارگران می‌زدند. این یک شرایط امنیتی ایجاد کرد و باعث شد مسئلهٔ کارگر تبدیل به یک مسئلهٔ امنیتی در جمهوری اسلامی تبدیل شد که مختص به آن سال‌ها بود در همان سال‌ها هم که قانون کار نوشته شده و قانون تاحدی هم امنیتی بود و فضای فعالیت برای کارگران ایجاد نمی‌کند، بحث تأمین اجتماعی و … اگر به نفع کارگران بود، اما در شکل‌گیری سندیکاها کارگری مقاومت کرد. مثلاًخانهٔ کارگر بیشتر از آنکه نمایندهٔ کارگران برای پیگیری حقوق کارگران باشد، اتفاقاً نمایندهٔ حاکمیت برای جلوگیری از شکل‌گیری تشکل‌های کارگری بود.کسانی از حاکمیت خانهٔ کارگر را گرفتند و به‌جای آنکه زبان کارگر باشند، نماینده‌های حاکمیت برای ساکت کردن و توجیه کردن کارگران بودند. آن شرایط امنیتی که مختص آن سال‌ها بود، متأسفانه تبدیل به یک شرایط طبیعی شد و مسئلهٔ کارگر امنیتی ماند. هر اعتراض و تشکل کارگری دیگر مسئلهٔ امنیتی بود.در دههٔ هفتاد که دیگر جنگ تمام شده بود و فضا تا حدودی بازتر شده، زمانی بود که باید فضای امنیتی علیه کارگران برداشته می‌شد اما آقای هاشمی می‌آید و ایده‌اش این است که ما باید سریع توسعه پیدا کنیم و هیچ کسی نباید موی دماغ ما شود و مجدد آن فضای امنیتی باقی می‌ماند و شکل جدیدی پیدا می‌کند. خب اعتراضات اسلامشهر و … را می‌بینیم. در اسلامشهر همان اعتصاب کارگران تایرسازی که جادهٔ اسلامشهر صورت گرفت و جاده را بستند، به بدترین وجه (با تیراندازی از بالگرد عده‌ای را می‌کشند که اتفاقاً سپاه انجام داد) برخورد می‌شود و ماجرا جمع می‌شود.دولت آقای خاتمی می‌آید به اسم توسعهٔ سیاسی. چه کسانی می‌شوند داعیه‌دار توسعه سیاسی؟ در بخش کارگری اتفاقاً همان کسانی در ۲۰ سال قبلش در خانهٔ کارگر بوده‌اند دوباره هستند، مثل آقای محجوب و خانم جلودارزاده و …. همان چپ‌هایی که دههٔ اول انقلاب بودند و بعد گرایش‌های لیبرال پیدا کرده بودند. همان‌ها داعیه‌دار توسعه سیاسی شدند ولی منظورشان از توسعه سیاسی بیشتر فرهنگی و ایدئولوژیک بود تا اجتماعی. بیشتر تلاش داشتند نیروی اجتماعی‌ای برای تغییرات سیاسی‌ای که مدنظر داشتند فراهم کنند. می‌بینید آن زمان باوجوداینکه دولت و مجلس را در اختیار داشتند، قانون کار دست نمی‌خورد. هیچ امکانی برای مطالبات کارگری ایجاد نمی‌شود. علی‌رغم شعار توسعهٔ سیاسی و آزادی و … می‌دادند، همان رفتارهای دولت هاشمی در دولت خاتمی تکرار می‌شود. اتفاقاً همان آدم‌های امنیتی که دههٔ شصت بودند پوستین عوض کردند و به اسم آزادی‌خواهی و توسعهٔ سیاسی متولی شده بودند و قصد داشتند مسئله را سیاسی جلوه دهند و نگذارند مسائل اقتصادی طرح شود. نه فقط جریانات کارگری، بلکه تمایل نداشتند هیچ جریانی که مسائل اقتصادی را مدنظر دارد مطرح شود. در دولت آقای خاتمی اتفاق خاصی برای کارگران نمی‌افتد.دولت آقای احمدی‌نژاد هم که تلقی حمایتی از مستضعفین داشت. تلاش می‌کرد که تمرکززدایی کند اما بیشتر نگاه حمایتی و اعانه‌ای داشت تا اینکه فضا را برای کارگران و تشکل‌یابی باز کند. در دولت آقای احمدی‌نژاد نیز این مسائل بازتولید شد. در دولت آقای روحانی که پشت سیاست‌های اقتصادی لیبرال‌ها و نولیبرال‌هایی مانند غنی نژاد، طبیبیان، مشایخی و … بود.خصوصی‌سازی‌ها از دولت آقای روحانی آغاز نشد، از دولت آقای احمدی‌نژاد شروع شده بود. در دولت آقای احمدی‌نژاد اکثر خصوصی‌سازی‌ها به نهادهای حاکمیتی و نهادهای نظامی بود. آن زمان خصوصی‌سازی به آن معنای اخص که در دولت آقای روحانی بود انجام نشده بود. در دولت آقای روحانی خصوصی‌سازی به معنای واقعی‌تر اتفاق افتاده بود.قاعدتاً شما وقتی طرف‌دار سیاست‌های خصوصی‌سازی باشید و طبقهٔ اجتماعی‌تان طبقهٔ سرمایه‌داریِ رانتیِ وارداتی باشد، بازهم مسئله‌ٔ کارگری بهبود پیدا نمی‌کند. هر چقدر هم که دولت خودش را طرفدار آزادی‌های اجتماعی و سیاسی بداند، شرایط کاملاً کنترل شده و امنیتی خواهد بود. در همین زمان می‌بینیم که اکثر برخوردهای امنیتی با کارگران توسط وزارت اطلاعات صورت می‌گیرد. این سیاست عدم ظرفیت‌سازی برای متشکل شدن کارگران و پیگیری مطالباتشان از آن طریق، در چهار دولت پس از جنگ تداوم یافته. در دولت آقای روحانی فضا برای جریان سرمایه‌داریِ رانتی به کمک خصوصی‌سازی‌ها باز شده ولی در دولت احمدی‌نژاد این فضا برای سرمایه‌داری حاکمیتی باز می‌شد. مثلاً بنیاد مستضعفان، سپاه، ستاد اجرایی و بنیاد تعاون ناجا اقدام به خرید بنگاه‌های اقتصادی می‌کردند. این‌ها چون تحت بروکراسی دولتی هستند، فشار کمتری را بر کارگران وارد می‌کردند اما در دولت آقای روحانی به خاطر آنکه به طور واقعی‌تری خصوصی‌سازی رانتی را پیگیری می‌کند، فشار بر کارگران بیشتر شده و به بالاترین حد در چهار دههٔ اخیر رسیده.- چرا خود کارگران اقدام به شکل‌دهی اتحادیه بین خود نکردند؟+ اصلاً زمینه‌اش وجود نداشته. خانه‌ٔ کارگر خودش مانع می‌شده. طوری رفتار می‌کرده که امکان شکل‌گیری سندیکا نباشد، اگر زور خانهٔ کارگر هم نمی‌رسید، نیروهای امنیتی جلوگیری می‌کردند.- این مشکلات قانونی بوده؟+ قانون کار این اجازه را نمی‌داده. ما دو بخش داریم که به‌اصطلاح نمایندهٔ کارگران هستند، یکی خانهٔ کارگر، یکی هم شورای اسلامی کار. هر دو، دست نیروهای امنیتی بود، نیروهای امنیتی دههٔ شصت بودند خانهٔ کارگر و شورای اسلامی کار را گرفته بودند.- امسال با وجود پیش‌بینی تورم ۵۰ درصدی حقوق کارگران نزدیک به ۲۰ درصد رشد داشت. حتی نمایندهٔ کارگری زیر این افزایش حقوق را امضا نکرد.