نوشته های مهدی راش

چرا بیت‌کوین ارزش دارد؟

مهدی راش — Tue, 02 Mar 2021 20:54:39 +0330

عکس‌های طلایی رنگ از سکه های بیت‌کوینی هیچ ربطی به ماهیت بیت‌کوین ندارد.این روزها درباره اوج گرفتن قیمت بیت‌کوین زیاد میشنویم، احتمالا این سوال مطرح میشه که واقعا بیت کوین چیست و چرا اصلا ارزش پیدا کرده، در این نوشته قصد دارم برداشت شخصی خودم رو همراه با مثال های بیشتر و ترجیحا بدور از مفاهیم کامپیوتری بیان کنم.بیت‌کوین چیست؟بیت‌کوین یک برنامه کامپیوتری است و شبکه بیت‌کوین به کامپیوترهایی گفته میشود که این برنامه را اجرا میکنند و بهم متصل هستند. قالبا به شبکه بیت‌کوین همچنان بیت‌کوین گفته میشود. هر کامپیوتری در هر زمان میتواند به این شبکه متصل شود و در هر زمانی از این شبکه خارج شود، هدف این شبکه حفظ و نگهداری از یک دفترکل(ledger) است، دفتر کلی که بین تمام شرکت کنندگان(ماینرها) این شبکه توزیع شده است. در این دفترکل سوابق و تراکنش ها نگه‌داری و بروز رسانی میشود.در این شبکه افراد با داشتن یک آدرس منحصر به فرد میتوانند اقدام به ارسال یا دریافت بیت‌کوین کنند.شبکه بیت‌کوین در هر لحظه چه میکند؟تلاش شبکه تماما در جهت همگام‌سازی و اطمینان از صحت اطلاعات ورودی در دفترکل است، ماینرها (کامپیوترهای با قدرت بالا و تک هدفه) برای واجد شرایط شدن در این پروسه باید کاری انجام دهند، حل یک مساله ریاضی، به این ترتیب شبکه به سمت ایمن شدن حرکت میکند.بیت‌کوین چگونه تولید میشود؟شبکه بیت‌کوین بصورت نیمه اتفاقی به ماینرهایی که تلاش بیشتری میکنند پاداشی از جنس یک توکن میدهد، که اصولا از اون بعنوان کوین نام برده میشود یا همان بیت‌کوین. پس به این ترتیب بیت‌کوین تولید میشود.تولید بیت‌کوین و یا همان استخراج بیت‌کوین بصورت کلی توسط کدهای بیت‌کوین تنظیم میشود، به این معنا که با اضافه شدن شرکت کنندگان، توزیع پاداش(بیت‌کوین) هم کمتر میشود. به این ترتیب بیت‌کوین بصورت خودکار عرضه را کنترل میکند. چرا بیت کوین دارای ارزش است؟بیت‌کوین کمیاب است و دارای قابلیت.در طول تاریخ نه چندان دور افراد و مخترعین تلاش زیادی برای ساخت یک پول جهانی با قابلیت‌هایی به مراتب بیشتر از طلا، انجام دادند، که نهایتا در این تلاش، فرد و یا گروهی به نام "ساتوشی ناکاموتو" موفق به ساخت این رمزارز شد.برای پاسخ به اینکه چرا بیت‌کوین ارزش دارد ابتدا باید به چند مفهوم پایه ای سری بزنیم.ابتدا مفهوم پول، بطور خیلی ساده، پول به هرچیزی که قابل تبادل باشد گفته میشه، و البته مورد پذیرش اکثریت. درگذشته از کالا بعنوان پول استفاده میشد، مبادله کالا به کالا تا زمانی قابل انجام بود که فروشنده خواهان کالای مورد نظر از خریدار میبود، مشکل دیگر، تقسیم پذیری کالا بود که فقط برای بعضی کالاها ممکن بود. مثلا نیمی از یک اسب در عوض پنج جعبه سیب شدنی نبود. بهمین جهت افراد بدنبال یک کالای تقسیم پذیر و کمیاب و مورد پذیرش اکثریت سوق پیدا کردند، در این میان طلا بیشترین میزان پذیرش را پیدا کرد.