https://virgool.io/feed/@m_73753829 fa 2026-04-15 10:21:01 https://static.virgool.io/images/default-avatar.jpg https://virgool.io/@m_73753829 https://virgool.io/@m_73753829/%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%BA%D8%AF%D8%BA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-oyftr5vfk4y4 طرح مسکن ملی در دولت یازدهم و دوازدهم، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های ملی، با هدف تأمین سرپناه مناسب برای اقشار کم‌درآمد و متوسط شکل گرفت. یکی از ابعاد اصلی این طرح، توسعه و تأمین زیرساخت‌های مرتبط با مسکن عمومی بود که شامل خدمات شهری، امکانات حمل‌ونقل، و تأمین منابع مالی برای ساخت مسکن می‌شود. بررسی دقیق این موضوع با آمار و تحلیل دیدگاه‌های موافقین و مخالفین به ما کمک می‌کند تا موفقیت یا شکست این بخش از طرح را ارزیابی کنیم.1. زیرساخت‌های خدمات شهریزیرساخت‌های خدمات شهری شامل تأمین امکاناتی نظیر درمانگاه‌ها، مدارس، بازارها، و شبکه آب و برق است که کیفیت زندگی در پروژه‌های مسکونی را تعیین می‌کند.دیدگاه موافقین :حامیان طرح معتقد بودند که در برخی پروژه‌های کلان‌شهرها، مانند اصفهان و مشهد، دسترسی به خدمات شهری به‌خوبی در نظر گرفته شده است. برای مثال طبق گزارشی از وزارت راه در سال ۹۸ بیش از ۴۰ درصد پروژه‌ها در شعاع کمتر از 3 کیلومتر از امکاناتی نظیر مراکز درمانی، مدارس، و فروشگاه‌ها قرار داشتند. در پروژه‌ای در اصفهان، دسترسی به بازارها و درمانگاه‌ها برای خانواده‌ها رضایت‌بخش ارزیابی شد. البته بیان این نکته بسیار حائز اهمیت است که این پروژه‌ها اغلب در مناطقی اجرا شدند که زیرساخت‌های شهری پیش‌ساخته‌ای داشتند، مانند مناطق شهری اصفهان و مشهد.دیدگاه مخالفین :از سوی دیگر مخالفین این بخش به مشکلات شدید زیرساختی در مناطق دورافتاده‌تر اشاره کردند.گزارشی از مرکز پژوهش‌های مجلس (1399) نشان داد که 60 درصد پروژه‌های طرح مسکن ملی در شهرک‌هایی ساخته شده‌اند که فاصله‌ای بیش از 5 کیلومتر از مدارس و درمانگاه‌ها داشتند. پردیس، به‌عنوان یک نمونه، حتی تا سال 1400 فاقد زیرساخت‌های اولیه نظیر مراکز درمانی و فضای آموزشی کافی بود. دلیل این ضعف، انتخاب مناطق ارزان‌تر و دور از شهرها برای کاهش هزینه‌های ساخت بود که در نهایت مشکلات بزرگی را برای ساکنین ایجاد کرد.در بحث زیرساخت‌های خدمات شهری، علی‌رغم موفقیت محدود در برخی مناطق، کلیت طرح از کمبود برنامه‌ریزی و ضعف در مکان‌یابی رنج می‌برد. اگرچه برخی پروژه‌ها عملکرد قابل‌قبولی داشتند، اما تعداد بالای پروژه‌های فاقد امکانات مناسب، این طرح را به‌طور کلی ناکام گذاشت. آن دسته از پروژه های دارای خدمات شهری نیز همانطور که عنوان شد، از زیرساخت های آماده مناطق شهری و پیش ساخته بهره می بردند و میتوان اذعان داشت که موفقیت ها در این زمینه بسیار کمرنگ بوده است.2. امکانات حمل‌ونقل عمومیدسترسی به حمل‌ونقل عمومی عامل کلیدی در موفقیت هر طرح مسکن عمومی است، زیرا به‌طور مستقیم بر هزینه‌های زندگی و کیفیت زندگی افراد تأثیر می‌گذارد. دسترسی به حمل‌ونقل عمومی عامل کلیدی در موفقیت هر طرح مسکن عمومی است، زیرا به‌طور مستقیم بر هزینه‌های زندگی و کیفیت زندگی افراد تأثیر می‌گذارد.دیدگاه موافقین:برخی پروژه‌ها، به‌ویژه در نزدیکی مترو و اتوبوس‌رانی کلان‌شهرها، توانستند دسترسی خوبی به شبکه حمل‌ونقل عمومی فراهم کنند. بر همین اساس وزارت راه در سال ۹۸ در گزارشی نشان داد که در 25 درصد پروژه‌ها، ایستگاه‌های اتوبوس یا مترو با فاصله کمتر از 1 کیلومتر از مجتمع‌های مسکونی وجود داشت. پروژه‌هایی در مشهد و کرج نمونه‌هایی از این موارد هستند. دقیقا مانند زیر ساخت های عمومی در این مناطق، از پیش زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی فراهم بود و پروژه‌های مسکن توانستند از این امکانات بهره‌مند شوند.