https://virgool.io/feed/@originalwork پژوهشگر حقوق مالکیت ادبی و هنری linktr.ee/Soureh fa 2026-06-16 10:01:35 https://files.virgool.io/upload/users/3824180/avatar/8Tys5i.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@originalwork https://virgool.io/@originalwork/is-copyright-truly-neutral-in-iran-g1ebn6wyxivs A few days ago, I had an interesting chat with a lawyer who specializes in literary and Artistic property rights. She firmly believed that copyright isn’t political and shouldn’t be treated as such. In her view copyright is simply part of private property law and is totally separate from things like censorship or public policy. That perspective struck me as deeply flawed. It actually inspired me to make a video digging into why copyright in Iran is, in practice, highly political. In fact, I’d argue that anyone studying this area of law needs to understand its political dimensions to truly grasp what’s going on.What follows is a summary of what I discussed. (to watch the video see my youtube channel.)I start by giving a quick overview of the Comprehensive Bill for the Protection of Literary and Artistic Property Rights (never passed as law by the Iranian parliament). Then I look into why this bill mattered and why it’s so telling that it was never passed. From there, I explore how the media covered (or didn’t cover) the bill and how its uncertain fate reflects a familiar pattern in Iranian politics: sensitive topics often get swept under the rug through polarization and distraction. In the end, I argue that despite official claims, copyright in Iran is deeply political.A Quick Backstory on the Copyright BillThe draft of this bill dates back to around 2010 (1389–1390 in the Iranian calendar). It was put together by a group of university professors. It was heavily inspired by the World Intellectual Property Organization (WIPO) model, hence its complex and formal legal language— very much in the style of English-speaking legal systems. After getting the green light from the Intellectual Property Office at the Ministry of Culture and Islamic Guidance, it moved through the government as a proposed bill. Eventually, it reached the Iranian parliament, where it was handed off to the Legal Commission for a behind-closed-doors expert review.Why the Bill Mattered and Why It StalledFrom the final years of Ahmadinejad’s presidency to the early days of Ebrahim Raisi’s, the bill’s journey was anything but transparent. Public updates were scarce, and no one really knew where it stood or if it would ever become law. That’s especially striking because this bill was the most serious attempt in recent years by the Iranian government to modernize its copyright system. One of its key goals was to bring Iran in line with international standards namely those set by the Berne Convention and the TRIPS Agreement. Meeting those benchmarks would have been a big step toward Iran eventually joining the World Trade Organization.What the Bill Would Have ChangedIf passed, the bill would’ve made some major upgrades to Iran’s copyright laws. For one, it would’ve extended protection to 'foreign' works published outside Iran (currently copyright only applies if a work was first published inside the country). Another big shift was the recognition of “related rights” which cover things like the rights of performers, producers, and broadcasters. These aren’t currently protected under Iran’s existing laws, so this would’ve been a meaningful step toward modernizing the system.Media Buzz and Political SilenceDuring Rouhani’s presidency, the bill sparked real excitement. Some people even hoped it might kick off a major shift in Iran’s cultural policies. But