https://virgool.io/feed/@m_42903061 پژوهشگر حکمرانی رفتاری و تغییر رفتار عمومی/ مشتاق هنر خصوصاً روایت‌گری fa 2026-06-16 07:30:32 https://static.virgool.io/images/default-avatar.jpg https://virgool.io/@m_42903061 https://virgool.io/@m_42903061/%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%82%D9%84%D8%A8-%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-%D9%85%D8%B6%D8%AD%DA%A9-xsbdbt5uu9fj در دنیای پرهیاهوی سیاست و رسانه، هر روز با حجم عظیمی از اطلاعات و اخبار روبه‌رو می‌شویم. ما برای پردازش این اطلاعات و تصمیم‌گیری‌های سریع، از میانبرهای ذهنی یا سوگیری‌های شناختی استفاده می‌کنیم. این میانبرها گرچه به سرعت عمل ما کمک می‌کنند، اما گاهی اوقات منجر به قضاوت‌های نادرست و غیرمنطقی می‌شوند. یکی از مهم‌ترین این سوگیری‌ها، اثر هاله‌ای (Halo Effect) است.اثر هاله‌ای زمانی رخ می‌دهد که یک ویژگی خاص، مانند ظاهر، حرفه، یا یک رفتار، به‌عنوان لنزی عمل می‌کند که تمام جنبه‌های دیگر فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای مثال، اگر فردی ظاهری جذاب داشته باشد، ممکن است به‌طور ناخودآگاه او را باهوش‌تر یا شایسته‌تر فرض کنیم. این سوگیری ریشه در تمایل مغز انسان به ساده‌سازی اطلاعات دارد، اما می‌تواند به قضاوت‌های نادرست منجر شود. ماجرایی که چندی پیش پس از انتشار اظهارات ناپخته مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، اتفاق افتاد، یکی از نمونه‌های عُمق ابتلای فرهنگ سیاست‌ورزی ما به اثر هاله‌ای است و حالا که هیاهوها در این زمینه فروکش کرده، می‌توان این اتفاق را از منظر اثر هاله‌ای بازخوانی کرد. هنگامی که گفته‌های دکتر یونسی از سوی بسیاری خلاف هنجارهای فرهنگی تلقی شد، به سرعت واکنش های منفی را به سمت خود برانگیخت. اما نکته قابل‌توجه، تمرکز منتقدان بر حوزه تخصص پزشکی استاندار یعنی اورولوژی (مجاری ادراری) بود. برای نمونه، حمید رسایی، نماینده مجلس، در ویدیویی با کنایه به استاندار به تخصص مجاری ادرار او اشاره کرد و شایستگی استاندار برای تصدی جایگاهش زیر سؤال برد.این درحالی است که حدود یک سال پیش در بالاترین سطح سیاست ایران، فردی نامزد ریاست جمهوری و درنهایت پیروز رقابت شد که او نیز پزشک و یکی از ارکان کمپین تبلیغاتی‌ او مانور روی حرفه شغلی‌اش یعنی پزشکی و حوزه تخصصی قلب و عروق بود.مگر نه این است که همه تخصص‌های پزشکی محترم و هرکدام در جای خود مورد توجه و گره‌گشای مردم هستند؟ پس چرا در یک مورد دستمایه واکنش‌های منفی قرار گرفته و در دیگری ارج و قرب آفریده؟ اثر هاله‌ای یکی از بهترین مکانیزم‌های روانشناسی است که می‌تواند این سبک از مواجهه را تبیین کند. در تبلیغات انتخابات اخیر، دکتر مسعود پزشکیان از تخصص پزشکی خود به عنوان یک صفت مثبت برای ساختن هاله‌ شخصیتی (Halo Effect) استفاده کرد. این پدیده روان‌شناختی به ما می‌گوید که وقتی فردی یک ویژگی مثبت و برجسته دارد (مثلاً تخصص قلب در پزشکی، که امری ارزشمند محسوب می‌شود)، تمایل داریم سایر ویژگی‌های او را نیز مثبت ارزیابی کنیم. کمپین تبلیغاتی با تأکید بر اینکه پزشکیان «متخصص قلب و عروق» است، به‌طور ضمنی این پیام را به مردم می‌داد که او فردی دلسوز، قابل اعتماد، و دارای دانش و مهارت در حل مشکلات است. درواقع جایگاه بلند بالای متخصص قلب برای مردم، بر شخصیت پزشکیان سایه مثبت انداخت و او را گرامیداشت. در مقابل، دکتر یونسی، استاندار مازندران، مورد طعن و تمسخر واقع شد و تخصص پزشکی او هاله‌ منفی (Horns Effect) برایش ایجاد کرد. تا حدی که این سوال را برانگیخت که اساساً چرا یک پزشک متخصص اورولوژی باید در یک سِمَت مهم سیاسی - اداری قرار بگیرد.البته برای درک عمیق‌تر تفاوت این دو واقعه باید به ذهنیت عمومی و تاریخی ایرانیان نیز توجه کرد. قلب در فرهنگ پارسی، از ادبیات کلاسیک تا گفتار روزمره، نمادی از ارزش‌های والا مانند عشق، شجاعت، و انسانیت است. این پیش‌زمینه فرهنگی، تخصص قلب را به یک ویژگی الهام‌بخش تبدیل کرد که در مورد پزشکیان به‌عنوان نشانه شایستگی برجسته شد. از سوی دیگر معمولاً مسائل مرتبط با دستگاه تناسلی همراه با نوعی تلقی پست و شرم‌آو است که هم‌نشینی هر کلمه و مفهوم در کنار خود را می‌تواند به نوعی تمسخر و اکراه بکشاند. این تفاوت فرهنگی، زمینه را برای اثر هاله‌ای متفاوت در این دو مورد مساعد کرد.در نتیجه، یک تخصص پزشکی که در یک زمینه فرهنگی به عنوان فضیلت و در دیگری به عنوان نقص تعبیر می‌شود، نه تنها بر مسیر شغلی افراد، بلکه بر نحوه قضاوت عمومی درباره آن‌ها نیز تأثیر می‌گذارد. در پایان باید تاکید کرد که شناختِ نقشِ اثرِ هاله و زمینهٔ فرهنگیِ نمادین می‌تواند به ما کمک کند که نه‌فقط این تناقض‌ها را توضیح دهیم، بلکه راه‌هایی برای بهبودِ کیفیتِ فرهنگ سیاست‌ورزی جستجو کنیم.#تغییر_رفتار_عمومی#روانشناسی_اجتماعی#سوگیری_شناختی#فرهنگ_سیاسی✍ مصطفی انواریمنتشر شده در کانال هسته خط‌مشی رفتاری (https://ble.ir/bpp_isu) مصطفی انواری مصطفی انواری Sat, 20 Sep 2025 00:18:11 +0330 https://virgool.io/@m_42903061/%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D8%AE%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D8%B4%D9%88%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D9%BE%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-tcladv55hioe 📍 *مقدمه*پس از دور اول تجاوز رژیم صهیونیستی به ایران، آمیخته‌ای از مسائل ماسبق و فعال‌شدن مسائل جدید، موجب شده سایه جنگ بر جای بماند. چالش‌هایی چون «ثبات تحلیل‌های متعدد ناظر به ارزیابی وضعیت ایران با عنوان قرارگرفتن در حضیض تاریخی»، «تداوم اقدامات ضدایرانی در سطح بین‌المللی»، «تضعیف موقعیت نیروهای مقاومت»، «فشار لابی اسرائیل در آمریکا