دیدگاه مخالفین:مخالفین تأکید دارند که اکثر پروژه‌ها در مناطق فاقد حمل‌ونقل عمومی اجرا شدند. در پروژه‌های اطراف تهران، نظیر پردیس و هشتگرد، فاصله مجتمع‌های مسکونی تا نزدیک‌ترین ایستگاه مترو یا اتوبوس بیش از 10 کیلومتر بود. این مسئله باعث افزایش هزینه‌های رفت‌وآمد و زمان صرف‌شده برای ساکنین شد (مرکز پژوهش‌های مجلس، 1399). انتخاب زمین‌های ارزان‌تر در مناطق دور از شهر به این مشکل دامن زد و باعث شد بسیاری از ساکنین با مشکلات جدی در رفت‌وآمد روبرو شوند.عدم توجه به زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی در بیشتر پروژه‌ها، این بخش از طرح را به یک نقطه ضعف جدی تبدیل کرد. با این حال، برخی پروژه‌ها توانستند در این زمینه عملکرد بهتری داشته باشند. اما همانطور که عنوان شد این پروژه ها از پیش زیرساخت ها آن هم در کلانشهر ها بهره بردند و خود طرح نتوانست موفقیتی را در توسعه و بهبود این زیرساخت حیاتی کسب نماید.3. تأمین منابع مالیتأمین منابع مالی پایدار برای ساخت و توسعه زیرساخت‌ها از چالش‌های اصلی طرح مسکن ملی بود.دیدگاه موافقین:برخی معتقدند که دولت با ارائه وام‌های مسکن و مشارکت بخش خصوصی توانست تا حدی نیاز مالی پروژه‌ها را تأمین کند.طبق آمار رسمی (1398)، بانک مسکن وام‌هایی با سود 18 درصد به متقاضیان ارائه داد که بخشی از منابع مالی ساخت پروژه‌ها را پوشش داد. برخی پروژه‌ها در مشهد و تبریز به دلیل این تأمین مالی به بهره‌برداری رسیدند.ژه‌ها را پوشش داد. برخی پروژه‌ها در مشهد و تبریز به دلیل این تأمین مالی به بهره‌برداری رسیدند.استفاده از مشارکت بخش خصوصی در این مناطق توانست به تکمیل پروژه‌ها کمک کند.دیدگاه مخالفین:منتقدین بر این باورند که این وام‌ها با نرخ بهره بالا برای اقشار کم‌درآمد غیرقابل‌تحمل بودند و بخش قابل‌توجهی از پروژه‌ها به دلیل کمبود بودجه ناتمام باقی ماندند.سندی از مرکز پژوهش های مجلس نشان میدهد تا سال 1400، بیش از 50 درصد پروژه‌ها در تهران و اطراف آن به دلیل کمبود منابع مالی متوقف شدند .عدم توجه به نیازهای واقعی و برنامه‌ریزی ضعیف در تخصیص بودجه باعث این مشکل شد...تقدین بر این باورند که این وام‌ها با نرخ بهره بالا برای اقشار کم‌درآمد غیرقابل‌تحمل بودند و بخش قابل‌توجهی از پروژه‌ها به دلیل کمبود بودجه ناتمام باقی ماندند.مطابق پژوهش مرکز پژوهش های مجلس تا سال 1400، بیش از 50 درصد پروژه‌ها در تهران و اطراف آن به دلیل کمبود منابع مالی متوقف شدند.قدین بر این باورند که این وام‌ها با نرخ بهره بالا برای اقشار کم‌درآمد غیرقابل‌تحمل بودند و بخش قابل‌توجهی از پروژه‌ها به دلیل کمبود بودجه ناتمام باقی ماندند.مطابق پژوهش مرکز پژوهش های مجلس تا سال 1400، بیش از 50 درصد پروژه‌ها در تهران و اطراف آن به دلیل کمبود منابع مالی متوقف شدند.عدم تأمین مالی پایدار، به‌ویژه در شرایط تحریم‌های اقتصادی، یکی از عوامل اصلی شکست طرح مسکن ملی در بخش زیرساخت‌ها بود. به طور کلی مسکن ملی در دولت دوازدهم نتوانست به اهداف خود در تأمین زیرساخت‌های مسکن عمومی دست یابد. ضعف در مکان‌یابی پروژه‌ها، عدم تأمین زیرساخت‌های شهری و حمل‌ونقل عمومی، و کمبود منابع مالی از دلایل اصلی این شکست بودند. اگرچه در برخی مناطق عملکرد مناسبی مشاهده شد، اما کلیت طرح نیازمند بازنگری جدی در برنامه‌ریزی و اجرا بود.