as Rouhani left office and Raisi took over, the buzz faded fast. Updates became scarce, and eventually, all public information about the bill just disappeared.How I Found Out What Happened to the BillIn the winter of 2023 (1402 in the Iranian calendar), I unexpectedly learned what had become of the bill during a panel I was invited to speak at—part of a music industry expo held at Milad Tower. The topic I was covering was copyright, but it was another speaker, Mr. Sohrabi, then head of the Intellectual Property Office at the Ministry of Culture, who shed light on the bill’s fate. He gave a brief report explaining that the bill had been designed to pave the way for Iran to join the Berne Convention. However, what he was implying was that the broader 'system' (including input from high-level authorities like the Supreme Leader) had decided it wasn’t in Iran’s best interest to join. The main reason? Iran wasn’t ready to offer legal protection to foreign works, which the bill would have required. And with that, the bill was quietly shelved.Mr. Sohrabi’s report had a noticeably critical tone. Without naming names directly, he seemed to place blame on the previous Rouhani administration for not being transparent, suggesting they hadn’t been upfront with the public about the bill’s slim chances of ever becoming law. What I took from his remarks was less a legal analysis and more a glimpse into political tensions behind the scenes. And just as things were getting interesting, he wrapped up his speech and left the event without taking any questions.Polarization and the Politics of CopyrightIn my view, the way Iran’s government has handled copyright reform fits into a broader pattern of decision-making that’s been problematic for years: deliberately polarizing sensitive issues to shut down meaningful debate. When it comes to copyright, the system seems to push people into a false choice—either you support the revolution and reject the need to update copyright laws entirely, or you align with the West and risk being seen as turning your back on your own people by advocating for reform. This kind of framing leaves no room for nuance. It silences the conversation before it even begins: solving the problem by erasing the question.What Was Left Out—and Why It MattersThe bill wasn’t just about meeting the bare minimum requirements of international conventions. It also aimed to tackle serious domestic issues—like protecting the rights of Iranian artists, whose work is often used without permission or compensation. But this part was completely left out of Mr. Sohrabi’s report. That omission made it clear to me that the opposition to joining the Berne Convention was more of a convenient excuse. The real goal seemed to be blocking broader copyright reform, a reform that could’ve actually helped creators inside Iran.Final Thoughts: Why Copyright Is Political in IranAt this point, I don’t see much hope for the bill being revived, or for any meaningful updates to Iran’s copyright laws in the near future. The system seems deeply resistant to reform. But that resistance itself is telling. In future videos, I plan to explore how copyright can act as a shield against state censorship, and why the Islamic Republic views that potential as a threat. Understanding this tension is key to grasping the political weight copyright carries in Iran.Saying that copyright is apolitical, in my view, oversimplifies the issue. Copyright isn’t just a legal technicality; it’s deeply tied to the needs of creative communities and the advocacy efforts of artists and creators. And in Iran, the space for that kind of advocacy to exist without being labeled political