+ نمایندهٔ کارگری که نمایشی است. کدام نمایندهٔ کارگری! خانهٔ کارگری که دست نیروهای امنیتی است.خانهٔ کارگر دستش با دولت در یک‌کاسه است. یک نمایشی ساخته‌اند که کارگران اصلاً سهمی ندارند. آن نمایندهٔ کارگری که آن را رد کرده را هم حتی کنار گذاشته‌اند!دیگر مضحکهٔ مضاعف است! شما یک عروسکی را گذاشته‌اید به‌عنوان نمایندهٔ کارگران، می‌ترسد که نکند این عروسکی که من گذاشته‌ام بازی را به هم بزند، سهم آن عروسک‌ها را هم کمتر از سهم دولت قرار داده‌اید. این دیگر واقعاً عجیب است!- می‌توان تعبیر کرد این رسوخ سرمایه‌داری است؟+ ما در ایران به این معنا سرمایه‌داری نداریم. مفهوم سرمایه‌داری در غرب با سرمایه‌داری در ایران فرق دارد. ما در ایران سرمایه‌داری رانتی داریم. عمدهٔ کسانی که سرمایه‌ای به هم زده‌اند از طریق ارتباط با قدرت سیاسی و مرکز سیاسی بوده که با یه ثروتی رسیده‌اند. از آن طرف برخی از نهادهای حاکمیتی که سرمایه‌های بالایی دارند، مانند شستا عمدتاً دولتی هستند، بخشی از این‌ها به بخش خصوصیِ سرمایه‌داریِ رانتی منتقل شده. این‌ها وقتی منتقل شده، آن ساختار و آن فرهنگ منتقل می‌شود. خیلی از جامعه‌شناس‌های ما به دلیل ترجمه‌ای فکرکردن، تلاش می‌کنند بگویند سیاست‌های دولت نئولیبرال است. مفهوم نئولیبرالیسم خیلی گویای وضع ما نیست. شاید لفظی مانند رانت‌وَرزی (!) بیشتر گویای وضعیت ماست.- آیا مطالبات دانشجویی برای بهبود وضعیت کارگران کفایت می‌کند یا باید این را وارد ادبیات نظام کرد؟+ یک دوستی داریم، از اینهایی که خیلی ترجمه‌ای فکر می‌کند، می‌گفت ما در نظام قبل از اینکه مسئلهٔ کارگر باشد باید آزادی تشکل‌ها باشد.اتفاقاً در کشور ما یک تشکل‌ها و اصنافی هستند که سیاست‌های آن بخش را تعیین می‌کنند. مثلاً پزشکان ما چنان قدرتی دارند که عملاً کمیسیون بهداشت دست آنان است.کی می‌تواند بگوید تشکل‌های صنفی نداریم. اتفاقاً نظام‌پزشکی، هم در مجلس و هم در دولت سیاست‌های کلان نظام سلامت ما را تعیین می‌کند. اصلاً مدت‌ها رئیس نظام‌پزشکی با رئیس کمیسیون بهداشت ما یکی بوده. آقای شهاب‌الدین صدر همین فرد بوده. این‌ها مصادیق رانت است. اصلاً اتاق بازرگانی، عملاً پارلمان بخش خصوصی است. آقای کوه‌کن که چهار دوره نمایندهٔ مجلس بوده، هر وقتی‌که نمایندهٔ مجلس نبوده، نمایندهٔ اتاق بازرگانی در مجلس بوده! این فرد عملاً نمایندهٔ بخش خصوصی بوده، نه نمایندهٔ مجلس- انجمن فولادسازان هم همین‌طور، مدیرعامل کارخانه فولاد مبارکه است+ اتفاقاً مسئله این است که اقشار بالای جامعه امکان تشکل‌یابی دارند اما اقشار پایین جامعه امکان تشکل‌یابی ندارند. مشکل این نیست که امکان تشکل‌یابی وجود ندارد. مشکل این است که اقشار پایین این توانایی را ندارند. رانندگان تاکسی و جاده نمی‌توانند سندیکا و … داشته باشند اما یقه سفید‌ها، پزشکان، وکلا، بخش خصوصی، سرمایه‌دارها و … متشکل‌اند و سیاست‌گذاری می‌کنند. شاید شما به یاد نداشته باشید، در دولت احمدی‌نژاد که بحث مالیات بر ارزش افزوده مطرح شد، تنها قشری که مقاومت کرد طلافروشان بودند. اعتصاب کردند، هیچ کسی هم نرفت یقهٔ اینان را بگیرد که چرا اعتصاب کردید، چرا مغازه‌هایتان را بستید. اگر کارگر جایی تحصن کند، نیروهای امنیتی می‌روند یقه‌شان را می‌گیرند.- افزایش حقوق کارگران باید بر اساس بهره‌وری اقتصادی کشور تعیین شود. توجیه کسانی که این افزایش را کمتر از نرخ تورم حساب می‌کنند این است که باعث می‌شود تورم افزایش نیابد.+ این باعث تورم نمی‌شود، افزایش حقوق کارگران اتفاقاً وارد خرید کالاهای مصرفی می‌شود.افزایش حقوق بر اساس تورم چیزی به کارگر اضافه نمی‌کند. تمام آن افزایش در خرید مصرف می‌شود. اصلاً نمی‌تواند تبدیل به طلا و سکه و … شود. تازه می‌تواند خرج روزانه‌اش را تأمین کند.این اتفاق قدرت خرید را افزایش نمی‌دهد اما کمک می‌کند به تولید داخل چرا که باعث خرید می‌شود. سیاست‌های ارزی شما می‌تواند تبدیل شود به بمب نقدینگی، حقوق کارگر نمی‌تواند تبدیل به بمب نقدینگی در مسکن و طلا و ارز و … شود.- به نظر شما مسئلهٔ کارگری را می‌توان به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مسائل دانست؟+ من مهم‌ترین مسئله جمهوری اسلامی را در حال حاضر مسئله تعارض منافع می‌دانم. حل مسئله تعارض منافع نیازمند یک انرژی اجتماعی بزرگ است. اتفاقاً این نیروی اجتماعی را به نظر من جریان کارگری می‌تواند ایجاد کند. تعارض منافع این‌طور نیست که به‌راحتی در مجلس تصویب شود و شورای نگهبان تأیید کند. بخش عمدهٔ کسانی که در این موقعیت قرار دارند خود دچار تعارض منافع‌اند، این را تصویب نمی‌کنند. اگر هم تصویب بکنند، دولتی که خود دچار تعارض منافع است این را اجرا نمی‌کند. مثلاً دولت مادهٔ ۳۲ برنامهٔ ششم توسعه را اجرا نکرد. قانونی که تصویب شده و خود رئیس‌جمهور ابلاغ کرد. قانون شفاف‌سازی حقوق مدیران. آقای رئیسی گفته که رئیس‌جمهور ترک فعل کرده. خب ترک فعل جرم است دیگر. ببینیم علیه رئیس‌جمهور اعلام‌جرم می‌کند یا خیر. این کار را انجام نمی‌دهد چون بودجهٔ قوهٔ قضاییه دست دولت است! آنجا هم یک تعارض منافعی هست. تا این تعارض منافع حل نشود، مشکلات اقتصادی ما حل نمی‌شود. فساد حل نمی‌شود. برای رفع تعارض منافع، قانونش باید تصویب شود و اجرایی. برای اینکه این اتفاق بیافتد به یک نیروی اجتماعی مطالبه‌گر نیاز است. کسانی بیشترین آسیب را از این تعارض منافع می‌بینند، کارگران هستند. آن‌ها می‌توانند پیشرو و لیدر تصویب درست قانون تعارض منافع باشند.