طرح مسکن ملی در دولت دوازدهم نتوانست به اهداف خود در تأمین زیرساخت‌های مسکن عمومی دست یابد. ضعف در مکان‌یابی پروژه‌ها، عدم تأمین زیرساخت‌های شهری و حمل‌ونقل عمومی، و کمبود منابع مالی از دلایل اصلی این شکست بودند. اگرچه در برخی مناطق عملکرد مناسبی مشاهده شد، اما کلیت طرح نیازمند بازنگری جدی در برنامه‌ریزی و اجرا بود.طرح مسکن ملی در دولت دوازدهم نتوانست به اهداف خود در تأمین زیرساخت‌های مسکن عمومی دست یابد. ضعف در مکان‌یابی پروژه‌ها، عدم تأمین زیرساخت‌های شهری و حمل‌ونقل عمومی، و کمبود منابع مالی از دلایل اصلی این شکست بودند. اگرچه در برخی مناطق عملکرد مناسبی مشاهده شد، اما کلیت طرح نیازمند بازنگری جدی در برنامه‌ریزی و اجرا بود. حمید شرفی حمید شرفی Fri, 06 Dec 2024 19:08:42 +0330 https://virgool.io/@m_73753829/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%B6%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D8%A8%D9%88%D8%AF-z6e9dev8pdwz در بررسی کیفیت ساخت مسکن و حل معضلات اجتماعی آن در دولت حسن روحانی، دو جنبه اصلی قابل‌تحلیل هستند: کیفیت واحدهای ساخته‌شده در طرح مسکن ملی و تأثیرات اجتماعی آن، مانند کاهش حاشیه‌نشینی و توزیع عادلانه مسکن. در این تحلیل، دیدگاه‌های موافقین و مخالفین به همراه آمارهای مستند ارائه شده و در پایان موفقیت یا عدم موفقیت این طرح‌ها قضاوت خواهد شد.1 ) کیفیت ساخت مسکن- طبق گزارش وزارت راه و شهرسازی، بیش از 70 درصد پروژه‌های مسکن ملی از مصالح مدرن و مقاوم استفاده کردند، که این امر باعث افزایش عمر مفید ساختمان‌ها شده است که به گفته حامیان دولت در برخی از پروژه ها کیفیت ساخت را نسبت به طرح های قبلی مانند مسکن مهر بهبود بخشیده مانند پروژه هایی که در اطراف تهران و اصفهان اجرا شده اند که نشان دهنده پیشرفت در معماری و طراحی نسبت به پروژه های پیشین بود. - از طرفی بر اساس گزارش سازمان نظام مهندسی ساختمان؛ 35 درصد از واحد های تحویلی در مناطق کم دآرمد در سال 1398 دارای نواقص فنی و کیفی بودند؛ مانند ترک های ساختمانی و مشکلات لوله کشی در برخی از پروژه های مناطق جنوبی تهران که از نظر کارشناسان ضعف در نظارت منجر به این مشکلات شده است .- دولت روحانی در بهبود نسبی و موردی کیفیت ساخت موفق بود، اما این موفقیت به دلیل نظارت ناکافی و مشکلات بودجه ای در سطح عمومی نتوانست به صورت یکپارچه و گسترده تحقق یابد.2 ) حل معضلات اجتماعی مسکن-در سال های اجرایی طرح مسکن ملی؛ با اذعان منتقدین ساخت واحد های مسکونی در مناطق دور از خدمات شهری باعث ایجاد مشکلات جدیدی شد. طبق یک مطالعه در سال 1398 و همچنین گزارش سال 1399 مرکز پژوهش های مجلس؛ حدود 60 درصد از پروژه های مسکن ملی دور از زیرساخت های شهری ساخته شده اند. واحدهای ساخته شده در پردیس نمونه ای بارز از این موارد هستند که نتوانست باعث مهاجرت معکوس شوند. - از طرفی در برخی از مناطق مثل خوزستان پروژه های مسکن ملی به کاهش 5 درصدی جمعیت حاشیه نشین کمک کرد. موافقین معتقدند طرح های مسکن ملی توانست بخشی از حاشیه نشینی را کاهش دهد. گزارش مرکز آمار نیز؛ گواه بر انتقال 200 هزار خانوار از جمعیت حاشیه نشین به واحد های مسکونی مسکن ملی است .-به هر حال تلاش های دولت در کاهش حاشیه نشینی محدود بود و توزیع ناعادلانه واحد ها باعث شد این طرح تاثیرات اجتماعی مثبت و عمیقی نداشته باشد.3 ) زیر ساخت های اجتماعی-ساخت زیر ساخت های اجتماعی؛ از افتخارات دولت روحانی بود. البته آمار فقط 28 درصد پروژه ها را دارای زیرساخت های کافی می دانند (گزارش وزات راه،1398). به هر حال این حد محدود مانند مدارس و درمانگاه هایی که در کنار برخی از پروژه های اطراف تهران نیز ساخته شده، از دیدگاه موافقین یکی از دستاورد های بزرگ بوده است.