طلا بعنوان پول رایج در دنیا شکل گرفت، با گذشت زمان به جهت پیدایش دولت ها و طبعا بانک‌ها، شکل جدید پول کاغذی(فیات) امروزی شکل گرفت که صرفا ضمانتی از همان طلا بود، یعنی از لحاظ قانونی کسی که یک دلار آمریکا در دست داشت، یعنی در واقع صاحب یک دلار از طلا در خزانه بود و بصورت قانونی میتوانست این معادل طلای خود را دریافت کند. پس، طلا به پول کاغدی اینبار با پشتوانه طلا تبدیل شد. به دلیل شباهت های زیاد بیت‌کوین با طلا، بیت‌کوین را گاها طلای دیجیتال مینامند، زیرا: بیت‌کوین کنترل عرضه را دقیقا بشکلی شبیه به طلا حفظ میکند، یعنی با اضافه شدن هرچه بیشتر شرکت‌کنندگان میزان پاداش هم کنترل میشود. بیت‌کوین شبکه ای فاقد مرکزیت است، یعنی اجماع توسط کل شبکه شکل گرفته میشود.عرضه بیت‌کوین کاملا بصورت غیر متمرکز است، این یک ویژگی بسیار فوق‌العاده بیت کوین بحساب می‌آید، همانطور که مرکزیتی وجود ندارد، پس عرضه بیت کوین هم بصورت غیر متمرکز اتفاق می افتد.بیت کوین همانند طلا مالکی ندارد، همانطور که هر شخصی که دارای طلا است، مالک آن شمرده میشود، در شبکه بیت‌کوین هم صرفا دارنده بیت‌کوین مالک حقیقی آن است.بیت کوین را شرکت کنندگان آن،جدای اینکه از چه جفرافیایی هستند، به پیش میبرند.بیش از 12 سال این شبکه با استفاده از رمزنگاری‌های ریاضیاتی ایمن شده و همچنان به حیات خود ادامه میدهد و همواره این اثباتی بر سالم و بدون خطا بدون شبکه بوده. افراد میتوانند براحتی بیت‌کوین خود را از آدرسی به آدرس دیگر و کاملا بی واسطه انتقال دهند، در تمام طول شبانه‌روز و بدون تعطیلی این شبکه برپا و در حال کار کردن است.این ویژگی‌ها همه دلایلی بر ارزشمند بودن بیت‌کوین هستند.اما کامل شدن مفهوم پول بسته به اتفاق نظر جمع دارد، رفته رفته با کم شدن ارزش پول رایج کشورها و عدم کنترل تورم بیش از نیاز، احتیاج به داشتن پول جهانی بیشتر میشود و در این بین امروزه بیت‌کوین جایگاه ویژه ای دارد.مردم و گروه ها اغلب با انگیزه های مختلف شروع به خرید بیت کوین میکنند و همین باعث افزایش ارزش این رمزارز میشود، بعنوان مثال گروهی علاقمند به اقتصاد آزاد و نبود واسطه‌گری هستند که در این خصوص همچنان بیت‌کویت خوش میدرخشد.گروهی هم به امید بیشتر شدن ارزش فعلی بیت‌کویت اقدام به خرید میکنند.به هر ترتیب با اضافه شدن هر چه بیشتر افراد و شرکت‌ها اعتبار این رمزارز در بین عموم بیشتر شده و همچنین علاقه سازمان‌ها و مردم به استخراج بیت‌کوین نشان از امید در آینده این رمزارز است.

بلاک‌چین چیست و چه مشکلی رو حل میکنه.