تا این بندها از پای کشور باز نشود، چیزی به اسم اقتصاد مقاومتی، اقتصاد شکوفا یا هر چیزی که اسمش را می‌گذارند بی‌معناست. مگر می‌شود بدون آزاد کردن انرژی قشر اصلی تولید که کارگران باشند اقتصاد را پیش برد؟! نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:24:39 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%B4%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-wduevmup0yxw به مناسبت ۱۶ آذر با فرهاد بیضایی، عضو اسبق مجمع دانشجویان حزب‌الله، گفتگو داشتیم. زمان عضویت ایشان در مجمع، اعتراض به مصوبهٔ دانشجو پولی و پیگیری ساخت گرمخانه انجام شد.- چرا به مسأله‌ی دانشجوی پولی پرداختید؟+ مسئلهٔ دانشجو پولی، مسئلهٔ آخر نظام طبقاتی است. نظام طبقاتی تغییر و تحولاتش در جامعه خیلی سخت می‌شود. در تاریخ هم نگاه کنید، می‌گویند پادشاه عادل انوشیروان است. چه‌کار کرده؟ کفاش پینه‌دوزِ بدبخت آمده گفته من تمام دارایی‌ام را به ارتش تو می‌دهیم فقط اجازه بده پسر من درس بخواند. انوشیروان باوجوداینکه به عدل شهرت داشته نپذیرفته.نظام آموزشی طبقاتی، جامعه را نابود می‌کند. در طول تاریخ این اتفاق افتاده. جامعه اسلامی در آن زمان در برابر ابرقدرت‌های آن زمان عددی نبود. نه به لحاظ قدرت، نه به لحاظ بوروکراتی، نه به لحاظ ساختار حاکمیت و …تفاوت اینکه اسلام توانست تمدنی را در برابر ایران و روم ایجاد کند، صف‌شکنی‌ای بود که در نظام طبقاتی آموزش ایجاد کرد بود.این تغییر توانست باعث آگاهی طبقات اجتماعی شد. در این آگاهی بود که بستر تحول و رشد و توسعه در کشور شکل گرفت.همین اتفاق قبل از انقلاب رخ داد. شما ببینید در دورهٔ قاجار چه کسی منشأ تحول می‌شود؟ میرزا تقی‌خان امیرکبیر. میرزا تقی‌خانی که شاگرد آشپزی بوده که دزدی پشت در کلاس نظام آموزش طبقاتی ایستاده و رشد پیدا کرده و توانسته منشأ تحول در کشور بشود و آگاهی بدهد. خود او چه می‌کند؟ مدرسهٔ دارالفنون را تأسیس می‌کند و افراد مختلف را به آن می‌فرستد. بعد از مدتی همین را هم طبقاتی می‌کنند. می‌گویند همین الیگارشی حاکمیتی که ما می‌گوییم و اقتصاد و سیاست را مدیریت می‌کند باشد و آن‌ها از مواهب فرنگ رفتن و … متنعم بشوند. این فرایند تا پهلوی دوم و دههٔ ۳۰ ادامه دارد.اتفاقاتی که می‌افتد که فرایند تحصیل و بهره‌مندی آموزش برایشان به وجود بیاید. این منجر به انقلاب اسلامی می‌شود.همان آدم‌هایی که فرنگ رفته‌اند، در دانشگاه‌های کشور درس‌خوانده‌اند و …. مسیر آن می‌شود که همه می‌توانند دانشگاه بروند و درس بخوانند. این‌طور نیست که فقط پول‌دارها دانشگاه بروند.پول‌دارها محافظه‌کارترین آدم جامعه هستند. اصلاً دنبال تحول نیست. شاید ریسک اقتصادی انجام دهد، اما ریسک سیاسی انجام نمی‌دهد. هیچ‌وقت هیچ کاری انجام نمی‌دهد که منجر به ازبین‌رفتن ثبات اقتصادی‌اش بشود.شما در آبان ۹۸ نگاه کنید. کسانی که آمدند چه پیامی داشتند؟ کسانی آمدند که چیزی برای ازدست‌دادن نداشتند ولی وقتی تحصیل مختص کسی باشد که وابستگی بالا دارد، مانع هرگونه تغییروتحول می‌شود.در دوران پس از جنگ ما رشدی در آموزش کشور داشتیم، طبقات مختلف، روستایی‌هایی که وارد دانشگاه شدند و طبقاتی که ممکن شد آموزش رایگان داشته باشند. کوچک‌ترینش دوم خرداد یا سال ۸۴ و تحولاتی که در کشور ایجاد کرده است ولی بعد از آن جریانی در کشور به وجود آمد که به‌هرحال شرایط را در رقابت بین دارا و ندار در آموزش تشدید کرد.همین الآن نگاه کنید. دانشجو پولی که اصلاً مهم نیست، مدرسه‌ها غیرانتفاعی حاکمیتی را نگاه کنید.مدارسی که حاج‌آقای پناهیان مدیریت می‌کند، مدارسی که حدادعادل مدیریت می‌کند و … این نتیجه‌اش چیست؟ یک الیگارشی طبقهٔ حاکم ایجاد می‌کند که کسی نمی‌تواند جُم بخورد.مثلاً فلان مسئول آمد گفت این‌ها فلان زمان را در فلان جا گرفته‌اند. ببینید چه فضای رسانه‌ای به وجود آمد. برنامه‌ریزی به این سمت است که این الیگارشی به وجود بیاید. صحبت‌های خانم ماهروزاده، زن حدادعادل را نگاه کنید که چه حرف‌هایی دربارهٔ عدالت آموزشی می‌زند. این حرف‌ها اصلاً در جامعه قابل پذیرش نیست. کاملاً پذیرفته که ما در جامعه یک‌طبقهٔ خاصی هستیم که با مردم عادی متفاوت هستیم. دومرتبه همان مفهوم ارباب رعیتی شکل‌گرفته. اربابش فقط حزب‌اللهی است، به‌جای آنکه سبیل چخماقی داشته باشد، ریش دارد و شاید یقه‌اش را بسته باشد. اما همان تفکر و همان نظام طبقاتی باقی است. حتی اگر آقای آخوندی باشد. باوجوداینکه حوزهٔ تخصصی آقای آخوندی آموزش نیست. اما ببینید چقدر دربارهٔ پولی شدن آموزش فعالیت کرده چون خواستگاه این طبقهٔ سیاسی و الیگارشی سیاسی‌ای که وجود دارد همین است که نظام طبقاتی باشد.اگر می‌خواهد این نظام طبقاتی تداوم داشته باشد، این آقازاده‌ها همچنان باشند. همین آدم‌ها پروژه‌‌ها را بین خود تقسیم کنند، مهندس خودشان باشند، شرکت‌های خودشان باشند، پیمانکار همین‌ها باشند، گردش مالی و قدرت بین این‌ها اتفاق بیافتد، لازم است که نظام طبقاتی در حوزهٔ آموزش به وجود بیاید.ریشهٔ مخالفت ما نسبت به تفکیک امکانات آموزشی، به‌خاطر همین مسئله است. فرایند نخبگی کشور که به‌هرحال موتور پیشران کشور هستند، این‌ها نباید از بین برود. توسعه مبتنی بر نیاز شکل می‌گیرد. شرایط باید وجود داشته باشد تا توسعه انجام شود. طبقه‌ای که نیازی ندارد منجر به پیشرفت و توسعه در کشور نمی‌شود. تنها نیازی که دارد، حفظ وضع موجود و محافظه‌کاری برای حفظ قدرت است.