https://virgool.io/feed/@m_43650620 یک دانش آموز/ نویسنده fa 2026-06-16 22:34:57 https://files.virgool.io/upload/users/1698167/avatar/LTAPgY.jpeg?height=120&width=120 https://virgool.io/@m_43650620 https://virgool.io/@m_43650620/%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%84%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%BA%DB%8C%D8%A8-rgtvz59btgo0 همان طور که در پست قبلی گفته شده است ؛ قرار است در هر سری از این نوشته ها سه بیت از غزل های حافظ که در آن واژه ی خبر به کار رفته را در ساحت های صرفی نحوی و معنایی مورد ارزیابی قرار دهم . پیشنهاد می شود قبل از خواندن این پست ابتدا به پست قبلی مراجعه کنید تا درباره آنکه چه شد غزلیات حافظ و وا ژه ی خبر را انتخاب کردم ، مطلع شوید . در غزل 226 آمده است : ای جان حدیث ما بر دلدار بازگو / لیکن چنان مگو که صبا را خبر شوددر ساحت صرفی : اسم ساده در ساحت نحوی : مسند خبر کارکردی غیر عرفانی دارد و به معنای آگاهی است . در این بیت خبر با نوعی تعصب همراه است زیرا که باد صبا در این نماد افشاگری راز است. حافظ در بیتی دیگر می گوید : تو را صبا و مرا آب دیده شد غماز / وگرنه عاشق و معشوق رازر داراننددر بیت فوق مانند غزل (226) باد صبا نماد افشاگری راز است. این باد صبا همان پیکی است که چنان مرتبه اش والا می شود که حافظ در غزلی دیگر خود را فدایش می کند : آن خوش خبر کجاست که این فتح مژده داد / تا جان فشانمش چو زر و سیم در قدمدر بیت ذکر شده باد صبا آنقدر مرتبه اش والا می شود که حافظ جان خود را ( که برایش بسیار با ارزش است) فدای باد صبا می کند زیرا که حاوی خبری از یارش است . در این بیت مراد از "خوش خبر " همان باد صباست که صفت خوش را به آن داده است زیرا که حاوی خبری از معشوقش است و در غیر این صورت ارزشی برای حافظ ندارد.حافظ در بیتی دیگر می گوید : دست در حلقه آن زلف دوتا نتوان زد/ تکیه بر عهد تو و باد صبا نتوان کرددر بیت اشاره شد باد صبا نماد افشاگری راز است که شاعر وفا دار نبودن معشوق خود را به باد صبا در افشاگری تشبیه کرده که آن نیز مانند یارش وفادار نیست. در غزل (189) آمده است : یا وفا یا خبر وصل تو یا مرگ رغیب / بود آیا که فلک زین دوسه کاری بکنددر ساحت صرفی : اسم ساده در ساحت نحوی : مفعول خبر کارکردی غیر عرفانی دارد و به معنای پیام است . حافظ در این بیت نگفته است فقط خبر وفا یا فقط خبر وصل یا فقط خبر مرگ رغیب. اگر یکی از این اخبار هم به حافظ برسد او را شاد خواهد کرد و به تعبیر حافظ فلک هم آن کاری که وظیفه اش است را انجام می دهد ؛ گویی که وظیفه ی آسمان و زمین این است که تنها امور حافظ را انجام دهند . در غزل ( 321 ) آمده است : اول ز تحت و فوق وجودم خبر نبود/ در مکتب غم تو چنین نکته دان شدمدر ساحت صرفی : اسم سادهدر ساحت نحوی : مفعول خبر هم کارکردی عرفانی دارد هم غیر عرفانی. به معنای آگاهی رسانی است. حافظ در این بیت غم را ابزار رشد و کمال می داند . اما حافظ در جایی دیگر می گوید غم تا آنجایی باارزش است که در فراق یار باشد و هنگامی که وصال صورت گرفته غم دیگر ارزشی ندارد . مولوی در غزلیات شمس می گوید : برون شو ای دل ازسینه که لطف یار می آید / تو هم ای دل ز من گمشو که آن دلدار می آید مولوی در این بیت مانند حافظ گفته است که اگر وصال باشد ،غم دیگر خانه ای ندارد ؛ زیرا مراد قلبی ( وصال ) بر آورده شده است. حافظ در غزل (321) حتی غم یار را درسی برای خود می انگارد که اگر این هجران و فراق نبود آگاهی حاصل نمی شد . به عبارتی دیگر فراق یار خود چون مکتبی است که حافظ در آن به درس خودشناسی می رسد که اگر در ابتدا با وصال یار، همراه بود؛این اگاهی حاصل نمی شد. سیده کیمیا حسینی سیده کیمیا حسینی Sat, 02 Jul 2022 02:12:43 +0430 https://virgool.io/@m_43650620/%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%84%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%BA%DB%8C%D8%A8-sevqcl9q6fui چندین ماه قبل از خیابانی گذر می‌کردم که ناگاه چشمم به مدرسه‌ی تازه ساختی افتاد که برسردرش این شعر از سعدی نوشته بود : این مدعیان در طلبش بی خبرانند/ آن را که خبر شد خبری باز نیامدواژه‌ی خبر در این بیت مرا به تأمل وا داشت، اینکه واژه خبر از گذشته تا کنون دچار چه تحولات زبانی و معنایی شده. همان شب