مهدی راش — Thu, 14 Jan 2021 04:00:10 +0330

بلاک‌چین (=زنجیره‌بلوکی) زنجیره ای از داده ها، که با استفاده از رمزنگاری بهم متصل شدند...بلاک‌چین ; شبکه‌ای توزیع شده و غیر متمرکزجدای از این تعاریف ویکیپیدیایی و گاها گیج‌کننده، اساسا سوال اصلی ای که باید از خودمون بپرسیم اینکه چرا واقعا چنین تکنولوژی بوجود اومده، چه مشکلی رو حل میکنه، آیا از بابت حل مشکل، چه چالش‌هایی رو بوجود میاره. بیت‌کوین کجای این داستانه، دیگر کوین‌ها یا رمزارزها برای چی بوجود آمدند...من در این نوشته قصد دارم برداشتم را تا به اینجا درباره ی بلاک‌چین بگم. خوشحال میشم که این نوشته باعث ایجاد گفتگو بشه و در کنار هم بیشتر بتونیم یاد بگیریم.بی‌مقدمه، چند سوال و چند جواب عمومی کوتاه که زیاد پرسیده میشه.آیا بلاک‌چین همون بیت‌کوینه؟ خیر، از دید تکنیکال بیت‌کوین یه برنامست که بر روی بلاک‌چین کار میکنه.چرا بیت‌کوین همیشه توی این بحث ها حضور داره؟ چون اولین مثال درست درمون بوده که کار کرده!ماینینگ چیه؟ پروسه ای که باعث میشه شبکه بلاک‌چین به حیات خودش ادامه بده.بلاک‌چین و رمزارزها، دقیقا چه ارتباطی بهم دارن؟ میشه گفت هر کدام دو موضوع جدا هستند، اما بلاک‌چین قابلیت‌هایی ارائه میده که مفهوم چیزی بنام رمزارز رو میشه باهاش پیاده کرد.فرق ارزهای دیجیتال(رمزارزها) با پول های فیات(دلار، ریال، یورو) چیه؟ پشتوانه ی دلار یا ریال: کشور های مربوطه هستند. پشتوانه رمزارزها: رمزنگاری(ریاضیات)، ماینرها یا تولید کنندگان بلاک و مردم (فارق از جغرافیاشون).آیا خرید رمزارزها سرمایه‌گذاری محسوب میشه؟ مثل تمام سرمایه‌گذاری‌ها بستگی به خیلی چیزها داره، اما گزینه خوبی برای سرمایه‌گذاری میتونه محسوب بشه.آیا رمزارزها قانونی هستند؟ در بعضی کشورها بله در بعضی نه، گرچه این موضوع نسبیه و شکل و فرم های مختلفی داره.این سوالات، مهم هستند اما داشتن جواب کوتاه نمیتونه کارساز باشه.بلاک‌چین دقیقا چیه؟بلاک‌چین یک ساختار یا شکلی از ذخیره‌سازی و سازمان‌دهی داده یا اطلاعات، همراه با یک سری قوانین یا پروتکل‌هاست، تعریف دیگر اون یا بهتره بگم اسم دیگر اون، Distributed Ledger Technology یا فناوری دفترکلِ توزیع‌شده است.گرافی از نود هاشاید بشه گفت، شالوده اصلی این فناورری در توزیع شده بودن اون هستش، امروزه غالب سیستم هایی که روی بستر اینترنت کار میکنن، بنوعی متمرکز هستند، بشکل ساده اگه بخوایم ترسیم کنیم، یک سرور اصلی(و یا چند سرور پشتیبان) وجود داره که وظیف سرویس دادن به کاربرهاش رو داره.مثلا وب سایت آپارات رو در نظر بگیریم، در سرور خودش یک نرم‌افزار قرار داده که در حال کار کردنه و آماده سرویس دادن(ارسال و دریافت درخواست‌ها)، ما با تایپ کردن آدرس آپارات در مرورگرمون یا اپلیکیشنمون به اون سرور وصل میشیم و اون سرور برای ما محتویات(مثلا ویدیو) ارسال میکنه. همین! به این میگیم سرویس متمرکز یا centralized، یعنی سرور آپارات در قلب این بده‌بستون مهره اصلی هستش. در سیستم توزیع‌شده بلاک‌چین چیزی بنام سرور یا نود اصلی یا مرکزی وجود نداره! این یعنی همه رئیس هستند در حالیکه هیچ کس رئیس نیست. به اصطلاح بهش میگن شبکه نظیر به نظیر یا peer-to-peer، یعنی هر نود با نوهایی در ارتباطه و اون نودها با نودهای دیگر.