-همانطور که از آمار هم پیداست؛ حداقل 50 درصد از موارد، وحاد های ساخته شده فاقد حداقل های امکانات اجتماعی بودند. در اکثر پروژه ها این امکانات به دلیل کاهش بودجه فراهم نشد. حتی در پروژه های خوزستان درمانگاه های اولیه نیز تعبیه نشده بودند.- گرچه برخی تلاش‌ها برای ارائه امکانات اجتماعی صورت گرفت، اما گستره محدود این تلاش‌ها باعث شد تأثیرات مثبت آن تنها در برخی مناطق ملموس باشد.تلاش های ابتردولت حسن روحانی در افزایش کیفیت ساخت و حل معضلات اجتماعی مسکن تلاش‌هایی انجام داد، اما موفقیت‌ها به‌صورت پراکنده و محدود بودند. درحالی‌که کیفیت برخی پروژه‌ها نسبت به گذشته بهبود یافت، مشکلات نظارتی و بودجه‌ای باعث کاهش اثرگذاری کلی شد. از منظر اجتماعی نیز کاهش حاشیه‌نشینی و توزیع عادلانه مسکن به‌طور کامل محقق نشد، و تمرکز بر توسعه زیرساخت‌ها ناکافی بود. دلایل اصلی عدم موفقیت شامل نظارت ضعیف، کمبود بودجه، و برنامه‌ریزی ناقص بود.منابع اصلیگزارش سالانه وزارت راه و شهرسازی، 1399.مرکز آمار ایران، آمار حاشیه‌نشینی (1392-1398).سازمان نظام مهندسی ساختمان، ارزیابی کیفی طرح‌های مسکن (1398).روزنامه شرق، تحلیل طرح‌های مسکن ملی و اجتماعی (1399). حمید شرفی حمید شرفی Thu, 28 Nov 2024 20:43:52 +0330 https://virgool.io/@m_73753829/2-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%A7-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D9%88-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA-tjuozwperhou مذاکرات هسته‌ای و توافق برجام نقش مهمی در فضای اقتصادی ایران، از جمله بخش مسکن، ایفا کردند. تحریم‌های اقتصادی پیش و پس از برجام تأثیر مستقیمی بر سرمایه‌گذاری، تولید، و تأمین مالی طرح‌های دولتی مانند طرح مسکن ملی داشتند. در این تحلیل، ابتدا به بررسی تأثیر مذاکرات هسته‌ای و برجام بر بازار مسکن و طرح مسکن ملی پرداخته، سپس تمهیدات دولت در این زمینه را مرور و در نهایت به نتایجی در زمینه موفقیت یا عدم موفقیت این طرح‌ها خواهیم پرداخت.تأثیر مذاکرات هسته‌ای و برجام بر بازار مسکنتحریم‌های اقتصادی، به‌ویژه در دوره قبل از برجام، موجب کاهش منابع ارزی و اختلال در بازار سرمایه شدند. این عوامل باعث افزایش تورم عمومی و کاهش توان خرید مردم شد، که به‌نوبه خود بازار مسکن را تحت تأثیر قرار داد. طبق گزارش مرکز آمار ایران، در سال 1392 (آغاز دولت روحانی)، نرخ تورم سالانه بیش از 34% بود که به‌طور مستقیم هزینه‌های ساخت‌وساز و خرید مسکن را افزایش داد.با انعقاد توافق برجام در سال 1394، اقتصاد ایران به سمت بهبود حرکت کرد. ورود سرمایه‌های خارجی و افزایش فروش نفت، امیدها به کاهش تورم و رونق اقتصادی را افزایش داد. دسترسی به ارز خارجی و سرمایه‌گذاری‌های خارجی پس از برجام به افزایش نقدینگی دولت کمک کرد. بر اساس آمار بانک مرکزی، نرخ تورم در سال 1395 به حدود 9 درصد کاهش یافت، که پایین‌ترین نرخ تورم در دو دهه اخیر بود. در همین دوره، دولت توانست برنامه طرح ملی مسکن را مطرح کند، اما عدم تأثیر سریع توافق بر قیمت مصالح و نقدینگی داخلی، مانع تحقق اهداف اولیه این طرح شد. با این حال، اجرای برجام به دلیل موانع ساختاری و پیچیدگی‌های داخلی نتوانست به افزایش پایدار در تولید مسکن منجر شود.تحریم‌های مجدد و تأثیر آن بر بازار مسکندر سال 1397، با خروج آمریکا از برجام و اعمال دوباره تحریم‌های اقتصادی، شرایط اقتصادی ایران به‌طور کلی و بازار مسکن به‌طور خاص با بحران مواجه شد. این تحریم‌ها بر چند محور اصلی تأثیر گذاشتند:افزایش نرخ ارز: پس از خروج آمریکا از برجام، نرخ دلار از حدود 4200 تومان به بیش از 20,000 تومان در اواخر سال 1397 افزایش یافت. این جهش باعث شد هزینه‌های واردات مواد اولیه ساخت‌وساز، از جمله تجهیزات و ماشین‌آلات، به‌شدت افزایش یابد.