https://virgool.io/feed/@n3da fa 2026-06-16 11:11:44 https://files.virgool.io/upload/users/4859270/avatar/lJhZGV.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@n3da https://virgool.io/@n3da/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AD%D8%B3-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%AF-wfoqr6nhkgjg پرسونای تخیلیفرض کن که یک طراحی، اول یک پروژه‌ی جدید! هنوز با هیچ کاربری حرف نزدی و میری سراغ هوش مصنوعی و مینویسی: «یک پرسونا برای کاربر این اپلیکیشن بساز.»سی ثانیه بعد، یک پرسونای تمیز و کامل جلوته. اسم، سن، شغل، حتی «دغدغه‌ها» و «نقاط درد» داره. خوشحال میشی و حس میکنی یک قدم جلو رفتی!ولی یک سؤال هست که اون لحظه‌ی خوشحالی معمولاً جلوت رو میگیره: این پرسونا قانع‌کننده است، اما از کجا اومده؟اینجا همون جایی هست که باید مکث کنیم. چون این پرسونا از هیچ کاربر واقعی‌ای نیومده. هوش مصنوعی نرفته با کسی حرف بزنه. فقط از روی میلیون‌ها متنی که در اینترنت دیده، یک کاربرِ «میانگین» رو حدس زده و تحویل داده. شکلش دقیقاً شبیه تحقیق هست. ولی تحقیق نیست!و این تفاوت، تفاوتِ کوچکی نیست!ما تحقیق کاربر رو انجام میدیم که یک کار ساده بکنیم: حدس‌هامون رو با واقعیت چک کنیم. وقتی با یک کاربر واقعی حرف میزنیم، ممکنه چیزی بگه که اصلاً به ذهنمون نرسیده بود. همون لحظه، یک حدسِ غلط اصلاح میشه. هوش مصنوعی وقتی برامون پرسونا میسازه، این اتفاق نمی‌افته. چون چیزی که تحویل میده، از حدس‌های خودِ ما و میانگینِ اینترنت ساخته شده! نه از کاربری که با محصولِ ما سروکار داره.هیچ‌وقت غافلگیرت نمیکنه! هیچ‌وقت حدسِ غلطت رو اصلاح نمیکنه! فقط حرف‌های خودت رو، مرتب‌تر، به خودت پس میده!به این میگیم «حسِ تحقیق»تو احساس میکنی تحقیق کردی، خروجی هم شکلِ تحقیق رو داره، ولی اون کارِ اصلی تماس با واقعیت اتفاق نیفتاده!اینجا نمیخوام بگم هوش مصنوعی رو در تحقیق کنار بگذار!دقیقاً برعکس. یک جاهایی واقعاً عالی هست به شرطی که بفهمیم مرزش کجاست؟یک مرزِ ساده هست: هوش مصنوعی روی داده‌ی واقعی‌ای که خودت جمع کردی کار کنه، نه به‌جای اون داده.وقتی بیست تا مصاحبه انجام دادی و دویست صفحه یادداشت داری، هوش مصنوعی میتونه کمکت کنه الگوها و تم‌های مشترک رو زودتر پیدا کنی. وقتی صدها نظرِ کاربر در یک فرم جمع شده، میتونه دسته‌بندیشون کنه. وقتی میخوای سؤالات یک مصاحبه رو آماده کنی، میتونه یک پیش‌نویس اولیه بده که بعد خودت اصلاحش کنی. در همه‌ی این‌ها، یک چیزِ مشترک هست: داده‌ی واقعی از کاربرِ واقعی اومده و هوش مصنوعی فقط داره کمکت میکنه سریع‌تر پردازشش کنی.ولی وقتی ازش میخوای پرسونا بسازه، یا یک «کاربرِ فرضی» رو شبیه‌سازی کنه که جای مصاحبه‌ی واقعی جوابت رو بده، یا بدون هیچ داده‌ای برات «بینش کاربری» تولید کنه، اونجا دیگه کمکی نمیکنه و داره وانمود میکنه!اونجا هوش مصنوعی داده میسازه، پردازش نمیکنه! و داده‌ی ساختگی، هر چقدر هم تمیز و قانع‌کننده، فقط بازتابِ میانگینِ اینترنت هست؛ نه کاربرِ محصولِ تو.