https://virgool.io/feed/@m.rahbari دکتری جامعه‌شناسی سیاسی- نویسنده کتاب‌‌‌های توئیتری‌شدن سیاست و شبکه‌های اجتماعی مجازی و آنومی‌های نوظهور در ایران و مترجم کتاب آشفتگی سیاسی fa 2026-04-15 04:44:38 https://files.virgool.io/upload/users/774222/avatar/YKS38d.jpeg?height=120&width=120 https://virgool.io/@m.rahbari https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-92-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%BA%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-szxug3czgvbp به‌دنبال بازگشت تحریم‌ها و احیای سیاست فشار حداکثری توسط دونالد ترامپ در هفته گذشته و رد هرگونه مذاکره از جانب مقامات جمهوری اسلامی ایران، قیمت دلار در طول یک هفته جهش ناگهانی پیدا کرد و تا پایان روز یکشنبه 21 بهمن ماه، به قیمت 92 هزار تومان رسید. این موضوع، واکنش‌های فراوانی را در شبکه‌های اجتماعی، از جمله اینستاگرام و توئیتر به‌دنبال داشت. بررسی داده‌های این دو شبکه اجتماعی در روزهای 20 و 21 بهمن‌ماه نشان می‌دهد که با جهش نرخ دلار، جامعه دچار التهاب شدیدی شده و نوعی غم، ناامیدی و خشم در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌شود که در یکسال اخیر کم‌سابقه بوده است.واکنش‌ها به افزایش قیمت دلار در اینستاگرامدر اینستاگرام و در بازه زمانی مذکور، ویدئوهای منتشر شده حاوی کلیدواژه «دلار» در مجموع حداقل 150میلیون بار دیده شده و بیش از 15میلیون لایک خورده است؛ این عدد قابل توجه در حالی است که این اعداد بدون احتساب سایر محتواهایی است که در صفحات خصوصی (private)، استوری‌ها و ... منتشر شده و یا مستقیما حاوی کلمه «دلار» نبوده است.تحلیل ویدئوهای پربازدید نشان می‌دهد که غم و خشم بابت از دست رفتن جوانی، آسیب دیدن ایران، فقیرتر شدن و ... مضامین اصلی مطالب اینستاگرامی را نشان می‌دهد. برخی از پربازدیدترین ویدئوهای منتشر شده در اینستاگرام عبارتند از:1- ویدئوی خواننده‌ای به‌عنوان «آزاد» در مترو با کپشن «هیشکی توی تاریخ قد ما خون دل نخورده» و تصویر قیمت دلار با 23.6 میلیون بازدید2- ویدئوی اکانت فن‌پیج شروین حاجی‌پور که بخشی از آهنگ «برای» او را منتشر کرده و روی آن نوشته بود «روزی که شروین خوند برای شرمندگی برای بی‌پولی دلار 26 هزار تومان بود!» با 15.3 میلیون بازدید3- ویدئویی در اکانت بهاره منصوری که بخش‌های از ویدئوهای مختلف را کنار هم گذاشته و روی آن قیمت دلار را گذشته با 13.7 میلیون بازدید4- ویدئویی از صحبت‌های محمدرضا پهلوی با تصویر قیمت دلار بر روی آن در صفحه «meykhaneh57» با 10.8 میلیون بازدید5- ویدئویی در صفحه جهان باستان با اشاره به انقلاب سال 57 و کپشن «دلار شد 90 هزار تومن» با 6.9 میلیون بازدید6- ویدئوی صحبت‌های شاهین صمدپور با کپشن «افزایش باورنکردنی قیمت سکه و دلار»، با 6.5 میلیون بازدید7- ویدئویی در صفحه ملوتکست که آهنگی از محسن چاوشی راجع به جوانی را با تصویری از قیمت دلار، با 6 میلیون بازدید8- ویدئویی از فیلم برادران لیلا و ترکیب آهنگ «برای» شروین حاجی‌پور، با 4.6 میلیون بازدید9- ویدئوی اکانت علیرضا جعفرزاده با تصویر سیلی زدن «لیلا» در فیلم برادران لیلا و برخی دیگر از صحنه‌های سیلی‌زدن همراه با قیمت دلار، با 3.8 میلیون بازدید10- ویدئویی از صفحه ملوتکست که ویدئوهایی از نورافشانی شب 22 بهمن با تصویر قیمت دلار، با 3 میلیون بازدیدواکنش‌ها به افزایش قیمت دلار در توئیتردر فضای توئیتر نیز وضعیت مشابهی دیده می‌شود. داده‌ها نشان می‌دهد که از ابتدای سال تاکنون، بیشترین تعداد توئیت راجع به «دلار» در تاریخ 21 بهمن منتشر شده است. در توئیتر و در روزهای 20 و 21 بهمن، بیش از 115 هزار توئیت و ریتوئیت با کلیدواژه «دلار» منتشر شده است که این توئیت‌ها 1.6 میلیون لایک و 35 میلیون بازدید داشته است.شبکه بازنشرهای توئیت‌های مربوط به این موضوع نشان می‌دهد که کاربران توئیتر نیز به مانند کاربران اینستاگرام، نوعی خشم و غم را بازنمایی کرده‌اند. در گراف زیر که 14 هزار 722 کاربر حضور دارند، کاربران انقلابی و اصولگرا 27 درصد از شبکه را تشکیل داده و بیشترین تعداد توئیت و ریتوئیت را داشته‌اند؛ توئیت‌های منتشر شده توسط این کاربران، تنوع زیادی داشته است؛ اما اصلی‌ترین خوشه آن‌ها، دولت را مقصر افزایش قیمت دلار دانسته‌اند و حتی ادعا کرده‌اند که افزایش قیمت دلار، به‌طور عامدانه توسط دولت دنبال می‌شود و از این جهت به دولت انتقاد کرده‌اند. برخی از پرلایک‌ترین توئیت‌های مربوط به این جریان نیز به‌خوبی همین موضوع را نشان می‌دهد:پس از کاربران اصولگرا و انقلابی، کاربران سلطنت‌طلب دومین گروه فعال در توئیتر بوده‌اند که 25 درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند.. این کاربران با نقد انقلاب 57، ریشه اصلی افزایش قیمت دلار را به سقوط حکومت پهلوی نسبت داده‌اند (مشابه آنچه در مورد 4 و 5 ویدئوهای پربازدید اینستاگرامی دیده می‌شود).کاربران روزمره‌نویس، سومین خوشه فعال در واکنش به افزایش قیمت دلار بوده‌اند که 17 درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند. در توئیتر معمولا این کاربران در موضوعات سیاسی حضور فعال ندارند و حضور چشمگیر آن‌ها در این گراف نشان می‌دهد که مسأله دلار بسیار فراتر از گروه‌های سیاسی، عامه مردم را درگیر کرده است؛ امری که در تحلیل داده‌های اینستاگرام نیز مشخص است و بیانگر التهاب گسترده در فضای جامعه است. نکته مهم در مورد این توئیت‌ها آن است که پرلایک‌ترین توئیت‌ها را تشکیل داده‌اند؛ در واقع اگرچه این کاربر اصلی‌ترین خوشه در توئیتر نیستند، اما توئیت‌هایشان به‌طور میانگین از سایر خوشه‌ها بیشتر لایک شده است. برخی از توئیت‌های پرلایک این کاربران در ادامه آمده است:پس از کاربران روزمره‌نویس، خوشه دیگری از کاربران برانداز دیده می‌شوند. این کاربران که 15 درصد از شبکه را تشکیل می‌دهند، کاربران برانداز اما غیر سلطنت‌طلب هستند. این کاربران که در گراف به اکانت ایران‌اینترنشنال نزدیک هستند، در هشتگ‌هایی دعوت به اعتصاب کرده و از فروپاشی اقتصادی سخن گفته‌اند.در نهایت نیز کاربران میانه‌رو، اصلاح‌طلب و تحول‌خواه در این شبکه مشاهده می‌شوند که 11 درصد از شبکه به‌خود اختصاص داده‌اند. به‌دلیل تنوع کاربران درون این خوشه، توئیت‌های منتشر شده توسط این گروه تنوع زیادی داشته است؛ از انتقاد بابت عدم مذاکره تا ابراز ناراحتی بابت افزایش قیمت دلار تا تحلیل دلایل این امر، در توئیت‌های مربوط به این جریان دیده می‌شود.کاربران طرفدار مجاهدین خلق و سایر کاربران حاشیه‌ای نیز در مجموع حدود 3 درصد از شبکه را به‌خود اختصاص داده‌اند. گراف زیر، جایگاه هر یک از خوشه‌های مذکور را به‌خوبی نشان می‌دهد؛ در این میان جایگاه کاربران روزمره‌نویس که لزوما وابستگی به هیچ یک از این جریانات سیاسی ندارند، قابل توجه است. البته بخشی از کاربران روزمره‌نویس با رویکرد مذهبی نیز در نزدیک کاربران انقلابی و اصولگرا دیده می‌شود.مجموع این داده‌ها در هر دو پلتفرم اینستاگرام و توئیتر بیانگر آن است که افزایش قیمت دلار، یکی از روزهای سخت مردم را در طول سال رغم زده است. در طول یکسال اخیر، کمتر زمانی بوده است که چنین موج غم، ناامیدی و خشمی در شبکه‌های اجتماعی، خصوصا در اینستاگرام، مشاهده شود. این موضوع بیانگر التهاب درون جامعه است که می‌تواند تبعات زیادی داشته باشد. محمد رهبری محمد رهبری Tue, 11 Feb 2025 11:04:23 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-mebre8esdtqm پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا، یکی از موضوعاتی است که مورد توجه بسیاری از ایرانیان قرار گرفت. نتیجه این انتخابات بر اقتصاد و سیاست در سرتاسر جهان و از جمله ایران اثرگذار است. در کنار اثراتی که این انتخابات دارد، می‌توان از انتخابات آمریکا درس‌هایی برای سیاست در ایران گرفت که برخی از آن‌ها عبارتند از:۱- تضمینی برای دو دوره‌ای شدن نیست: دونالد ترامپ در حالی در انتخابات پیروز انتخابات شد که دولت در ۴ سال گذشته در اختیار دموکرات‌ها بود؛ با این حال دموکرات‌ها نتوانستند برای دومین انتخابات متوالی پیروز انتخابات شوند و دو دوره متوالی قدرت را در دست بگیرند. مشابه همین اتفاق در سال ۲۰۲۰ نیز افتاده بود، زمانی که ترامپ فقط برای یک دوره توانست قدرت را در دست نگه دارد.اکنون دو انتخابات متوالی است که حزب حاکم قدرت را واگذار می‌کند؛ امری که با انتخابات‌های پیش از آن روندی کاملا متفاوت را نشان می‌دهد. در ایران نیز، جریانی که دولت را در اختیار داشت نتوانست برای دومین دوره متوالی پیروز انتخابات باشد و قدرت را به مسعود پزشکیان که از جریان رقیب بود، واگذار کرد. بنظر می‌رسد برخلاف سه دهه گذشته که برنده انتخابات می‌توانست قدرت را برای دور دوم انتخابات نیز در دستان خود نگه دارد، حالا دیگر تضمینی برای دو دوره‌ای شدن نیست و این روند در آمریکا و ایران مشاهده می‌شود.۲- اتحادها و ائتلاف‌ها دائمی نیست: در آمریکا بطور سنتی، مسلمانان و عرب‌زبان‌ها، هیسپانیک‌ها و رنگین‌پوستان و زنان به دموکرات‌ها گرایش داشته‌اند. اما حالا در این انتخابات، دو گروه اول یعنی مسلمانان و عرب‌زبان‌ها از یک سو و هیسپانیک‌ها نسبتا از نامزد دموکرات رویگردان شده‌اند و یا به رقیب او رأی دادند و یا اصلا رأی ندادند. حتی حمایت زنان از کاملا هریس آنچنان فاصله محسوسی از ترامپ نداشت. مهم‌ترین دلیل شکست کاملا هریس نیز به از دست دادن همین حمایت‌های سنتی باز می‌گردد.بنظر می‌رسد اساسا دوره ائتلاف‌های ایدئولوژیک و پایدار گذشته است. اکنون گروه‌های اجتماعی مختلف بر اساس ارزیابی که از وضعیت موجود دارند، تصمیم می‌گیرند که به چه جریان و گروهی رأی بدهند و یا ندهند و دیگر رأیشان برای یک جریان سیاسی خاص تضمین شده نیست. امری که در انتخابات ایران نیز دیده می‌شود و نیروهایی که به‌صورت سنتی از یک جریان سیاسی خاص حمایت می‌کردند، دیگر لزوما حامی آن جریان نیستند.۳- اولیگارشی حزبی لزوما تصمیم درست نمی‌گیرد: انتخاب کاملا هریس به‌عنوان نامزد حزب دموکرات از همان ابتدا با شک و تردیدهای زیادی همراه بود و افراد زیادی بودند که معتقد بودند که هریس گزینه مناسبی برای رقابت با ترامپ نیست. با این‌حال، اولیگارشی دموکرات‌ها با تمام توان و قدرت از کاملا هریس حمایت کرد. حالا مشخص شده است که دموکرات‌ها در انتخاب کاملا هریس اشتباه کرده‌اند و آن‌ها تصمیمی گرفتند که مجموعه حزب را متضرر کرد.مشابه این تصمیم‌های اشتباه توسط اولیگارشی حاکم بر جریانات سیاسی در ایران نیز به‌وفور دیده می‌شود. بارها شده است که نیروهای قدیمی که در رأس جریانات سیاسی قرار دارند، نتوانسته‌اند همگام با تحولات اجتماعی و سیاسی خود را به‌روز کنند و تصمیمات اشتباه گرفته‌اند؛ امری که در سال‌های اخیر بیشتر دیده می‌شود.۴- گفتمان‌های جدید جایگزین گفتمان‌های قدیمی و غالب را گرفته‌اند: ترامپ نماد عبور از گفتمان دو حزبی در آمریکاست؛ او عملا گفتمان سنتی حاکم بر حزب جمهوری‌خواه را تغییر داده و حالا پس از ۸ سال، مؤلفه‌های گفتمانی جدیدی را بر این حزب حاکم کرده است. برخی از تحلیلگران معتقدند که یکی از دلایل شکست دموکرات‌ها نیز همین است که گفتمان خود را با توجه به تحولات اجتماعی و سیاسی به‌روز نکرده‌اند.در ایران نیز گفتمان سنتی که به مدت دو دهه توسط دو جریان اصلاح‌طلب و اصولگرا نمایندگی می‌شد، دیگر چندان بر جامعه غلبه ندارند. حالا دیدگاه‌های متکثر و پراکنده‌ای جای آن دو دیدگاه غالب را گرفته‌اند و مجموعه‌ای از ایده‌های متکثر و متفاوت در جامعه توسط گروه‌های کوچک‌تر نمایندگی می‌شود. به‌دنبال تحولات اجتماعی و شرایط جدید اقتصادی، گفتمان‌های قدیمی دیگر آن کشش و جذابیت را ندارند و جریان‌های سیاسی باید خودشان را با شرایط جدید، تطبیق دهند. دنیا در حال تغییر و پوست‌اندازی و جریانات و گروه‌هایی که این تغییر را فهم نکنند، حذف خواهند شد.می‌توان از انتخابات آمریکا درس‌های دیگری نیز گرفت. تحت تأثیر تحولات فناورانه، حالا بخشی از آنچه در سیاست ایران دیده می‌شود، فقط مختص به ایران نیست یک روند جهانی است که در سایر کشورها نیز مشاهده می‌شود. انتخابات‌هایی که در سایر کشورها برگزار می‌شود، فرصتی است که این روندهای جهانی را بهتر مطالعه کرد. محمد رهبری محمد رهبری Thu, 07 Nov 2024 13:36:01 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D9%81%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DB%B9%DB%B6-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D9%81%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA-s7uprusv0sej 🔹انتشار خبر رفع ممنوعیت واردات آیفون در روز چهارشنبه ۹ آبان ماه، و به‌دنبال آن انتشار نامه‌ای مبنی بر اعمال تعرفه ۹۶ درصدی برای آن، یکی از ترندهای اصلی توییتر در آن روز بود. بر این اساس، در روزهای ۹ و ۱۰ آبان ماه، بیش از ۳۲ هزار توییت و ریتوییت با ۴۱۰ هزار لایک و ۱۴ میلیون بازدید منتشر شد. علی‌رغم آن که موضوع تعرفه در همان روزها توسط سخنگوی دولت تکذیب شد، اما داده‌ها نشان می‌دهد که در فضای توییتر موضوع تعرفه ۹۶درصدی به‌مراتب بیشتر از اصل خبر رفع ممنوعیت واردات آیفون مورد توجه قرار گرفت.🔸شبکه بازنشر توییت‌های منتشر شده در این خصوص نشان می‌دهد که واکنش‌ها به حل رجیستری آیفون و تعرفه آن در توییتر، انتقادی بوده است و طیف‌ها و گروه‌های مختلف به آن واکنش نشان داده‌اند. بر همین اساس، ۳۴٪ درصد از شبکه را کاربران انقلابی و اصولگرا تشکیل داده‌اند که توأمان از دستاوردسازی رفع رجیستری و همچنین تعرفه ۹۶ درصدی آیفون انتقاد کرده‌اند.🔹پس از آن، طیفی از کاربران منتقد (رنگ سبز) با داشتن ۲۹٪ سهم از شبکه، دومین گروهی بوده‌اند که به این موضوع واکنش داده‌اند؛ در میان این کاربران، از اصلاح‌طلب و تحول‌خواه، تا روزمره‌نویس و فعال حوزه فناوری دیده می‌شود. عمده انتقاد مطرح‌شده از سمت این کاربران متوجه تعرفه ۹۶ درصدی آیفون بوده است. کاربران برانداز و مخالف جمهوری اسلامی نیز ۲۳٪ از شبکه را تشکیل داده و آن‌ها نیز از تعرفه ۹۶ درصدی انتقاد کرده‌اند.🔸در نهایت حامیان دولت و جریانی که از رفع مشکل آیفون استقبال کرده است، تنها ۱۴٪ از شبکه را شکل داده است؛ اکانت ستار هاشمی نیز در میان این خوشه دیده می‌شود.🔹این موضوع نشان می‌دهد که در فضای توییتر، مسأله رفع ممنوعیت واردات آیفون جای خود را به انتقاد از تعرفه ۹۶ درصدی آن داده است و عملا در میان فعالان حوزه فناوری و فعالان سیاسی، این تصمیم دولت چندان «دستاورد» تلقی نشده و حتی دستاوردسازی از آن مورد انتقاد قرار گرفته است. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 03 Nov 2024 12:37:36 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%82-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-bvogmbbt4rxf محمد رهبری و هادی صفریجشنواره فیلم فجر که در سال‌ها و دهه‌های گذشته یکی از سوژه‌های پرمخاطب در میان طبقه متوسط بود، در هفته اخیر به پایان رسید. اما این جشنواره تا چه اندازه مورد توجه کاربران شبکه‌های اجتماعی بود؟ کدام سوژه‌ها در آن پررنگ‌تر بود و کاربران راجع به این جشنواره چه گفتند؟ در این گزارش به این سؤالات پاسخ داده شده است.همان‌گونه که در سه نمودار زیر مشخص است، داده‌ها نشان می‌دهد که توجهات به جشنواره فجر در سال جاری کمتر از همیشه بوده و چه در جستجوهای گوگل و چه در توئیتر و تلگرام، در سه دوره اخیر امسال کمترین توجه به جشنواره فجر مشاهده است. این روند البته از سال گذشته آغاز شده و توجه به جشنواره فیلم فجر در سال 1401 نیز کمتر از سال 1400 بود. این داده‌ها به‌خوبی نشان می‌دهد که حساسیت نسبت به جشنواره فیلم فجر از سال گذشته در ذهن مردم کمتر شده است.اما واکنش‌های توئیتری به جشنواره فیلم فجر در سال جاری چه بود؟ داده‌ها نشان می‌دهد که از ابتدای آغاز این جشنواره تا پایان آن (یعنی بازه 12 تا 22 بهمن) در مجموع حدود 4500 توئیت با 130 هزار لایک این خصوص منتشر شده است؛ اعدادی که نسبت به بسیاری از موضوعات دیگر چندان قابل توجه نیست.تحلیل شبکه بازنشرهای توئیت‌های مربوط به این موضوع اما نکات قابل توجه بیشتری دارد. بر این اساس، کاربران برانداز و مخالف جمهوری اسلامی 50٪ از شبکه، کاربران اصلاح‌طلب و میانه‌رو 27٪ از شبکه و کاربران ارزشی و انقلابی نیز 23٪ از شبکه و سایر گروه‌ها را به‌خود اختصاص داده‌اند. این امر نشان می‌دهد که حتی همین توجه محدود به جشنواره فیلم فجر نیز عمدتا از سمت منتقدان یا مخالفان جمهوری اسلامی بوده است.