is extremely limited. That’s why, whether the government admits it or not, copyright inevitably becomes a political issue.While I’d love to see renewed efforts or alternative paths toward meaningful copyright reform, the current landscape makes me skeptical. Based on what we’ve seen so far, the government seems firmly resistant to change. That’s why I believe it’s time to rethink the old approach of lobbying officials— a method still popular among many Iranians. When the system shows no willingness to listen, those efforts start to feel futile. Moving forward, it may be more productive to explore civil strategies and grassroots advocacy, even if the road ahead is uncertain. سوره صادقی سوره صادقی Sat, 08 Nov 2025 18:04:17 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%88%D8%B4%D9%86-%DB%B1%DB%B2-bkiarparrqee چند روز پیش فیلم یاران اوشن ۱۲ را از شبکه نمایش صدا و سیما می‌دیدم. این فیلم داستان یک سرقت حرفه‌ای با بازی یک دو جین بازیگر چهره هالیوود است. ساخت سال ۲۰۰۴، که تقریباً دارد به جمع کلاسیک‌های هالیوود می‌پیوندد. شاید به همین دلیل هم بوده که صدا و سیما تصمیم به پخش آن گرفته است چون از سیاست‌های خاموش صدا و سیما بنظر اینست که فیلم‌های خیلی جدید نیاورد! نمی‌دانم بنابر برداشت آنها مردم جنبه فیلم جدید ندارند یا اینکه هرچه فیلم قدیمی‌تر بشود صحنه‌های لازم به سانسورِ آن طبق معیارهای فراخ و گله‌گشاد صدا و سیما، کمتر تحریک‌آمیز می‌شوند؟! البته از کسی هم شنیدم ـــ خیلی سال‌های پیش ــــ که پس از چند تجربه بد جریمه این سازمان در دادگاه‌های کشورها، این سازمان کپی‌رایت فیلم‌ها را می‌خرد که البته هیچ اطلاعاتی که صحت این حرف را بسنجم قابل پیدا کردن نیست و این سازمان هم ید طولایی دارد در عدم شفافیت و در واقع گربه را دم حجله کشته که ما مردم انتظار توضیح در این مسائل ازش نداشته باشیم یک وقت!خیلی مسلط به ورژن سانسورنشده و دیالوگ های اصلی فیلم نیستم که بخواهم درباره میزان سانسور اعمال شده در این فیلم برای قابل پخش شدن در شبکه نمایش نظر بدهم،ولیاز بابت اعمال یک سانسور افتضاح در این فیلم اطمینان دارم که بخاطر همین دست به نوشتن این مطلب بردم.در یک سوم پایانی داستان دو شخصیت جولیا رابرتز و جورج کلونی به دیدن شخصیت ونسان کَسِل می‌روند (اسم شخصیت‌ها را نمی‌دانم و نقد غیرحرفه‌ای را بر من ببخشایید!) تا از او درباره موفقیتش در سرقت تخم‌مرغ جواهرنشان بپرسند؛ به قسمت گذر از ورودی موزه که می‌رسند فیلم فلش بک می‌زند تا نحوه رد شدن شخصیت ونسان کسل را از لیزرهای روشن‌شده نشان دهند. چطور از آنها رد می‌شود؟ بله! با رقص. آنهم از نوع تکنو.از جایی که با همسر زدیم به شبکه نمایش و دیدیم که دارد اوشن ۱۲ نشان می‌دهد ـــ نصفه‌های فیلم بود ـــ و من گفتم اوه! بیا نگاه کنیم! این فیلم باحالیه! از همانجا، من برای شوهر عزیز توضیح دادم که «این فیلم یک صحنه رقص دارد که معروف و خیلی هیجان‌انگیز است. اینها هم حتماً سانسورش می‌کنند!»در واقع علت اینکه گاه و بیگاه در طول داستان، ورزش کردنِ فوق استقامتی شخصیت ونسان کسل را نشان می‌دهد همین است که در پایان داستان می‌فهمید این توان بدنی منحصربه فرد در واقع بعنوان مهارت لازم در کامل کردن نقشه سرقت لازم می‌آمده و بی‌حکمت نبوده. از طرفی فیلم می‌خواهد اذعان کنید که این سارق خوش‌قیافه فقط توان بدنی استثنایی ندارد و از آن مردهایی نیست که فقط هیکل درست کنند که خوش‌تیپ شوند! بلکه سلیقه قابل‌تحسینی هم در هنر و ظرافت‌های آن دارد کما اینکه به این خوبی می‌رقصد و نیز انتخاب موسیقی‌اش برای رقص هم عالی!بله، فلش‌بکْ تالار ورودی را در تاریکی با رد‌های تیز و تهدید‌کنندهٔ لیزرهای بنفش‌رنگِ تودرتو که منقطع از هم عبور می‌کنند، نشان می‌دهد. کسل ایستاده و پس از مکثی کوتاه، ایِرفون‌ را درمی‌آورد و در گوشش می‌گذارد. حالا ما موسیقی انتخابی‌اش برای رقصِ عبور از لیزرها را می‌شنویم: قطعه‌ای که Thé à la Menthe نام دارد از گروه هیپ‌هاپ فرانسوی به نام La Caution.قطعه به نظر من یک جور لحن هندی دارد که با اجرای الکترونیک، شخصیت بسیار جالبی پیدا کرده و رقص ونسان کسل هم که در واقع مجموعه‌ای از حرکات آکروباتیک است که شباهت‌هایی به تکنو دارد، به خوبی بر آن نشسته.