https://virgool.io/feed/@m_19811152 fa 2026-04-15 10:56:51 https://static.virgool.io/images/default-avatar.jpg https://virgool.io/@m_19811152 https://virgool.io/@m_19811152/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4%E2%80%93%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-wwju85lszcvk * کمبود مزمن ظرفیت در اوج بار: در موج گرمای تابستان ۲۰۲۵، اوج مصرف «بالای ۷۶ گیگاوات» گزارش شد و در بسیاری استان‌ها خاموشی‌های نوبتی و حتی تعطیلی ادارات برای کاهش بار اعمال شد. برآورد برخی منابع خبری از شکاف ۱۵–۱۸ گیگاوات بین نیاز و تولید حکایت دارد.* اتکای بسیار بالا به گاز طبیعی: حدود ۸۰٪ تولید برق از گاز و سهم منابع کم‌کربن (آب، هسته‌ای، تجدیدپذیر) در مجموع زیر ۱۰٪ است؛ هیدرو \~۶٪ و هسته‌ای \~۲٪. در زمستان، کمبود گاز خانگی به قطع خوراک نیروگاه‌ها و خاموشی می‌انجامد.* افزایش پروژه‌های حرارتی کوتاه‌مدت: طبق Thermal Power Plants Holding، حدود ۳.۵ گیگاوات ظرفیت حرارتی جدید تا میانه ۲۰۲۵ وارد مدار می‌شود (خارج از تجدیدپذیرها). همچنین مپنا طرح افزودن تا ۶ گیگاوات ظرفیت تا پیک ۲۰۲۵ را مطرح کرده است.* بحران آب و گرمایش اقلیم: موج‌های گرمای بالای ۵۰°C و افت مخازن سدها هم آب و هم برق را تحت فشار گذاشته و خاموشی/کاهش تولید هیدرو را تشدید کرده است.* یارانه و قیمت‌گذاری: سوخت و برق به‌شدت یارانه‌ای است؛ همین امر مصرف را بالا نگه داشته و انگیزه بهینه‌سازی/سرمایه‌گذاری را تضعیف می‌کند. مسیر اصلاح تدریجی یارانه‌ها و کارایی انرژی در محافل سیاست‌گذاری برجسته شده است. سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه * هدف‌گذاری تجدیدپذیرها: وزارت نیرو/ساتبا طی سال‌های اخیر به‌طور مکرر هدف افزودن ۱۰ گیگاوات تجدیدپذیر تا ۲۰۲۵ و برنامه بزرگ‌تر ۳۰ گیگاوات تا ۲۰۳۰ را اعلام کرده‌اند؛ همچنین در چارچوب برنامه هفتم، هدف ۱۲ گیگاوات طی پنج سال مطرح شده و تفاهم‌نامه‌هایی با بخش خصوصی امضا شده است. (پیشروی واقعی در عمل، کند و نامطمئن گزارش می‌شود.)* الزامات قدیمی‌تر: سیاست افزایش سهم «نیروگاه‌های پاک و تجدیدپذیر» دست‌کم به ۵٪ از ظرفیت، در گذشته تصویب شده بود، اما تحقق آن به‌طور کامل انجام نشد. ریسک‌های ساختاری * سوخت نیروگاه‌ها در زمستان: رقابت گرمایش خانگی با نیروگاه‌ها برای گاز، قطعی/کاهش تولید را به‌دنبال دارد.* فرسودگی زیرساخت و محدودیت واردات تجهیزات: تحریم‌ها تأمین قطعات و ارتقای بهره‌وری را دشوار کرده و زمان ساخت/نوسازی را طولانی می‌کند.* هیدرو و تنش آبی: نوسان بارش و خشکسالی تولید برقابی را نامطمئن کرده است. فرصت‌های اصلی سرمایه‌گذاری/اقدام1. خورشیدی مقیاس نیروگاهی و اشتراکی: تابش مناسب و تقاضای پیکِ روزانه، مزیت طبیعی خورشیدی است؛ قراردادهای تضمینی ساتبا و همچنین فروش در بازار/بورس انرژی (در صورت دسترسی) می‌تواند جریان نقدی بسازد. (موفقیت وابسته به دسترسی به زمین، اتصال شبکه و پایداری دریافتی‌هاست.)2. افزایش بهره‌وری و بهینه‌سازی مصرف (EE): با توجه به یارانه‌ها، هر اصلاح قیمتی/تشویقی می‌تواند بازار بزرگی برای پایش هوشمند، درایوها، بازیابی حرارت، و مدیریت بار صنعتی ایجاد کند.3. ترکیب خورشیدی + ذخیره‌ساز (BESS): برای پیک‌بُری در بعدازظهر/شب و افزایش قابلیت اتکا—به‌ویژه در پروژه‌های صنعتی و شهرک‌ها—مزیت دارد؛ هرچند چارچوب‌های درآمدی ذخیره‌ساز هنوز نیاز به تکمیل دارد. (استنتاج بر مبنای کمبود پیک و خاموشی‌ها.)4. دوره انتقالی حرارتی با بازده بالاتر: تبدیل گازی ساده به سیکل‌ترکیبی و نوسازی توربین‌ها در کوتاه‌مدت شکاف عرضه را سریع‌تر می‌بندد. سناریوهای ۳–۵ ساله * سناریوی پایه: ورود ۳–۶ گیگاوات ظرفیت حرارتی جدید + بخشی از پروژه‌های خورشیدی/بادی که واقعاً به قرارداد و شبکه می‌رسند؛ کمبود در پیک تابستان و زمستان ادامه دارد، اما شدت آن با مدیریت بار و تعطیلی مقطعی کنترل می‌شود.* سناریوی شتاب‌گرفته تجدیدپذیر: در صورت تثبیت قراردادها و تسهیل زنجیره تأمین، تحقق بخش معناداری از ۱۰–۱۲ گیگاوات اعلامی تا اواسط دهه، فشار پیک تابستان کاهش می‌یابد و نیاز به سوخت مایع کمتر می‌شود؛ اما همچنان به ذخیره‌ساز و شبکه نیاز است.* سناریوی فشار منفی: تداوم خشکسالی/گرما + کمبود گاز زمستانی و کندی سرمایه‌گذاری می‌تواند خاموشی‌های طولانی‌تر و افت تولید صنعتی را در دوره‌های اوج رقم بزند. جمع‌بندی اجرایی برای تصمیم‌گیران * کوتاه‌مدت: تمرکز بر طرح‌های خورشیدی آماده اتصال (land + grid secured)، قراردادهای تضمینی معتبر، و بسته‌های مالی با دوره ساخت کوتاه؛ در صنعت، پروژه‌های EE/DR (بهینه‌سازی و مدیریت بار) بیشترین بازده را دارند.* میان‌مدت: توسعه سبد خورشیدی + ذخیره‌ساز نزدیک مراکز مصرف و بهبود شبکه فوق‌توزیع/توزیع؛ تبدیل واحدهای گازی به CCPP برای صرفه‌جویی سوخت.* حکمرانی/ریسک: موفقیت سرمایه‌گذاری به انضباط پرداخت‌ها، دسترسی به ارز/تجهیزات، و ثبات مقرراتی گره خورده است؛ پیگیری پروژه‌ها ذیل چارچوب‌های رسمی ساتبا و برنامه هفتم، ریسک اجرایی را کاهش می‌دهد. علی جهانی علی جهانی Thu, 14 Aug 2025 10:55:36 +0330