(شکل بالا بخش distributed)دقیقا هنر ساتوشی ناکاموتو خالق بیت‌کوین در این بوده که تونسته قوانین و یا پروتکل‌های ایجاد بکنه که تعداد زیادی نود بدون مدیریت شخص یا واحدی باهم به اجماع برسن و بتونن خوش و خرم کنار هم زندگی کنند.ساتوشی ناکاموتو نهایتا در قالب یک نرم‌افزار،این شبکه رو راه‌اندازی کرد. هر کسی با یه سیستم متصل به اینترنت جزو این شبکه میتونست بشه.خوب، بیت‌کوین راه‌اندازی شد و این آغاز دنیای بلاک‌چین بود!بلاک‌چین یک دفتر کله، خوب در این دفتر، داده‌های کامپیوتری(عکس، نوشته، کد...)ذخیره میشن، این دفترکل توزیع شده تاریخچه تمام داده های قبلی رو در خودش داره و جالبیش اینکه چیزی که در این دفتر نوشته شه قابل پاک شدن نیست، و غالبا این اطلاعات قابل خواندن و فهمیدن هستند.(اینکه چرا گفتم غالبا رو توضیح میدم).پیش از اینکه بیشتر به لایه های پایینی بریم، جواب این سوال رو باید بدم که اصلا دلیل اینکه این فناوری وجود داره چیه و چه مشکلی رو حل میکنه:در بلاک‌چین شما اطلاعات رو بدست سیستمی قرار میدید که به نوعی هیچ صاحب و یا آقا بالاسر مشخصی نداره (شخص ثالث).در بلاک‌چین اطلاعات فقط اضافه میشن، یعنی ویرایش و یا پاک نمیشن و برای همیشه این اطلاعات سرجاشونناز رمزنگاری برای غیرقابل تغییر بودن بلاک‌ها استفاده میشه. دفتر کل در تمام شرکت کنندگان در شبکه(در مورد بیت‌کوین، یعنی ماینرها) توزیع شده، نتیجتا داده ها توزیع شدست.اطلاعات در بلاک‌چین بصورت شفاف و قالبا قابل فهمهممنون که تا اینجا همراه این نوشته بودید ضمنا،این یک نوشته همیشه‌سبزه(همواره درحال تکمیل‌تر شدنه).در ادامه...کیف پول و صرافی هاتوکن‌ها، NFT ها، DeFiبیت‌کوین و نحوه اجماع این شبکهاتریوم و نحوه اجرا و تنظیم قراردادهای هوشمند، مختصری هم درباره ی ایاس(EOS) و ترون (TRON)دیگر تکنولوژی ها، شبکه لایتنینگ

کدِ Declarative یا اعلانی چیست؟

مهدی راش — Mon, 04 Nov 2019 18:08:10 +0330

برنامه‌نویسی اعلانی یک پارادایم برنامه‌نویسی است که در آن منطق و هدف محاسبات بدون شرح چگونگی انجام آن‌ها بیان می‌شود. Wikipedia فارسیبعنوان یک برنامه‌نویس احتمالا چشمتون به این ترکیب خورده، اول از همه چیز باید بگم که به احتمال زیاد هم‌اکنون باهاش آشنا هستید و دلیل اصلی‌ای که دارید این متن رو میخونید، برای مشخص شدن تعریف بهتر اون و از بین بردن تصورات غلط هستش.تمیز دادن خیلی از مفاهیم کدنویسی بهتون کمک میکنه برنامه‌نویس بهتری بشید.در دنیای برنامه‌نویسی، هر چه بیشتر کد نوشته باشید، احتمال داره بعد از یه زمانی، به جهت عدم تکرار یک‌ سری کدهای تکراری و همچنین تمیزتر پیاده‌سازی بخش‌های برنامه، شروع به نوشتن الگوی‌های شخصی خودتون کنید، بعدها متوجه میشید این الگو (البته همراه با تغییرات اساسی‌تر)، با نامی ثبت شده و جزوه مثلا Design pattern قرار گرفته. خوب ما حتما باید با اینها آشنا باشیم، هم با الگو مورد نظر و هم با اسمش! حتی اسمش مهم‌تر از خودشه?. حتما میپرسید چرا: دلیلش اینکه در کتاب‌ها، بلاگ‌ها و سخنرانی‌ها وقتی اسمش رو شنیدید رشته ذهنتون از هم پاره نمیشه و مطلب مورد نظر رو بهتر میفهمید.