ریشهٔ اینکه ما به بحث نظام آموزش پولی می‌تازیم همین است. من در همان مطالب آن موقع توضیح داده بودیم. مثلاً شما نظام کنکوری دارید، من کلاس کنکور نمی‌توانستم بروم ولی می‌گفتم برای جبران از خواب و تفریحاتم کم می‌کنم. من سوار پراید بودم، می‌خواستم مسابقهٔ رالی با بنز را ببرم، کمتر می‌خوابیدم و رانندگی می‌کردم تا فاصله را کم کنم. وقتی‌که فرایند را نظام آموزشی کاملاً پولی و خصوصی می‌کنید، این فقط خودش را بازتولید می‌کند. اجازهٔ ورود شما را نمی‌دهد. اجازه نمی‌دهد کسی از روستا بیاید و بشود رجایی. دومرتبه نمی‌خواهیم وقتی که رجایی و احمدی‌نژاد رفتند، بچه‌های این‌ها بیایند و جای پدرشان بشوند.ما می‌خواهیم آن فرایند چرخش قدرت از کف جامه رقم بخورد. جامعه باید هم بخورد.هم خوردن نه از بالا که زیری‌ها ته‌دیگ بشوند. این بالایی‌ها خوشگل و دم کشیده و درست‌وحسابی، زیری‌ها هم ته‌دیگ سوخته و …. می‌خواهیم جامعه کاملاً هم بخورد. این یک گلوگاه دارد به‌عنوان نظام آموزشی.اهمیت نظام آموزشی این است که منجر به آگاهی حتی فرودستان است. این منشأ تحول و توسعه است. در آموزش پولی بخش ندار از رقابت کاملاً بیرون می‌رود.- دانشگاه می‌گوید مشکل کسری بودجه است و برای تأمین بودجه باید دانشجوی شبانه و پولی بگیرم. این حرف‌های طبقاتی را قبول ندارد.+ اولاً دانشگاه مسئله نیست، محل اعتراض که دانشگاه نیست. دانشگاه در این سیستم تأثیر پذیرفته. استادش را پولی بار می‌آورد. خود وزارت علوم هم سیاستی را می‌گذارد، آن هم می‌رود این کار را انجام می‌دهد. دانشگاه بودجه ندارد؟ مگر همه جای دنیا پروژه‌ها را چطور تعریف می‌کنند؟ دانشگاه بیافتد دنبال پروژه.مثلاً در MIT می‌روی می‌گویند بیا فِلان پروژه را انجام بده، می‌بینی این یک‌بخشی از یک کلان پروژهٔ بسیار بزرگ است. این را کرده‌اند یک تِز دکترا که شما بروید کارش را انجام بدهید. مگر همه‌جای دنیا می‌گویند بسم‌الله الرحمن الرحیم، ساده‌ترین راهکار را انجام دهیم! ده تا راهکار دیگر وجود دارد. کلی استاد به‌دردنخور آویزان داریم. عمدتاً این‌ها باید تابه‌حال ترخیص می‌شدند. کارشان را بگذاریم بگوییم که این بخش از حقوق شما را من می‌دهم، بقیه‌اش را بروید قرارداد ببندید و بیاورید دانشگاه، پورسانت را هم ما می‌دهیم. پروژه که کم نیست. این مسئله که ساده‌ترین مسئله است. می‌گویند کسری بودجه داریم. باید اینجا از درآمدهای پایدار جایگزین استفاده کنیم.تو اگر پول نداشته باشی یا کسری بودجه داشته باشی مجوز است که بروی تن‌فروشی کنی؟! یا کار خلاف بکنی؟!مجوز این کار نیست که. باید بروی دنبال درآمدهای پایدار- بعضی اوقات پول و پروژه هم می‌آید و با امکانات دانشگاه انجام می‌شود اما پولی برای خود دانشگاه ندارد و به نفع استاد تمام می‌شود.+ خب اینجا از بی‌کفایتی چنین رئیس دانشگاهی است. وقتی دانشگاه در معذوریت باشد، یه قرون و دو هزار ارزش دارد. می‌داند چطور پول دربیاورد.- گفتید اول انقلاب فضایی ایجاد شد که مردم از روستاها نیز به دانشگاه بیایند و بعد در دوم خرداد و ۸۴ تأثیرگذار بودند.+ این‌ها اتفاقات تأثیرگذار کشور بودند، در همین دانشگاه‌ها انجام شد. نیروهای پیشران دوم خرداد و ۸۴ دانشجویان بودند. آن زمان جریان دانشجویی، یک جریان پیشران و پویا و اثرگذار بود. دوم خرداد چگونه شکل گرفت؟ به‌صورت دانشجویی و کف دانشگاه‌ها شکل گرفت.- یعنی چه؟ منظورتان از اینکه در جریان دانشجویی شکل گرفت چیست؟+ جریان سیاسی دوم خرداد در دانشگاه شکل گرفت، عدالت‌خواهی ۸۴ هم در دانشگاه شکل گرفت و به جامعه تزریق شد.مثلاً الآن دیدید فضای مجازی چه تأثیری دارد، آن زمان دانشگاه این تأثیر را داشت. دانشگاه مسائل جامعه را مشخص می‌کرد، دانشگاه حرف‌ها و نقدها را می‌زد، دانشگاه بود که مسئول را می‌آورد پای میز پاسخگویی، جلوی کارهای اشتباه را می‌گرفت.دانشگاه آن زمان فضای گفتگو و مطالبه بود.- خب پس نیروهای سیاسی کجا بودند؟ گوشه‌ای نشسته بودند و اجازه داده بودند هر اتفاقی رقم بخورد؟+ سال ۷۶ بهترین مجمع روحانیون موسوی خوئینی‌ها بود که واقعاً هم برگ چغندر بود. آن‌وقت‌ها جریان دانشجویی خیلی مهم‌تر از جریانات سیاسی دیگر بود، نمونه‌اش ۱۸ تیر. ۱۸ تیر را تلاش کردند از دانشگاه بفرستند سمت جامعه، هیچ نیروی پیشرانی غیردانشجویی‌ای در ۱۸ تیر نبود. یا مثلاً طبرزدی، متعلق به جریان چپ بود یا راست؟ به هر دو جریان که لگد می‌زد! آن زمان جریان دانشجویی تعیین‌کننده بود. تغییر ایدئولوژی آن زمان جناح چپ اصلاً برای هماهنگ شدن با جریان دانشجویی بود. ۸۴ هم همین‌طور بود. جریان راست مورد هدف قرار گرفت و تغییراتی صورت گرفت، برخی از این جوانان و نزدیکان احمدی‌نژاد آمدند و حرکتی برای تغییر به سمت عدالت اجتماعی را رقم زدند.- روند اعتراضات به دانشجوی پولی چگونه بود؟+ آن زمان رسیده‌بودیم به مفهوم عدالت‌خواهی. همان مفاهیم مطالبه‌گری و پاسخگویی و ... هم بود. همین دانشجوی پولی هم همین‌طور رقم خورد یا کارتن‌خوابی. کسی نگفت بیایید برویم این کار را بکنیم.مسئلهٔ دانشجوی پولی مسئلهٔ علم و صنعت نبود، مسئله دانشگاه شریف و صنعتی اصفهان بود. ما دیدیم که این پدیده ضد عدالت است، پس ورود کردیم.