بر اساس گزارش وزارت راه و شهرسازی، قیمت سیمان از حدود 8 هزار تومان در هر کیسه به بیش از 30 هزار تومان در سال 1399 رسید. قیمت میلگرد نیز به بالای 12 هزار تومان در هر کیلوگرم افزایش یافت. این افزایش هزینه‌ها به‌طور مستقیم بر کاهش ساخت‌وساز و افزایش قیمت نهایی مسکن تأثیر گذاشت.کاهش درآمدهای نفتی: تحریم‌های نفتی یکی از شدیدترین اثرات را بر اقتصاد ایران گذاشتند. درآمدهای ارزی کشور که عمدتاً از محل صادرات نفت تأمین می‌شد، به شدت کاهش یافت. طبق آمار اوپک، صادرات نفت ایران از 2.5 میلیون بشکه در روز در سال 1396 به کمتر از 500 هزار بشکه در سال 1398 رسید.این کاهش درآمد موجب شد که دولت قادر به تأمین مالی پروژه‌های عمرانی، از جمله طرح مسکن ملی، نباشد. بسیاری از پروژه‌ها به دلیل کمبود بودجه متوقف یا به‌صورت نیمه‌تمام رها شدند.افزایش هزینه زندگی و کاهش قدرت خرید مردم: تورم ناشی از تحریم‌ها باعث شد قدرت خرید مردم به‌شدت کاهش یابد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده در سال 1399 بیش از 40 درصد افزایش یافت. این موضوع باعث شد بسیاری از خانوارها از خرید مسکن منصرف شوند.بی‌اعتمادی بخش خصوصی: نوسانات اقتصادی و نااطمینانی‌های ایجادشده پس از اعمال تحریم‌ها موجب شد سرمایه‌گذاران بخش خصوصی تمایل کمتری به ورود به بازار مسکن و مشارکت در طرح مسکن ملی داشته باشند. بسیاری از سازندگان به دلیل افزایش هزینه‌ها و عدم دسترسی به منابع مالی، از پروژه‌ها کنار کشیدند.تمهیدات دولت در برابر تحریم‌هادولت حسن روحانی برای کاهش تأثیر تحریم‌ها بر طرح مسکن ملی، اقدامات متعددی انجام داد:استفاده از منابع داخلی: دولت تلاش کرد از منابع داخلی، به‌ویژه صندوق توسعه ملی، برای تأمین مالی طرح مسکن ملی استفاده کند. اما این منابع نیز به دلیل کاهش درآمدهای نفتی محدود بودند.سیاست‌های حمایتی: برخی سیاست‌ها مانند تخصیص وام‌های ارزان‌قیمت برای خریداران مسکن به اجرا درآمد، اما تورم شدید باعث شد این وام‌ها برای تأمین هزینه خرید مسکن کافی نباشند.اصلاح ساختار زمین و مسکن: دولت سعی کرد با اختصاص زمین‌های دولتی به پروژه‌های مسکن، هزینه ساخت را کاهش دهد. اما به دلیل کمبود زمین مناسب در مناطق شهری و مشکلات بوروکراتیک، این سیاست به طور کامل موفق نشد.ایجاد سازوکارهای جدید تأمین مالی: انتشار اوراق مشارکت یکی دیگر از سیاست‌های دولت بود که با استقبال محدودی مواجه شد. بی‌اعتمادی عمومی به بازارهای مالی و نرخ بهره بالا از عوامل این ناکامی بودند.تأثیر کلی تحریم‌ها بر طرح مسکن ملیبررسی عملکرد طرح مسکن ملی نشان می‌دهد که تحریم‌ها یکی از عوامل اصلی ناکامی آن بوده‌اند. افزایش قیمت مصالح ساختمانی، ناتوانی دولت در تأمین مالی، و کاهش قدرت خرید مردم باعث شدند که این طرح تنها 2.5% از هدف‌گذاری خود را محقق کند.منابع :مرکز آمار ایران، تحلیل نرخ تورم سالانهگزارش های رسمی بانک مرکزیگزارش وزارت راه و شهرسازی درباره عملکرد طرح مسکن ملی 1399گزارش اوپک درباره صادرات نفت ایرانمقالات تحلیل بازار مسکن، روزنامه ی دنیای اقتصاد حمید شرفی حمید شرفی Thu, 21 Nov 2024 23:19:53 +0330 https://virgool.io/@m_73753829/%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-uoisab3usoix همانطور که در یادداشت قبلی اشاره شد؛ طرح مسکن ملی جایگزین طرح مسکن مهر در دولت یازدهم و دوازدهم بود و با هدف ساخت 400 هزار واحد مسکونی تا پایان دوره؛ از طریق تخصیص زمین های دولتی، تسهیلات بانکی و