به ترامپ با پرونده اپستین» و همچنين «پایداری سران سیاسی رژیم صهیونیستی بر مواضع رادیکال و طرح رسمی پروژه اسرائیل بزرگ»، همه از ارکان جبهه نبرد مستقیم با ایران هستند. هرچند دو عامل «محدودیت‌های فنی نظامی» و «عدم رضایت ترامپ به صرفه جنگ جدید» موانع اصلی گشوده شدن مجدد باب آتش هستند. در این میان آنچه باید محل توجه واقع شود، پازل ناتمام دور اول جنگ یعنی آشوب است. چراکه هم در سناریو جنگ و هم تداوم آتش‌بس، میل سیستم امنیتی رژیم صهیونیستی به برافروخته‌شدن آشوب در ایران است. در سناریو اول، آشوب می‌تواند به عنوان لبه دوم قیچی در کنار جنگ عمل کند و در سناریو دوم، آشوب عامل سست‌کننده دیوار دفاعی اتحادی است که پس از تجاوز ۱۲ روزه پدید آمد.در دور اول جنگ، رژیم صهیونیستی فریب اپوزیسیون و فضای مجازی ایران با ترند همیشگی هشتگ‌های ضدایرانی مثل #جاوید_شاه را خورد و دعوت پهلوی برای آشوب نه‌تنها بی‌پاسخ ماند بلکه حتی عشوه‌گری رژیم با زدن صداوسیما، زندان اوین و مقر فراجا تاثیر مطلوب نداشت و درنهایت این بوم‌رنگ با شکل‌گیری اتحاد ملی مردم ایران به سمت خود رژیم بازگشت. اما حالا به نظر می‌رسد برنامه‌ریزان آشوب می‌خواهند سراغ همان الگوهای سابق که کارآمدی خود را در ۴۰۱، ۹۸ و ۹۶ نشان داد، بروند. فرمولی که به بیان ساده عبارت است از سوارکردن جو هیجانی بر نارضایتی عمومی و سپس تمرکز بر یک بهانه یا سوژه اولیه به عنوان پیشران میدانی و درنهایت ناوبری آشوب با کمک اپوزیسیون خارج‌نشین و عوامل میدانی.ناظر به قرائن متعدد که در حوصله این یادداشت نمی‌گنجد، می‌توان استنباط کرد که جمهوری اسلامی نیز پالس آشوب را جدی گرفته است و در این راستا یکی از اصلی‌ترین راهکارهایی که در حال به کارگیری است، توسل به «هنر» است.📍 *تحلیل*هنر صرفاً یک کالای مصرفی فرهنگی نیست بلکه می‌تواند از طریق تاثیرگذاری بر احساسات عمومی و رفتار جمعی در معادلات قدرت و مسائل سیاسی-اجتماعی موثر واقع شود. به‌طورکلی در شرایطی که جامعه با التهابات سیاسی و شکاف‌های اجتماعی روبه‌رو است، دولت‌ها می‌توانند به‌واسطه افزایش توزیع محصولات فرهنگی و کالای هنری نشاط‌آور، نقش کلیدی در کاهش تنش‌ها ایفا کنند.برای درک بهتر اجازه دهید نمونه اغتشاشات سال ۱۴۰۱ را بررسی کنیم. در این سال پس از شروع موج آشوب‌های خیابانی در اوایل مهرماه، علیرغم اینکه محافل هنری در یک دوره چندماهه شدیداً در اغما قرار گرفتند، دولت طی یک اقدام برنامه‌ریزی شده موج توزیع اقلام فرهنگی در جامعه با تمرکز بر کالای هنری نشاط‌آور و شاداب‌کننده را آغاز کرد. ابتدا کنسرت خنده حسن ریوندی سد را شکست، سپس جشنواره فیلم فجر و بعدتر جشنواره موسیقی فجر نقاط عطفی شدند و درنهایت این روند در کوتاه‌مدت با رکوردشکنی بی‌سابقه فیلم‌های کمدی و تعداد برگزاری کنسرت‌های موسیقی در سراسر کشور تداوم یافت. درواقع برنامه‌ریزان آشوب با سیطره بر شبکه‌های اجتماعی