یک بار سرِ یک پروژه، یک تغییری در محصول ایجاد شد. روی کاغذ منطقی بود و کسی هم روش حرفی نداشت. ولی من حس میکردم یک جای کار میلنگه. کاری که کردم این بود که رفتم سراغ خودِ کاربرها با اونها حرف زدم و رفتارشون رو با داده‌ی واقعی دنبال کردم! و معلوم شد همون تغییرِ منطقی، عملکردِ کاربر رو بدتر کرده!دقت کن این همون کاری هست که هوش مصنوعی نمیتونه انجام بده. هوش مصنوعی با هیچ کاربری حرف نمیزنه؛ فقط حدس میزنه! اگر اون روز به‌جای رفتن سراغ کاربرِ واقعی، از یک پرسونای ساختگی پرسیده بودم، همون حدس‌های قبلی رو تمیزتر پس میگرفتم و اون تغییر غلط سر جاش میموند!یادمون باشه:هوش مصنوعی ابزار فوق‌العاده‌ای است برای پردازشِ واقعیت و ابزار بدی است برای ساختنِ واقعیت!و کارِ ما به‌عنوان طراح، از همون روزِ اول، همین بوده: تماس با واقعیتِ کاربرهوش مصنوعی میتونه این کار را فقط سریع‌تر کنه ولی نمیتونه جاش رو بگیره! ندا درگاهی ندا درگاهی Sat, 30 May 2026 15:25:06 +0330 https://virgool.io/@n3da/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-clarity-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7-ga-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-vdxbjqogqo9p آشنایی با Google Analytics ابزاری که مسیر کاربر رو نشون میدهتوی مقاله قبلی گفتم Clarity بهت میگه کاربر روی صفحه چطور رفتار کردهولی یه سوال موند: از کجا بفهمی اصلاً کدوم صفحه مشکل داره؟ اینجاست که GA وارد میشه!GA4 چیه؟Google Analytics 4 یه ابزار رایگانه که بهت میگه کاربرات از کجا اومدن، کجای مسیر ریختن و با موبایل اومدن یا دسکتاپ؟فرقش با Clarity رو با یه جمله میشه گفت: GA4 میگه چند نفر اومدن، از کجا اومدن، و کجای مسیر ریختن Clarity میگه این آدم‌ها روی صفحه دقیقاً چیکار کردنGA4 میگه کجا مشکل داری Clarity میگه مشکل چیه!این دو تا همیشه با هم کار میکنن!GA4 داده‌هاش رو از کجا میگیره؟GA4 از طریق Event کار میکنه. Event هر اتفاقیه که روی سایت می‌افته، از باز کردن صفحه تا کلیک روی یه دکمه خاص تا خریددو نوع Event داریم:Automatic Events: خودکار ثبت میشه. مثل باز کردن صفحه، اسکرول، و کلیک روی لینک‌های خارجیCustom Events: دولوپر باید تعریف کنه. مثل کلیک روی دکمه «افزودن به سبد» یا تکمیل فرم ثبت‌نامکار تو به عنوان دیزاینر اینه که سوال درست بپرسی! مثلا «میخوام بدونم چند نفر دکمه خرید رو میزنن» و دولوپر این Event رو ست میکنهGA4 اطلاعات زیادی میده ولی همه‌اش به دیزاینر مربوط نمیشه!اینا مهم‌ترین بخش‌هان:Funnel Exploration: نشون میده کاربر چه مسیری رو طی کرده و کجا ریزش داشته.این گزارش خودکار نیست PM یا Data Analyst باید از قبل بسازنش. کار تو اینه که بدونی چطور بخونیش!Acquisition: میگه کاربرا از کجا اومدن؟ گوگل، اینستاگرام، مستقیم. مهمه! چون هر کانال یه انتظار متفاوت داره.کسی که از گوگل میاد با کسی که از اینستاگرام میاد رفتار متفاوتی داره! (چه فرقی؟)Device: نشون میده کاربرا با چه دستگاهی اومدن و هر دستگاه چقدر conversion داشته. اگه موبایل ۷۸٪ ترافیک داره ولی conversion پایینیه، احتمالاً طراحی موبایل مشکل داره.Pages and Screens: نشون میده کدوم صفحه‌ها بیشتر دیده شدن، کاربرا کجا بیشتر وقت گذاشتن، و از کدوم صفحه از سایت خارج شدنخب مثل قبل میریم که با یه تمرین این پارامترهارو تمرین کنیم!