مشارکت بخش خصوصی در تلاش بود تا مشکلات مسکن برای اقشار کم درآمد و خصوصا متوسط را بر طرف نماید که در عمل با مشکلات مختلفی همراه بود. این مشکلات مانع از رسیدن به هدف های مد نظر شدند به طوری که بنا بر آمار فقط حدود 2.6% یا به عبارتی 10 هزار واحد مسکونی در دولت دوازدهم افتتاح شد که یک شکست سهمگین محسوب می شد. در ادامه به بررسی اصلی ترین دلایل عدم موفقیت این طرح می پردازیم : (منبع : خبرگزاری تسنیم)1- افزایش قیمت مصالح ساختمانیمطابق آمار مرکز آمار ایران و گزارش های بانک مرکزی تورم کالا باعث شد که بسیاری از کالاهای تشکیل دهنده ساختمان و همچنین اجزای اصلی آن مانند میلگرد و سیمان به ترتیب با افزایش 330 و 1250 درصدی در مدت 7 سال دولت روبرو شوند که به صورت مستقیم بر بها تمام شده مسکن اثر گذارند و مشارکت بخش خصوصی را به حداقل رساند و از طرفی توان مالی متقاضیان را نیز کم کند.· ریشه های اصلی افزایش قیمت- تورم داخلی : رشد نقدینگی و تورم فزاینده باعث افزایش قیمت در همه بخش ها خصوصا مصالح ساختمانی شد. بر اساس آمار تورم عمومی سالانه به بالای 40 درصد رسیده بود که نشئت گرفته از سیاست های پولی انبساطی و رشد نقدینگی می شد.- تحریم های اقتصادی : تحریم های اقتصادی دسترسی به مواد اولیه تولید مصالح ساختمانی را محدود می کرد.- - عدم نظارت بر بازار مصالح: سبب سودجویی افرادی در نبود سیستم های نظارتی و در نتیجه افزایش قیمت شد.2- عدم مدیریت تأمین نقدینگی و مالی پایدارمطابق گزارش عملکرد سالانه وزارت راه و شهرسازی و دیوان محاسبات کشور ؛ طی سال های 97 تا 99 تنها 50 درصد بودجه پیش بینی شده برای مسکن تحقق یافت و نسبت مشارکت بخش خصوصی نسبت به طرح مسکن مهر به 20 درصد کاهش یافت.· ریشه های اصلی عدم تأمین نقدینگی- کاهش درآمد نفتی : تحریم های نفتی و از یک طرف سیاست ها و عدم مدیریت در فروش نفت؛ باعث افت شدید صادرات نفت که منبع اصلی درآمد دولت است، شد. در نتیجه اعتبارات و بودجه مسکن ملی و پروژه های آن با کاهش شدیدی مواجه شدند.- سوء مدیریت در بودجه ریزی : تأخیر های مکرر در تخصیص بودجه و همچنین به طور حتم استفاده از روش تأمین مالی کوتاه مدت مانند اوراق بدهی باعث ایجاد ناپایداری مالی و در نتیجه کاهش اعتماد پیمانکاران به همکاری گردید.- عدم جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی : متأسفانه برنامه ها و ضعف مدیریت؛ دولت را به جای مشارکت کنندگان بخش خصوصی به عنوان مجری اصلی قرارداد و از ظرفیت های سرمایه گذاریث های خارجی نیز استفاده نشد. این هم از ضعف مدیریتی کلان در ایجاد مشوق های کافی میتواند نشئت گرفته باشد.3- عدم توزیع عادلانه و عاقلانه زمینبیش از 60 درصد زمین های تخصیص یافته برای طرح مسکن ملی بنا بر گواه گزارش سازمان ملی زمین و مسکن و گزارشات وزارت راه و شهرسازی؛ در فاصله بیش از 20 کیلومتر از مراکز شهری قرار داشت. همین امر باعث عدم رغبت برای مشارکت مردم شد.· ریشه های اصلی مشکل زمین- عدم وجود بانک زمین کارآمد : دولت در تخصیص زمین برای پروژه‌ها با مشکل مواجه شد. بیشتر زمین‌ها در مناطق دورافتاده و فاقد زیرساخت توزیع شدند که همین امر جذابیت پروژه ها را برای حضور مردم در آنها به شدت کاهش داد.- تمرکز پروژه ها در حاشیه شهرها : سیاست‌های توزیع زمین، بیشتر بر اراضی اطراف شهرها متمرکز بود که باعث کاهش دسترسی به خدمات شهری شد. این امر خود یک معضل اجتماعی را در آینده به دنبال داشت و به طور مستقیم بر کیفیت زندگی مردم اثر گذار بود.4- ضعف مدیریت و نظارت بر پروژه هاسازمان بازرسی کل کشور اذعان دارد که بیش از 70 هزار واحد مسکونی در دولت آقای روحانی نیمه کاره باقی ماند. این امر خود یکی از دلایل اصلی شکست طرح می باشد. عدم مدیریت در تمام بخش ها و پایه ریزی مناسب برای پیش برد اهداف این طرح؛ بسیار مشهود می باشد.