مردم را تحت فشار برای پذیرش یک سوگ بلندمدت عمومی و همسویی با خشونت رادیکال خیابانی قرار داده بودند. درصورتی که بخش وسیعی از جامعه الزاماً به هیچ قطب سیاسی مشخصی وابستگی نداشت تا از این سبب انگیزه و رفتار بلندمدت سیاسی خود را شکل دهد. درنتیجه با انباشت فشار از قرارگرفتن در وضعیتی که نه طبیعی بود و نه خودخواسته، اصطلاحاً طاقت جامعه تاب شد و با چراغ سبز و تسهیل‌گری دولت به سمت تخلیه هیجانات از مسیر کنسرت‌های موسیقی و فیلم‌های کمدی رفت. این استقبال به حدی وسیع و پرشتاب در فضای عمومی تسرّی یافت که دیکتاتوری هنجار آشوبگرانه و احساسات خشونت‌آمیز را شکست. به این صورت که اولاً معادله «اقلیت/اکثریت» را تغییر داد، با این صورت‌بندی که عموم جامعه به سمت نشاط و شادی متمایل شده‌اند و جمعیت محدودی که در خیابان تنش‌آفرینی می‌کند، در انزوا قرار گرفته‌اند. دوماً عملاً هم‌زمانی سرپابودن دو احساس شادی و نشاط با خشم و غم ممکن نبود. درنهایت این موج با تنگ کردن فضا برای خشونت رادیکال در قالب بازگشت به زندگی عادی پیروز شد.حالا باید پرسید که کارکرد هنر در شرایط فعلی پساجنگ و تداوم آتش‌بس چیست؟ دو مورد از مهمترین کارکردها بدین شرح است:۱- تقویت انسجام اجتماعی: استقبال از یک اثر هنری می‌تواند عموم مردم را بدون توجه به اختلافات گردهم‌آورد. وقتی افراد به صورت جمعی در یک رویداد فرهنگی با محوریت حس شادی شرکت می‌کنند، صاحب تجربه مشترک و در معرض قرارگرفتن یک هویت گروهی بزرگتر می‌شوند. این همبستگی می‌تواند شکاف‌های اجتماعی را پرکند و به جای برجسته کردن تفاوت‌ها، بر نقاط مشترک و انسانیت تاکید کند.۲- تغییر کانون توجه: در شرایطی که ذهن جامعه درگیر فضای سیاسی و تنش‌های خبری است، فضا برای افزایش احساس اضطراب و خشم به‌واسطه محرک‌های جدید مساعد است. توزیع محصولات فرهنگی و هنری که رویکری التیام‌بخش و سرگرم‌کننده داشته باشند، می‌تواند دمای افکارعمومی و هیجانات منفی اجتماعی را از طریق سوق‌دادن به امورنشاط‌آور کاهش دهد.در این راستا آنچه نیاز است دولت در بهره‌گیری از این ظرفیت انجام دهد، عبارت است از: ۱-حمایت از تولیدات هنری ۲-تسهیل توزیع محصولات هنری و دسترسی‌بخشی عمومی ۳-ترغیب و شوق‌افزایی برای استفاده از کالای نشاط‌آور.📍 *جمع‌بندی* اخباری که در مدت اخیر در زمینه رسمیت‌بخشی و اعطا جواز فعالیت به ارتش رپرهای فارسی و بازگشت خواننده‌های لس‌آنجلسی منتشر شد و همچنین برپایی گسترده کنسرت‌های خیابانی در اقصی نقاط کشور، نشان‌دهنده این است که حاکمیت می‌خواهد صدای موسیقی را در جامعه زیاد کند تا بانگ‌های داخلی و خارجی آشوب‌برانگیز شنیده نشود. نمی‌توان ادعا کرد که در ۱۴۰۱ هنر نشاط‌آور تنها عامل فرونشاندن آشوب‌ها بود و اینکه در شرایط کنونی مولفه‌ای اطمینان‌بخش خواهد بود اما تاثیرات آن بر روان جامعه غیرقابل انکار است. البته شکست پروژه برگزاری کنسرت همایون شجریان در