محسن مقصودی یک روز زنگ زد، هادی سلیمانی هم با او صحبت کرد. توضیح داد که تجمعی برای دانشجوی پولی داشتیم، ما با شورای صنفی بسته بودیم که کار را انجام دهیم و بیاییم تهران، جلوی مجلس تجمع. خواستیم بیاییم برای تجمع، شورا صنفی دقیقهٔ نود چون بندش دست کس دیگری بود، گفت که نمی‌آید! ناگهان نزدیک به ۱۰۰۰ نفر کم شدند! ماندند شش نفر برای تجمع! ابتدا خیال می‌کردند قرار است ۱۰ تا اتوبوس بیایند تهران، الآن شده‌ایم ما شش نفر! ما هم گفتیم غمتان نباشد، دو تا اتوبوس هم با ما! می‌رویم خوابگاه و می‌آوریم. آدم جمع‌کردنمان برای تجمع کار ۴۲ ساعت بود. رفتیم از علم و صنعت دو تا اتوبوس بردیم. همان موقع زنگ زدیم سید مصطفی موسوی در دانشگاه شریف که چند نفر می‌توانی بیاوری؟ خورشیدی تو از امام صادق چند نفر می‌توانی بیاوری؟ یک سری افراد دیگر هم بودند که ربطی به جنبش نداشتند، مثلاً سجاد حسین نیا مسئول بسیج فنی بود، یک اتوبوس هم او آورد.گلریزان آدم بود برای تجمع! رفتیم جلوی مجلس، شورا مرکزی آمد که شما چرا آمده‌اید اینجا؟ گفتیم به تو چه! ما آمدیم برای اعتراض. گفتند خب سریع جمع بکنید برویم، کلی کار انتخاباتی داریم! ما بعداً فهمیدیم که بحث آن‌وقت شورا مرکزی این بود که از احمدی‌نژاد حمایت کنیم یا قالیباف!ما خودمان تجمع گذاشته بودیم، شورا مرکزی جنبش نه می‌دانست، نه موافق بود. یادم است مجید عبداللهی رفت و گفت ما اعتراضمان را کردیم و این چیزها را خواستاریم. دیدم شورا مرکزی دارند می‌روند که سیستم را ببندند. (آن‌وقت آقای مجید عبداللهی عضو شورا مرکزی جنبش بود) من رفتم یک شعر از محمدکاظم کاظمی خواندم «هر که پا بسته خانه است، خداحافظ او»، خلاصه جوی دادم که هر کس دلش با این جریان نیست برود، جو و شوری ایجاد شد که گفتند می‌مانیم! گفتم ما یه چیزی گفتیم! تازه بدبختی‌هایمان شروع شد، شام و ناهار این‌ها را چه کنیم. تجمع را تبدیل به تحصن کردیم! اولین تحصن روبروی مجلس شورای اسلامی در جمهوری اسلامی بود. اولین چالش برای مجلس به وجود آمد که این‌ها می‌خواهند بمانند ما چه‌کار کنیم؟! نیروی انتظامی نمی‌توانیم بگذاریم. آمدند دوربین مداربسته نصب کردند! مفهوم دوربین مداربسته مجلس با حضور ما اتفاق افتاد. U8 (جمع بسیج هشت دانشگاه شهر تهران) آمدند سراغ ما، گفتند ما می‌خواهیم از شما حمایت کنیم یا نه. گفتیم نیازی نیست، هر چه آدم در بسیج دانشجویی علم و صنعت است الآن اینجاست و دلش با این کار است. بیانیه بدهی یا نه، یک نفر دیگر هم نمی‌آید. اگر فکر می‌کنید با بیانیه دادن یک نفر دیگر اضافه می‌شود، باشد بیانیهٔ حمایتی بدهید. از همان اول هم ما مسئله را مشخص کردیم. چگونه جریان بسیج و جریان دانشجویی که کمی محافظه‌کارتر بود را مدیریت کردیم؟گفتیم آقای خامنه‌ای می‌گوید دانشجو تحلیل کند هرچند غلط. شما تحلیل کن هرچند غلط، لازمهٔ رشد این است. گفتیم این‌ها می‌گویند دانشجو تحلیل نکند هرچند درست! این اصلاً سرمقالهٔ خیزش است.نترسیدیم. مگر زمان ما کم به ما فحش دادند؟ مگر کم تهمت زدند؟ اینها کمونیست‌اند، این‌ها رهبر را قبول ندارند و … همهٔ این حرف‌ها را زدند ولی کارهایی اتفاق افتاد که حیرت‌آور بود. مگر می‌شود آن جریان‌سازی را دوباره تکرار کرد؟! می‌توان مصوبه را از مجلس کشید بیرون؟! ۱۵ سال طول کشید تا دوباره موضوع دانشجو پولی مطرح شود. حداقل ۱۵ سال کشور را بیمه کردیم. در مسئله کارتن‌خواب‌ها همین‌طور. در سرمای منفی ۱۲ درجه که چهل نفر را کشته بروند تجمع. در ماجرای دانشجوی پولی هم دردسر کم نبود. تحصن خودبه‌خود خسته‌کننده است وقتی‌که در فضای بازهم باشد، بدتر می‌شود. اصلاً در خرداد سابقه نداشت که باران به آن شدت ببارد، خودمان هم باور نمی‌کردیم؛ بیدار شدیم دیدیم ۲۰ سانتی‌متر آب زیر‌مان جریان یافته! عکس‌ها را ببینید، پتوها را روی نرده آویزان کردیم. یکی از بچه‌ها (فکر کنم صادق شهبازی بود) دستش یا پایش شکسته بود، ناگهان دید وسط سیل است! این‌طور بود که دیگر نمی‌گفتند این‌ها سوپاپ اطمینان هستند. مردم این را می‌بینند، مردم چرا دفاع مقدس برایشان همچنان مقدس است؟ با تمام گندهایی که رفسنجانی و رضایی و … زدند و جوان‌های مملکت را به کشتن دادند. چون می‌دیدند مهدی باکری و … از جانشان مایه می‌گذاشتند. چرا دانشجو پولی و کارتن‌خوابی همچنان دهان به دهان می‌چرخد و آبروی جنبش است؟ چون دیدند که دانشجویان در آن سرما کف زمین خوابیدند، بعضی مریض شدند. این‌ها سوپاپ اطمینان نبود، سوپاپ اطمینان همین نمی‌گیگیریم و اینجور چیزهاست!من چند روز پیش مجمع تشخیص دعوت شده بودم، می‌خواستند برنامه‌ی هفتم را بنویسند. پرسیدم سیاست‌های کلی چیست؟ من دربارهٔ مسکن چه نظری بدهم وقتی نمی‌دانم سیاست کلی چیست. سیاست کلی را نام بردند، شبکهٔ ملی اطلاعات، قدرت منطقه‌ای، دفاعی-نظامی، افزایش درآمدها از طریق اخذ مالیات و … (۱۴ مورد نام برد) گفتم به جز مورد چهاردهم که امنیت غذایی بود، بقیهٔ موارد شبکه مسائل جمهوری اسلامی است. این‌ها مسئلهٔ مردم نیست! ساماندهی فضای مجازی مسئلهٔ مردم نیست.شبکهٔ ملی اطلاعات مسئلهٔ مردم نیست. مسئلهٔ مردم جوانانی است که می‌فرستند اوین مسئله است. مردم مسأله‌شان آبان ۹۸ است. فاجعهٔ بنزین و انتخابات فرمایشی و معیشت مسئلهٔ مردم است. مسئلهٔ مردم اینهاست،آن‌وقت می‌روند جلوی شورای امنیت ملی می‌گویند نمی‌گیگیریم. خدا هم می‌گذارد در کاسه‌شان.- در کشورهای دیگر مثل آمریکا مسئله برعکس ماست، اتفاقاً بحث این است که مالیات‌دهندگان چرا باید پول بدهند. باید چطور عملکرد که واقعاً عادلانه باشد؟+ عادلانه‌ترین حالت ممکن این است که فضا را طوری سازمان بدهیم تا طبقات بالاتر هزینه را بپردازند و طبقات پایین هم به طور رایگان از این آموزش بهره‌مند بشوند. اما همه در یک کلاس درس، در یک بستر آموزشی. این‌طور نباشد که طبقهٔ بالاتر برود خیلی گل‌وبلبل، بروند ماساژ هم بدهند و … آن‌یکی نفر را جای پرت بفرستند و استاد بد و … همه در یک بستر مبتنی بر استعداد باید باشند.