در تحلیل این گراف این نکته ضروری است که کاربران روزمره‌نویس نیز نسبتا در آن غایب هستند و این در حالی است که این موضوع در حالت عادی باید برای آن‌ها مهم باشد؛ تنها در قسمت بالای قسمت صورتی رنگ گراف، شاهد حضور این دسته از کاربران هستیم که آن‌ها نیز عمدتا با کاربران سیاسی‌نویس ترکیب شده‌اند. این داده‌ها به‌خوبی نشان می‌دهد که عموم مردم چندان توجهی به جشنواره ندارند.تحلیل ابرکلمات توئیت‌های منتشر شده نیز بیانگر آن است که حواشی جشنواره فیلم فجر، بیشتر از آن متن مورد توجه بوده به‌نحوی که توئیت‌های مربوط به «الناز شاکردوست» از جمله توئیت‌های پرتکرار در این موضوع بوده است. محمد رهبری محمد رهبری Tue, 13 Feb 2024 21:39:09 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AA%D8%A3%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B2%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-qkbbih4fgtuc محمد رهبریدر سال 2014 پرواز شماره 17 هواپیمای مالزی، از آمستردام هلند به مقصد مالزی در حرکت بود که در میانه راه در مرز روسیه و اوکراین با شلیک یک موشک سرنگون شد. دولت روسیه، اوکراین را مسئول شلیک این موشک عنوان کردند در حالی که اوکراین مدعی بود که این موشک از سمت یک پایگاه نظامی روسی شلیک شده بود و برای آن شواهدی نیز ارائه کرده بود. با این‌حال، مردم در تشخیص واقعیت در آن زمان دچار مشکل بودند.آن‌طور که کریس شافر در کتاب«داده در برابر دموکراسی» نقل می‌کند، علت ناتوانی مردم در تشخیص واقعیت تعدد روایت‌های موجود بود. او فرض را بر این می‌گذارد که شبه نظامیان هوادار دولت روسیه مسئول شلیک موشک بودند و می‌گوید پس از سقوط هواپیما، دولت روسیه «روایت‌های متعددی را از طریق رسانه‌های مختلف منتشر کرد تا باعث ایجاد سردرگمی مردم شود و پژوهشگرانی که موضوع را بررسی می‌کردند وادار کند تا چیزهای بیشتری را بررسی کنند و با ایجاد ابهام در مسأله، به حس عمومی سرگردانی دوام بخشد». او می‌گوید پس از مدتی مردم دیگر در تشخیص واقعیت رخ داده دچار مشکل شدند و می‌گفتند «نمی‌دانم چه کسی یا اخبار کدام رسانه را باور کنم».این مثالی است از کارکرد پروپاگاندا در دنیای جدیدی که در آن حجم زیادی از داده هر لحظه منتشر می‌شود و هر شخصی می‌تواند در شبکه‌های اجتماعی یک روایت از یک مسأله ارائه کند. پروپاگاندا و اثرگذاری بر ذهن مردم در این شرایط جدید ابزارها و روش‌های خاص خودش را دارد. یکی از این روش‌ها، تعداد روایت‌های مختلف از یک مسأله است. مشابه همین کاری که به‌ادعای کریس شافر، روسیه در سال 2014 در رابطه با سقوط هواپیمای مالزیایی کرده است. در این روش، ادعاهای مختلف از منابع خبری و رسانه‌ای مختلف تکرار می‌شود تا تشخیص درست از غلط دشوار شود.این موضوع را می‌توان در ماجرای حمله به بیمارستان غزه نیز مشاهده کرد. رفتار رسانه‌های وابسته به اسرائیل بیانگر نوعی پروپاگاندا بود که حالا بخشی از مخاطبان بین‌المللی و فارسی زبان را دچار ابهام کرده است. از همان زمان اعلام خبر حمله به بیمارستان، چندین روایت از سمت اسرائیلی‌ها منتشر شده است.ابتدا برخی از کاربران نزدیک به نتانیاهو ادعا کردند که این حمله کار خود اسرائیل بوده است و به آن افتخار هم کردند؛ اما پس از مدتی روایت دیگری مطرح کردند.روایت دوم این بود که فلسطینی‌ها به‌اشتباه به‌سمت خودشان راکت زده‌اند. حتی در فضای توئیتر فارسی، کاربران فارسی‌زبانی که آشکارا از اسرائیل حمایت می‌کنند ادعا کردند که فلسطینی‌ها برای مظلوم‌نمایی این کار را کرده‌اند.پس از مدتی روایت دیگری از سمت اسرائیلی‌ها مطرح شد. آن‌ها ادعا کردند که موشک فلسطینی که به سمت اسرائیل نشانه رفته بود، در میان مسیر سقوط کرده است و بر روی بیمارستان افتاده است.آخرین روایتی که آن‌ها در این رابطه منتشر کردند این ادعا بود که اساسا اتفاق خاصی نیفتاده است، موشکی به سمت بیمارستان شلیک نشده، صرفا یک راکت به پارکینگ بیمارستان اصابت داشته و در مجموع ۲۰-۳۰ نفر کشته شدند.حالا هر یک از کاربران فارسی‌زبان یکی از این ادعاها را باور کرده است؛ برخی معتقدند که اسرائیل به بیمارستان حمله کرده، برخی معتقدند که راکت جهاد اسلامی به اشتباه به سمت بیمارستان رفته و برخی دیگر معتقدند که اساسا اتفاق خاصی نیفتاده و رسانه‌ها زیادی شلوغش کرده‌اند!این در حالی است که گزارش تحقیقی الجزیره به خوبی نشان می‌دهد که راکت فلسطینی‌ها به سمت بیمارستان نرفته است و در سوی دیگر نیز، بایدن، مکرون و جوزف بورل هر سه حمله به بیمارستان را تأیید کرده و تخمین رسانه‌ها معتبر از تعداد کشته‌شدگان تا 500 کشته است. با این حال، به علت تعدد روایت‌ها، بسیاری از کاربران دیگر به این موضوعات توجه نکرده و موضوع را رها کرده‌اند.فارغ از این که واقعیت چیست و روایت صحیح کدام است (که موضوع این یادداشت نیست) آنچه در این جریان مشاهده می‌شود، پروپاگاندای شدید اسرائیلی‌ها راجع به فاجعه بیمارستان غزه است. دقیقا مشابه با آنچه در نسبت با ماجرای برخورد موشک با هواپیمای مالزیایی مشاهده شد، اینجا نیز به علت تعدد روایات مختلف، وقت زیادی برای بررسی هر کدام گذاشته شد و با ایجاد ابهام در مسأله، نوعی حس سرگردانی و ناتوانی از تشخیص واقعیت ایجاد شد تا جایی که بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی، دیگر این موضوع را برای تشخیص آنچه رخ داد دنبال نمی‌کنند. اسرائیل در پروپاگاندا تبحر خاصی دارد و اینجا نیز با ایجاد روایت‌های مختلف از طریق رسانه‌های مختلف و متکثر، توانست نوعی سردرگمی در میان بخشی از کاربران شبکه‌های اجتماعی ایجاد کند.این تکنیک پروپاگاندا، تکنیکی است که امروزه، و خصوصا در زمانی که تنش‌های سیاسی و نظامی بالا می‌گیرد، در شبکه‌های اجتماعی بیش از پیش مورد استفاده قرار می‌گیرد. همان‌طور که کریس شافر می‌گوید « فراوانی اطلاعات، محدودیت‌های شناخت انسان، داده‌کاوی بیش از حد، و ارائه محتوای الگوریتمی با هم ترکیب می‌شوند تا ما را در برابر تبلیغات و اطلاعات نادرست آسیب‌پذیر کنند». تکنیک‌های پروپاگاندا عمدتا توسط دولت‌ها برای فریب افکار عمومی اجرا می‌شود و ضرورت دارد تا کاربران شبکه‌های اجتماعی، خصوصا آن دسته از افرادی که سیاست را دنبال می‌کنند، نسبت به روش‌های پروپاگاندا و نحوه پیاده‌سازی آن آگاه باشند. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 22 Oct 2023 15:34:53 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D8%A7%DA%A9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-hwjjk0uir3qa ایلان ماسک در روزهای اخیر اعلام کرده است که امکان «بلاک کردن» کاربران در توییتر (ایکس) به زودی حذف خواهد شد و کاربران دیگر قادر به بلاک کردن دیگران نیستند و فقط می‌توانند مانع از ارسال پیام خصوصی توسط دیگر کاربران شوند. البته همچنان امکان Mute کردن دیگران وجود خواهد داشت.?این تصمیم جدید ایلان ماسک، واکنش‌های زیادی را به‌دنبال داشته است. در یکی از آخرین واکنش‌ها، جک دورسی، بنیانگذار توییتر و مدیرعامل سابق آن از این تصمیم حمایت کرده‌اند. ایلان ماسک در ژانویه سال گذشته اعلام کرده بود که «بلاک لیست‌ها» باعث ایجاد اتاق پژواک شده‌اند و مانع از شنیدن نظرات متفاوت شده‌اند. اما آیا واقعا چنین است؟ حذف این امکان چه فواید و مضراتی دارد؟?در سال‌های اخیر پژوهش‌های زودی راجع به تأثیر توییتر بر شکل‌گیری اتاق پژواک منتشر شده است. بسیاری از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که کاربران توییتر با حذف صداهای مخالف، درون محیطی قرار می‌گیرند که فقط صداهای همسو با عقاید خودشان را می‌شنوند که این امر می‌تواند منجر به افزایش قطبیت در میان کاربران شود . این امر در فضای توییتر فارسی نیز امری نسبتا مشهود است (این مقاله را در این راستا می‌توانید بخوانید).?بسیاری از کاربران توییتر با تهیه بلاک‌لیست، اقدام به بلاک کردن افرادی می‌کنند که با آن‌ها عقیده متفاوتی دارند. گاهی اوقات این رفتار شدت گرفته و حتی کاربرانی که یک توییت را لایک کرده‌اند و یا یک کاربر بخصوص را فالو می‌کنند نیز بلاک می‌شوند. این بلاک‌های دسته‌جمعی به وضوح به شکل‌گیری اتاق پژواک، افزایش قطبیت‌ سیاسی و در نتیجه کاهش رواداری میان کاربران تأثیر می‌گذارد. کاهش رواداری نیز در نهایت فرهنگ دموکراتیک در میان کاربران را تضعیف می‌کند.?بنابراین می‌توان گفت که با حذف این امکان، عملا کاربران بیشتر در معرض عقاید متفاوت قرار خواهند گرفت و دیدگاه‌ها و استدلال‌های گروه‌های رقیب را خواهند شنید؛ امری که در نهایت می‌تواند منجر به افزایش رواداری کاربران در میان یکدیگر شود.?با این حال بلاک کردن دیگران فقط برای نشنیدن نظرات مخالف نیست. بسیاری از کاربران از این امکان برای سالم‌تر کردن محیط پیرامون خودشان استفاده می‌کنند. در فضای توییتر نفرت‌پراکنی آنلاین (hate speech) امری رایج است و بسیاری از کاربران برای آن که در معرض توهین و تمسخر قرار نگیرند، اقدام به بلاک کردن کاربران فحّاش می‌کنند.?حذف قابلیت «بلاک کردن» در عمل باعث می‌شود که کاربران در برابر نفرت‌پراکنی بیش از پیش بی‌دفاع شوند و امنیت روانی‌شان به‌مخاطره بیفتد. امری که می‌تواند باعث شود فضای توییتر آلوده‌تر از گذشته شود و فعالیت در آنجا دشوارتر گردد. لذا می‌توان نتیجه گرفت که یکی از معایب این تصمیم از بین بردن آرامش روانی کاربرانی است که نمی‌خواهند در معرض فحاشی قرار بگیرند.?باید منتظر ماند و دید ایلان ماسک چه زمانی تصمیمش را اجرایی می‌کند و قابلیت «بلاک کردن» را حذف می‌کند. ممکن است پس از آن فضای توییتر کاملا متفاوت از فضای امروز باشد و شاهد قطب‌بندی کمتری باشیم. مقایسه داده‌های توییتر پس از حذف این قابلیت با داده‌های گذشته آن نتایج قابل توجهی بدست می‌دهد و به‌عنوان یک شبیه‌سازی اجتماعی عمل خواهد کرد. محمد رهبری محمد رهبری Thu, 24 Aug 2023 12:30:27 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF-oiiikqv6icsq 5 سال از فیلتر تلگرام گذشت. در 10 اردیبهشت سال 97، تلگرام با دستور قضایی فیلتر شد؛ اما این پیام‌رسان همچنان در میان ایرانیان به حیات خود ادامه می‌دهد. شاید بتوان تلگرام را اولین اپلیکیشنی دانست که علی‌رغم فیلترینگ همچنان در ابعاد وسیع مورد استفاده قرار می‌گیرد و حتی اعمال محدودیت‌های شدید بر اینترنت و فیلترشکن‌ها نیز نتوانسته مانع از دسترسی به آن شود.بر اساس آخرین نظرسنجی منتشر شده در رابطه با استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط ایسپا، 31.6 درصد از ایرانیان در خرداد سال گذشته از تلگرام استفاده می‌کردند. اکنون برآوردها حاکی از آن است که به‌دنبال فیلترشدن واتس‌اپ و همچنین امکان عبور از فیلترینگ از طریق پروکسی‌های تلگرام، استفاده از این اپلیکیشن بیشتر هم شده باشد.داده‌های خود اپلیکیشن تلگرام نیز علائم حیاتی تلگرام را نشان می‌دهد؛ برای این موضوع مناسب است میزان بازدید کانال‌های تلگرام در 9 اردیبهشت هر سال با یکدیگر مقایسه شود. علت انتخاب 9 اردیبهشت از آن جهت است که 9 اردیبهشت 1397 آخرین روزی بود که تلگرام در ایران فیلتر نبود و می‌توان آن را ملاک وضعیت تلگرام قبل از فیلترینگ دانست و سال‌های بعد را با آن مقایسه کرد. نتیجه این مقایسه در نمودار زیر آمده است:بر اساس این نمودار، می‌توان گفت که به‌طور طبیعی میزان استفاده از تلگرام یکسال پس از فیلترینگ آن کاهش محسوسی داشته است که بیانگر خروج برخی از کاربران از تلگرام پس از فیلترینگ است. اما از آن زمان تاکنون و در طول 4 سال اخیر، میزان بازدید مطالب کانال‌های تلگرامی اگرچه با افت‌وخیز روبرو بوده اما با کاهش محسوسی روبرو نبوده است. در نظرسنجی‌هایی که ایسپا نیز در رابطه با مصرف تلگرام داشت، در سالیان اخیر همواره حداقل یک سوم از ایرانیان از تلگرام استفاده می‌کردند.سرنوشت تلگرام برای سیاستگذاران حوزه فضای مجازی درس‌آموز است. هم‌زمان با فیلترینگ تلگرام، ادعا می‌شد که جلوی دسترسی به آن برای همیشه گرفته می‌شود و بسیاری از رسانه‌ها و مقامات دولتی و حکومتی از آن خارج شدند. اما حالا نه‌تنها بسیاری از آن‌ها به تلگرام بازگشتند بلکه حتی دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی نیز اخیرا به تلگرام بازگشته است. امری که نشان می‌دهد فیلترینگ تلگرام سیاستی موفق نبوده است. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 14 May 2023 12:06:59 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AA%D8%A3%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-1401-%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D8%AF%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-arvt8ouc3dva محمد رهبری و هادی صفریمقدمهدر توئیتر فارسی، توئیت‌هایی را که حداقل 1000 لایک دریافت کرده‌اند، فیواستار می‌نامند. در این گزارش، فیواستارهای توئیتر فارسی در زمستان 1401 و کاربرانی که توئیت‌هایشان فیواستار شده مطالعه شده است. در زمستان سال 1401، بیش از 70هزار توئیت از حدود 10500 کاربر فیواستار شده شده است. در این مطالعه توییت‌های حذف‌شده و توییت‌هایی که به اصطلاح شدو بن (shadow ban) شده‌اند در این آمار شمرده نشده‌اند. همچنین توییت‌های ایرانیان به زبان‌های دیگر، از جمله توییت‌های انگلیسی بررسی نشده‌اند.برترین توئیتهاپر لایک‌ترین‌هاپرلایک‌ترین فیواستارهای زمستان 1401، برخلاف سال 1400 عمدتا توئیت‌های سیاسی و از سمت فعالان سیاسی بوده است. پرلایک‌ترین توییت به شروین حاجی‌پور اختصاص دارد که پس از برنده شدن جایزه گرمی، توییت زد «ما بُردیم??». این توییت که بیش از 231 هزار لایک گرفت تبدیل به یکی از پرلایک‌ترین توییت‌های تاریخ توییتر فارسی شد. توییت‌های بعدی که در زمستان 1401 بیشترین لایک را گرفته بودند به ترتیب به توییت مشترک چهره‌های اپوزوسیون در شب اول ژانویه سال 2023 است؛ توییت‌های علی کریمی با 138 هزار لایک، رضا پهلوی با 126 هزار لایک و حامد اسماعیلیون با 112 هزار لایک، پرلایک‌ترین توییت‌های زمستان 1401 است. پرلایک‌ترین توییت سال 1401 در قیاس با 1400 حدودا 3 برابر بیشتر بوده است.پر ریتوئیت‌ترین‌هادر میان فیواستارهای زمستان 1401 که بیشترین ریتوئیت را داشته‌اند، مجددا شاهد همان توییت‌هایی هستیم که بیشترین لایک را داشته‌اند؛ توییت شروین با 48هزار ریتوییت بیشترین ریتویت را داشت و پس از آن توییت اول ژانویه رضا پهلوی و علی کریمی بیشترین میزان ریتوییت را داشت. توییت‌های چهارم و پنجم از لحاظ میزان ریتوییت نیز مجددا به رضا پهلوی و علی کریمی اختصاص داشته است که راجع به موضوع «وکالت» به رضا پهلوی بوده است؛ توییت ششم از لحاظ میزان ریتوییت نیز توییت شب اول ژانویه حامد اسماعیلیون است.برترین کاربرانبیشترین فیواستاربررسی فیواستارهای توئیتر فارسی در زمستان 1401 نشان می‌دهد که فضای توئیتر نسبت به سال گذشته بسیار سیاسی‌تر شده است و این برخلاف فضای توییتر فارسی در سال 1400 است که روندی غیر سیاسی را طی کرده بود. مهم‌تر از آن تعداد فیواستارهایی است که یک اکانت داشته که حدود 3 برابر در زمستان 1401 رشد کرده است.بدین ترتیب اکانت «ممدپوری» با 1346 فیواستار بیشترین فیواستار را در زمستان 1401 داشته است (یعنی به‌طور متوسط در هر روز 15 فیواستار). پس از آن اکانت تلویزیون ایران‌اینترنشنال با 1242 فیواستار و حشاشین با 970 فیواستار، بیشترین فیواستارهای زمستان 1401 را داشته‌اند. در میان چهره‌های شناخته‌شده نیز پوریا زراعتی (664 فیواستار)، فرداد فرحزاد (656 فیواستار) و داریوش معمار (588) بیشترین فیواستار را در زمستان 1401 داشته‌اند.در میان اکانت‌های انقلابی و اصولگرا دو اکانت «امیرحسین ثابتی» و «علی بی‌طرفان» با 111 و 103 فیواستار بیشترین تعداد فیواستار را در زمستان 1401 داشته‌اند؛ در میان کاربران تحول‌خواه یا نزدیک به اصلاح‌طبان نیز احسان سلطانی با 158 فیواستار، بیشترین فیواستار را در زمستان 1401 داشته است.برخلاف سال 1400، در زمستان 1401 نام هیچ کاربر روزمره‌نویسی در میان توییت‌هایی که بیشترین فیواستار را گرفته‌اند دیده نمی‌شود.بیشترین لایکدر میان کاربرانی که توییت‌هایشان در مجموع بیش از همه لایک گرفته است نیز نام «ممدپوری» در صدر دیده می‌شود؛ توییت‌های او در زمستان 1401 در مجموع بیش از 8 میلیون و 533 هزار بار لایک شده است؛ پس از او نام پوریا زراعتی دیده می‌شود که توییت‌هایش در مجموع بیش از 5 میلیون و 923 هزار لایک گرفته و پس از او فریبرز کرمی‌زند قرار دارد که توییت‌هایش بیش از 5 میلیون و 846 هزار لایک گرفته است. پس از آن‌ها نیز اکانت‌های 1500 تصویر (با 760 فیو استار) و Out of Context Twitter Farsi (با 590 فیو استار) قرار دارند که این اکانت‌ها نیز هر یک جداگانه بیش از 5 میلیون لایک در زمستان 1401 گرفته‌اندمجموعه کاربرانی که بیشترین لایک را گرفته‌اند نشان می‌دهد که فضای توییتر فارسی در زمستان 1401 کامل سیاسی بوده است.