نوشته‌ای کوتاه دربار ه ی این موضوع نگارش کردم و بعد ها با توجه به چند ساعته بودن غزلیات حافظ از لحاظ عرفانی و غیر عرفانی ، ابیات حافظ را که در آنها واژه‌ی خبر به طور خاص به کار رفته را انتخاب کردم که از میان چهارصد و نود و پنج غزل های حافظ ، در چهارده غزل و پانزده بیت واژه خبر به طور خاص بکار رفته ست. در هر سری از این نوشته ها قرار است، سه بیت از غزل‌های حافظ که در آنها واژه خبر به کار رفته را در ساحت های صرفی، نحوی و معنایی ، مورد ارزیابی قرار دهم. در غزل(۱۰۹) می گوید: چندان که زدم لاف کرامات و مقامات/ هیچم خبر از هیچ مقامی نفرستاددر ساحت صرفی :اسم ساده در ساحت نحوی : مفعول تحلیل و تفسیر(معنی) خبر کارکردی غیر عرفانی و دارد و به معنای پیام است . حافظ در غزل(۱۰۹) دلیل بی خبری از جهان علوی را لاف کرامات و مقامات دانسته است و می‌داند که هنوز در سیر و سلوک به آن درجه از پختگی نرسیده است که داننده اخبار باشد. مولوی در دفتر اول می‌گوید: در نیابد حال پخته هیج خام/ پس سخن کوتاه باید والسلام پخته ای که مولوی اشاره کرده است، همان کسانی هستند که لاف کرامات و مقامات را در غزل(۱۰۹) حافظ نزده اند.پخته کسی است که در سیر و سلوک عارفانه به پاکی نفس رسیده است و دیگر خبری از خود پرستی نیست زیرا اگر خلاف آن بود، مدعی پیش نبوده است. در بیتی دیگر حافظ گفته است: مدعی خواست که آید با تماشاگه راز/ دست غیب آمد و بر سینه‌ی نامحرم زد در این بین شیطان نیر مصداق آن مدعیانی است که فکر می‌کنند پخته هستند،اما چون خلوص و پاکی نفس در آنها نیست، نمیتوانند داننده اخبار حهان علوی باشند و غیب آنها را به درگاه خود راه نمی‌دهد.در غزل (۴۸۷) داریم: ای بی خبر (1) بکوش که صاحب خبر(2) شوی / تا رهرو نباشی کی راهبر شوی در ساحت صرفی : (1): اسم ساده (2) : اسم ساده در ساحت نحوی : (1): صفت (2) : مسندتحلیل و تفسیر (معنی ): خبر کارکردی عرفانی دارد و به معنای آگاهی رسانی است. در این بیت خطاب حافظ به کسانی است که در مسیر سیر و سلوک و کسب معرفت و آگاهی از عالم علوی، بی خبرند.مولوی در دفتر ششم مثنوی معنوی می‌گوید: چون که سرو ماهیت جان مخبر است/ هر که او آگاه تر با جان تر استمولوی در بیت فوق باخبر شدن را معلول با جان تر شدن می‌داند. او آگاهی(خبر) را امری ضورری برای انسان دانسته‌، گویی که آب و گل انسان را با آگاهی از جهان علوی سرشته اند.مولوی در دفتر ششم مثنوی معنوی می‌گوید: جان ما از جان حیوان بیشتر/ از چه؟ زان رو فزون دارد خبر مولوی در بیت اشاره شده تفاوت انسان و حیوان را در آگاهی از عالم علوی می‌داند، اما حافظ به مریدانی که تلاش می‌کنند تا مراد شوند، می‌گوید: شما هنوز هم بی خبر هستید، اگرچه قدم در راه سلوک گذاشته اید، باید جهد کنیدتا آگاه شوید. در غزل (۳۸۵) می‌گوید: سخن این است که ما بی تو نخواهیم حیات/ بشنو ای پیک‌خبر گیر سخن بازرساندرساحت صرفی: اسم سادهدر ساحت نحوی : صفت تحلیل و تفسیر ( معنی ) : خبر کارکردی غیر عرفانی دارد و در معنای پیام است. شاعر باد صبا را خطاب قرار می‌دهد و می‌گوید برو و به معشوق این پیام را برسان که بی وصال او من زندگی را نمی‌خواهم، چرا که زندگی با وصال یار معنا دارد. در این بیت سخن و خبر در معنای پیام به کار رفته اند(سخن=پیام) و بعد از رساندن خبر منتظر پیام دیگر از بادصباست که آیا در پيامی دیگر می‌تواند وصال با یارش را خبر بگیرد؟سعدی در این بیت حتی فراق را شاد می پندارد زیرا در طلب آن است که یار را روزی خواهد دید و این شادی برای او کافی ست تا مغموم هیچ چیز در جهان نشود، زیرا که شاد است. اما حافظ در غزل(۳۸۵) به آن مرحله رسیده است که تنها وصال می‌خواهد و به نوعی انتظار می‌شود تا ببیند معشوق چه عکس العملی در مقابل این پیام باد صبا دارد. در غزل (۳۸۵ ) حافظ فقط وصال می‌خواهد و مانند کارکرد خبر در این بیت از حافظ نیست: یا وفا یا خبر وصل تو یا مرگ رقیب/ بود آیا که فلک زین دوسه کاری بکندخبر در بیت فوق مانند کارکرد خبر در غزل(۳۸۵) نیست، که حافظ بخواهد یا خبر وفا را بشنود یا خبر وصال یا خبر مرگ رغیب را، تنها خبر وصال یار را می‌خواهد تا زیستن و زندگی اش ادامه یابد.در پست بعدی قرار است سه غزل دیگر از حافظ که در ان واژه خبر به کار رفت است را در سه ساحت نام برده شده مورد برسی قرار دهم سیده کیمیا حسینی سیده کیمیا حسینی Wed, 29 Jun 2022 22:44:48 +0430