جامعه پول را از افراد پردرآمد بگیرد و خرج افراد ضعیف‌تر بکند. این در کشورهای سوسیال دموکرات تحت عنوان خرید خدمت نام‌برده می‌شود.حاکمیت می‌گویند برای این ۵۰ درصد پایین خدمت رایگان ارائه بدهید، از بقیهٔ افراد خواستید پول بگیرید، برای من مهم نیست. طبقات را امروز سامانهٔ رفاهی مشخص می‌کند. می‌توانیم مشخص کنیم که فرد پردرآمد نتواند فرزندش را بدون پرداخت هزینه ثبت‌نام کند. باعث این می‌شود که تفاوت آموزشی رخ ندهد.- دربارهٔ آقای احمد توکلی گفته می‌شود که ایشان آنجا دانشجویان را دور زدند. این‌طور بوده؟+ نه، اولین برخورد من با آقای احمد توکلی همان جا بود. اتفاقاً کار متوقف شد. از دستور کار خارج شد. این‌طور نبود. این اتفاق ذیل برنامهٔ چهارم اتفاق افتاده بود. این‌ها کل برنامهٔ چهارم را کنار گذاشتند. من خودم یک‌بار به احمد توکلی این حرف را زدم. من تا همین یکی دو سال پیش که توکلی وضعیت سلامت جسمانی‌اش خوب شود ارتباط خوبی داشتم. چند وقت یکبار می‌دیدمش. به خودش هم گفتم. همین سوپاپ اطمینان‌ها هستند، همین‌هایی که تا داخل جریان دانشجویی نیامده‌اند دنبال این هستند که به فلان آدم امنیتی نزدیک بشوند، می‌گویند که توکلی آدم بی‌تقوایی است یا آدم بی‌اخلاقی است. دیدی آقا هم این‌طور به او گفت؟ به همین‌ها گفتم که همین فحش‌ها رو هم که خودت می‌دهی، منبعش را هم که هر دو می‌شناسیم. منبع این فحش‌ها اطلاعات سپاه بوده. این فرد همچون اعتماد داشته به سیستم اطلاعات گفته مگر اطلاعات سپاه هم دروغ می‌گوید؟!این سیستم امنیتی دنبال این است که نیروهای عدالت‌خواه از یکدیگر منفک باشند. هرکدام در یک جزیره باشند. بعد این نیروها را هم می‌فرستند که این موضوع تشدید شود. من در مجموع عملکرد احمد توکلی را عملکرد عدالت‌خواهانه‌ای می‌دانم. البته اشتباهاتی هم داشته. مثل خود احمدی‌نژاد. احمدی‌نژاد را نمی‌توان گفت نیروی عدالت‌خواهی نیست. نمی‌توان هم گفت که اشتباهات بزرگ نداشته. اشتباه کوچک که هیچ، اشتباهات بزرگ هم داشته اما همچنان هم نیروی عدالت‌خواهی است. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:19:58 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%A8%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D8%A8%D8%AE%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D8%B9%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-saaueqb86aa5 ۱۵ آذر درخواستی از بودجه‌ی فرهنگی دانشگاه در سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (iranfoia.ir) ثبت کردیم. به همین بهانه با جستجویی در سایت، گزارشی از درخواست‌های ثبت شده تا پایان پاییز ۹۸ پیدا کردیم. درخواست‌ها و پاسخ‌های ثبت شده مربوط به دانشگاه علم و صنعت هم جالب، هم خنده‌دار و هم گریه‌دار بود! بد نیست شما هم در این شادی و غم با ما شریک باشید!همچنین، شما هم می‌توانید با ثبت‌نام در این سامانه درخواست‌های خود را ثبت کنید و در صورت دریافت پاسخ مناسب، پیگیری قانونی انجام دهیدنمونه‌ی درخواست‌های ثبت شده:نمونه‌ی ۱:سوال: «با سلام و احترامبدینوسیله خواهشمند است آمار رسمی اعضاء انجمن دانش آموختگان آن دانشگاه موضوع آئین نامۀ مربوط به مصوبه جلسه 375 مورخ 22/2/75 شوراي عالي انقلاب فرهنگي و طرح استمرار ارتباط دانشگاه و فارغ التحصيلان، موضوع بخشنامه 11454 /11 مورخ 13/5/71 وزارت فرهنگ و آموزش عالي را اعلام فرمائید.پیشاپیش از پاسخگوئی آن دانشگاه سپاسگزارم.با تجدید احترام» (۱۹ آبان ۹۸)پاسخ: -نمونه‌ی ۲:سوال: «جناب آقای دکتر ذاکری، ریاست محترم دانشگاه علم و صنعت ایرانبا سلام؛به موجب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و آیین نامه ی اجرایی آن، هر شخص حقیقی یا حقوقی این حق را دارد تا از موسسات عمومی و خصوصی درخواست اطلاعات کند و پاسخ آن را دریافت کند. همچنین با توجه به اینکه وظایف و مسئولیت های مربوط به اجرای قانون و آیین نامه ی آن به عهده بالاترین مقام مؤسسات مشمول قانون است از شما می خواهیم که اقدامات لازم جهت نشر عمومی اطلاعات زیر را اجرا نمایید1-مصوبات جلسات هیئت امنا در 5 سال اخیربا تشکر» (۲ مهر ۹۸)پاسخ: -نمونه‌ی ۳:درخواست: با سلامبا توجه به بند ۵ قانون آزادی دسترسی به اصلاعات درخواست شفاف سازی بودجه‌ی سالیانه ی اداره حراست دانشگاه علم و صنعت ایران را دارم. (۴ خرداد ۹۸)پاسخ: جناب آقای ... باسلام واحترام پیرو درخواست جنابعالی درخصوص بودجه حراست دانشگاه به استحضار حضرتعالی میرساند: این دانشگاه درشمال شرق تهران با مساحت 420هزار مترمربع(42) هکتار شامل دانشکده های مهندسی ومدیریت در خدمت پیشرفت کشور عزیزمان قدمهای محکم و استواری برداشته که پروژهای ملی از جمله ساخت ماهواره و... را در دست ساخت داشته که این گامهای مهم جزء با داشتن فضای امن جهت پرورش نیروی انسانی خلاق و ماهر میسر نیست که حراست دانشگاه با داشتن نیروی انسانی فعال و سخت کوش این آرامش را در این فضای وسیع دانشگاه و واحدهای اقماری فراهم نموده است تا محیط امنی جهت پژوهش و پرورش ایده های خلاق فرزندان این مرز و بوم فراهم نماید / این دانشگاه با ایجاد واحدهای اقماری از جمله واحد اراک که هم اکنونبه واحد داشکده صنعتی اراک که یک واحد مستقل و واحد بهشر که هم اکنون به