فیواستارها در گذر زمانشنبه هفدهم دی ماه با نزدیک به 1300 فیواستار، شنبه بیست‌ودوم بهمن‌ماه با حدود 1000 فیواستار و دوشنبه هفدهم بهمن‌ماه، روزهای با بیشترین تعداد فیواستار در زمستان 1401 بوده است. 17 دی‌ماه مصادف با سالگرد اصابت موشک به هواپیمای اوکراینی و همچینن یکی از روزهایی بود که اپوزیسیون جمهوری اسلامی فراخوانی را صادر کرده بود، روز 22 بهمن سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و 17 بهمن ماه مصادف با روز اعلام جایزه گرمی شروین حاجی‌پور بود و افزایش فیواستارها در این 3 روز را می‌توان متأثر از این 3 عامل دانست. همان‌طور که در نمودار نیز مشخص است، با آغاز اسفندماه و نزدیکی به پایان سال، رفته رفته تعداد فیواستارها کاهش یافته است. شکل 1- تایم‌لاین فیواستارهای توئیتر فارسی در زمستان 1401 محتوای توئیت‌هاتحلیل محتوای فیواستارهای توئیتر فارسی در زمستان 1401 بهتر از هر مشخصه دیگری محتوای آن را نشان می‌دهد. در این زمستان، کلمات و هشتگ‌های سیاسی بیشترین تکرار را داشته‌اند که در رأس آن‌ها هشتگ #مهسا_امینی است که در توییت‌های فیواستار شده بیش از همه تکرار شده است. کلمات «ایران»، «انقلاب»، «آزادی» و «زندگی» نیز به ترتیب از جمله کلماتی هستند که بیشترین تکرار را داشته‌اند. این در حالی است که سال گذشته کلمات عکس، دوست، و دختر در میان توییت‌های فیواستار بسیار پرتکرار بود و همین تفاوت به‌خوبی بیانگر تغییر فضای توییتر فارسی در زمستان 1401 در قیاس با زمستان 1400 است. به‌طور کلی در میان کلیدواژه‌های پرتکرار، چندان اثری از کلیدواژه‌های مربوط به موضوعا روزمره دیده نمی‌شود. شکل 2- ابر کلمات فیواستارهای توئیتر فارسی در زمستان 1401 نگاهی دقیق‌تر به کاربرانی که فیواستار شدنددر زمستان 1401، توئیت‌های بیش از ده هزار کاربر توئیتر حداقل 1 بار فیواستار شده بود. بررسی روابط میان این کاربران نشان می‌دهد که 5 گروه عمده و مؤثر در میان فیواستارشدگان دیده می‌شود.پیش از آن که به این 5 گروه بپردازیم ابتدا توضیحاتی راجع به این شبکه باید داد. این گراف، شبک روابط میان کاربران مؤثر توییتر فارسی در زمستان 1401 را نشان می‌دهد. نزدیکی و دوری هر کاربر بر اساس میزان فالو شدن توسط سایر کاربرانی که توییت‌هایشان حداقل 1 بار فیواستار شده، تعریف شده است. به عنوان مثال، بر اساس این گراف، اکانت تلویزیون ایران‌اینترنشنال (IranIntl) و اکانت حسین رونقی (HosseinRonaghi)، بهم نزدیک هستند که معنای آن این است که این دو اکانت توسط سایر فیواستارشدگان بیشتر دنبال می‌شوند.کاربرانی که بیشتر توسط سایر اعضای این گراف (یعنی سایر اکانت‌هایی که حداقل یک بار فیواستار شده‌اند)، دنبال می‌شوند، نامشان در این گراف بزرگتر و برجسته‌تر است. همچنین رنگ‌بندی گراف که توسط ماشین انجام شده است بر مبنای اشتراک دنبال‌کنندگان است و کاربرانی که دنبال‌کنندگان مشترک بیشتری دارند در یک رنگ‌بندی خاص قرار گرفته‌اند.بر اساس توضیحات مذکور، باید گفت که ما با 5 دسته از کاربرانی روبرو هستیم که توئیت‌هایشان فیواستار می‌شود. کاربران انقلابی و مسئولان جمهوری اسلامی که برجسته‌ترینشان آیت‌الله خامنه‌ای، محمد باقر قالیباف و ابراهیم رئیسی است در این گراف با رنگ سبز مشخص شده‌اند. این کاربران عمدتا توسط دیگر کاربرن انقلابی که فیواستار شده‌اند دنبال می‌شوند. این گروه 12 درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند.دسته دیگر، کاربران میانه‌رو، اصلاح‌طلب و تحول‌خواه هستند که با رنگ نارنجی مشخص شده‌اند؛ این گروه طیف مختلفی از کاربران را تشکیل داده‌اند که سمت راست آن نیروهای محافظه‌کار و میانه‌رو قرار دارند، در میانه‌ آن نیروهای مورد حمایت اصلاح‌طلبان (نظیر جواد ظریف و یاشار سلطانی) قرار داند و در سمت چپ آن نیروهای تحول‌خواه نزدیک به براندازان قرار گرفته‌اند (نظیر فرداد فرحزاد و آیدا قجر) رسانه بی‌بی‌سی فارسی و یا اکانت بی‌بی‌سی فارسی هم در میان این گروه از کاربران حضور دارد. این دسته از کاربران که با رنگ نارنجی مشخص شده‌اند دنبال‌شوندگان مشترک ِ زیادی در میان کاربران مؤثر توییتر فارسی دارند.این گروه 17 درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند.در سمت چپ و همچنین بالای گراف دو گروه دیگر با رنگ‌های سبز و آبی دیده می‌شوند که ویژگی مشترکشان براندازی و مخالف با جمهوری اسلامی است. با این حال یک تفاوت مهم این دو خوشه را از یکدیگر جدا گرده است؛ در میان کاربران سبز رنگ نام حامد اسماعیلیون دیده می‌شود و در میان کاربران آبی‌رنگ نام رضا پهلوی. می‌توان گفت کاربران سبز رنگ عمدتا کاربران چپ یا جمهوری‌خواه هستند و کاربران آبی رنگ کاربران مشروطه‌خواه و سلطنت‌طلب. به همین دلیل است که در میان کاربران آبی رنگ اسامی نظیر فرح پلهوی و مجید توکلی دیده می‌شود؛ اما نکته جالب در این قسمت از گراف حضور مسیح علینژاد در کنار رضا پهلوی است. امری که نشان می‌دهد در زمستان 1401، این دو اکانت فالوئرهای مشترکی در میان کاربران مؤثر توییتر فارسی داشته‌اند. این گروه 23 درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند؛ خوشه سبز رنگ نیز 22 درصد از شبکه را شکل داده است که حضور اکانت 1500 تصویر، گلشیفته فراهانی و اکانت تلویزیون ایران اینترنشنال در نزدیکی حامد اسماعیلیون و در این خوشه جلب توجه می‌کند.بالای گراف بزرگترین خوشه را شکل می‌دهد که 25درصد از شبکه را شامل می‌شود؛ این خوشه عمدتا کاربران روزمره‌نویس را شامل شده است و به‌همین جهت نیز هیچ چهره شاخصی در میانشان نیست که توسط سایر اکانت‌های مؤثر دنبال شود. با این حال اسامی نظیر شروین حاجی‌پور، علی کریمی، نازنین بنیاد و هیچکس (از جمله سلبریتی‌های هنری و ورزشی) در میان این خوشه با کاربران سیاسی و مخالف جمهوری اسلامی دیده می‌شود که به‌خوبی ماهیت خوشه بنفش را نشان می‌دهد. نکته جالب توجه حضور فریبرز کرمی‌زند در میان این گروه هست که نشان می‌دهد از نگاه کاربران مؤثر توییتر فارسی، او نیز از جنس سلبریتی‌های هنری و ورزشی است و به‌همین خاطر دنبال‌کنندگان مشترکی میان و کاربرانی نظیر هیچکس و علی کریمی دیده می‌شود.در حالی که در سال 1400، کاربران روزمره‌نویس حدود 45 درصد از شبکه را شامل شده بودند، در این سال حدود 25درصد از شبکه را شامل شده‌اند و این خود گویای تغییر فضای توییتر در زمستان 1401 در قیاس با زمستان 1400 است.شکل 3- گراف شبکه روابط میان کاربران مؤثر توییتر فارسی در زمستان 1401 نتیجه‌گیریمجموع یافته‌های ارائه شده در این گزارش نشان می‌دهد که فضای توییتر فارسی در سال 1401 در قیاس با سال 1400 تحول شگرفی داشته و به‌شدت سیاسی شده است. نکته مهم‌تر آن که بسیاری از کاربرانی که هویتشان مشخص نیست در میان این کاربران اثرگذار بوده‌اند. در میان 100 اکانتی که بیشترین فیواستار را داشته‌اند، درصد قابل توجهی‌شان از جنس همین کاربرانی بوده‌اند که هویتشان مشخص نیست. این امر به خوبی نشان می‌دهد که این گروه از کاربران در زمستان 1401 فضای توییتر را شکل داده‌اند. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 07 May 2023 20:31:12 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-l5o8dtfnxiv7 استیضاح سید رضا فاطمی‌امین، وزیر صنعت معدن و تجارت یکی از موضوعاتی است که در روزهای اخیر مورد توجه فراوان قرار گرفته است و حواشی زیادی حول آن شکل گرفته. اگر حواشی مربوط به ادعای علیرضا بیگی مبنی بر دادن خودرو به نمایندگان مجلس در سال گذشته را کنار بگذاریم، از زمان اعلام وصول استیضاح فاطمی‌امین تاکنون بیش از 3500 توییت و کامنت توسط حدود 2هزار کاربر منتشر شده است که این توییت‌ها بیش از 60هزار لایک و 7هزار ریتوییت داشته است.شبکه بازنشرهای توییت‌های مربوط به این موضوع نشان می‌دهد که نوعی دو دستگی در میان کاربران انقلابی و اصولگرا در این موضوع دیده می‌شود و این کاربران در دو گروه حامیان و منتقدان فاطمی‌امین دیده می‌شوند.مخالفان فاطمی امین که متشکل از کاربران اصلاح‌طلب و بخشی از اصولگرایان هستند حدود 42 درصد از شبکه را تشکیل می‌دهند و حامیان فاطمی‌امین که بخشی دیگر از کاربران انقلابی و اصولگرا را شامل می‌شود حدود 40درصد از شبکه را شکل داده‌اند. همان‌گونه که در گراف مشخص است، کاربرانی نظیر وحید اشتری و مالک شریعتی (نماینده مجلس) نیز در میان این دو گروه قرار گرفته‌اند که نشان می‌دهد موضعشان در قبال استیضاح فاطمی‌امین آنچنان روشن نبوده که مورد استقبال هر دو گروه قرار گرفته است.در سوی دیگر نیز کاربران برانداز و مخالف جمهوری اسلامی 12 درصد از شبکه و کاربران طرفدار مجاهدین خلق نیز 4 درصد از شبکه را شکل داده‌اند که عمدتا اخبار مربوط به این استیضاح و شایعه لغو آن را علیه کلیت جمهوری اسلامی تحلیل کرده‌اند.فعال‌ترین کاربران به ترتیب کاربری به نام شاغول (با آی‌دی Akhgar99)، زمستان سرد (با آی‌دی ZemestanS)، علی (با آی‌دی Alireza_145)، سارا (با آی‌دی sarahosseinizad)، صبا آذرپیک و احمد جان‌جان بوده‌اند که همگی حداقل 30 توییت یا کامنت در انتقاد از فاطمی‌امین داشته‌اند.کلیدواژه‌های خودرو، قیمت، مافیا و فساد از جمله کلیدواژه‌هایی است که در کنار اسامی مجلس، فاطمی‌امین و استیضاح بیشترین تکرار را داشته‌اند.اوج توییت‌ها در خصوص استیضاح نیز در شب استیضاح بوده است.در میان توییت‌های منتشر شده در هفته اخیر، پرلایک‌ترین توییت به جلال رشیدی کوچی، نماینده مجلس اختصاص دارد که در توییتی با 1595 لایک نوشته بود:"دولت لایحه دو فوریت #واردات_خودرو_کارکرده را به مجلس تقدیم کرد!کاش همیشه استیضاح آقای فاطمی‌امین مطرح بود.کارکرد این لایحه صرفا جهت فرار از استیضاح است و مثل واردات خودرو‌های نو حتما منفعت مافیای خودرو تامین شده است نه منفعت مردم.این اقدام شاید نوش دارو بعد از مرگ سهراب باشد."مجموعه این یافته‌ها بیانگر آن است که جریانات مختلف سیاسی و اقتصادی در موضوع استیضاح وزیر صمت فعال بوده‌اند و به‌همین جهت نیز فعال شدن کاربران مختلف و چند دستگی میان کاربران انقلابی و صولگرا مشاهده می‌شود. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 30 Apr 2023 03:52:35 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A8-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-lnca8eeqvitw منتشر شده در مجله آگاهی‌نواعتراضات پاییز 1401 ابعاد اجتماعی و سیاسی گسترده‌ای داشته است و نقطه عطف مهمی در سالیان اخیر محسوب می‌شود. این اعتراضات، تغییرات تدریجی زیر پوست جامعه ایران را عیان کرده است. روندهایی که سال‌ها درون جامعه در حال تحقق بود و در برخی از پژوهش‌ها و تحقیقات اجتماعی نیز نشان داده می‌شد، حال پس از این اعتراضات به چشم همگان آمده است. یکی از این تحولات در مسأله مرجعیت اجتماعی خودش را نمایان ساخته است.اگر تا چند سال پیش و اواسط نیمه دهه نود اساتید دانشگاهی، نویسندگان و متفکران علوم انسانی جایگاه ویژه‌ای در میان گروه‌های مختلف مردم داشتند، حالا دیگر آن جایگاه ویژه از آن‌ها گرفته شده است و آن مرجعیت گذشته را ندارند. این امر در جریان این اعتراضات کاملا به‌چشم می‌آمد؛ جایی که بازیگران، هنرمندان و ورزشکاران جایگاه به‌مراتب مهم‌تر و ویژه‌تری در میان مردم داشتند و سخنشان نفوذ و تأثیر به‌مراتب بالاتری داشت. اما چرا چنین اتفاقی رخ داده است؟ در پاسخ به این پرسش، می‌توان به دلایل ذیر اشار کرد:اول. از اواسط سال 96 به این سو و با افزایش نارضایتی نسبت به عملکرد دولت گذشته و بدبینی نسبت به رویه‌های اصلاحی در کشور، جایگاه اجتماعی نخبگان دانشگاهی نیز روندی نزولی را شروع کرد. اندیشمندان علوم انسانی و نخبگان دانشگاهی که تا پیش از این مروج اندیشه‌های اصلاحی و تدریج‌گرایی بودند، حالا خودشان متهم به ندیدن واقعیت و ایستادن در برابر تغییر شده بودند. افول اندیشه اصلاح‌طلبی تأثیرش را بر مرجعیت اجتماعی نخبگان دانشگاهی نیز گذاشته بود و به‌یکباره بخشی از جامعه ایران از گروه رویگردان شد. کسانی که از متفکران علوم انسانی رویگردان شده بودند، معتقد بودند رویه‌های آن‌ها و اندیشه‌های آن‌ها به محافظه‌کاری بیشتر دامن زده و یکی از موانع اصلی تغییر در جامعه است و به همین دلیل انتقادات و اعتراضات بیشماری را نسبت به آن‌ها بیان داشتند که همین امر نیز روند افول مرجعیت اجتماعی آن‌ها را تشدید کرد.دوم. کاهش نفوذ اجتماعی نخبگان دانشگاهی و متفکران علوم انسانی، فقط به این دلیل نبود که از اندیشه‌های آن‌ها تلقی محافظه‌کارانه صورت گرفته بود. بسیاری از این افراد، در جریان انقلاب 57 یا پس از آن، نقش یا مواضعی داشتند که دیگر مورد پذیرش بخشی از جامعه نبود. این نقش‌ها و مواضع پیشین، از طریق اینترنت و شبکه‌های اجتماعی دوباره بازنشر می‌شد و جوانان و دانشجویانی که به‌صورت روزافزون، با دید انتقادی به انقلاب 57 و تحولات آن دوران نگاه می‌کردند نسبت به مواضع این اندیشمندان نیز بیش از پیش دچار تردید شدند. در واقع، نفوذ این اندیشمندان در دانشگاه کاهش یافته بود. در حالی که دانشجویان در دهه‌های هفتاد و هشتاد کاملا تحت تأثیر این متفکران بودند، حالا دانشجویان در سال‌های 96 تا 1401، کمتر از گذشته از این افراد می‌پذیرفتند چرا که نگاه این دانشجویان به انقلاب یا اسلام سیاسی، نسبت به پیشینیان خود، دچار تحول شده بود و در نتیجه با دیده انتقادی بیشتری به این نخبگان دانشگاهی نگریسته می‌شد.سوم. افزایش روزافزون استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز بر کاهش مرجعیت و نفوذ اجتماعی متفکران و نخبگان دانشگاهی گذاشته است. اگر تا دهه‌های گذشته، امکان مطالعه مقالات افراد معدودی وجود داشت، حالا با فراگیری تحصیل‌کردگان علوم انسانی از یک سو و تولد رسانه‌های جدید در اینستاگرام، تلگرام و توییتر، هر روز شاهد مقالات تحلیلی و انتقادی متنوع‌تر و جدیدتری منتشر می‌شد که چه‌بسا کیفیت بیشتری از برخی مقالات اندیشمندان دهه‌های پیشین داشت. دسترسی عموم مردم، خصوصا فارغ‌التحصیلان دانشگاهی سال‌های اخیر به رسانه‌های جدید و بی‌نیازی به ارتباط با رسانه‌های سنتی، باعث شد تا مرجعیت نخبگان پیشین دانشگاهی بیش از پیش به چالش کشیده شود. حالا، بسیاری از دانشجویان تحلیل هم‌کلاسی‌های خود را در اینستاگرام و تلگرام می‌خواندند بجای این که مصاحبه طولانی با یک شخصیت برجسته دانشگاهی را بخوانند. حالا و با فراگیری رسانه‌های جدید، دوست یا هم‌کلاسی دانشگاهی فرصت نقد بی‌رحمانه نظریات متفکران علوم انسانی را داشتند و یک کاربر اینستاگرام یا تلگرام این نقدها را خوانده و از این طریق جایگاه بالای نخبگان سابق به چالش کشیده می‌شد. این تحولات در شرایطی رخ داد که نخبگان دانشگاهی از تکنولوژی روز عقب‌مانده و تعداد معدودی از آن‌ها می‌توانستند صدای خود را به دانشجویان و نسل جدید برسانند. در نتیجه، فاصله دانشجویان و متفکران علوم انسانی روزبه‌روز بیشتر شد.چهارم. یکی از ویژگی‌های توسعه شبکه‌های اجتماعی، گسترش «سیاست رسوایی» در جوامع است؛ آن‌گونه که کاستلز توضیح می‌دهد، در این شرایط جدید، رسوایی نخبگان سیاسی به‌مراتب راحت‌تر از گذشته است. شبکه‌های اجتماعی ابزاری را در اختیار گروه‌های مختلف قرار می‌دهند که از طریق اخبار، چه جعلی و چه واقعی، مرجعیت اخلاقی رقبای خود را به‌چالش بکشند. ظهور این پدیده در جامعه ما نیز عیان است. با غلبه سیاست رسوایی، بسیاری از چهره‌ها در جامعه ما به‌نوعی رسوا تلقی می‌شوند و نوعی مرجعیت‌زدایی از کسانی صورت گرفته است که سابق بر این جایگاه ویژه‌ای در جامعه داشته‌اند. این امر خصوصا توسط گروه‌هایی در داخل و خارج از کشور که خواهان تغییر نظم موجود هستند تشدید شد و هر آن کسی که در این جامعه مرجعیتی داشت مورد هجوم دو جریان داخلی و خارجی قرار گرفت. بدین ترتیب، در طول یک مدت 4 ساله، هر آن کسی که پیش از این مرجعیت داشت درون شبکه‌های اجتماعی رسوا شده بود. تشدید ِ فرایند ِ مرجعیت‌زدایی درون جامعه ایران، محدود به جریانات سیاسی نماند و متفکران و اندیشمندان نیز به سبب اندیشه‌هایشان مورد حمله قرار گرفتند. کسانی که محبوبیت و نفوذ این چهره‌ها را مانعی بر سر راه خود می‌دیدند، در این مدت با کمک شبکه‌های اجتماعی به رسواسازی آن‌ها مشغول شدند و از این طریق مرجعیت اجتماعی آن‌ها را کاهش دادند.