· ریشه های اصلی عدم مدیریت مناسب- تغییرات پی در پی مدیریتی : طی دوره دولت روحانی، وزارت راه و شهرسازی چندین بار شاهد تغییر مدیران ارشد بود که باعث عدم ثبات در سیاست‌گذاری و اجرایی شدن طرح‌ها شد.- نبود سیستم نظارتی شفاف : بنابر گزارش مرکز پژوهش های مجلس عدم نظارت دقیق بر پیشرفت پروژه‌ها و سوءاستفاده‌های احتمالی پیمانکاران، موجب افزایش هزینه‌ها و تأخیر در بهره‌برداری شد. رشد فساد اداری و بی اعتمادی عمومی از اصلی ترین پیامد های این موضوع بود.نتیجتاٌ ، آنطور که با بررسی ها به دست می آید؛ در بخش های بالا که دلایل اصلی شکست این طرح بوده و سایر دلایل خرد؛ رد پای ضعف مدیریتی و سیاستگذاری های کلان دولت در اجرای قانون و پیشبرد طرح مسکن ملی دیده می شود. تمرکز دولت بر مذاکرات، ضعف مدیریتی و عدم وجود سیستم ای نظارتی که برنامه ریزی ضعیف و ناهماهنگی در بین دستگاه های اجرایی را به دنبال داشت؛ از مهمترین دلایل عقب افتادگی موضوع مهم مسکن در دولت آقای روحانی بود که میتوانست با داریت حتما وضع بهتری را به خود ببیند.منابع : در جای جای متن به آن اشاره شد و به طور کلی مرکز آمار ایران / خبرگزاری های تسنیم، دنیای اقتصاد و شرق / مرکز پژوهش های مجلس / آمار بانک مرکزی و گزارشات وزارت مسکن و شهرسازی حمید شرفی حمید شرفی Fri, 15 Nov 2024 21:23:38 +0330 https://virgool.io/@m_73753829/%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-cu5mjtcu2bcy بحران مسکن و ورود حکمرانی یک مسئله جهانی :به طور کلی از اوایل قرن بیستم؛ کشورهای صنعتی با افزایش شهرنشینی و کمبود عرضه که رابطه مستقیم با کمبود مسکن داشته و همزمان بحران های اقتصادی مختلف؛ جهت کمک به بهبود شرایط زندگی اقشار کارگری و کم درآمد، برنامه هایی را برای ورود حکمرانی به مسکن ارزان قیمت اجرایی نمودند .آمریکا، انگلیس و آلمان نمونه ای از کشور های صنعتی هستند که برنامه های عمومی ای را برای مسکن ملی خود تدارک دیده اند. به طور مثال در آمریکا؛ بعد از رکود بزرگ دهه 1930 میلادی، قانون Housing Act به اجرا درآمد که البته همراه با تبعیض های نژادی بسیار بود. در انگلیس نیز بعد از جنگ جهانی دوم، به دلیل تخریب های زیاد بخش مسکن، برنامه بزرگی به نام Council Housing را شروع و تا دهه 1980 ادامه داد.یکی از نمونه های بسیار موفق در مسکن اجتماعی؛ کشور سنگاپور است که از سال 1960 در طرحی موسوم به HBD با تصرف وسیع زمین ها و عرضه ارزان قیمت به مردم و همچنین پشتیبانی مالی و یارانه ای مثل وام های ارزان توانست حدود 80 درصد از مردم این کشور را صاحب مسکن کند. نقطه عطف دیگر این طرح طراحی های مناسب تعاملات اجتماعی می باشد. بالعکس در آمریکا و فرانسه به دلیل جداسازی های انجام گرفته در طرح های مسکن خود باعث ایجاد مناطق فقیر نشین شده و خود تبدیل به یک معضل اجتماعی شده اند.منابع : worlbankblogs / gov.sg/ Hoover institution / NLIHCمسکن عمومی در ایران پس از انقلاب اسلامی :جمهوری اسلامی نیز از چالش های مسکن مستثنا نبوده و از اوایل انقلاب با شکل گیری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در سال 1398 به فرمان امام خمینی (ره) برای ساماندهی اوضاع مسکن اقشار ضعیف شروع به کار کرده است.نگاه گذرا به اصلی ترین طرح های مسکن پس از انقلاب اسلامی :· طرح جامع مسکن (دهه 70) : با تصویب قانون زمین شهری در سال 1366 در مجلس سوم و برنامه های توسعه اول و دوم؛ برنامه هایی با هدف توسعه زیر ساخت های جامع کشور اجرایی شد. زمین های ارزان قیمت به مردم واگذار می شد و با هدف کاهش هزینه های دولت، خود مردم اقدام به ساخت می نمودند.