گرچه کد Declarative جزوه الگوهای طراحی(design patterns) نیست و بیشتر نوعی از استایل و نگاه در کدنویسی محسوب میشه.برای فهمیدن Declarative ابتدا باید مفهوم Imperative رو بررسی کنیم.از اونجایی که کامپیوترها ذاتا فهم ندارند!(?، اما خود حقیقته دیگه) شما برای پیاده سازی هدفتون باید لقمه لقمه بهش فهم رو یاد بدید، منظورم اینکه باید بهش دستور بدید، باید ریز به ریز براش شرح بدید! و نهایتا یک برنامه کامپیوتری مجموع این دستورات رو شامل میشه. شاید براتون سوال پیش بیاد که چرا این پاراگراف اینقدر داره ساده‌ به پیش میره، دلیلش اینکه من میخوام به این برسم که مفهموم Declarative صرفا همچنان یک استایل از کد‌نویسی هستش، برای کامپیتور همه‌چیز Imperative توصیف میشه. من عمیقا فکر میکنم باید به مفاهیم برنامه‌نویسی با دید فلسفی(چرایی) نگاه کرد. با پرسیدن و چرایی، ذهن شروع به مقایسه کردن و نتیجتا یادگیری میکنه! این باید تبدیل به یک عادت بشه. خوب مقدمه کافیه! فکر میکنم بایدحالا با این استایل بیشتر آشنا بشیم و بعد وارد فلسفش بشیم.پارادایم دستوری (Imperative paradigm): به چطور انجام شدن کارها اشاره میکنه.پارادایم اعلانی (Declarative paradigm): به اینکه چه کاری باید انجام بشه اشاره میکنه.یه مثال، فکر کنید رئیس شرکتی هستید و هوس نوشیدن چای کردید، این رو اگه بخوایم به این دو حالت بیان کنیم یه چیزی شبیه این میشه:imperative: به خدمتکارتون میگید که بره ببینه چای خشک داریم یا نه، اگه داریم زیر ساموَر رو روشن کن و وقتی آب جوش اومد چای بریز در قوری... بعد استکان رو از هر کشویی که دراون استکان هست، بگیرو چای بریز.(همینجوری حالا یه مثالی زدم، مناقشه در این مثال جایز نیست?)خوب declarative: یک چای برام آماده کن.همونطور که گفته شد، روش اول چطور انجام شدن کار و روش دوم اینکه چه کاری باید انجام بشه رو توضیح میده.خوب بریم سراغ مثال مشخص تر در کد: let found = null; let numbers = [5, 12, 8, 130, 44]; for ( let i = 0; i < numbers.length; i++ ) { if( numbers[i] > 10 ){ found = numbers[i]; break; } }این کد جاوااسکریپت توی یه آرایه میگرده و اولین آیتمی که بالاتر از 10 باشه رو در found ذخیره میکنه و از حلقه میاد بیرون، حالا این مثال رو به شکل Declarative مینویسیم.let numbers = [5, 12, 8, 130, 44]; numbers.find(item => item > 10)کد توضیح نمیده که چطور آیتم پیدا شده، صرفا میگه چی میخواد.(اولین آیتم بالای 10)خوب شاید فکر کنید که جادوی خاصی اتفاق نیوفتاده و ما صرفا قسمت دستوری یا Imperative کد رو جدا کردیم و منتقل کردیم درون یک فانکشن با اسمِ مناسب. بله دقیقا همینطوره که گفتم، کد Declarative صرفا یک استایل کدنویسی هستش که شما با ایجاد لایه و پنهان‌کردن بخش های Imperative کد، ساختار کد رو به سمتی میبرید که ذهن انسان راحتتر درکش کنه.