پنجم. دلایل قبلی، به‌نوعی علت کاهش مرجعیت و نفوذ اجتماعی نخبگان دانشگاهی و متفکران علوم انسانی را توضیح می‌دهد؛ اما سؤال مهم دیگر این است که چگونه هنرمندان و ورزشکاران جایگزین آن‌ها در حوزه عمومی شده‌اند؛ در پاسخ به این سؤال باید نقش اینستاگرام را مهم تلقی کرد. در میان 100 کاربر ایرانی اینستاگرام با بیشترین فالوئر، هنرمندان و ستاره‌های ورزشی بیشترین درصد را شکل می‌دهند. با توجه به اهمیت روزافزون شبکه‌های اجتماعی، همین امر به آن‌ها وزن مهمی داده و نفوذ آن‌ها در جامعه را افزایش داده است؛ این در حالی است که بسیاری از نخبگان دانشگاهی، روشنفکران و متفکران علوم انسانی حتی در میان 1000 کاربر ایرانی با بیشترین فالوئر، جایگاهی ندارند. در نتیجه، ارتباط هنرمندان و ورزشکاران با توده‌های مردم سریع‌تر و راحت‌تر و ارتباط روشنفکران محدودتر و کمتر از گذشته شده است.علاوه بر این، نسبت به اکثر هنرمندان و ورزشکاران در سالیان اخیر اعتبارزدایی نشده است؛ آن‌ها به‌واسطه شهرت و محبوبیت خود، نوعی اعتبار گرفته و در یک رابطه دو طرفه با عموم کاربران اینستاگرام و پاسخگویی به خواسته‌های آن‌ها و یا بعضی موضع‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی در طول سال‌های گذشته، به‌مرور جایگاه ویژه‌تری در میان مردم پیدا کرده‌اند. همین امر باعث شده تا آن‌ها نفوذ به‌مراتب بیشتری از روشنفکران در حوزه عمومی پیدا کنند.شاید بتوان در کنار عوامل فوق‌الذکر، دلایل دیگری نیز راجع به افول مرجعیت روشنفکران و افزایش سرمایه اجتماعی هنرمندان و ورزشکاران ذکر کرد. آنچه مهم است آن است که در جامعه شبکه‌ای و تحت سیطره شبکه‌های اجتماعی و تحولات اجتماعی حاصل از آن، مرجعیت اجتماعی گروه‌های مختلف تغییر کرده و پارادایم سنتی که دهه‌ها بر جوامع مختلف، از جمله جامعه ایران، حاکم بود دیگر به پایان خود نزدیک شده است. این تغییر پارادیمی در تحلیل تحولات اجتماعی و سیاسی باید فهم شود. بدون فهم این تحول پارادیمی، توصیف و توضیح ِ آنچه درون جامعه در حال وقوع است، از دقت لازم برخوردار نخواهد بود. در چنین جامعه‌ای، مرجعیت سریع متولد شده و سریع هم از میان خواهد رفت. بنابراین نمی‌توان با قاطعیت از تداوم جایگاه اجتماعی هنرمندان و ورزشکاران سخن گفت و ممکن است در آینده نزدیک چهره‌های جدیدی ظهور کنند. این تغییرات سریع در مرجعیت اجتماعی چهره‌های مختلف یکی از ویژگی‌های جدید جوامع است که فقط مختص به جامعه ایران نیست. در این پارادیم جدید، باید به مقولات اجتماعی از جمله مرجعیت اجتماعی با نگاه متفاوتی نگریست و چارچوب‌های سنتی به‌تنهایی نمی‌توانند توضیح‌دهنده این مقولات باشند. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 26 Mar 2023 21:01:14 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AA%D9%88%DB%8C%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF-xkflyybz87md با ظهور رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در دهه اول قرن جدید میلادی، امید فراوانی برای بسط برابری در میان اقشار مختلف مردم ایجاد شد. در سال‌های اولیه، این ایده گسترش یافت که افراد از طریق این شبکه‌ها می‌توانند بدون نیاز به رسانه‌های جریان اصلی، بدون هزینه‌های مالی فراوان و بدون ترس از سانسور، مطالبات و دغدغه‌های عمومی خود را بیان کنند. این تصور وجود داشت که یک فرد با اتشار یک توئیت انتقادی، می‌تواند توجهات را به خود جلب کند و هر فرد، دارای یک رسانه مختص به خودش می‌شود.باورمندان به این ایده تصور می‌کردند که از آنجایی که هر فرد یک اکانت اختصاصی در فیس‌بوک، توئیتر و سایر شبکه‌های اجتماعی دارد، می‌تواند از طریق اکانت خود در قامت یک رسانه اثرگذار باشد بدون آن که نیاز به هزینه‌های مالی فراوان داشته باشد و از این طریق، صداهای حاشیه‌ای که به‌دلیل فقدان منابع مالی یا روابط سیاسی شنیده نمی‌شد، حالا شنیده شود.اما آیا واقعا شبکه‌های اجتماعی، و به‌طور خاص توییتر، برابری سیاسی را تقویت می‌کنند و باعث شنیدن صداهای حاشیه‌ای می‌شوند؟ در توییتر صدای چه افرادی بیشتر پژواک پیدا می‌کند؟ آیا چهره‌هایی که در بیرون از توییتر شهرت یا قدرت یا ثروت دارند در توییتر پژواک صدای بیشتری دارند یا چهره‌های بی‌صدا؟ برای پاسخ به این سؤالات اثربخش‌ترین کاربران و و بکگراند اجتماعی و سیاسی اثربخش‌ترین کاربران مورد بررسی قرار گرفته است تا نقش توییتر در تقویت صداهای حاشیه‌ای و مسأله برابری بررسی شود.به‌منظور شناسایی اثربخش‌ترین کاربران توییتر، کاربرانی که در بازه زمانی بهمن 1400 تا 25 شهریور 1401 (قبل از آغاز اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی) توییت‌هایشان به‌طور میانگین بیشترین لایک یا ریتوییت داشت شناسایی شدند. سپس بر مبنای «مجموع ِ میانگین ِ لایک و ریتویت» اثربخش‌ترین کاربران توییتر شناسایی شدند که نتایج آن در جدول زیر آمده است. همچنین این معیار در انتخاب کاربران گذاشته شده است که هر کاربر در مدت مذکور بیش از 1 بار توییت زده باشد؛ چرا که با یک توییت، ولو با لایک و ریتوییت بالا، چندان نمی‌توان بر فضای تویتر اثرگذار بود.لیست کاربرانی که در بازه بهمن 1400 تا شهریور 1401 به‌طور میانگین بیشترین لایک را گرفته‌انداگر این کاربران را بر این اساس دسته‌بندی کنیم که پیش از ورود به توییتر شهرت، قدرت یا ثروتی داشتند یا نه، آنگاه می‌توانیم بهتر راجع به مسأله برابری در این فضا صحبت کنیم. اگر شهرت این کاربران به‌واسطه آن باشد که در بیرون از توییتر صاحب قدرت/شهرت یا ثروت هستند آنگاه به‌نظر می‌رسد که توییتر صرفا به ابزاری جهت پژواک صدای صاحبان قدرت و ثروت تبیدل شده است؛ اما اگر این کاربران صرفا درون توییتر اثرگذار باشد و یا شهرتشان را به‌واسطه فعالیت‌های توییتری به‌دست آورده باشند، آنگاه می‌توان گفت که توییتر باعث شده تا صدای افرادی به‌گوش برسد که بدون توییتر شنیده نمی‌شدند.بر اساس یافته‌های به‌دست آمده، در بازه زمانی بهمن 1400 تا 25 شهریور 1401 (پیش از آغاز اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی)، از میان 50 کاربری که در این بازه زمانی بیش از 1 بار توییت زده‌اند و توییتشان به‌طور میانگین بیشترین لایک و ریتوییت را داشته است، 21 کاربر به‌دلیل بکگراند بیرونی خود (شهرت، ثروت یا قدرت بیرونی) در توییتر اثرگذار هستند و 29 کاربر به‌دلیل فعالیت خودشان در توییتر اثرگذارند.البته در میان این کاربرانی که به‌دلیل فعالیت خودشان در توییتر اثرگذار هستند، کاربرانی نیز دیده می‌شوند که ظاهرا با حمایت سازماندهی‌شده دولت‌ها اقداماتشان دیده می‌شود اما چون امکان اثبات این مسأله در این موضوع نیست، این موضوع در این بخش ارزیابی نمی‌شود.اما نکته مهمی که در این میان باید به آن توجه کرد آن است که اکثر کاربرانی که سیاسی می‌نویسند و بر فضای سیاسی توییتر اثرگذار هستند، به‌دلیل بکگراند بیرونی خود این اثرگذاری را دارند. به‌عبارت بهتر، اکثر کاربران اثرگذاری که با نام مستعار در توییتر فعالیت می‌کنند و اثرگذاری‌شان مرهون توییت‌ها و فعالیت‌هایشان است، عمدتا راجع به موضوعات روزمره یا طنز توییت می‌زنند. اما در میان 21 کاربری که تأثیرگذاری‌شان به عاملی بیرونی بازمی‌گردد، 15 کاربر به‌طور خاص در موضوعات سیاسی توییت می‌زنند.این یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه نمی‌توان به‌طور قطعی ادعا کرد که کاربران اثرگذار در توییتر، کسانی هستند که بخاطر قدرت یا شهرت یا ثروت ِ بیرونی اثرگذارند، اما در میان کاربرانی که بر «فضای سیاسی» توییتر اثرگذار هستند این امر محتمل‌تر است. به‌عبارت دقیق‌تر، خبرنگاران تلویزیون‌های فارسی زبان (مانند ایران‌اینترنشنال)، یا چهره‌های برجسته اوپوزوسیون و یا هنرمندان و ورزشکارانی که در توییتر مطالب سیاسی می‌نویسند، اثرگذاری بیشتری بر فضای آن دارند؛ لذا می‌توان نتیجه گرفت که احتمالا کاربران عادی در توییتر «اثرگذاری سیاسی» کمی دارند و این صدای قدرتمندان است که در توییتر بیشتر پژواک پیدا می‌کند و به‌عبارت بهتر در توییتر، قدرتمندان قدرتمندتر می‌شوند.این همان موضوعی است که کریستین فوکس در کتاب «رسانه‌های اجتماعی: خوانش اننتقادی» بیان کرده است. کریستین فوکس با نگاهی اتقادی به رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، یکی از کسانی است که ایده‌ی بسط برابری توسط این رسانه‌های نوظهور را مورد اتقاد قرار داده است. او معتقد است که:فرهنگ اینترنت از اقتصاد سیاسی جدا نیست؛ اما به‌شدت سازمان‌یافته، تحت کنترل و در تملک شرکت‌هاست. فرهنگ رسانه‌های اجتماعی بر یک صنعت فرهنگ مبتنی است». او معتقد است که در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی «همه عقاید قدرت یکسانی برای ابراز شدن ندارند و عقاید موجود معمولا در حاشیه قرار می‌گیرند؛ زیرا در فرهنگ کنونی، «دیده‌شدن» منبع اصلی قدرت تلقی می‌شود و بازیگران قدرتمند نظیر شرکت‌های رسانه‌ای که قابلیت خرید و فروش دارند، از آن برخوردارند.بنابراین اگر بخواهیم به پرسش‌های این یادداشت پاسخ دهیم باید گفت که چهره‌هایی که در بیرون از توییتر شهرت یا ثروت دارند یا به یک دولت و قدرتی متصل هستند در توییتر پژواک صدای بیشتری دارند و صداهای حاشیه‌ای و محروم (دست ِ کم در موضوعات سیاسی) سخت‌تر شنیده می‌شوند و برخلاف تصور، همه فرصت یکسانی برای ابراز شدن ندارند و هر آن کسی که بیشتر بتواند برای دیده‌شدن «هزینه» کند بیشترین شنیده و همین دیده شدن به منبع جدیدی برای قدرتش تبدیل می‌شود و این‌گونه توییتر به بسط نابرابری کمک می‌کند. محمد رهبری محمد رهبری Sat, 11 Mar 2023 18:53:03 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%B3-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%87%D8%B3%D8%A7-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-26-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-26-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-1401-nhdcxlt0w7br منتشر شده در روزنامه اعتمادمرگ مهسا امینی در پایان شهریور سال جاری، جرقه‌ی یکی از پردامنه‌ترین اعتراضات اجتماعی در سالیان اخیر را رقم زد. از زمان آغاز اعتراضات در اواخر شهریور ماه تا اواخر آبان‌ماه، شهرها و استان‌های مختلفی در سراسر کشور شاهد اعتراضات خیابانی بودند. فراوانی، پراکندگی و تداوم این اعتراضات بیانگر آن است که این جنبش محدود به یک مسأله و جغرافیای خاص نیست. از همین رو است که مطالعه‌ی شدت اعتراضات در شهرهای مختلف می‌تواند تصویر بهتری از انگیزه‌های این اعتراضات به‌دست دهد. فهم دقیق از میزان اعتراضات در هر شهر و استان می‌تواند زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی اعتراضات را بهتر روشن کند.با توجه به آن که امکان جمع‌آوری اطلاعات میدانی از اعتراضات فراهم نیست، یکی از روش‌های تهیه‌ی اطلس جغرافیای اعتراضات، رجوع به اخبار منتشر شده از اعتراضات در شبکه‌های اجتماعی است و بر اساس تعداد اخبار منتشر شده از هر شهر و استان، تخمینی از شدت اعتراضات در هر استان زد. در این میان، کانال تلگرامی «وحید آنلاین» یکی از رسانه‌هایی بوده که از ابتدای اعتراضات تاکنون، آن را پوشش داده است. بررسی اخبار منتشر شده در این کانال می‌تواند تصویری از شدت اعتراضات در هر شهر و استان در قیاس با استان‌های دیگر به‌دست دهد. بدیهی است که اتکا به داده‌های یک کانال تلگرامی به‌تنهایی نمی‌تواند از دقت کافی برای ارائه یک اطلس جغرافیایی از اعتراضات کافی باشد، اما از این طریق می‌توان تصویری اولیه از شدت اعتراضات و اطلس جغرافیایی آن بدست آورد؛ خصوصا آن که امکان قیاس اعتراضات در شهر و استان‌های مختلف را فراهم می‌کند.بر اساس تحلیل یافته‌های به‌دست آمده از کانال تلگرامی «وحید آنلاین»، می‌توان بر اساس تعداد اخبار منتشر شده راجع به هر استان، شدت اعتراض در استان‌های مختلف در قیاس با یکدیگر را به 6 دسته تقسیم‌بندی کرد:1- استان‌های با شدت اعتراضات بسیار زیاد (استان‌هایی که نام خودشان یا یکی از مناطقشان حداقل 200 بار تکرار شده است)2- استان‌های با شدت اعتراضات زیاد (استان‌هایی که نام خودشان یا یکی از مناطقشان بین 100 تا 200 بار تکرار شده است)3- استان‌های با شدت اعتراضات متوسط (استان‌هایی که نام خودشان یا یکی از مناطقشان بین 50 تا 100 بار تکرار شده است)4- استان‌های با شدت اعتراضات کم (استان‌هایی که نام خودشان یا یکی از مناطقشان بین 30 تا 50 بار تکرار شده است)5- استان‌های با شدت اعتراضات خیلی کم (استان‌هایی که نام خودشان یا یکی از مناطقشان بین 10 تا 30 بار تکرار شده است)6- استان‌های با شدت اعتراضات ناچیز (استان‌هایی که نام خودشان یا یکی از مناطقشان کمتر از 10 بار تکرار شده است)بر اساس این دسته‌بندی از تعداد اخبار منتشر شده در کانال وحید آنلاین، می‌توان این اطلس جغرافیایی از اعتراضات ایران را ارائه کرد:دسته‌اول: استان‌ها با بیشترین میزان اعتراضاتبر اساس یافته‌های به‌دست آمده، به‌ترتیب دو استان تهران و کردستان، شاهد بیشترین حجم اخبار اعتراضات در طول 2 ماه اخیر بوده است. در استان تهران به ترتیب مناطق اکباتان، نازی‌آباد، ستارخان، ولیعصر، بلوار کشاورز، سعادت‌آباد، نارمک، تهرانپارس، پونک، امیرآباد، تجریش، چیتگر، خیابان شریعتی و لاله‌زار بیشترین میزان اعتراضات را داشته‌اند؛ به این معنا که اخبار اعتراضات منتشر شده از اکباتان بیشترین تعداد و اخبار اعتراضات منتشر شده از لاله‌زار کمترین تعداد را داشته است (راجع به هریک از این مناطق حداقل 10 خبر منتشر شده است). همچنین اخبار دانشگاه شریف، کوی دانشگاه (دانشگاه تهران)، دانشگاه الزهرا و دانشگاه شهید بهشتی نیز به ترتیب بیشترین خبرها را در میان دانشگاه‌های شهر تهران به خود اختصاص داده است.در استان کردستان، به ترتیب اخبار شهرهای سنندج، سقز، مریوان، بوکان، مهاباد، اشنویه، کامیاران، دیواندره و دهگلان بیشترین تکرار را در میان اخبار منتشر شده در کانال وحیدآنلاین داشته است؛ به این معنا که اخبار مربوط به سنندج و سقز بیشترین تکرار و اخبار مربوط به دیواندره و دهگلان کمترین تکرار را داشته است (راجع به هر یک از این مناطق حداقل 10 خبر منتشر شده است).دسته دوم: استان‌های با شدت اعتراضات زیاددسته دوم، استان‌هایی هستند که شدت اخبار اعتراضات در آن «زیاد» بوده است که بر اساس یافته‌های به‌دست آمده استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی، فارس، البرز و مازندران در این گروه جای می‌گیرند. بر این اساس، در استان خراسان رضوی، اخبار شهر مشهد و دانشگاه فردوسی بیشترین تکرار را داشته است. در استان البرز، اخبار راجع به شهرهای کرج، گوهردشت و فردیس بیشترین تکرار را داشته است. در استان سیستان و بلوچستان، به ترتیب اخبار شهرهای زاهدان، خاش و چابهار بیشتر از همه تکرار شده است و در استان مازندران نیز اخبار اعتراضی به‌ترتیب راجع به شهرهای بابل، آمل، ساری، لاهیجان و نوشهر بیش از همه تکرار شده است.همچنین در این دسته اخبار استان فارس نیز زیاد به چشم می‌خورد. علاوه بر این که در شهر شیراز اخبار اعتراضات در قیاس با سایر شهرها زیادتر بوده است، حمله تروریستی به حرم شاهچراغ نیز باعث افزایش اخبار مربوط به این استان شده است.دسته سوم: استان‌های با شدت اعتراضات متوسطدسته سوم استان‌هایی هستند که میزان اخبار اعتراضات در آن‌ها در قیاس با سایر استان‌ها «متوسط» ارزیابی شده است. در این دسته تعداد اخبار اعتراضات در کانال وحید آنلاین راجع به مراکز استان‌های اصفهان، آذربایجان شرقی (تبریز)، گیلان (رشت) و کرمانشاه نیز به ترتیب بیشترین تکرار را داشته است. همچنین استان خوزستان نیز در این دسته قرار می‌گیرد و اخبار منتشر شده راجع به شهرهای اهواز، ایذه و دزفول، به‌ترتیب بیشترین تکرار را داشته است.دسته چهارم: استان‌های با شدت اعتراضات کمدر این دسته مراکز استان‌های کرمان، مرکزی (اراک) و قزوین قرار دارند. اخبار اعتراضات مربوط به این استان‌ها در قیاس با سایر استان‌های دیگر، کمتر تکرار شده و به‌همین دلیل در دسته استان‌های با شدت اعتراضات کم قرار گرفته‌اند.دسته‌پنجم: استان‌های با شدت اعتراضات خیلی کماین دسته بیشترین تعداد استان‌ها را به خود اختصاص داده است و به‌ترتیب مراکز 12 استان اردبیل، قم، بوشهر، یزد، ارومیه، همدان، زنجان، هرمزگان (بندرعباس)، ایلام، لرستان (خرم‌آباد)، گلستان (گرگان) و چهارمحال و بختیاری (شهر کرد) در آن قرار دارند. اخبار اعتراضات در شهر عسلویه استان هرمزگان نیز در این دسته قرار گرفته است. میزان اخبار اعتراضات در این 12 استان، در قیاس با سایر استان‌ها خیلی کمتر بوده است.