· مسکن مهر (دهه 80) : برنامه های توسعه چهارم و پنجم نقش تامین منابع مالی ساخت میلیون ها مسکن برای اقشار کم برخوردار را در دولت نهم و دهم برعهده داشت. این طرح که یکی از بزرگترین طرح های دولت بود؛ در میان اقشار مختلف مردم با اقبال مواجه شد. وام های کم بهره و همچنین استفاده از زمین های دولتی پشتوانه این حرکت بوده است. البته مشکلاتی نظیر کیفیت ساخت بیشتر از حیث جنبه روانی این طرح را دچار نواقص کرد.· طرح اقدام ملی مسکن (مسکن ملی) (دهه 90) : دولتمردان یازدهم و دوازدهم، برای پوشش نقاط ضعف مسکن مهر ، طرح اقدام ملی مسکن را با تمرکز بیشتری بر دهک های متوسط بر خلاف مسکن مهر که با هدف خانه دار شدن قشر کم درآمد اجرا شده بود؛ رقم زدند. در این زمان نیز مجلس با تصویب برنامه های توسعه ششم بودجه آن را تأمین نمود.· طرح جهش تولید مسکن (1400) : مجلس یازدهم باز هم با تصویب قوانین هدف گذاری ساخت 4 میلیون مسکن را دنبال نمود. مالیات بر خانه های خالی از سکنه برای اولین بار یکی از اصلی ترین منابع مالی آن در نظر گرفته شده بود.در این سلسله یادداشت ما قصد بررسی بیشتر طرح اقدام ملی مسکن در دهه 90 را داریم.همانطور که به آن اشاره شد، طرح اقدام ملی مسکن تمرکز خود را بر دهک های متوسط جامعه قرار داده بود. افزایش کیفیت نسبت به مسکن مهر، باعث افزایش هزینه های ساخت می شد. از طرفی دولتمردان قصد مشارکت بخش خصوصی در این طرح و استفاده از اعتبارات بانکی را داشتند.اما همانطور که آمار به خوبی گواه هستند، در دوره 8 ساله ریاست جمهوری آقای حسن روحانی قیمت مسکن به طرز سرسام آوری با افزیاش روبرو شد و طی 8 سال ، به 7 برابر قیمت رسید. افزایش عجیب قیمت مسکن فشار زیادی را به خانوار های کم درآمد تحمیل کرد؛ چرا که افزایش قیمت مسکن رابطه مستقیمی با نرخ اجاره بها دارد و این افزایش قیمت بخش قابل توجهی از درآمد خانوارها را صرف پرداخت اجاره مسکن نمود.در ابتدای روی کارآمدن دولت یازدهم، پروژه های مسکن مهر به شدت مورد انتقاد قرار گرفتند و روند ساخت آنان متوقف شد. البته که دولت نقش بسزایی در تکمیل پروژه های نیمه کاره داشت، اما توقف مسکن مهر باعث افزایش تقاضا و کمبود عرضه و در نتیجه افزایش نرخ مسکن شد. منبع : همشهری آنلاین – سامانه قوانین مرکز پژوهش های مجلس – ایرنا بازارافزایش قیمت سرسام آور که قرار بر کنترل یا کاهش آن در این مدت بود؛ گواهی بر شکست این طرح می باشد. آرزویی که در این مدت برای جوانان ایرانی دست نیافتنی تر شد.طبق گزارشات متوسط تورم عمومی در این 8 سال 31 درصد بود اما تورم مسکن رشد 90 درصدی را به طرو متوسط تجربه می کرد. در این 8 سال به طور میانگین ساخت سالانه مسکن به 300 هزار واحد کاهش داشت. به گفته برخی منابع ، مدت انتظار برای خرید خانه برای کارگران به بیش از 580 سال رسید. منبع : خبر فوری – آموزشگاه مهندسی ساختمان – همشهری آنلاین - مرکز آمار و اطلاعات ایران – مرکز آمار بانک مرکزیدر ادامه یادداشت ها به پرسش های زیر پاسخ میدهیم تا دلایل شکست را بررسی نماییم :1- دلایل اصلی شسکت این طرح چه بود ؟2- مذاکرات هسته ای و برجام و اعمال تحریم ها چه تاثیری بر بازار مسکن و طرح ملی مسکن گذاشت ؟3- آیا دولت در افزایش کیفیت خانه ها و حل معضلات اجتماعی آن موفق بود ؟4- زیر ساخت های مسکن عمومی که از اصلی ترین دغدغه های حکمرانان می باشد؛ در این طرح چه سرنوشتی را گذارند ؟5- چه مشکلات ساختاری و اجرایی مانع انجام این طرح شد و راهکارهای بهبود آن برای دولت های بعدی جیست ؟ حمید شرفی حمید شرفی Thu, 07 Nov 2024 23:21:20 +0330