همه فکر میکنند که کد برای کامپیوترها نوشته میشه، اما در حقیقت برای انسان‌ها نوشته میشه.واقعا اینه! این‌همه داستان، از برنامه‌نویسی فانکشنال گرفته تا شی‌گرایی همه و همه برای اینکه برنامه‌نویس بهتر کد بنویسه و هم‌تیمی‌های فعلی یا آیندش بهتر و سریع‌تر بتونن از اون کد سر در بیارن. به عبارتی همون خوانایی. کدی خواناست که تا میتونه بهتر با برنامه‌نویس ارتباط بگیره. Declarative بودن کد تماما برای این هدفه.صحبت از هم‌تیمی شد، یکی از هم‌تیمی‌هایی که شما در آینده باهاش ملاقات میکنید خودتون هستید، منظورم اینکه شما خیلی مواقع برمیگردید به کدهای یک سال پیشتون و قالبا هیچ چیزی ازش به خاطرتون نمیاد.ری‌اکت و تمامی کتابخانه‌های این‌چنینی و آن‌چنینی بعنوان مثال، تماما برای این ساخته شده که برنامه‌نویس(شرکت یا تیم توسعه) بتونه قابلیت‌های بیشتر یا همون کد‌های بیشتری به پروژه اضافه بکنه، بدون اینکه رشته کار از دستش پاره بشه (این جای بحث داره البته)، گرچه لازم میدونم اینو بگم ری‌اکت و یا هر کتابخونه‌ی دیگه این رو ضمانت نمیکنه، این صرفا یک ابزاره، و ما باید همیشه حواسمون باشه که در حد یک ابزار ببینیمش نه کلید حل تمامیه مشکلات.صحبت از ری‌اکت شد، اتفاقا در تعاریفش از Declarative بودن بعنوان خوبیهاش گفته:ری‌اکت از Declarative بودن میگه.پاراگراف آخر بعنوان نتیجه‌گیری، از قابل پیش‌بینی بودن و راحتتر خطایابی کردن کد Declarative صحبت میکنه. (البته در بخش view)خوب برگردیم سراغ همون مثال بالا. سوال اساسی که باید الان مطرح بشه اینه: تا کجا؟تا کجا یا بهتره بگم تا چه میزان کدهامون رو لایه‌بندی یا به اصطلاح ماژولار کنیم؟ این سوالیه که جواب دقیق "یک خطی" نداره و باید بهش مفصل پرداخت اما میشه گفت بستگی به تجربه و اینکه چقدر علاقمند هستید که کدتون خوب باشه برمیگرده.اینکه کدی رو بنویسید که به اصطلاح "فقط کار کنه" یعنی به پیاده‌سازی بهتر کد فکر نمیکنید.آیا معایبی هم در استایل کدنویسی Declarative وجود داره؟ تا چطور عیب رو تعریف کنیم، وقتی قسمت imperative کد از دید شما پنهان شده، چقدر مطمئن هستید که چطور پیاده‌سازی شده؟ خوب مساله اینجاست، توی مثال find در بالا، ما خیالمون جمعه که فانکشن Array.prototype.find تبدیل شده به استندارد زبان(در اینجا جاوااسرکیپت)، اما فرض کنید که همچین فانکشنی رو همکارتون نوشته باشه و باگی داشته باشه. حالا آیا این واقعا عیب Declarative بودنه؟ واقعا نه. من تلاش میکنم که بگم چون قسمتی از کد در جای دیگه هست امکان داره شما از نوع پیاده‌سازیش مطمئن نباشید. شاید همین باعث بشه شما از قابلیت بیشتر اون هم غافل بمونید. که البته همه اینها دارای راه چاره میباشند.?ممنون که با من همراه بودید، خوب این متن در حال تکمیل شدنه و من صرفا خواستم شروعش کرده باشم و بعد با مثال‌ها و توضیحات بیشتر به این متن شاخ و برگ بیشتری بدم، نظراتتون بسیار توی این راه کمکم میکنه.