میدان آزادی تهران نشان داد که ناهماهنگی دستگاه‌ها و ضعف مدیریت مانند پوست موزی برای هر ایده نجات است. در پایان آنچه در توصیه به سیاستگذار درباره به کارگیری راهکار «تزریق هیجانات مثبت به مردم از طریق هنر» قابل بیان است، توجه دادن به این مهم است که این امر کارکردی مسکّن‌بخش دارد نه درمانگرانه. به این معنی که «احتمال کم‌رنگ‌شدن تاثیر» و خطر تبدیل شدن به «مخدر فرهنگی» پیامدهای بلندمدت استفاده از هنر برای کاهش التهابات است. مویّد این پیامد، اعتیاد مداوم جامعه هنری به تولید کمدی و عموم مردم به مصرف آن در چند سال اخیر است. چراکه فضای موجود هنرهای نشاط‌آور آلوده به اباهه‌گری و سرگرم‌سازی مخدّرگونه‌ای است. بنابراین نباید تاثیرگذاری آن به کام سیاستگذار خوش‌ بیاید و به عنوان جایگزینی برای حل ریشه‌ای و ساختاری مسائل اجتماعی تبدیل شود.#تغییر_رفتار_عمومی#حکمرانی_رفتاری#سیاستگذاری_فرهنگی#سیاستگذاری_رفتاری✍ مصطفی انواریمنتشر شده در کانال هسته خط‌مشی رفتاری (https://ble.ir/bpp_isu) مصطفی انواری مصطفی انواری Sat, 20 Sep 2025 00:09:38 +0330 https://virgool.io/@m_42903061/%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-tqiknh3jeh3e با اعلام رسمی استانداری مشهد مشخص گردید که امسال بیش از پنج میلیون و ۲۰۰ هزار زائر در ایام پایانی ماه صفر عازم مشهد مقدس شدند. برای اینکه جایگاه و ارزش این عدد را درک کنیم، می‌توانیم آن را با آمار سال‌های گذشته مقایسه کنیم.با بررسی گزارشات رسمی که آمار زائرین مشهد در دهه پایانی ماه صفر را اعلام کرده‌اند، متوجه سیر صعودی و روبه‌رشد آن می‌شویم به طوری که این رقم از حدود سه میلیون در سال ۱۳۹۵ به بیش از پنج میلیون در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این ارقام و سیر صعودی آن در طی سال‌های اخیر به حدی چشم‌گیر است که واکاوی آن می‌تواند حاکی از بینش‌ها و نکات مهمی در حوزه سیاستگذاری فرهنگی باشد. برای انجام این بررسی از دانش روانشناسی اجتماعی و تغییر رفتار عمومی کمک می‌گیریم. به بیان ساده و در یک دیدگاه کلی، روانشناسان اجتماعی بروز یک رفتار را ما حصل دو دسته عوامل می‌دانند: ۱- عوامل درونی مانند احساسات و باورها که نگرش کلی ما پیرامون یک پدیده را شکل می‌دهند ۲- عوامل بیرونی مانند دسترسی‌ها و موانع محیطی. با توجه به اینکه نگرش مثبت به زیارت و ارادت به حضرت رضا عليه‌السلام برخواسته از انگیزه عمیق معنوی و فرهنگ مذهبی مردم ایران است و از سوی دیگر در زمینه ساخت ذهنیت عمومی مردم در قبال زیارت، نقطه عطف یا اتفاق شگرفی نداشته‌ایم که بخواهیم آن را نقطه عزیمت تحول در آمار زائرین مشهد عنوان کنیم، درنتیجه باید چرایی افزایش حدوداً دو برابری زائرین را در عوامل بیرونی دنبال کرد. به این معنا که تغییر و بهبود در شرایط محیطی و فرصت‌ها منجر به ظهور نگرش مثبت مردم در رفتار زیارت و حرکت آن‌ها به سمت مشهد مقدس شده است. کما اینکه اخبار خدمات‌رسانی عمومی به زائرین در ایام پایانی ماه صفر و مشاهدات میدانی نیز چنین چیزی را تایید می‌کند.