دسته ششم: استان‌های با شدت اعتراضات ناچیزاین دسته نیز شامل 4 استان می‌شود که عبارتند از مراکز استان‌های سمنان، کهگیلویه و بویر احمد (یاسوج)، خراسان شمالی (بجنورد) و خراسان جنوبی (بیرجند). بر اساس اخبار اعتراضات منتشر شده در کانال وحید آنلاین، در این 4 استان تعداد دفعات اعتراضات بسیار ناچیز بوده است و به همین دلیل نیز بین 1 تا 9 خبر راجع به هر یک از این استان‌ها در کانال وحید آنلاین منتشر شده است.تحلیل یافته‌هااگر کانال وحید آنلاین توانسته باشد اخبار اعتراضات را به‌طور نسبتا خوبی پوشش دهد، اطلس جغرافیایی اعتراضات اخیر حاوی نکات قابل توجهی است و تحلیل این یافته‌ها با این پیش‌فرض انجام می‌شود که تعداد اخبار منتشر شده از اعتراضات در کانال وحید آنلاین، تا حد خوبی توانسته است شدت اعتراضات در هر استان را نشان دهد.اگر بخواهیم این یافته‌ها را بر اساس جمعیت هر استان تحلیل کنیم، باید گفت در رابطه با برخی از استان‌ها نوعی رابطه همبستگی میان جمعیت و شدت اعتراضات مشاهده می‌شود؛ به‌عبارت دیگر هرچه‌قدر جمعیت استان کمتر بوده شدت اعتراض نیز در آن کمتر بوده است. با این‌حال، در برخی دیگر از استان‌ها این رابطه چندان مشاهده نمی‌گردد. از این منظر استان‌هایی که میزان اعتراضات در آن نسبت به جمعیتشان بیشتر بوده عبارتند از استان‌های کردستان، قزوین، مرکزی (اراک)، مازندران و سیستان و بلوچستان. همچنین استان‌هایی که در آن شدت اعتراضات نسبت به جمعیتشان کمتر بوده عبارتند از گلستان (گرگان)، کرمان، خوزستان و اصفهان. به همین جهت در تحلیل میزان اعتراضات، علاوه بر متغیر جمعیت هر استان، باید عوامل و دلایل دیگری را نیز مد نظر قرار داد.بر این اساس، شدت زیاد اعتراضات در شهر تهران و شهرهای استان کردستان با توجه به ماهیت و عوامل شکل‌دهنده به این اعتراضات، تا حدی طبیعی است و این که در این دو استان، بیش از سایر استان‌ها اعتراض شده است را می‌توان به ماهیت این جنبش اعتراضی از یک سو و زادگاه مهسا امینی از سوی دیگر نسبت داد. جنبش زن، زندگی آزادی که طبقه متوسط را با خود همراه کرد، به‌طور طبیعی بیشتر از همه در تهران نمود پیدا کرده است که به‌لحاظ طبقه متوسط فرهنگی و اقتصادی بیشترین جمعیت را در خود جای داده است. مردم استان البرز نیز به دلیل مجاورت با تهران که بیشترین تبادلات فرهنگی را با مردم پایتخت دارند، طبیعتا از پتانسیل اعتراضی بیشتری در قیاس با سایر شهرها و استان‌ها برخوردارند.استان سیستان و بلوچستان نیز، به دلیل آنچه در آنجا رخ داد و مرگ تعدادی از هموطنان بلوچ، طبیعتا مورد توجه بیشتر قرار گرفته و اخبار بیشتری راجع به آن منتشر شده است. اما آنچه قابل تأمل است، شدت اعتراضات در شهر مشهد و شهرهای استان مازندران است. شدت بالای اعتراضات در این شهرها، خصوصا در قیاس با کلان‌شهرهایی نظیر تبریز، اصفهان و حتی شیراز قابل تأمل است و نشان می‌دهد که اعتراضات را صرفا نباید با متغیرهای فرهنگی یا جمعیت‌شناختی تحلیل کرد و عوامل دیگری نیز در شدت‌بخشیدن به اعتراضات نقش ایفا می‌کنند. به‌نظر می‌رسد که در کنار مطالبات سبک زندگی، مطالبات اقتصادی نیز در افزایش اعتراضات در این مناطق تأثیر داشته است. حتی نقش این دو عامل را می‌توان در مناطق متنوعی که در تهران شاهد اعتراضات بوده‌اند نیز مشاهده کرد.نکته دیگر اما آن است که بر اساس تعداد اخبار منتشر شده در کانال وحید آنلاین، در محروم‌ترین استان‌های ایران کمترین میزان اعتراضات رخ داده است. این امر نشان می‌دهد که اعتراضات را نباید صرفا به عوامل اقتصادی و محرومیت‌های ناشی از آن تقلیل داد. اگر اعتراضات صرفا ریشه‌ها و انگیزه‌های اقتصادی داشت، باید در حاشیه شهر تهران (محل‌هایی که در آبان 98 شلوغ شده بود) و یا در استان‌های محروم از شدت بیشتری برخوردار می‌شد؛ در حالی که یافته‌ها این موضوع را تأیید نمی‌کند.با توجه به ماهیت جنبش «زن، زندگی، آزادی» و شهرها و استان‌های درگیر در آن، باید عوامل اقتصادی و فرهنگی و دغدغه سبک زندگی را به‌عنوان عوامل محرّک اعتراضات، در کنار هم دید. به عبارت بهتر اعتراضات توأمان دلایل اقتصادی، سیاسی و فرهنگی داشته است و بر اساس اطلس جغرافیایی اعتراضات، می‌توان نتیجه گرفت که طبقه‌ی متوسط و طبقات ضعیف‌تری که هنوز به لحاظ فرهنگی خود را در کنار طبقه متوسط می‌دانند در این اعتراضات احتمالا بیشترین مشارکت را داشته‌اند. دلیل این امر نیز محرومیت نسبی است که این قشر از مردم تجربه کرده که طبق نظریات مرتبط با اعتراضات اجتماعی، مردمی که این نوع از محرومیت را تجربه کرده باشند، از پتانسیل بیشتری برای اعتراض برخوردارند. این محرومیت را نباید صرفا مترادف با محرومیت اقتصادی دانست، بلکه به معنای از دست دادن امکاناتی است که این گروه از مردم پیش از این در اختیار داشته اما حالا به دلایل بحران‌های اقتصادی از آن محروم شده است. با این حال، این جمعیت معترض همچنان به‌لحاظ فرهنگی نیز خود را متعلق به طبقه متوسط می‌دانند و عوامل فرهنگی و سیاسیِ مرتبط با مطالبات سبک زندگی نیز یکی از عوامل مهم در ایجاد انگیزه‌های اعتراضی بوده است. محمد رهبری محمد رهبری Wed, 23 Nov 2022 15:38:16 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%B3%D8%A7%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-cwmnw4bfq3ae به‌دنبال واکنش‌های گسترده به مرگ مهسا امینی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، سؤالی که این روزها تکرار می‌شود آن است که آیا این هشتگ‌ها و کنشگری مجازی گسترده فایده‌ای دارد. در رابطه با کنشگری مجازی و اثرات آن، تاکنون مباحثات زیادی در میان دانشگاهیان شکل گرفته است؛ برخی آن را مصداق اسلکتیویسم و مبارزه از زیر لحاف می‌دانند و برخی دیگر برای آن اثرات مثبتی قائل هستند. اما در این یادداشت، برای این که از مباحث کلی عبور کنیم، به‌طور خاص به این سؤال می‌پردازیم که آیا هشتگ زدن برای مهسا امینی فایده‌ای داشته است؟داده‌ها نشان می‌دهد که تعداد لایک توییت‌های مربوط به مهسا امینی رکورد تاریخ توییتر فارسی را شکسته است. تنها مورد مشابهی که تاکنون این میزان جلب توجه کرده است، در سال ۹۹ و هشتگ #اعدام_نکنید بود؛ زمانی که کاربران شبکه‌های اجتماعی خواهان جلوگیری از اعدام سه نفر از معترضان حوادث آبان ۹۸ شدند. اتفاقا آن هشتگ‌ها و استوری‌ها و توییت‌ها، اثر خودش را گذاشت و جلوی اجرای حکم اعدام گرفته شد. اما حالا چه؟ با این هشتگ‌ها مهسا امینی زنده می‌شود؟ گشت ارشاد متوقف می‌شود؟ اجبار ِحجاب برداشته می‌شود؟واقعیت آن است که هشتگ‌زدن و کنشگری مجازی، تبعات و اثرات فوری و آنی ندارد. اما به‌نظر می‌رسد این نوع کنشگری، اثرات تدریجی و بلند مدت داشته باشد. در ادامه برخی از فواید ِ بلند مدت ِ گنشگری مجازی و هشتگ زدن برای مهسا امینی ذکر می‌شود:1️⃣ افزایش آگاهی: مهم‌ترین خاصیت و فایده‌ی هشتگ‌زدن و کنشگری مجازی، به‌طور خاص راجع به مهسا امینی، افزایش آگاهی است. بدون افزایش آگاهی جمعی، تغییری رخ نخواهد داد و اگر تغییری هم حاصل شود، موقتی است. همین گستردگی اعتراضات به موضوع گشت ارشاد و حجاب اجباری را ببینید. تا یک دهه قبل، این مسائل تنها توسط قشر محدودی از مردم بیان می‌شد. اما امروزه برچیده‌شدن ِ گشت ارشاد، مطالبه اکثر مردم، اعم از مذهبی و غیر مذهبی است. در همین ماجرای مرگ مهسا امینی، حتی محافظه‌کارترین افراد هم لب به اعتراض گشودند. فراگیری این اعتراضات، نتیجه افزایش آگاهی است و کنشگری مجازی در این امر اثرگذار است.2️⃣ دشوار شدنِ تداوم رویه‌های غلط: هشتگ‌زدن، استوری گذاشتن و کنشگری منجازی، اگر در موضوعی فراگیر بشود، اثرش را بر ذهن مجریان و سیاستگذاران می‌گذارد. واکنش ورزشکاران، هنرمندان، روشنفکران، سیاستمداران و اقشار مختلف مردم بر ذهن مسئولان و مجریان سیاست‌ها اثرگذار است. این اتفاقی است که پس از مرگ مهسا امینی افتاد. داده‌ها نشان می‌دهد که پس از مرگ مهسا امینی، حتی کاربران ارزشی و انقلابی نیز منتقد این موضوع بودند و فقط ۱۱ درصد از کاربران سایبری، از گشت ارشاد دفاع کرده‌اند. این امر به معنای آن است که دفاع از یک سیاست غلط، حتی برای کاربران انقلابی و مجریان این سیاست‌ها نیز دشوار شده است. همین امر باعث می‌شود که تداوم رویه فعلی دشوار شود. معلوم نیست اثر آن چه زمانی پدیدار گردد اما واضح است که وقتی حتی جریان انقلابی و برخی چهره‌های مذهبی نیز منتقد تداوم گشت ارشاد هستند، اجرای این سیاست سخت‌تر از قبل می‌شود.3️⃣ رسانه‌ای شدن: بدیهی‌ترین اثر کنشگری مجازی، رسانه‌ای شدن یک مسئله است. اگر فعالیت گسترده بخشی از کاربران شبکه‌های اجتماعی و مطالبه‌گری آن‌ها در مورد گشت ارشاد و حجاب اجباری نبود، نه آگاهی شهروندان افزایش می‌یافت نه هنرمندان و ورزشکاران موضع‌گیری می‌کردند و نه فشار برای تداوم رویه‌های غلط افزایش می‌یافت. اگر شاهد تغییرات فرهنگی در جامعه ایران طی یک دهه گذشته هستیم و جامعه ایران امروز بسیار بیشتر از قبل به گشت ارشاد و حجاب اجباری حساس است، به دلیل همین نوع کنشگری‌هاست. اگر کنشگری مجازی نبود، این اتفاقات هیچ وقت برجسته نمی‌شد و این مباحث میان مردم نمی‌رفت. همین واکنش‌هایی که مسئولان، از جمله ابراهیم رییسی، وادار شده تا بگیرد نتیجه کنشگری مجازی است. این واکنش‌ها نشان‌دهنده فشار بر آن‌ها نیز هست. اگر موضوع مرگ مهسا امینی به‌دنبال کنشگری مجازی رسانه‌ای نمی‌شد، این مسئولان هیچگاه فشاری بر خود حس نمی‌کردند که وادار به واکنش شوند.می‌توان فواید دیگری راجع به هشتگ زدن و استوری گذاشتن راجع به مهسا امینی نام برد. آنچه مهم است آن است که این نوع کنشگری، شاید باعث تغیرات ناگهانی نشود، اما می‌تواند باعث تغیرات عمیق و پایدار شود. حتی اگر باعث برچیده‌شدن گشت ارشاد شود، باز هم اتفاق مهمی است و تأثیرات عمیقی بر جامعه خواهد گذاشت. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 18 Sep 2022 22:06:11 +0430 https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-fsyvh5c4b9ge واکنش‌ها توئیتری به متن نگارش‌شده توسط میرحسین موسوی چه بود؟ مواجهه انتقادی بی‌سابقه از سمت کاربران انقلابی و اصولگرا/ «سردار همدانی» موضوع اصلی در توئیت‌های منتشر شده توسط همه گروه‌های سیاسی بودبه دنبال انتشار متنی از میرحسین موسوی در دو محور اقدامات منطقه‌ای ایران و موضوع جانشینی، طیف‌های مختلف سیاسی واکنش‌های گسترده‌ای به آن نشان دادند به نحوی که در دو روز ابتدایی پس از انتشار این مطلب، بیش از 20 هزار توئیت در این رابطه منتشر شد که اوج آن در ساعت 19 همان روز اول بود. واکنش‌ها پس از آن آغاز شد که اکانت توئیتر محمد جواد اکبرین و اکانت سایت کلمه، تقریبا به طور همزمان، متن متعلق به میرحسین موسوی و تحلیلی از آن را منتشر کردند.تحلیل شبکه ریتوئیت‌های مربوط به این موضوع حاوی نکات قابل توجهی است. بر این اساس، کاربران انقلابی 58درصد از شبکه واکنش‌ها به این موضوع را به خود اختصاص دادند که امری بی‌سابقه است چرا که آن‌ها معمولا در هر یک از موضوعات، در بهترین حالت 30-40 درصد از شبکه را ریتوئیت‌ها را به خود اختصاص می‌دادند. این امر به خوبی نشان می‌دهد که همه جریانات اصولگرا و انقلابی در این موضوع به صحنه آمده و اعتراضاتی را بر علیه میرحسین موسوی بیان داشته‌اند.نکته دیگر اما آن است که نیروهای سیاسی نزدیک به جنبش سبز و کاربران تحول‌خواه و اصلاح‌طلب، که عمدتا از میرحسین موسوی دفاع کرده‌اند، کمترین سهم را در شبکه ریتوئیت‌ها داشته‌اند و براندازان نیز از آن‌ها حضور پررنگ‌تری داشته‌اند. این امر نشان می‌دهد که حامیان میرحسین موسوی در فضای توئیتر در میان کاربران انقلابی و کاربران برانداز، در اقلیت بوده‌اند.از نکات جالب توجه دیگر در شبکه ریتوئیت‌ها، حضور برخی از کاربرانی است که در موضوعات پیشین در میان کاربران میانه‌رو قرار می‌گرفتند اما در این موضوع در کنار کاربران انقلابی و اصولگرا قرار گرفته‌اند؛ از جمله آن‌ها می‌توان به وحید اشتری و فرید مدرسی اشاره کرد.همچنین جایگاه عباس عبدی در این شبکه نیز جای توجه دارد. جایگاه او نشان می‌دهد که توئیتش در این مورد به شکلی تناقض‌آمیز، توأمان هم مورد کاربران انقلابی از یک‌سو و کاربران اصلاح‌طلب و تحول‌خواه از سوی دیگر قرار گرفته است و هم مورد اعتراض آن‌ها قرار گرفته است. به همین دلیل به تنهایی در میانه این دو گروه قرار گرفته است.محتوای توئیت‌های هر گروه سیاسی چه بوده است؟تحلیل محتوای کمّی این توئیت‌ها نشان می‌دهد که توجه به «سردار همدانی» به عنوان یکی از موضوعات منتشر شده در متن میرحسین موسوی، در میان همه گروه‌های سیاسی، حتی حامیان میرحسین موسوی، بیشترین توجه را به خود اختصاص داده است و محور دیگر متن او که بحث جانشینی بوده، با اختلاف مورد توجه کمتری قرار گرفته است.تمام توئیت‌های کاربران انقلابی و اصولگرا، تقریبا در مورد سردار همدانی بوده و کمتر کسی از این کاربران به موضوع جانشینی پرداخته است.در میان کاربران برانداز اما، موضوع مورد توجه در کنار بحث سردار همدانی، نسبت میرحسین موسوی با بنیانگذار انقلاب اسلامی بوده است و کلیدواژه «خمینی» در توئیت آن‌ها بارها تکرار شده است. در این توئیت‌ها براندازان خصوصا حامیان رضا پهلوی نیز مواجهه انتقادی با میرحسین موسوی داشته و علیه او نوشته‌اند. در میان توئیت‌های اصلاح‌طلبان و تحول‌خواهان نیز، موضوع سردار همدانی بیشترین توجه و تکرار را داشته است؛ با این حال کلیدواژه‌های «حصر» و «جانشینی» نیز در توئیت‌ها تکرار شده هرچند نسبت آن به موضوع سردار همدانی به مراتب کمتر بوده است. این امر نشان می‌دهد که توجه کاربران اصلاح‌طلب و تحول‌خواه نیز تحت تأثیر فضای رسانه‌ای، عمدتا به یکی از محورهای این بیانیه معطوف شده است.این توئیت‌ها و تحلیل حاصل از آن نشان می‌دهد که حساسیت جریان انقلابی به متن متعلق به میرحسین موسوی بسیار بالا بوده و در میان سطور منتشر شده در این متن، آنچه با اختلاف زیاد مورد توجه قرار قرار گرفته و اذهان را درگیر کرده است، موضوع سردار همدانی بوده است و محورهای دیگر بیانیه او از جمله موضوع جانشینی، در نسبت با این موضوع چندان توجهات را به خود جلب نکرده است. محمد رهبری محمد رهبری Mon, 15 Aug 2022 16:59:36 +0430 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D9%BE%DA%98%D9%88%D8%A7%DA%A9-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%86%D8%AF-usql5kwg9sp1 محمد رهبری | منتشر شده در ماهنامه مدیریت ارتباطاتبسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی، معمولا دوستان و همفکران خود را دنبال می‌کنند و ترجیح می‌دهند که در معرض دیدگاه و نظرات مخالف با خودشان نباشند و در این راستا از ابزارهایی نظیر بلاک‌کردن، Unfollow کردن و muteکردن استفاده می‌کنند. به این ترتیب، آن‌ها می‌توانند صداهای مغایر با عقاید و باورهایشان را نادیده بگیرند و فقط در صفحات مجازی خود صداهایی را بشنوند که در تأیید باورها و عقایدشان هست. این وضعیت «اتاق پژواک» نامیده می‌شود؛ اصطلاحی کنایه‌آمیز از این واقعیت که فرد هر آنچه در شبکه اجتماعی می‌گوید، پژواکش را از طریق تأیید دیگران می‌شوند چرا که فقط همفکران خود را دنبال می‌کند.این پدیده مدت‌هاست که به یکی از نگرانی‌ها و دل‌مشغولی‌های پژوهشگران اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است چرا که به قطبیت سیاسی در میان گروه‌های مختلف دامن می‌زند. نظریه قطبی‌شدن ِ گروه، اتاق پژواک را به عنوان مکانیسمی توصیف می‌کند که عقاید گروه موجود را تقویت می‌کند و در نتیجه، باورهای کل گروه را به سمت افراط سوق می‌دهد (Cinelli et al. 2021). افزایش افراطی‌گری به‌دنبال قطبی‌شدن گروه‌های سیاسی، یکی از مسائلی است که به دنبال استفاده از شبکه‌های اجتماعی در همه جوامع پدید آمده است. به طور مثال، مطالعات در آمریکا نشان می‌دهد که در سال 2020، 89 درصد از حامیان ترامپ معتقد بودند که انتخاب بایدن به آسیب دائمی به ایالات متحده منجر خواهد شد و متقابلا، 90 درصد از حامیان بایدن معتقد بودند که انتخاب ترامپ منجر به چنین آسیبی خواهد شد (DIMOCK & WIKE, 2020). این آمار نمونه‌ای از قطبی‌شدن و سوگیری است که توسط شبکه‌های اجتماعی تقویت شده است چرا که کاربران جمهوری‌خواه عمدتا همفکران خود را درون شبکه‌ها دنبال می‌کنند و چون مدام عقایدشان تأیید می‌شود، تصور می‌کنند که بر حق هستند؛ مشابه همین امر برای کاربران دموکرات نیز افتاده است.