داشبورد فرضییادته PM گفت: کاربرا میان تو صفحه محصول، خرید نمیکنن و میرن؟ قبل از اینکه بری سراغ Clarity، باید با GA4 بفهمی مشکل دقیقاً کجاست؟درخواست PM رو گرفتی. میری سراغ GA4 و داشبورد رو باز میکنی!اول نگاه میکنی به Funnel:از ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ نفری که وارد صفحه محصول شدن، فقط ۱۲٪ دکمه افزودن به سبد رو زدن. یعنی از هر ۱۰۰ نفر، ۸۸ نفر رفتن بدون اینکه حتی یه قدم جلوتر برن! این عدد بهت میگه مشکل اینجاست تو صفحه محصول نه checkout، نه پرداخت ...بعد میری سراغ Acquisition:میبینی ۴۵٪ از گوگل اومدن، ۱۵٪ از اینستاگرام. یه لحظه مکث می‌کنی! این دو تا آدم یه جور نیستن.کاربری که از گوگل میاد معمولاً دنبال یه چیز مشخصه، کاربری که از اینستاگرام میاد ممکنه فقط کنجکاو باشه!ولی این فقط یه الگوی کلیه! برای مطمئن شدن باید داده بیشتری بخونینمیشه برای هر دو یه راهکار داد!بعد میری سراغ Device:اینجاست که یه چیز جالب میبینی! ۷۸٪ کاربرا با موبایل اومدن ولی conversion موبایل فقط ۹٪عه! دسکتاپ ۱۸٪ ترافیک داره ولی conversion‌ش ۲۱٪. یعنی کسی که با کامپیوتر میاد، دو برابر بیشتر خرید میکنه. این فاصله خیلی بزرگه و مستقیماً میتونه به طراحی موبایل اشاره کنه!الان سه تا چیز میدونی:بزرگ‌ترین ریزش توی صفحه محصوله. کاربرا از کانال‌های مختلف با انتظارهای متفاوت میان و موبایل مشکل بیشتری داره ولی هنوز نمیدونی چرا؟میتونی حدس بزنی «شاید طراحی موبایل شلوغه» «شاید دکمه خرید پیدا نیست» ولی حدسه! پایه‌ای برای تصمیم طراحی نیست :)اینجاست که میری سراغ Clarity. فیلتر میکنی فقط کاربرهای موبایل و Session Recording نگاه میکنی! میبینی همون چیزی که توی مقاله قبلی دیدیم: کاربر چند بار روی عکس میکوبه، روی اسم برند کلیک میکنه که لینک نیست، و ناامید میره!GA4 مثل نقشه هست که نشون میده کجا گم شدی! Clarity چراغ‌قوه‌ هست که نشون میده چی اونجاست! ندا درگاهی ندا درگاهی Wed, 13 May 2026 17:47:31 +0330 https://virgool.io/@n3da/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%DA%86%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%87-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%DB%8C-lvajyqejbofe آشنایی با Microsoft Clarity ابزاری که رفتار واقعی کاربر رو نشون میدهیه لحظه هست که هر دیزاینری باهاش آشناست: PM میگه: طراحی خوبه اما داده‌ها میگن کاربرا میان و میرن، مشکل از کجاست؟؟PM میدونه کجای funnel مشکل داره. صفحه محصول. ولی نمیدونه چرا؟ اینجاست که کار تو به عنوان دیزاینر شروع میشه!جواب دادن بدون داده یعنی حدس زدن و حدس، پایه‌ای برای تصمیم طراحی نیست. یکی از ابزارهایی که اینجا بهت کمک میکنه Microsoft Clarity هست.Clarity چیه و چه جایگاهی داره؟Microsoft Clarity یه ابزار رایگان برای تحلیل رفتار کاربره. فرقش با گوگل آنالیتیکس چیه؟