دانشگاه علوم و فنون مازندران تغییر نام یافته و مستقلا به فعالیت های خود ادامه می دهند که از دانشگاهها خوب و مطرح کشور هستند. وهم اکنون واحد دماوند در شهرستان دماوند و واحد نور در شهرستان نور از واحدهائی هستند که این دانشگاه در حال حاضر نسبت به توسعه آنها فعالیت دارد و حراست دانشگاه از واحدهای فعال در این واحدها می باشد که حفظ و حراست از اموال و دارئیهای این دانشگاه ها را بر عهده دارد. بودجه ریزی این دانشگاه طوری برنامه ریزی شده است که واحدها بر حسب نیاز وتوجیه فعالیت های خود بصورت تنخواه نسبت به رفع هزینه های خود اقدام می نمایند و سپس مستندات خود را به مدیریت مالی دانشگاه که دارای ادارات،اعتبارات، رسیدگی و دریافت و پرداخت می باشد هزینه میگردد، که واحد حراست این دانشگاه نیز از دیگر واحدهای دانشگاه مستثنی نبوده که مدیریت مرکز برنامه ، بودجه و طرح دانشگاه با نظارت بر حداکثر صرفه جوئی بر اساس بودجه تخصیص داده شده از طرف سازمان برنامه و بودجه کشور حداکثر بهره وری را در دستگاه خود داشته است که رده بندی این دانشگاه در لیست بهترین دانشگاه های جهان از طرف مراجع معتبر جهانی گویای برنامه ریزی و تحقق اهداف از پیش تعیین شده مدیریت و همکاری کلیه واحدهای دانشگاه و پرسنل خدوم ، اعضای هیات علمی و دانشجویان فعال و محیط پویا و با نشاط پدید آمده توسط این عزیزان می باشد. آرزوی توفیق برای حضرتعالی دارد و از بذل توجه جنابعالی به این دانشگاه سپاسگزاری میگردد. این دانشگاه از نظرات و ایده ها و پیشنهادات سازند همگی صاحب نظران عزیز استقبال می نماید. به امید بهروزی و سلامتی موفق و پیروز باشید (۱۸ خرداد ۹۸)نمونه‌ی ۴:سوال: جناب آقای دکتر ذاکری، ریاست محترم دانشگاه علم و صنعت ایرانبا سلام؛به موجب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و آيين‌نامه‌ي اجرایی آن، هر شخص حقیقی یا حقوقی این حق را دارد تا از موسسات عمومی و خصوصی درخواست اطلاعات کند و پاسخ آن را دریافت کند. همچنین با توجه به اینکه وظایف و مسئوليت‌هاي مربوط به اجرای قانون و آيين‌نامه‌ي آن به عهده بالاترین مقام مؤسسات مشمول قانون است از شما مي‌خواهم که اقدامات لازم جهت نشر عمومی اطلاعات زیر را اجرا نمایید1- هزينه‌ي اردوی مشهد در سال 98 و 972- تعداد افراد حاضر در اردو از طرف دانشگاه و تعداد دانشجوی جديدالورود شركت‌كننده در اردو (۲ مهر ۹۸)پاسخ: -نمونه‌ی ۵:درخواست: «جناب آقای دکتر ذاکری، ریاست محترم دانشگاه علم و صنعت ایرانبا سلام؛به موجب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و آیین نامه ی اجرایی آن، هر شخص حقیقی یا حقوقی این حق را دارد تا از موسسات عمومی و خصوصی درخواست اطلاعات کند و پاسخ آن را دریافت کند. همچنین با توجه به اینکه وظایف و مسئولیت های مربوط به اجرای قانون و آیین نامه ی آن به عهده بالاترین مقام مؤسسات مشمول قانون است از شما می خواهیم که اقدامات لازم جهت نشر عمومی اطلاعات زیر را اجرا نماییددستورالعمل وظایف نگهبانان حفاظت فزیکی» (۲ مهر ۹۸)پاسخ: -نمونه‌ی ۶:سوال: جناب آقای دکتر ذاکری، ریاست محترم دانشگاه علم و صنعت ایرانبا سلام؛به موجب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و آيين‌نامه‌ي اجرایی آن، هر شخص حقیقی یا حقوقی این حق را دارد تا از موسسات عمومی و خصوصی درخواست اطلاعات کند و پاسخ آن را دریافت کند. همچنین با توجه به اینکه وظایف و مسئوليت‌هاي مربوط به اجرای قانون و آيين‌نامه‌ي آن به عهده بالاترین مقام مؤسسات مشمول قانون است از شما مي‌خواهم که اقدامات لازم جهت نشر عمومی اطلاعات زیر را اجرا نمایید۱. اطلاعات مربوط به ریز هزينه‌كرد بودجه‌ي فرهنگی و دانشجویی در پنج سال اخیر (۲ مهر ۹۸)پاسخ: -نمونه‌ی ۷:سوال: جناب آقای دکتر ذاکری، ریاست محترم دانشگاه علم و صنعت ایرانبا سلام؛به موجب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و آيين‌نامه‌ي اجرایی آن، هر شخص حقیقی یا حقوقی این حق را دارد تا از موسسات عمومی و خصوصی درخواست اطلاعات کند و پاسخ آن را دریافت کند. همچنین با توجه به اینکه وظایف و مسئوليت‌هاي مربوط به اجرای قانون و آيين‌نامه‌ي آن به عهده بالاترین مقام مؤسسات مشمول قانون است از شما مي‌خواهم که اقدامات لازم جهت نشر عمومی اطلاعات زیر را اجرا نمایید۱. اطلاعات مربوط به قراردادهای تأسیس شتاب‌دهنده‌ها و مراکز نوآوری و کارآفرینی (۲ مهر ۹۸)پاسخ: -سامانهٔ انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در امتداد این قانون (قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات) ایجاد شده. طبق قانون تمام دستگاه‌هایی مشمول موظف‌اند درخواست‌های ثبت شده را در حداقل زمان ممکن پاسخ بدهند.طبق قانون حتی دستگاه‌های زیر نظر رهبری به‌شرط عدم مخالفت رهبر انقلاب، ملزم به پاسخگویی هستند. البته رهبر انقلاب در سخنرانی‌های خود اعلام کرده‌اند که تنها در موارد نظامی و امنیتی نیازی به شفافیت نیست. به همین دلیل درصورتی‌که شکایت ثبت کنید نیز با دست‌پر می‌توانید به دادگاه بروید، مگر آنکه قاضی و مسئول مربوطه محافظه‌کاری کنند!با مراجعه به این سایت، می‌توانید اسناد منتشر شده توسط تمامی سازمان‌ها را مشاهده کنید. برای ثبت درخواست نیز باید ثبت‌نام کنید. ثبت‌نام نیز با مشخصات فردی و شمارهٔ تماس به نام خودتان نیازمندید. بعد از آن می‌توانید از تمامی دستگاه‌های مشمول درخواست آمار و ... بکنید. در صورت عدم همکاری دستگاه نیز امکان ثبت شکایت برای شما فراهم است.