در ایران نیز مشابه این اتفاق در مناسبت‌های مختلف خصوصا زمانی که یک رویداد و اتفاق مهم سیاسی در حال وقوع است رخ می‌دهد؛ فضای شبکه‌های اجتماعی در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری در سال 1400 به نحوی بود که انتخابات را تحریم کرده بودند، شرکت‌کنندگان در انتخابات را در گمراهی مطلق می‌دانستند و حتی آن‌ها را مزدور می‌نامیدند و کسانی که قصد شرکت در انتخابات داشتند نیز معتقد بودند تحریم‌کنندگان به کشور آسیبی جبران‌ناپذیر خواهند زد. اما کدام ویژگی شبکه‌های اجتماعی، باعث ایجاد اتاق پژواک می‌شود؟گروه‌های مختلف درون شبکه‌های اجتماعی، با گذر زمان و تحت تأثیر اتاق پژواک، به یک روایت مشترک از مسائل می‌رسند و همه چیز را از زاویه آن روایت نگاه می‌کنند. این گروه‌ها حتی اگر با اطلاعاتی مواجه شوند که باورهایشان را نقض کند، آن را طوری تفسیر می‌کنند که با عقایشان سازگار باشد. اصولا همه ما آنچه را می‌پذیریم که با باورهایمان هم‌خوانی دارد که به این ویژگی، سوگیری تأییدی (conformation bias) می‌گویند. سوگیری تأییدی درون شبکه‌های اجتماعی اعم از توئیتر و اینستاگرام و فیس‌بوک تشدید می‌شود زیرا همه این‌ها یک کارکرد مشترک دارند و آن این است که گروه‌هایی از کاربران همفکر را بر اساس ترجیحاتی که دارند به یکدیگر وصل می‌کنند. همه ما در زمان عضویت در شبکه‌های اجتماعی این تجربه را داریم که ترجیحات ما را می‌پرسد و سپس بر اساس این ترجیحات، افرادی را برای دنبال‌کردن به ما پیشنهاد می‌کند. اما الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی از این هم پیچیده‌تر است؛ وقتی ما فرد یا محتوای خاصی را لایک می‌کنیم، الگوریتم‌های این پلتفرم‌ها بیشتر ما را در معرض آن فرد یا محتوا قرار میدهند و حتی به ما پیشنهاد می‌کنند که آن فرد را دنبال کنیم. این الگوریتم حاکم در شبکه‌های اجتماعی «فرایند انتخاب» ما را محدود می‌کند زیرا دائما محتوایی را شبیه به آنچه قبلا ترجیح داده‌ایم به ما پیشنهاد می‌دهد ((Cinelli et al. 2021) و در نتیجه ما را از دیگر گروه‌ها جدا می‌کند چون فقط ما را در معرض محتوایی قرار می‌دهد که از آن خوشمان می‌آید و برایمان جذاب است. بنابراین شبکه‌های اجتماعی از طریق این الگوریتم‌ها درستیِ روایت مشترک ما و گروهی که با آن همفکر هستیم را برایمان تقویت می‌کنند. این مسئله کاربر را محدود به یک محتوای خاص می‌کند و او را از ایده‌های دیگر دور کرده و در نتیجه منجر به ایجاد ذهنیت «گروه در برابر گروه» و افزایش شکاف و تعصبات سیاسی می‌شود.کاربرانی که تحت تأثیر اتاق پژواک قرار می‌گیرند حول برخی چهره‌های خاص جمع می‌شوند و از آن‌ها اثر می‌گیرند. مطالعات نشان داده است که سیاستمداران با باورهای افراطی در توئیتر فالوئرهای بیشتری دارند (Hong and Kim, 2016). در نتیجه می‌توان گفت سیاستمداران با دیدگاه‌های افراطی‌تردرون گروه‌های مختلف در شبکه‌های اجتماعی تبدیل به نوعی «سلبریتی» می‌شوند که کاربران را به سمت عقاید افراطی‌تر سوق می‌دهند در نتیجه این وضعیت، ما شاهد گروه‌هایی هستیم که دیدگاه‌های کاملا متضادی با یکدیگر دارند و هیچ توافقی بر سر واقعیت ندارند و قطبی‌شدن فراتر از سیاست هم می‌رود.این ویژگی شبکه‌های اجتماعی می‌تواند اثرات منفی بلند مدتی بر جوامع بگذارد و میان مردم شکاف ایجاد کند. به همین جهت بهتر است که کاربران این شبکه‌ها، مرتبا خود را در معرض عقاید و دیدگاه متفاوت و متضاد قرار دهند، مخالفان خود را بیشتر تحمل کنند تا بتوانند درک کامل‌تری از واقعیت داشته باشند و به جای این که صرفا یک عقیده خاص را به زبان‌های مختلف توسط کاربران مختلف بشوند، در معرض دیدگاه‌های مختلفی قرار بگیرند تا بتوانند بخش‌های دیگر جامعه را درک کنند.منابع• Cinelli, M., De Francisci Morales, G., Galeazzi, A., Quattrociocchi, W., & Starnini, M. (2021). The echo chamber effect on social media. Proceedings Of The National Academy Of Sciences, 118(9). doi: 10.1073/pnas.2023301118.• DIMOCK, M., & WIKE, R. (2020). America is exceptional in the nature of its political divide. Retrieved 28 April 2022, from https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/11/13/america-is-exceptional-in-the-nature-of-its-political-divide/.• Hong, S., & Kim, S. (2016). Political polarization on twitter: Implications for the use of social media in digital governments. Government Information Quarterly, 33(4), 777-782. doi: 10.1016/j.giq.2016.04.007 محمد رهبری محمد رهبری Mon, 06 Jun 2022 22:11:26 +0430 https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-1400-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-vy6z49yflqzf رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مجازی در سالیان اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی ایرانیان تبدیل شده‌اند و این امر در دو سال اخیر و به دنبال همه‌گیری کرونا تشدید شده است. مطابق با آخرین نظرسنجی معتبر در خصوص استفاده مردم از رسانه‌های اجتماعی که توسط ایسپا در تیرماه سال 1400 انجام شد، 71 درصد از مردم از واتس‌اپ، 53 درصد از اینستاگرام و 40درصد از مردم از تلگرام استفاده می‌کردند؛ این اعداد روندی صعودی را در استفاده از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در میان ایرانیان نشان می‌دهد. علاوه بر این، شبکه اجتماعی توئیتر نیز به عنوان یکی از مهمترین شبکه‌های اجتماعی است که مورد استفاده فعالان و کنشگران اجتماعی و سیاسی قرار گرفته است.اما سال 1400 شاهد تولد یک رسانه اجتماعی دیگر در ایران بود. کلاب‌هاوس، که در روزهای پایانی سال 1399 در جامعه ایران معرفی شد، از همان ابتدای سال 1400 توجه نخبگان و کنشگران اجتماعی و سیاسی را به خود جلب کرد. در روزهای آغازین سال 1400، برخی به کلاب‌هاوس به چشم رسانه‌ی اجتماعی جدیدی نگاه می‌کردند که برخلاف توئیتر و اینستاگرام، امکان گفتگو در آن بیشتر فراهم است و به همین خاطر معایب دیگر رسانه‌های اجتماعی را ندارد.همین امر باعث افزایش خوش‌بینی‌ها به کلاب‌هاوس شد به نحوی که برخی پیش‌بینی می‌کردند که کلاب‌هاوس نتیجه انتخابات در ایران را می‌تواند تغییر دهد. با این حال گذر زمان نشان داد که کلاب‌هاوس نه‌تنها در جریان انتخابات نتوانست اثرگذار باشد، بلکه در جامعه ایران نیز عمومیت چندانی نیافت و امروزه صرفا توسط بخشی از کنشگران اجتماعی و سیاسی از آن استفاده می‌شود و بحث‌های نسبتا تخصصی‌تری در آن دنبال می‌شود. این امر اگرچه مفید است و به شکل‌گیری گفتگو در میان گروه‌های مختلف کمک می‌کند، اما در میان مردم عمومیت ندارد و گفتگوهای آن در فضایی خارج از افکار عمومی شکل می‌گیرد. علت این امر نیز از همان ابتدا قابل پیش‌بینی بود. حضور در کلاب‌هاوس هزینه اینترنت بیشتری نیاز دارد و در قیاس با سایر رسانه‌های اجتماعی، وقت به مراتب بیشتری را از کاربرانش می‌گیرد. این امر در شرایطی که بسیاری از مردم با مشکلات عدیده اقتصادی روبرو هستند، سازگاری ندارد و به همین خاطر کلاب‌هاوس هیچ وقت بستر مناسبی برای عامه‌ی مردم نشد.از سوی دیگر، آنچه در توئیتر فارسی در سال 1400 گذشت نسبتا با آنچه در سال‌های پیش از آن می‌گذشت تا حدی متفاوت بود. به دنبال ریاست‌جمهوری جو بایدن در آمریکا و ابراهیم رئیسی در ایران، شاهد تغییر رفتار برخی از نیروهای سیاسی بودیم که پیش از این در توئیتر حضور بسیار فعالی داشتند. مخالفان جمهوری اسلامی در یک سو و کاربران انقلابی در سوی دیگر، در تمام سالیان گذشته حضور پررنگی در توئیتر داشته و اقدامات سازماندهی‌شده‌ی فراوانی را علیه نیروهای میانه‌رو دنبال می‌کردند. با این حال، به‌دنبال تغییر رویکرد سیاست خارجه آمریکا در مواجهه با ایران و تغییر دولت در ایران و شروع به‌کار دولت ابراهیم رئیسی، از شدت حملات این دو گروه در فضای توئیتر کاسته شد و توئیت‌های آن‌ها تیزی کمتری داشت و از این حیث توئیتر فارسی در سال 1400 فضای آرام‌تری را تجربه کرد. ماجرا تا آنجا پیش رفت که برخی از کاربران بی‌نام‌ونشان انقلابی، پس از آغاز به کار دولت رئیسی، خود را معرفی کرده و دیگر با نام واقعی خودشان توئیت زدند به جای آنکه پشت اکانت‌های بی‌نام و نشان مخفی شوند. تغییر رفتار این دو گروه در توئیتر فارسی را می‌توان یکی از اتفاقات مهم در رسانه‌های اجتماعی در سال 1400 قلمداد کرد.اما در میان رسانه‌های پرمخاطب، یعنی واتس‌اپ، اینستاگرام و تلگرام، روند عادی سال‌های گذشته تا حدی دنبال شد. کاربران این شبکه‌ها از این پلتفرم‌ها برای ارتباطات روزمره خود همچنان استفاده کردند، با آن سرگرم می‌شدند و از آن برای تفریح یا کار و درآمدزایی استفاده می‌کردند. در کنار این موضوعات، کاربران این رسانه‌ها کم و بیش نسبت به اخبار و وقایع مهم حساسیت نشان می‌دادند؛ به نحوی که صفحه‌ی اینستاگرامی بی‌بی‌سی فارسی در سال 1400 تبدیل به سومین صفحه‌ی فارسی پرفالوئر شد. مهم‌ترین موضوعاتی که در سال 1400 توجه مخاطبان رسانه‌های اجتماعی را برای مدت طولانی (حداقل 2 هفته) به خود اختصاص داد را می‌توان این گونه برشمرد:1- انتخابات و ردصلاحیت‌ها: بی‌شک انتخابات ریاست‌جمهوری در سال 1400 مهمترین رویداد این سال بود؛ انتخاباتی که با ردصلاحیت چهره‌هایی همچون اسحاق جهانگیری و علی لاریجانی آغاز شد و به پیروزی ابراهیم رئیسی ختم شد. ردصلاحیت‌ها در این انتخابات توجه بسیاری از کاربران رسانه‌های اجتماعی را به خود اختصاص داد و فرایند برگزاری انتخابات، مناظره‌ها، بحث‌وگفتگوها در زمینه‌ی مشارکت یا عدم مشارکت در انتخابات و در نهایت پیروزی ابراهیم رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری، به مدت بیش از 1 ماه تبدیل به مهمترین موضوع رسانه‌های اجتماعی در ایران شده بود.2- کرونا و واکسن: همه‌گیری کرونا سال 1400 را به مانند سال 1399 به طور کامل تحت تأثیر خود قرار داد. با افزایش تعداد کشته‌شدگان ناشی از کرونا در تابستان 1400 به بالاترین حد خود، حساسیت‌ها به کرونا و همچینن موضوع واکسن به اوج خود رسید. عدم واردات واکسن‌های آمریکایی در کنار آمار بالای ابتلا و مرگ و میر، اعتراضات زیادی را برانگیخت و همین امر باعث شد تا در تمام تابستان حساسیت کاربران رسانه‌های اجتماعی به این امر بالا باشد.3- اینترنت و طرح صیانت: طرح صیانت و نگرانی‌ها بابت اعمال محدودیت بیشتر بر اینترنت و فیلترینگ سایت‌ها و رسانه‌های اجتماعی، یکی از مهمترین موضوعاتی بود که در طول سال 1400، بالاخص ماه‌ها تیر، مرداد و اسفند توجه حساسیت کاربران رسانه‌های اجتماعی را برانگیخت. به‌دنبال این طرح، بیش از 1 میلیون و 100 هزار نفر در پلتفرم کارزار نسبت به آن اعتراض کردند و رکورد بیشترین امضا در بیان یک مطالبه در ایران شکسته شد. نگرانی بابت اعمال محدودیت بر اینترنت، هنرمندان، فعالان اجتماعی و بسیاری از کاربران عادی را در کنار فعالان سیاسی به واکنش واداشت؛ امری که هنوز پرونده‌ی آن بسته نشده و احتمالا در سال 1401 نیز یکی از مضوعات مورد توجه باشد.4- سوژه‌شدن ابراهیم رئیسی: یکی دیگر از موضوعاتی که در سال 1400 به کرار مورد توجه کاربران رسانه‌های اجتماعی قرار گرفت، رفتار و گفتار ابراهیم رئیسی بود. سخنان او در مورد واکسن، نحوه‌ی حضورش در مسکو در دیدار با پوتین و در نهایت سؤال او مبنی بر «نهار خوردی؟» از یک کارمند، ماه‌ها دست‌مایه‌ی طنز کاربران رسانه‌های اجتماعی قرار گرفت. ابراهیم رئیسی بی‌تردید یکی از مهمترین چهره‌های سال 1400 است که با نحوه‌ی رفتار و گفتارش در قامت رئیس‌جمهور، تبدیل به سوژه‌ی طنز کاربران رسانه‌های اجتماعی شد و نتوانست کاریزمایی را در ذهن کاربران شکل دهد.5- برجام و تحریم‌ها: موضوع رفع تحریم‌ها از روزهای ابتدایی سال 1400 تا روزهای پایانی آن، همواره مورد توجه رسانه‌های اجتماعی در ایران بود. به دنبال تغییر دولت آمریکا و آغاز مذاکرات ایران برای احیای برجام در زمان دولت حسن روحانی، امیدواری‌ها به رفع تحریم‌ها در ایران افزایش پیدا کرد. این امر در دولت رئیسی نیست تداوم پیدا کرد و اگرچه تاکنون به سرانجام نرسیده است، اما یکی از موضوعاتی است که ایرانیان با نگرانی در تمام طول سال آن را از طریق رسانه‌های اجتماعی دنبال کردند.6- جنگ اوکراین و روسیه: حمله‌ی روسیه به اوکراین در هفته‌های پایانی سال 1400، آخرین موضوع مهمی بود که در این سال توجه کاربران رسانه‌های اجتماعی چه در ایران و چه در سراسر دنیا را به خود اختصاص داد. می‌توان گفت که به مدت حداقل یک هفته، حمله‌ی نظامی روسیه به اوکراین مهم‌ترین خبر تمام رسانه‌ها در سرتاسر دنیا بود و ایران نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و سیاسی خود، از این امر مستثنی نبود. بسیاری از ایرانیان نسبت به حمله پوتین به اوکراین واکنش منفی و اعتراضی نشان داده و اخبار جنگ را از طریق رسانه‌های اجتماعی دنبال می‌کردند تا نتیجه تحولات و اثرگذاری احتمالی آن بر آینده ایران را دنبال کنند.موارد فوق‌الذکر، مهمترین موضوع رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در ایران، از اینستاگرام و تا کلاب‌هاوس، در سال 1400 بود. بسیاری از مردم، خصوصا جوانان، از این شبکه‌ها برای ارتباطات خود استفاده کرده و در برابر امواج خبری مختلف در این شبکه‌ها قرار گرفتند و همین امر اثرگذاری و نفوذ بالای رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بر افکار عمومی در ایران را نشان می‌دهد. می‌توان ادعا کرد که امروزه این شبکه‌ها به ذهنیت بسیاری از ایرانیان شکل می‌دهند و با تصویری که گروه‌های سیاسی و رسانه‌هایشان در شبکه‌های اجتماعی از واقعیت ارائه می‌کنند، خواه این تصویر منطبق با واقعیت باشد خواه دستکاری‌شده باشد، بر ارزش‌ها، باورها و انتظارات آن‌ها اثر می‌گذارند. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 03 Apr 2022 17:18:39 +0430 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-zlfvkzs9glnu "تکنولوژی‌های جدید، توانایی ما برای بیان داستان‌ها را تغییر می‌دهند و راه‌های ارتباطی ما، افرادی که می‌توانیم با آن‌ها تعامل داشته باشیم و چیزهایی که می‌توانیم ببینیم را دگرگون می‌کنند".جملات فوق به نقل از کتاب «توئیتر و گاز اشک‌آور»، نوشته زینب توفکچی[1]به خوبی تأثیر تکنولوژی‌ها نوظهور، خصوصا شبکه‌های اجتماعی مجازی را بر زندگی و دنیای ما روایت می‌کند. تکنولوژی‌های جدید بر ابعاد مختلف زندگی ما از جمله آنچه می‌بینیم و روایت‌هایی که باور می‌کنیم، تأثیر گذاشته‌اند. ما تحت تأثیر این رسانه‌های جدید، دنیا را به نحو دیگری درک می‌کنیم.به طور کلی این رسانه‌های فراگیر هستند که به ما می‌گویند به چه موضوعی واکنش نشان دهیم. برنارد کوهن[2] در کتاب «مطبوعات و سیاست خارجی» سال‌ها پیش گفته بود: «مطبوعات در گفتن این که خوانندگان باید در مورد چه چیزی فکر کنند بسیار موفق هستند». تحت تأثیر توسعه شبکه‌های اجتماعی این امر بسیار سریع‌تر و پیچیده‌تر از گذشته اتفاق می‌افتاد. ترندها و هشتگ‌ها برای مخاطبانشان تعیین می‌کنند که به چه فکر کنند و در مورد چه بنویسند؛ ترندها و هشتگ‌هایی که با کمک ربات‌های توئیتری، الگوریتم‌ها و اقدامات سازماندهی‌شده خیلی سریع ساخته می‌شوند و و ذهن مخاطب را از این سو به آن سو می‌کشند.از سوی دیگر هر آنچه در این رسانه‌ها به آن توجه نشود گویی اصلا وجود ندارد. رسانه‌های اجتماعی تا این حد بر آنچه ما به آن فکر می‌کنیم و باور می‌کنیم اثر می‌گذارند. اخبار جعلی که به سرعت در این شبکه‌ها بازنشر می‌شود و تکنیک‌های پیچیده پروپاگاندا، مدام واقعیت را دستکاری می‌کنند و باعث می‌شوند که کاربران این شبکه‌ها، فهم دستکاری شده‌ای از واقعیت داشته باشند.یک مثال معروف در این زمینه به ماجرای سقوط پرواز شماره 17 هواپیمای مالزی در سال 2014 باز می‌گردد؛ زمانی که یک هواپیمای مالزیایی با 283 مسافر، در مرز بین روسیه و اوکراین سقوط کرد. تحقیقات کشورهای غربی نشان می‌داد که این هواپیما به دلیل شلیک موشک زمین به هوای روسی سقوط کرده است؛ اما در این زمینه آن‌قدر اخبار جعلی در شبکه‌های اجتماعی با تکنیک‌های پیچیده بازنشر شده بود که بعد از مدتی بخشی از مردم دیگر نمی‌توانستند راست را از دروغ تشخیص دهند. ربات‌های توئیتری نقش فعالی در فریب مردم ایفا کردند؛ همان‌طور که در جریان انتخابات سال 2016 آمریکا بسیار فعال بودند.