Google Analytics میگه چند نفر اومدن و کجا رفتن (اعداد و آمار)Microsoft Clarity میگه چطور رفتار کردن (ویدیو و تصویر)GA میگه کدوم صفحه مشکل داره، Clarity میگه مشکل دقیقاً چیه. سه قابلیت اصلی ClaritySession Recording تمام حرکات موس، کلیک‌ها، و اسکرول‌های یه کاربر واقعی رو ضبط میکنه. میتونی ببینی کاربر دقیقاً چی دیده و چیکار کرده.Heatmap داده های کلیک هزاران کاربر رو روی هم میذاره و نشون میده کدوم قسمت‌های صفحه داغه و کدوم سرد. سه نوع داره: Click، Scroll، و AttentionInsights خودکار یعنی خودش رفتارهای مشکل‌دار رو شناسایی میکنه. با چیا؟Rage clicks، Dead clicks، Excessive scrolling، و Quick backs این مفاهیم رو با یه مثال توضیح میدم چون یادگیری ابزار بدون تمرین فراموش کردنه!تصور کن درخواست PM رو گرفتی. میری سراغ Clarity و Overview داشبورد رو میبینی:داشبورد فرضیچهارتا عدد توجهت رو جلب میکنهAdd to cart CTR: 12%Scroll depth: 60%Rage clicks: 18%Dead clicks: 23%این ۴ پارامتر رو بشناس:Add to cart CTR از هر ۱۰۰ نفری که وارد صفحه محصول شدن، فقط ۱۲ نفر دکمه افزودن به سبد رو زدنScroll depth کاربرا به طور میانگین تا ۶۰٪ صفحه رو اسکرول کردن. یعنی ۴۰٪ پایین صفحه رو اکثراً ندیدنRage Click کاربر از سر ناامیدی چند بار روی یه چیز کلیک میکنه. انتظار داشته کلیک‌پذیر باشه ولی نبودهDead Click کلیک روی چیزی که interactive نیست. کاربر انتظار داشته اتفاقی بیفته ولی نیفتادهاین اعداد میگن «مشکل داریم» ولی نمیگن کجا؟ Rage Click 18% یعنی یه جایی روی صفحه کاربر ناامید میشه. Dead Click 23% یعنی یه چیزی رو کلیک‌پذیر فرض کرده که نیست. ولی کجا؟ کدوم المان؟ برای جواب این سوال باید بری سراغ Heatmap.Heatmap سه تا چیز نشون میده:بیشترین کلیک‌ها روی عکس محصوله: کاربرا میخوان زوم کنن ولی نمیشه. این همون منشأ Rage Click 18%ه. کاربر چند بار روی عکس میکوبه، چیزی نمیشه، و ناامید میرهکلیک زیاد روی نام برند: ولی لینک نیست. این Dead Click 23%ه. کاربر انتظار داره بره صفحه برند، ولی هیچ اتفاقی نمی‌افتهبخش نظرات تقریباً صفر کلیک دریافت میکنه: چون فقط 12% کاربرا اصلاً به اون پایین صفحه میرسن!از داده به راهکار طراحی۱. عکس زوم‌پذیر نیست برای این باید یه راهکار پیدا کنی مثلا یه راهکار gesture-based zoom برای موبایل، pinch-to-zoom و double-tap اجرا با developer هست، تعریف با تو! ۲.نام برند Dead Click میخورهدو راه داری: لینکش کنی به صفحه برند، یا استایلش رو طوری عوض کنی که شبیه لینک نباشه. رنگ و فونت عوض کردن بدون تصمیم درباره interaction مشکل رو حل نمیکنه!۳.نظرات دیده نمیشننظرات رو بیاری بالا؟ خب اینجا مفهوم Hierarchy یک صفحه بهت میگه که جای منطقی نظرات پایین صفحه هست. پس دنبال یه راهکار میگردی!مثلا یه راهکار: یه خلاصه rating بالای صفحه، کنار قیمت اضافه کن! ⭐ 3.7 (300 نظر). کاربر بدون اسکرول اینو میبینه!سه تا مشکل پیدا کردی. حالا وقتشه بری پیش PM. ولی فقط مشکلات رو نگو!محدودیت هایی که داده ها دارن رو هم بگو. مثلا این داده ها فقط از موبایل وب و دسکتاپه. اگه بخش بزرگی از کاربرا از اپ native استفاده می‌کنن، این تصویر ناقصه و باید داده اپ رو جداگانه بررسی کنی!فرق دیزاینری که حدس میزنه با دیزاینری که داده میخونه اینه که دومی میتونه از تصمیمش دفاع کنه! ندا درگاهی ندا درگاهی Wed, 06 May 2026 14:20:45 +0330