این سؤالات از گزارش سایت مربوط به درخواست‌های مردمی تا پایان پاییز ۹۸ منتشر شده. علت عدم ذکر پاسخ برای سؤالات، نبودن پاسخ در فایل منتشر شده یا در سامانه است. شاید برخی از این سؤالات به طور خصوصی پاسخ داده شده باشند و آمار و اسناد مربوطه در سامانه بارگذاری نشده باشند.موارد ذکر شده، نمونه‌هایی از این درخواست‌ها بودند البته دانشگاه نسبت به همهٔ درخواست‌ها نیز بی‌تفاوت نبوده و برخی را پاسخ داده. در این سامانه دانشگاه علم و صنعت حکم انتصاب دکتر شریعتی (معاون فرهنگی سابق) و حکم ابقای ایشان را منتشر کرده! البته عجیب است که چه کسی این درخواست‌ها را ثبت کرده؟ این درخواست نیز در مهرماه ۹۸ ثبت شده.در این سامانه می‌توانید گزارشی از عملکرد سازمان‌های مکلف داشته باشید و درخواست‌های ثبت شده ، میزان پاسخگویی و میزان رضایت از پاسخ‌ها را مشاهده کنید.در نگاهی به این سامانه مرکز آموزش عالی اقلید خودنمایی می‌کرد، بین دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی بیشترین تعداد اسناد منتشر شده را داراست، از قراردادها تا تراز چهارستونی دفتر کل! البته در برابر دو سند منتشر شده دانشگاه علم و صنعت باعث حسرت می‌شود. حسرت جایی دوچندان می‌شود که بودجهٔ سال آیندهٔ این دو دانشگاه مقایسه می‌شود. دانشگاه علم و صنعت با بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان بودجه و مرکز آموزش عالی اقلید با حدود ۹ میلیارد تومان بودجه! (البته بدون درنظرگرفتن بودجهٔ اختصاصی دستگاه!)شاید علت کم بودن درخواست‌های ثبت شده مربوط به دانشگاه علم و صنعت عدم آشنایی دانشجویان دانشگاه با این سامانه است، امیدواریم که با انتشار این مطلب و این شمارهٔ نشریه آشنایی بیشتری با این سامانه رقم بخورد و درخواست‌های منطقی‌ای ثبت شود. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:15:28 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC-%D9%85%D8%AD%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%DB%B3%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%87-rrcejntflrab تجمع دانشجویان مقابل ریاست جمهوری، در اعتراض به خصوصی‌سازی‌های بی‌ضابطههمیشه وقتی صحبت از دانشجویان بوده، آنان را نخبگان جامعه می‌نامیده‌اند. نخبگانی که باید به مشکلات جامعه کمک کنند. شاید از همین فهم جامعه از دانشجو، تفاوت‌هایی را بتوان بین عملکردی که از دانشجویان انتظار می‌رود با سایرین داشت. جمعی که دانشجویان در آن مجتمع شده‌اند، تشکل دانشجویی است و جمعی که مردم در آن مجتمع شده‌اند، امروزه بسیج است.تفاوتی بین بسیج محلات و تشکل دانشجویی بیش از تفاوت بسیج محلهٔ بلوار ابوذر با بسیج نارمک است. قرار نیست تفاوت این باشد که بسیج محلهٔ فلان به مشکلات محلهٔ فلان بپردازد و تشکل دانشجویی به مشکلات دانشگاه خودش. اگر چنین بود، دانشجو را مؤذن جامعه نمی‌نامیدند. اگر می‌گوییم دانشجو مؤذن جامعه است، پس مخاطبش کل جامعه است؛ اینکه دانشجو را محدود به دانشگاهش کنیم، ظلم در حق دانشجو و رسالت اجتماعی اوست.اگر بسیج محلات به دنبال بهبود وضع معیشت اهالی محل با ایجاد یک کارگاه کوچک با کمک خیرین است، تشکل دانشجویی قرار نیست در این حد عمل کند. تشکل دانشجویی به‌واسطهٔ علم و دانشی که دارد، درصدد آن است که کارآفرینی و اشتغال را از حالت استثنا به روند عادی تبدیل کند. ممکن است برای این کار در امر سیاستگذاری دخالت کند یا به دنبال عزل یک مسئول نالایق باشد.از این ولی نباید غافل بود که باید به حال امروز مردم نیز باید پرداخت. زمانی که فقیران بر در خانهٔ فاطمهٔ زهرا(س) می‌رفتند، حضرت آنان را به بهانهٔ وجود دولت اسلامی یا رفع ریشه‌ای مشکل، دست رد بر درخواست آنان نمی‌زد. به همین دلیل است که فعالیت‌های خیریه‌ای به طور جنبی در تشکل‌های دانشجویی انجام می‌شود. البته فعالیت‌های جهادی که فضای دیگری دارند و بحثشان چیز دیگری است.جهادی نوعی عملکرد مرکز زدا و حاشیه گرا است که اتفاقاً به‌جای آنکه فرد متمکن به‌جای آنکه بر تخت عزتش تکیه زده و پولی را که در نظام ناعادلانهٔ اقتصادی جمع کرده، با هزار منت بر صاحبان واقعی آن پول که از آنان غصب شده بپردازد؛ خود به میدان کار می‌رود و در آنجا خدمت می‌کند. این فضا کاملاً متفاوت است. این روند انسان‌ساز است.در این شرایط تشکل‌ها باید چه کنند؟ به فعالیت جهادی بپردازند؟ یا خیریه‌ای عمل کنند؟ یا به فعالیت‌های ملی بپردازد؟ پاسخ این سؤال نیازمند آن است که بدانیم چرا تشکل‌ها متکثری وجود دارند. علت تکثر تشکل‌ها، سلیقه‌ها و نگاه‌های متفاوت در مسائل است. این تفاوت در سلیقه و نگاه در مسائل خیریه‌ای و جهادی وجود ندارد. در این شرایط باید برای حداقل شدن اتلاف انرژی در بروکراسی و جلوگیری از ناپاکی نیت، باید به‌جایی مانند جهادی دانشگاه پناه برد که حداقل وابستگی تشکیلاتی را دارد و می‌تواند نقطهٔ وحدت در این نوع فعالیت‌ها باشد. نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Fri, 12 Mar 2021 22:05:24 +0330 https://virgool.io/@khizesh/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%B9%DB%B9-fqedyluyd78g مطالب شماره‌ی ۱۰۱ام نشریه خیزش نو:سرمقالهدانشگاه دولتی یا بنگاه پول‌سازی!؟ویکی‌تدیامجمع دانشجویان حزب‌الله و شکل‌گیری جنبش عدالتخواه دانشجوییاینجا مجمع بوده، هست و خواهد بود!کاغذپاره‌های فیل و خَر!سیبیل‌های چرب! نشریه خیزش نو نشریه خیزش نو Sat, 14 Nov 2020 23:28:13 +0330