مشابه این امر در خصوص جنگ روسیه و اوکراین نیز حتما وجود دارد. چه روسیه و چه کشورهای غربی، توان و تبحر بالایی در انتشار اخبار جعلی، برجسته‌کردن برخی موضوعات و مخفی‌کردن برخی از موضوعات دارند. آن‌ها، چه رسانه‌های روسی و چه رسانه‌های غربی، برای اثرگذاری بر افکار عمومی جهانیان، از تکنیک‌های پیچیده‌ی پروپاگاندای یارانشی استفاده خواهند کرد و پشت هر خبری که منتشر می‌کنند، هدف و سناریویی در ذهن دارند. ژاک الول[3]، در کتاب «پروپاگاندا»، پروپاگاندا را مجموعه‌ای از روش‌هایی توصیف می‌کند که توسط یک گروه سازمان‌یافته به کار می‌رود تا از طریق دستکاری روان‌شناختی، باعث مشارکت فعالانه یا منفعلانه توده‌های مردم شود.پروپاگاندا به نفع یکی از طرفین جنگ روسیه و اوکراین برای دستکاری واقعیت اهمیت زیادی دارد؛ چرا که در این جنگ مهم است که افکار عمومی دنیا به چه سمتی برود و چگونه فکر کند. پروپاگاندای یارانشی در خصوص جنگ روسیه و اوکراین در تمام دنیا انجام می‌شود و ایران نیز از این امر مستثنی نیست. در طول همین یک‌هفته بارها اخبار، تصاویر و ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که خیلی زود یا صحت آن تکذیب شده، یا مشخص شده مربوط به زمانی قبل از جنگ است و یا حتی تصاویر شبیه‌سازی‌شده‌ی یک بازی کامپیوتری است.بازار شایعات در مورد جنگ در رسانه‌های اجتماعی ایران هم داغ است. در مدت یک هفته پس از آغاز جنگ، حداقل 551هزار توئیت به زبان فارسی در مورد این جنگ زده شده است که بیش از 940هزار بار ریتوئیت شده است. معلوم نیست ربات‌ها و اقدامات سازماندهی‌شده تا چه میزان در انتشار این توئیت‌ها و ریتوئیت‌ها نقش داشته‌اند اما با توجه به تجربیات گذشته نمی‌توان نقش آن‌ها را نادیده گرفت.یکی از این توئیت‌ها که 8 هزار و 540 لایک گرفته، به طور مثال، به شایعه مرگ 13 نظامی اوکراینی در «جزیره مار» اشاره کرده که به دلیل آن که حاضر به تسلیم نشدند، توسط روسیه کشته شدند و تبدیل به نماد شجاعت شدند. موضوعی که نه تنها در ایران، که در رسانه‌های سراسر دنیا خیلی سریع بازنشر شد اما پس از چند روز توسط نیروی دریای اوکراین تکذیب شد.خبرهای جعلی یا اغراق‌شده، مشابه با این خبر، این روزها در شبکه‌های اجتماعی بسیار زیاد است. تمام رسانه‌های دنیا از هر طرف برای جهت‌دهی به افکار عمومی ممکن است به نفع یکی از طرفین جنگ پروپاگاندا کنند. انتشار و عدم انتشار هر خبر در خدمت سیاست‌های رسانه‌ای است که آن را منتشر می‌کند تا بتواند تصویری که مدنظر دارد را در ذهن مخاطب شکل دهد. در این شرایط، آنچه به ما کمک می‌کند تا کمتر اسیر هیجانات رسانه‌ای شویم و اخبار درست و نادرست را تا حدی تشخیص دهیم آن است که نسبت به هر خبری از هر منبع رسانه‌ای، تفکر انتقادی داشته باشیم؛ صرفا به این خاطر که خبری با باورها و علائق ما سازگار است آن را باور و بازنشر نکنیم و منبع آن را بررسی کنیم و اخبار را از منابع خبری مختلف با گرایش‌های متضاد دنبال کنیم.در حال حاضر پروپاگاندای رایانشی، یعنی همین استفاده از ربات‌ها و رسانه‌های اجتماعی جهت انتشار اخبار جعلی، یکی از قوی‌ترین ابزارها علیه دموکراسی است. ممکن است شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی این محتوا را ایجاد نکنند، اما پلتفرمی برای آن هستند[4]. اساسا این پلتفرم‌ها برای ترویج engagement طراحی شده‌اند و همین ویژگی بستر مناسبی برای انتشار اخبار جعلی با کمک ربات‌ها و الگوریتم‌ها شده است. همان‌گونه که کاستلز نیز در کتاب «گسیختگی[5]» نیز ادعا می‌کند همین ابزار به کمک ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2016 آمد و علیه دموکراسی به کار رفت. به همین جهت کسانی که دغدغه عدالت، آزادی و دموکراسی دارند بیش از همه باید نسبت به اخباری که به سرعت در این رسانه‌ها دست‌به‌دست می‌شود محتاط باشند.[1]- Zeynep Tufekci[2]- Bernard Cecil Cohen[3]- Jacques Ellul[4] - وولی، ساموئلو و هاوارد، فلیپ. (1400). دستکاری در رسانه‌های اجتماعی. ترجمه عباس رضایی ثمرین و رسول صفر آهنگ. تهران: انتشارات همشهری[5] - کاستلز، مانوئل. (1400). گسیختگی: بحران لیبرال دموکراسی. ترجمه محمد رهبری. تهران: انتشارات اگر محمد رهبری محمد رهبری Mon, 07 Mar 2022 22:05:57 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AA%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-t1p1ggaubj3o محمد رهبری- هادی صفریمنتشر شده در سایت البیان عراقمحققان و پژوهشگران شبکه‌های اجتماعی در ایران تاکنون مطالعات متعددی را بر روی توئیتر فارسی انجام داده‌اند و تصویر نسبتا روشنی از واقعیت‌های موجود بر آن دارند. اما فضای توئیتر در سایر کشورها به چه صورتی است؟ کاربران این شبکه اجتماعی در دیگر کشورها عمدتا چه مطالبی را توئیت می‌کنند؟واقعیت آن است که ما اطلاعات کافی از آنچه مردم سایر کشورها در توئیتر منتشر می‌کنند نداریم. به طور مثال نمی‌دانیم که کاربرهای عربی زبان چقدر از توئیتر استفاده می‌کنند و عمدتا به چه موضوعاتی در این شبکه اجتماعی می‌پردازند. از آنجایی که زبان عربی، زبان مشترک شهروندان بسیاری از کشورهاست اطلاعات تفکیکی از رفتار مردم کشورهای عربی زبان در توئیتر نداریم.البته واقعیت آن است که ضروتی هم ندارد که بسیاری از ایرانیان از آنچه در توئیتر عربی می‌گذرد اطلاع داشته باشند چرا که اطلاع از فضای توئیتر عربی آگاهی کاربردی به آن‌ها نمی‌دهد. اما محققان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، سیاست‌پژوهان، سیاستگذاران کشور در حوزه کشورهای خاورمیانه و هر آن کسی که به تحولات منطقه‌ای علاقه‌مند است بهتر است در مورد واقعیات اجتماعی کشورهای عربی که در توئیتر عربی منعکس می‌شود اطلاعات داشته باشند تا فهم بهتری از تحولات این کشورها بدست آورند و در تحلیل‌ها و سیاست‌گذاری‌هایشان از آن استفاده کنند.این پژوهش، به دنبال ارائه تصویری کلی از توئیتر عربی با تمرکز بر کشور عراق است که در آن اطلاعتی کلی در مورد توئیتر عربی و توئیتر در کشور عراق داده می‌شود که کمک می‌کند تصویری از اولیه از این فضا به‌دست آید. به همین منظور در یک مطالعه موردی بر روی توئیتر عربی در بازه زمانی 1 محرم تا 14 صفر 1443، با ابزارهای داده‌کاوی و بهره‌گیری از زبان برنامه‌نویسی Python، توئیت‌های عربی استخراج و مورد تحلیل قرار گرفت. با توجه به تعداد بسیار زیاد و حجیم این توئیت‌ها، برای سادگی کار در این مطالعه، توئیت‌های بالای 1000 لایک مورد تحلیل قرار گرفت.فرآیند استخراج اطلاعاتدر ابتدا، توییت‌های منتشرشده به زبان عربی در بازهٔ زمانی ۱ محرم تا ۱۴ صفر ۱۴۴۳ (به وقت بغداد) که حداقل ۱۰۰۰ لایک دریافت کرده بودند جمع‌آوری شدند. توییت‌هایی که ۱۰۰۰ لایک یا بیشتر دریافت می‌کنند اصطلاحاً فیواستار نامیده می‌شوند. در مرحلهٔ بعد، ۱۰۰ ریتوییت آخر هر یک از این توییت‌ها جمع‌آوری شد. در ادامه، بر اساس تحلیل کلان‌دادهٔ «محل»، بر اساس آنچه در پروفایل کاربران (توییت‌کننده و ریتوییت‌کننده) ذکر شده بود، کشور محل اقامت آن‌ها حدس زده شد. قابل ذکر است که برخی توییت‌ها به دلایلی مانند پاک شدن، خصوصی بودن صفحهٔ منتشرکنندهٔ توییت و برخی محدودیت‌هایی توییتر ممکن است قابل دسترس نباشند؛ بنابراین تعداد واقعی توییت‌های عربی پرلایک منتشرشده در این بازهٔ زمانی اندکی بیشتر از توییت‌های جمع‌آوری‌شده است.بر اساس ریتوییت‌ها، یک شبکه از کاربران تشکیل شد. این شبکه را با ابزارهای ریاضی تحلیل گراف می‌توان تحلیل کرد. به ازای هر کاربر یک رأس (نقطه) در گراف در نظر گرفته می‌شود. اگر کاربر الف توییتی از کاربر ب را بازنشر کرده باشد، یک یال (خط) از رأس متناظر الف به رأس متناظر ب رسم می‌شود. یال‌ها جهت‌دار و وزن‌دارند؛ وزن یال رأس متناظر الف به رأس متناظر ب، تعداد توییت‌های کاربر ب را نشان می‌دهد که کاربر الف آن‌ها را بازنشر کرده است.در آخرین مرحله تصویری از شبکه‌ مذکور با هدف تحلیل آن رسم شد. در تصاویر شبکه‌ها، نزدیکی و دوری رأس‌ها و رنگ آن‌ها (جز در عکس‌هایی که معنی دیگری برای رنگ‌ها ذکر شده است) نشان‌دهندهٔ آن است که کاربران در کدام اجتماع کاربران عرب‌زبان قرار دارند. کاربرانی که رأس‌های متناظرشان فاصلهٔ کمی دارد یا به یک رنگ رنگ‌آمیزی شده‌اند در یک اجتماع قرار دارند؛ بدان معنی که توییت‌های کاربران یکسانی را ریتوییت کرده‌اند یا کاربران یکسانی توییت‌های آن‌ها را ریتوییت کرده‌اند. تشخیص اجتماعات به شکل خودکار و توسط کامپیوتر صورت گرفته است. همچنین، اندازهٔ هر رأس و برچسب آن در شبکه نشان‌گر اهمیت و تأثیرگذاری آن رأس در شبکه است.کاربری که کاربران مهم و زیادی توییت‌هایش را بازنشر کرده باشد مهم در نظرگرفته می‌شود.کدام کاربران عربی زبان توئیتر بیشترین توجهات را به خود جلب کرده‎‌اند؟در بازهٔ زمانی ۱ محرم تا ۱۴ صفر ۱۴۴۳، تعداد ۷۸٬۷۱۹ توییت عربی از ۱۲٬۴۴۰ کاربر یکتا جمع‌آوری شد.?بیشترین فیواستارهاکاربران زیر بیشترین فیواستارها را در بازهٔ زمانی مورد بررسی داشته‌اند:لیست کاربرانی که بیشترین فیواستار را به زبان عربی داشته‌اند? بیشترین ریتوئیت‌هادر بازه‌ی زمانی مذکور، 21 توئیت حداقل 20هزار بار ریتوئیت شده که عدد قابل توجهی است. این توئیت‌ها که بیشترین رتوئیت را گرفته‌اند عمدتا ماهیتی تبلیغاتی در خصوص موبایل‌های آیفون دارند و یا فوتبالی هستند. در میان این توئیت‌ها، سه توئیتی که بیشترین ریتوئیت را داشته به این شرح است:1- کاربری سعودی به نام «عبدالعزیر احمد یغلف» بیشترین تعداد ریتوئیت را در یک توئیت تبلیغاتی داشته است:درمیان این توئیت‌ها آن‌هاا که بیشترین ریتوئیت به زبان عربی را داشته‌اند عمدتا توسط عربستانی‌ها نوشته شده است.?بیشترین لایک‌هادر توئیتر عربی، 16 توئیت بیش از 40 هزار لایک دریافت کرده‌اند که عدد قابل توجهی است. پرلایک‌ترین توئیتدر میان این توئیت‌ها به شرح زیر است:1- پرلایک‌ترین تویئت منتشر شده به زبان عربی در بازه‌ی زمانی بررسی‌شده، مربوط به توئیت یک دختر عربستانی است که خبر از درمان سرطان مادرش داده است.در اینجا هم پرلایک‌ترین توئیت‌ها مربوط به کشور عربستان است.? بیشترین کامنت‌هادر میان توئیت‌های فیواستار عربی، 27 توئیت بیش از 10 هزار پاسخ (comment) دریافت کرده است. این توئیت‌ها بحث‌برانگیزترین توئیت‌های عربی در بازه‌ی زمانی بررسی شده بوده و از این حیث قابل توجه است. توئیتی که بیشترین کامنت را دریافت کرده به شرح زیر است:1- توئیت مربوط به کاربری به نام «عائض القرنی» بیشترین کامنت را در بازه‌ی زمانی بررسیده‌شده گرفته است. او که بیش از 20 میلیون فالوئر در توئیتر دارد نوشته است:یافته‌های بدست آمده از توئیتر عربیتحلیل پرلایک‌ترین و پرکامنت‌ترین توئیت‌ها نشان می‌دهد که توئیت‌های کاربران عربستانی در میان سایر توئیت‌های عربی زبان بیشترین توجهات را به خود جلب کرده است.همان‌طور که گفته شد، با استخراج توئیت‌های عربی در بازه‌ی زمانی ۱ محرم تا ۱۴ صفر ۱۴۴۳، تعداد ۷۸٬۷۱۹ توییت عربی از ۱۲٬۴۴۰ کاربر یکتا بدست آمد. یعنی این تعداد توئیت در این بازه زمانی بیش از هزار لایک گرفته‌اند و این به معنای این است که تعداد کل توئیت‌های عربی به مراتب بیش از این اعداد است.کاربرانی که در انتشار این توئیت‌ها و ریتوئیت آن‌ها نقش داشته‌اند، در یک گراف به نمایش درآمده است. در شبکهٔ تشکیل‌شده که در تصویر 1 نمایش داده شده، ۱٬۳۰۹٬۷۱۰ رأس (که نشان‌دهنده کاربران است) و ۳٬۶۴۲٬۹۶۹ یال (که نشان‌دهنده‌ی روابط بین کاربران است) وجود داشت.بیشترین وزن یال متعلق به یال از کاربری به نام کاربری mohmedkheder به کاربری به نام AlMosahf با وزن 5٬017 بود؛ بدان معنی که mohmedkheder بیش از پنج هزار توییت AlMosahf را بازنشر کرده است. پنج یال پروزن بعدی نیز یال‌هایی به AlMosahfهستند. حساب کاربری AlMosahf که روزانه آیاتی از قرآن مجید را بازنشر می‌کند احتمالاً شاخص‌ترین حساب کاربری این روزهای توییتر عربی است که در قلب گراف قرار گرفته است.مؤثرترین کاربران این شبکه عبارتند از:در این شبکه اجتماعات متعددی وجود دارد. رنگ‌بندی، اندازه و محل رأس‌ها توسط کامپیوتر انجام شده است که نحوه انجام آن در ابتدا توضیح داده شد:شکل ۱ – شبکهٔ ریتوییت‌های فیواستارهای عربی (برخی اجتماعات مهم این شبکه در توضیح یافته‌های مربوط توییتر عراق بررسی می‌شود)کشور محل زندگی برخی از کاربران بر اساس «محل» ذکرشده در صفحهٔ توییترشان تشخیص داده شد. شکل ۲ بخشی از شبکه را با این رنگ‌آمیزی نشان می‌دهد. بخش عمدهٔ شبکه را کاربران مصری (آبی روشن) و سعودی (صورتی) تشکیل می‌دهند. کاربران لبنانی (خاکی)، اماراتی (سبز روشن) و سپس یمنی (نارنجی)، کویتی (سبز تیره) و عراقی (آبی تیره) با اختلاف فراوان در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. همان‌طور که مشاهده می‌شود عمده‌ترین اجتماع کاربران عراقی در بخش پایینی گراف است.شکل ۲ – بخشی از شبکهٔ ریتوییت‌های فیواستارهای عربی بر حسب کشور رنگ هر رأس بیانگر کشور محل سکونت کاربر متناظر است.توییتر عراقکاربران عراقی بخش نسبتاً کوچکی از توییتر عربی را تشکیل می‌دهند. اغلب کاربران عراقی در بخش پایینی گراف کلی توییتر عربی (شکل ۱) قرار دارند و اجتماعات کوچک‌تری از کاربران عراقی نیز در مرکز و بالا-چپ گراف کلی دیده می‌شود.در مرکز، اجتماعاتی حول حساب کاربری المصحف (بازنشر آیات قرآن) وجود دارد. (رنگ سبز تیره) همچنین، تعدادی از کاربران فوتبالی در این نقطه حضور دارند (یکی از بخش‌های خاکستری). برخی حساب‌های کاربری مرتبط به باشگاه بارسلونا و حامیان آن (مانند FCBW_A7)، گروه خبری ورزشی beIN Sports(مانند beINSPORTS) و یک کاربر ورزشی‌نویس عراقی به نام عماد (emad_RMD) از نظر این کاربران قابل توجه بوده‌اند. هشتگ‌های فوتبالی (مانند #الهلال، #الاتحاد و #النصر) جزء پرتکرارترین هشتگ‌های توییت‌های بررسی‌شده بوده‌اند. در بخش مرکزی گراف عاشقانه‌نویسان و روزمره‌نویسانی مانند کاربر عراقی، زكي العلي (Alail00) نیز دیده می‌شوند که شعر، عبارات ادبی و نقل‌قول‌هایی از بزرگان و مشاهیر را توییت می‌کنند.در سمت بالا-چپ (رنگ قهوه‌ای)، طرفداران عرب گروه پاپ کره‌ای BTS حضور دارند. در این میان کاربران عراقی زیادی نیز دیده می‌شوند. در بین کاربران عراقی، کاربرانی مانند صفحهٔ رسمی عربی هواداران این گروه موسیقی (ARAB3_ARMY)، کاربری به نام نوف (wqvz24) و کاربری عراقی به نام دوري (doryspringday) از جمله صفحات محبوبند.شکل ۳ – مهم‌ترین طرفداران کی‌پاپ در شبکهٔ ریتوییت‌های فیواستارهای عربی (میزان پررنگ‌بودن هر رأس بیان‌گر تعداد نسبی دنبال‌کنندگان کاربر متناظر آن است)بزرگ‌ترین اجتماعات کاربران عراقی در بخش پایینی گراف دیده می‌شوند. یک اجتماع شامل سیاسیون عراقی و اخبار مرتبط با وقایع سیاسی است (رنگ سبز روشن). شخصیت‌های سیاسی مانند مصطفی الکاظمی نخست‌وزیر (MAKadhimi) و فایق الشيخ علي نمایندهٔ مجلس (faigalsheakh) و شبکه‌های خبری مانند دویچه‌ولهٔ عربی (dw_arabic)، شبکهٔ رصد (RassdNewsN) و حساب عراقی NRT عربی (ArabicNrt) و رسانه‌ای‌هایی مانند علي الخالدي خبرنگار (alialkhalede) و احمد البشير کارگردان (ahmedalbasheer1) در بین این اجتماع از محبوبیت برخوردارند.در کنار این گروه، گروهی از کاربران قطری دیده می‌شوند (رنگ نارنجی) که مخاطبین عراقی نیز دارند. سليم عزوز (selimazouz1)، فيصل القاسم مجری تلویزیونی (kasimf)، اسد طه خبرنگار مصری ساکن سارایوو (Assaadtaha) و محمد ضاهر العريفي استاد تاریخ و روابط بین‌الملل (Dahirow10) از جمله کاربران محبوب در بین این اجتماعند. به دلیل وجود داشتن دفتر سیاسی طالبان در دوحه، برخی حساب‌های کاربری متعلق به طالبان از جمله حساب غیررسمی امارت اسلامی طالبان (AiUo9Jn2Ct5faFR)، نورالدين برادر (As_Hanh) و ملا عبدالغني برادر (Mla_abdAlgni) نیز در این بخش محبوبیت دارند. هشتگ‌های مرتبط با طالبان و افغانستان نیز (مانند #طالبان، #أفغانستان و #طالبان_تنتصر) در بین هشتگ‌های پرتکرار توییت‌های عربی جمع‌آوری‌شده دیده می‌شود.گروه غالب دیگر کاربران عراقی در پایین‌ترین بخش گراف (رنگ خاکی)، کاربران نزدیک به جریان مقاومت لبنان است. جواد نصرالله کاربر لبنانی (_mjn__)، علي شعيب خبرنگار المنار (alishoeib1970)، حسين زين‌الدین عالم دینی (sheikhhusseinzd) و جویی کاره گزارشگر شبکهٔ LBCI لبنان (Joe_kareh_LBCI) از کاربران محبوب در بین این اجتماعند. این اجتماع در مجاورت کاربرهای لبنانی و یمنی قرار دارد. در مجاورت این اجتماع، اجتماع دیگری از طرفداران حشدالشعبی و مقاومت عراق وجود دارد که احمد الذواق خبرنگار (Al_thawaq)، ريناس علی (renas_ali_1977) و احمد عبدالسادة شاعر (ahmadabdulsada) از کاربران شاخص آنند. اندکی بالاتر از کاربران لبنانی و مخاطبین آن‌ها، گروه دیگری از کاربران احتمالاً شیعه وجود دارد که حساب‌های عتبات مقدسهٔ حسینی (imamhussainorg)، علوی (imamalinet) و عباسی (AlkafeelAbbas)، حساب کاربری آیةالله السيد هادي المدرسي عالم دینی (HadiAlModarresi)و حساب استفتائات ایشان (esteftaat)، فارس سعيد سیاستمدار لبنانی (FaresSouaid) و دیما صادق خبرنگار لبنانی (DimaSadek) در بین آن‌ها محبوب است. وجود حساب‌های دولتی ایرانی از جمله حساب عربی آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران (ar_khamenei) و محمدجواد ظریف وزیر خارجهٔ سابق جمهوری اسلامی ایران (Jzarif) در بین این اجتماعات جالب توجه است.