حدود ده سال پیش اگر کسی می‌خواست در یکی از صحن‌ها یا رواق‌های حرم اندک زمانی را برای استراحت چشم برهم‌ببندد، با تذکر فوری و جدی خدمتگزاران مواجه می‌شد و یا اینکه بهره‌مندی از غذای حضرتی و اطعام در حرم، رویایی دست نیافتنی برای عموم زوّار بود. این وضعیت عملا چنین دیدگاهی را برای مردم به وجود آورده بود که حضور در مشهد و زیارت حضرت، منوط به اقامت در یک هتل یا حداقل مسافرخانه در شهر مشهد است. درنتیجه با توجه به قیمت‌های بالای اقامتگاه‌ها و هزینه‌های جانبی دیگر مانند غذا و حمل‌ونقل به حرم، عملاً شرایط برای بسیاری از خانواده‌های کم‌درآمد مساعد نبود و درواقع علی‌رغم انگیزه و شوق آن‌ها به زیارت اما امکان آن در محدودیت قرار گرفته بود.اما در طی سال‌های اخیر که شروع آن را می‌توان هم‌زمان با حضور شهید رییسی در قامت تولیت آستان قدس رضوی دانست، رویکرد اداره حرم به تسهیل حداکثری زیارت برای زوّار تغییر یافت. در بلند مدت نتیجه این تغییر رویکرد، خود را در افزایش آمار زائرین نشان داد تا جایی که امسال شاهد دو برابر شدن تعداد زائرین نسبت به ده سال پیش بودیم. نمودهای این تسهیل زیارت را که امسال نگارنده شخصا شاهد بود به این فهرست است: ۱- افزایش امکان خواب و استراحت زوّار در صحن‌ها، رواق‌ها و پارکینگ‌های حرم ۲- توزیع گسترده، پرتعداد و بدون محدودیت غذا در حرم ۳- برپایی و معرفی محل‌های مجهز اسکان صلواتی به همراه توزیع سه وعده غذای روزانه ۴- تسهیل برپایی موکب‌های متعدد پذیرایی در اطراف حرم.بخشی از این تغییر و تسهیل‌گری حاصل سیاست‌های روادارانه و هوشمند اداره شهری و تولیت حرم بوده است، بخشی دیگر نیز متوجه اهالی خراسان رضوی و ساکنین استان‌های هم‌جوار در خدمت‌رسانی به زوّار است. قطعاً عموم مشهدی‌ها از گذشته تاکنون به زائرپذیری معروف و مفتخر بوده‌اند اما در طی سال‌های اخیر با فراگیری موج حیرت‌انگیز اربعین حسینی، طی یک تعاطی فرهنگی بین مردم ایران و عراق، جنبه‌هایی از زائرپذیری عراقی‌ها در قالب برپایی موکب‌های ساده و نوعی از پذیرایی و میزبانی زائران که شاخص اصلی‌‌اش سادگی و دوری از تکفّل است، به مردم ایران نیز منتقل شده و این مهم خودش را در میزبانی مشهدی‌ها و سایر استان‌های هم‌جوار از زائرین حضرت رضا عليه‌السلام، نشان داده است.درنهایت ایجاد تغییرات محیطی، نگرانی و دغدغه‌های زائرین را در زمینه امکان و هزینه‌های زیارت کاهش داده است و با تسهیل‌گری و افزایش دسترسی، فرصت زیارت را به چند میلیون نفر بخشیده است. نکته‌ای که در این میان برای سیاستگذار اهمیت دارد، این است که بسیاری از مواقع نیاز به تغییر باور نیست بلکه صرف برداشتن موانع و تسهیل‌گری برای بروز رفتار کافیست. مصطفی انواری مصطفی انواری Fri, 19 Sep 2025 23:57:57 +0330