شکل ۵ – مهم‌ترین کاربران عراقی طرفدار مقاومت در شبکهٔ ریتوییت‌های فیواستارهای عربی (میزان پررنگ‌بودن هر رأس بیان‌گر تعداد نسبی دنبال‌کنندگان کاربر متناظر آن است)علاوه بر این اجتماعات، اجتماعات کوچک‌تر مجزای دیگری نیز از کاربران عراقی وجود دارد. اجتماعات حول کاربرانی مانند قارئة التاروت الأسود فال‌گیر (Blacktaroot)، شبکهٔ ارتباطات همراه زين در عراق (ZainIraq)، حسن إيسمك کارآفرین اماراتی (HasanIsmaik)، رحمة ریاض خوانندهٔ عراقی (RahmaRiad)، گروهی از ادبی‌نویسان، عاشقانه‌نویسان و روزمره‌نویسان از جمله ياسر آل هادي عربستانی (yasser99961)، ɑ̈ⱹgɹɹɹɕ‎عراقی (asolaa_90) و حُب (1_N_P) نمونه‌هایی از این‌گونه اجتماعات است.گراف زیر (شکل ۶) نمایش بهتری از آن بخش از شبکهٔ بازنشرهای توییت‌های عربی که به کاربران عراقی نزدیک‌تر است ارائه می‌دهد.شکل ۶ -بخشی از شبکهٔ ریتوییت‌های توییت‌های عربی مرتبط با کاربران عراقی یافته‌ها چه می‌گویند؟در جمع‌بندی یافته‌های ارائه شده، می‌توان این چند مورد را به طور خلاص بیان داشت:• عمدهٔ کاربران تییتر عربی کاربران مصری و سعودی هستند.• حساب المصحف و حساب‌های مرتبط با فوتبال مهم‌ترین حساب‌های شبکهٔ ریتوییت‌های توییتر عربی هستند.• گروه‌های مختلفی در توییتر عربی وجود دارند که ارتباطات تنگاتنگی دارند. اجتماعات طرفداران پاپ کره‌ای و مخاطبان حساب‌های غیر اخلاقی از معدود اجتماعات نسبتاً جداافتادهٔ فضای توییتر عربی هستند.• کاربران عراقی بخش کوچکی از توییتر عربی را تشکیل می‌دهند. عمدهٔ کاربران عراقی مؤثر، در یک اجتماع در نزدیکی اجتماعاتی از کاربران لبنانی، قطری و بحرینی قرار دارند و بخش قابل توجهی از آن‌ها حامیان مقاومت هستند.• حساب‌های کاربری عتبات متبرکه و حساب‌های مرتبط با آیت‌الله سید هادی مدرسی از مؤثرترین حساب‌های کاربری در بین این گروه از کاربران است. محمد رهبری محمد رهبری Thu, 11 Nov 2021 19:38:04 +0330 https://virgool.io/@m.rahbari/%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-wu7nwpmvxl5d محمد رهبری- هادی صفریبا معرفی وزرای دولت جدید توسط ابراهیم رئیسی در تاریخ 20 مرداد ماه، کاربران توئیتری با گرایش‌های سیاسی مختلف نسبت به این موضوع واکنش نشان دادند. پس از جلسه رأی اعتماد نیز وزرایی که از مجلس رأی اعتماد گرفته بودند تا حدی مورد توجه برخی از کاربران توئیتری بودند. تحلیل واکنش کاربران توئیتری به این وزرا نشان می‌هد که هر یک از گروه‌های سیاسی بر کدام وزیر تمرکز بیشتری داشته است و عملکرد او را بیشتر زیر ذره‌بین دارد.به منظور تحلیل و ارزیابی ِ میزان حساسیت کاربران توئیتری به این وزرا قبل و پس از جلسه رأی اعتماد، سایر توئیت‌های منتشر شده حاوی اسامی یکی از وزرا، در دو مقطع زمانی 20 مرداد تا 3 شهریور (قبل از رأی اعتماد) و 14 تا 21 شهریور (بعد از رأی اعتماد) استخراج شد. سپس شبکه‌ی ریتوئیت‌های این توئیت‌ها استخراج شد و با کمک ماشین، این شبکه دسته‌بندی شد. شبکه‌ی ریتوئیت‌ها نشان می‌دهد که کدام گروه‌ها در واکنش به وزرا فعال بودند و با توجه به ریتوئیت‌های مشترک، کدام گروه‌ها و کاربران به یکدیگر نزدیکتر بودند.پیش از رأی اعتماد وزراءاستخراج شبکه‌ی ریتوئیت‌های منتشر شده راجع به وزرای پیشنهادی دولت رئیسی پیش از جلسه‌ی رأی اعتماد نشان می‌دهد که گروه‌های اجتماعی و سیاسی متنوعی به این موضوع واکنش نشان داده بودند. همان‌گونه که در گراف زیر می‌بینید که بر اساس پردازش یافته‌های بدست آمده توسط ماشین بدست آمده است، اصولگرایان با دسته‌بندی‌های مختلفی، از کاربران نزدیک به جلیلی گرفته تا ارتش سایبری رائفی‌پور، در توئیتر نسبت به مسئله رأی اعتماد وزرا اقدام به انتشار توئیت کرده‌اند. در میان براندازان نیز مجاهدین خلق در حلقه‌ی بسته‌ی خودشان نست به این موضوع حساسیت‌هایی نشان داده‌اند و سایر براندازان در یک دسته‌ی دیگر نسبت به وزرا اقدام به انتشار توئیت کرده‌اند.اما نکته جالب توجه، کارزار طرفداران استقلال و معلمان در اعتراض به وزرای معرفی شده‌ی ورزش و آموزش و پرورش است. به نظر می‌رسد کارزار مخالفت با باغگلی وزیر پیشنهادی آموزش و پرورش از سوی برخی از جریانات اصولگرایی سازماندهی شده است و به همین دلیل در این شبکه ریتوئیت‌ها نزدیک به جریانات اصولگرایی قرار گرفته است؛ باغگلی، در نهایت نیز در مجلس رأی اعتماد نگرفت و سجادی، وزیر پیشنهادی ورزش نیز کمترین رأی را در میان وزرای مورد اعتماد مجلس آورد. بنابراین به نظر می‌رسد این گراف و تحلیل شبکه‌ی ریتوئیت‌کنندگان آن به خوبی توضیح‌دهنده‌ی نتایج رأی اعتماد وزرا است و می‌توانست آن را پیش‌بینی کند.پس از رأی اعتماد وزراءپس از برگزاری جلسه‌ی رأی اعتماد، توجهات به وزرای رأی‌آورده بسیار کاهش پیدا کرد. کارزارهایی که علیه برخی از وزرا شکل گرفته بود تعطیل شد و مخالفان جمهوری اسلامی، خصوصا حامیان سازمان مجاهدین خلق، به مراتب کمتر راجع به زورا اظهار نظر کردند. حتی در میان اصولگرایان و اصلاح‌طلبان نیز بررسی و ارزیابی عملکرد وزرای دولت بسیار کاهش یافت. اگرچه بازه‌ی بررسی شده پس از رأی اعتماد، یک بازه‌ی 8 روزه است و تعداد روزهای کمتری بررسی شده است، اما باز هم توجهات به وزرا بسیار کاهش یافته است. گراف زیر به خوبی گویای همین امر است. در قیاس با گرافی که از شبکه‌ی ریتوئیت‌های قبل از رأی اعتماد منتشر شد، این گراف بسیار ساده‌تر است.گروه‌های سیاسی به کدام یک از وزراء حساسیت بیشتری دارند؟تحلیل توئیت‌های هر یک از گروه‌های سیاسی در گراف‌های مذکور، نشان می‌دهد که حساسیت گروه‌های سیاسی قبل و بعد از جلسه رأی اعتماد به وزرای دولت رئیسی تغییر کرده است. جدول زیر به خوبی حساسیت این گروه‌ها به وزرای دولت ابراهیم رئیسی را نشان می‌دهد. در تحلیل این جدول، ذکر این نکته ضروری است که تعداد توئیت‌های حاوی اسامی وزرا در قبل از رأی اعتماد، به مراتب بیشتر از تعداد توئیت‌ها پس از رأی اعتماد بوده است. به عنوان مثال، نام عبدالملکی پیش از رأی اعتماد، بیش از 2000بار در توئیت‌های اصولگرایان و اصلاح‌طلبان تکرار شده است اما پس از جلسه رأی اعتماد تعداد توئیت‌های حاوی نام او در میان گروه‌های سیاسی به 100 توئیت هم نمی‌رسد.مطابق با این جدول، تا پیش از جلسه‌ی رأی اعتماد، عبدالملکی، رستم قاسمی، باغگلی، خاندوزی و خطیب بیش از سایر وزرای پیشنهادی، مورد توجه اصولگرایان و اصلاح‌طلبان بوده‌اند. اما پس از جلسه‌ی رأی اعتماد و با حذف باغگلی، امیر عبداللهیان به طور مشترک مورد توجه هر دو گروه قرار گرفته است. عین‌اللهی وزیر بهداشت نیز توجه اصولگرایان را به خود جلب کرده است اما به طرز عجیبی، با وجود آن که موضوع کرونا حساسیت‌برانگیز بوده است، وزیر بهداشت چندان مورد توجه اصلاح‌طلبان نبوده است. به جای آن، احمد وحیدی به دلیل انتصاباتش توجه اصلاح‌طلبان را در بازه 14 تا 21 شهریور ماه به خود اختصاص داده است. زارع‌پور و محرابیان نیز وزرای جدیدی بوده‌اند که در این بازه زمانی توجهات را به خود جلب کرده‌اند.در میان براندازان و حامیان سازمان مجاهدین خلق نیز، توجهات به امیرعبداللهیان به عنوان وزیر خارجه جمهوری اسلامی پس از جلسه رأی اعتماد به مراتب افزایش یافته است. سردار احمد وحیدی نیز به دلیل آن که سابقا فرمانده سپاه قدس را بر عهده داشته است، توسط مخالفان جمهوری اسلامی چه قبل و چه بعد از جلسه رأی اعتماد مورد توجه بوده است. اسماعیلی و رستم قاسمی نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند که توجهات هر دو گروه را در هر دو بازه‌ی مورد بررسی به خود جلب کرده‌اند.اما نکته جالب توجه در میان حامیان سازمان مجاهدین خلق، پرتکرار بودن نام آشتیانی وزیر دفاع تا پیش از جلسه رأی اعتماد بوده است؛ در حالی که هیچ یک از گروه‌های سیاسی به او توجه چندانی نکرده‌اند.در نمودار زیر تعداد توئیت‌های حاوی اسامی هر یک از وزرا قبل و بعد از جلسه رأی اعتماد آمده است:تعداد توئیت‌های حاوی اسامی وزرا قبل و بعد از رأی اعتمادهمان‌گونه که در این نمودار مشخص است، نام باغ‌گلی در میان سایر وزرا قبل از رأی اعتماد بیشترین تکرار را داشته است که دلیل آن کارزاری بوده که علیه او در توئیتر شکل گرفته بود؛ البته باغ‌گلی مورد توجه اصولگرایان و اصلاح‌طلبان نیز بوده است. عبدالملکی و رستم قاسمی وزرایی بوده‌اند که مورد توجه کاربران توئیتری بوده‌اند؛ هرچند توجهات به عبدالملکی پس از جلسه رأی اعتماد کاهش یافته است. به جای آن، سجادی، امیرعبداللهیان، وحیدی و عین‌اللهی، وزرایی بوده‌اند که پس از جلسه رأی اعتماد بیشتر مورد توجه کاربران توئیتری قرار گرفته‌اند. محمد رهبری محمد رهبری Fri, 17 Sep 2021 00:19:13 +0430 https://virgool.io/@m.rahbari/%D8%AA%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-hoxyo1r6tkmf هادی صفری- محمد رهبری |منتشر شده در روزنامه اعتمادبا اوج‌گیری شیوع کرونا در کشور و آغاز و ادامه پیک پنجم کرونا، حساسیت کاربران توئیتری به این موضوع نیز افزایش یافت و در بازه‌ی زمانی 10 مرداد تا 12 شهریور بیش از 735 هزار توئیت به زبان فارسی منتشر شد که حاوی کلیدواژه‌هایی از قبیل کرونا، واکسن و هر کلیدواژه مرتبط با این مضامین بوده است. همان‌گونه که در نمودار زیر مشخص است، این توئیت‌ها در بازه 20 تا 25 مرداد ماه به بیشترین میزان خود رسیده است؛ یعنی زمانی که برای اولین بار آمار کشته‌شدگان به دلیل کرونا از 600کشته در روز فراتر رفت (24 مرداد) و برای دومین تعداد بیماران کرونایی در یک روز به بیش از 40هزار بیمار رسید (20 مرداد). البته عوامل دیگری نیز در افزایش توئیت‌ها در این بازه دخیل بوده است از جمله سخنان آیت‌الله خامنه‌ای در خصوص کرونا در این بازه زمانی، سخنان ظریف در خصوص واردات واکسن و پاسخ ظریف به او و برخی سازماندهی‌های توئیتری در خصوص واکسن کرونا از جمله عوامل فرعی بوده که در این مقطع زمانی بر افزایش توئیت‌ها اثرگذار بوده است. اما رسیدن به نقاط اوج مرگ و میر و ابتلای حاصل از کرونا در این مقطع زمانی مهمترین عامل افزایش توئیت‌ها بوده است و از این حیث نوعی هم‌روندی را شاهد هستیم.در ادامه بازه‌ی زمانی مذکور، شاهد افزایش تعداد توئیت‌ها روز چهارم شهریور ماه هستیم؛ زمانی که مسئله واکسن آلوده فایزر توسط اصولگرایان انقلابی در فضای توئیتر به صورت سازماندهی‌شده مورد توجه قرار گرفت. اما از آن روز به بعد با کاهش میزان مبتلایان و مرگ و میر ناشی از کرونا، توجه به این موضوع در توئیتر روندی کاملا کاهشی داشته که نشان‌دهنده‌ی کاهش حساسیت کاربران نسبت به این موضوع است.کدام کلمات در توئیت‌های کرونایی بیشترین تکرار را داشته است؟به طور طبیعی کلیدواژه‌های کرونا و واکسن در توئیت‌های منتشرشده در این بازه زمانی پرتکرارترین کلیدواژه‌ها بوده است. اما تحلیل توئیت‌ها نشان می‌دهد که که کلیدواژه‌هایی نظیر «آمریکا»، «بسیج»، «خامنه‌ای» و «فایزر» از پرتکرارتین کلیدواژه‌های بکار رفته در این توئیت‌ها بوده است. نکته جالب توجه در میان این توئیت‌ها آن بوده است که کلیدواژه «فایزر» بیش کلیدواژه «برکت» در توئیت‌ها تکرار شده و کلمه «سینوفارم» نیز به مراتب کمتر تکرار شده در حالی که رایج‌ترین واکسنی است که مردم ایران از آن استفاده می‌کنند. کلیدواژه «ماسک» نیز به مراتب کمتر از کلیدواژه‌های مربوط به واکسن تکرار شده است. در میان این توئیت‌ها، تنها اسمی که بیشترین تکرار را داشته نام آیت الله «خامنه‌ای» » بوده است و اسامی نظیر «رئیسی» یا «نمکی» در قیاس با سایر کلمات پرتکرار نبوده است.نرخ بکارگیری کلمات در بازه‌ی زمانی مورد بررسی به چه صورتی بوده است؟همان‌گونه که گفته شد، پرتکرارترین کلمات در توئیت‌های بررسی شده به ترتیب کلمات کرونا و واکسن بوده است. اما نکته جالب توجه آن است که در دوقطع زمانی، کلمه واکسن بیش از کلمه کرونا تکرار شده که در نمودار زیر مشخص شده است. کاهش حساسیت به کرونا پس از عبور از روزهای پیک از یک سو افزایش فعالیت‌های سازماندهی‌شده در خصوص واکسن از جمله سازماندهی هشتگ #واکسن_آلوده_آمریکایی در واکنش به آلودگی در واکسن مدرنا، از جمله دلایل مؤثر در افزایش توئیت‌های حاوی کلیدواژه واکسن در مقایسه با توئیت‌های حاوی کلیدواژه کرونا بوده است.کدام هشتگ‌ها ترند شدند؟اما وضعیت هشتگ‌های پرتکرار متفاوت از کلیدواژه‌های پرتکرار بوده است. در حالی که هشتگ #کرونا پرتکرارترین کلیدواژه در بازه زمانی 10 مرداد تا 12 شهریور بوده است، اما برخی از هشتگ‌ها به مراتب بیشتر از هشتگ کرونا تکرار شده است که از جمله آن‌ها می‌توان به هشتگ‌های #همه_علیه_کرونا، #آمریکا_مهد_کرونا، #بسیج_مردم_علیه_کرونا و #واکسن_آلوده_آمریکایی شاره کرد. هشتگ‌هایی که همه به صورت سازماندهی‌شده و توسط اصولگرایان انقلابی در توئیتر ترند شده که فایده آن برای مردم و در مبارزه با کرونا معلوم نیست. نرخ بکار رفتن هشتگ کرونا در تمام این مدت نسبتا نرخ ثابتی بوده و در مواقعی که هشتگ‌های سازماندهی‌شده توسط اصولگرایان انقلابی ترند نشده، هشتگ کرونا پرتکرارترین هشتگ روز بوده است.پیک پنجم کرونا و چند سیاست پیشنهاد مبتنی بر دادهآمار و ارقام رسمی منتشر شده در خصوص کرونا نشان می‌دهد که ظاهرا میزان ابتلای به کرونا و مرگ و میر حاصل از آن در کشور کمی کاهش یافته است. با این حال تحلیل کلان‌داده و توئیت‌های منتشر شده در بازه زمانی 10 مرداد تا 12 شهریور چند تجربه مهم را برای سیاستگذاران کشور می‌تواند به ارمغان بیاورد:1- توئیتر فارسی در صورتی که به درستی مورد ارزیابی قرار گیرد، بستر مناسبی برای تشخیص حساسیت مردم نسبت به شرایط کرونایی است. اگرچه افزایش توئیت‌های مربوط به کرونا همزمان با شدّت یافتن این بیماری در کشور بوده است، اما تحلیل توئیتر می‌تواند برخی از حساسیت‌های مردم یا کاربران فضای مجازی را نسبت به حاشیه‌های کرونا در کشور نشان دهد که این حاشیه‌ها می‌تواند بر تحمل مردم در مواجهه با این ویروس و یا تاب‌آوری آن‌ها در برابر سایر مشکلات جامعه را تحت تأثیر خود قرار دهد.2- در تحلیل توئیتر فارسی در نسبت با کرونا باید به هشتگ‌های سازماندهی‌شده توجه کرد و آن‌ها را در تحلیل لحاظ نکرد. چرا که این هشتگ‌ها اگرچه باعث افزایش توئیت‌های مرتبط با کرونا می‌شوند، اما گمراه‌کننده هستند و در مبارزه با کرونا نیز به کسی کمکی نمی‌کنند. سیاستگذران و سیاستمدارانی که بودجه‌های هنگفتی را برای ترند شدن این هشتگ‌ها انجام می‌دهند نیز باید به این امر توجه داشته باشند که این هشتگ‌سازی‌ها تأثیری در ذهنیت مردم در مواجهه با کرونا نخواهد داشت.3- مسئله واکسن و واردات آن یکی از مهمترین مضامینی بوده است که در دوران شیوع کرونا مورد توجه قرار گرفته و اعتراضات مردم را برانگیخته است. بنابراین سیاستگذاران حوزه بهداشت و درمان برای کاهش التهاب در جامعه باید واردات واکسن را در اولویت خود قرار داده و از هرگونه برخورد سیاسی با مقوله واکسن خودداری کنند.4- تحلیل توئیت‌ها نشان می‌دهد که توجهات به واکسن بیش از حساسیت به رعایت پروتکل‌های بهداشتی از جمله ماسک‌زدن است. اگر این واقعیت در محیط اجتماعی نیز نمود داشته باشد، می‌توان نتیجه گرفت که مردم به امید واکسن، یا به این دلیل که واکسن زده‌اند، دیگر توجه چندانی به ماسک ندارند؛ لذا لازم است در سیاستگذاری‌های رسانه‌ای ماسک زدن بیش از پیش برجسته شود و به جای هشتگ‌سازی‌های بی‌فایده به این مقوله بیشتر توجه شود.5- پرتکرار نبودن نام ابراهیم رئیسی در میان کلیدواژه‌های پرتکرار نیز حاکی از آن است که تا به امروز مردم نه انتظار چندانی از رئیس جمهور داشته و نه او را مقصر وضعیت کرونا در کشور قلمداد کرده‌اند که این امر فرصتی برای رئیس‌جمهور است که با اقدام مناسب در مواجهه با کرونا و واکسیناسیون مردم، مانع از شکل‌گیری اعتراضات به دولت گردد.پیشنهادات سیاستی فوق، تنها بخشی از پیشنهاداتی است که بر اساس داده‌های فوق‌الذکر قابل ارائه است. تعمیق بیشتر در توئیت‌های منتشر شده که بیانگر بخشی از افکار عمومی در نسبت با کروناست، می‌تواند به سیاستگذاری بهتر منجر گردد. محمد رهبری محمد رهبری Sun, 05 Sep 2021 11:06:57 +0430