این صحنه رقص که به رقص لیزر معروف شده تبدیل شده به سکانسی معروف ومنحصربه فرد که فیلم اوشن ۱۲ به آن شناخته می‌شود، و به درستی هم. مدت‌ها پیش وقتی در انگلیس درس می‌خواندم در یوتیوب بطور تصادفی با ویدیوی این سکانس مواجه شدم؛ انقدر آن را جالب یافتم که درباره‌اش اطلاعاتی به دست آوردم. برایم بسیار جالب بود که ونسان کسل در واقع خودش این رقص را اجرا کرده و نه هنرمند بدل.باری...در نهایت تعجب من، صحنه رقص لیزر از فیلم در حال پخش از شبکه نمایش صدا و سیما حذف نشده بود!ولی دل خوش نکنید! یک «اما»ی بزرگ اینجا داریم:صدا و سیما قطعه موسیقی‌ای را که رقص در تناسب با آن اجرا می‌شود یعنی همان قطعه Thé à la Menthe را، به شدت دستکاری کرده بود به نحوی که فقط ضرب ریتم را می‌شنیدید و هیچ نه تنها از حس و حال موسیقی بلکه اصولاً صدای ملودی اصلی و حتی صدای سازهای الکترونیک همراهی‌کننده را نمی‌شنیدید. خلاصه که یک تق و توقی بود بعنوان موسیقی، و هنرپیشه‌ای که خم می‌شد و پا می‌شد و می‌خوابید و می‌غلطید. نه موسیقی را می‌فهمیدید نه رقص را! چنین روشی برای سانسور نه تنها موسیقی را نابود کرده بود بلکه اصولاً پیام اصلی سکانس را که نشان دادن هنر رقص آن سارق بود هم مُثله کرده بود که در نتیجه برای تماشاگری که فیلم را نمی‌شناسد و قبلاً سانسورنشده‌اش را ندیده، غیرقابل فهم شده بود.اگر دید از زاویه حقوق مالکیت هنری هم برایتان جالب باشد خیلی مختصر برایتان بگویم که این نحوه رفتار با یک اثر سینمایی که به نام منحوس و شرم‌آور سانسور در ایران شناخته می‌شود مصداق کامل و تمام عیار و تمام قد از نقض حقوق معنوی اثر است.البته طبق قانون ایران صداوسیما ملزم به رعایت حقوق اثری که اولین بار در ایران پخش نشده، نیست و رفتار صدا و سیما قانوناً منعی ندارد که البته جای تاسف دارد چنین عقب‌ماندگی حقوق کشور. ولی به هر حال آنچه بیش از نقض حقوق مرا به عنوان مخاطب آزار داد همین رفتار صدا و سیما با فیلم که نشان از آن دارد که مخاطب را عده ای گاو و گوسفند فرض می‌کنند که نه سلیقه هنری دارند که این کج‌سلیقگی‌های حال‌بهم‌زن در مثله کردن موسیقی فیلم را بفهمند و نه انقدر سواد و توان دسترسی به منابع که اگر هم از شبکه نمایش ندیدند می‌روند از جای دیگر می‌بینند (پس این چه اصرار احمقانه‌ای به ادامه روند سانسور است؟!).اینکه صدا و سیما با اعمال چنین سانسوری اصولاً جنبه مشهور و طنز و البته هنرمندانه فیلم را ناقص کرده و با لبخندی به پهنای صورت دو دستی تقدیم مخاطب می‌کند واقعاً ناراحت‌کننده است. با دیدن همین فیلم‌هاست که مخاطب سواد سینما و طبع طنزش بهبود پیدا می‌کند و تبدیل به مخاطبی آگاه در طول زمان می‌شود و با این سانسورها ما مردم را عقب از دنیا و موهبات آن و مهارت‌های لازم برای ارتباط با آن و توان فهم آن نگه می‌دارند.لعنت به صدا و سیما و این رویکرد عقب‌مانده‌ و در عین حال تجاوز‌گر و کذّابش.فیلم که تمام شد با نثار چند فحش آبکشیده به صدا و سیما سکانس را در یوتیوب پیدا کردم و با همسر در موبایل تماشا کردیم. اگرچه لطف دیدن این صحنه در خلال فیلم از دست رفته بود ولی به هر حال چیزی بود.توصیه می‌کنم شما هم ببینید: در یوتیوب "Ocean 12 Laser Dance" را جستجو کنید و به راحتی پیدا خواهید کرد. اگر حوصله داشتید کامنت‌ها را هم بخوانید که جالبند! پشت صحنه این سکانس را هم که سختی کار را نشان دهد که سبب شود کلاهی برای ونسان کسل و کل تیم ساخت آن فیلم برداریم هم می‌توانید همان دور و برها در یوتیوب بیابید و ببینید. سوره صادقی سوره صادقی Sun, 05 Oct 2025 21:43:07 +0330 https://virgool.io/@originalwork/criminal-litigation-for-copyright-infringement-in-iran-a-short-history-btnbxcvwdsl1 Back in 1970, when the Authors, Composers, and Artists Protection Act (Iran’s main copyright law, still in force today) was passed, the legislature chose criminal litigation as the primary response to rights infringement. It was the government at the time—the Pahlavi monarchy—that was eager to update the country’s laws according to pioneering international trends, rather than responding directly to requests from the act’s beneficiaries, namely the artists.Considering that Iranian laws have always (and still do) reflect Imami [Islamic Shia] jurisprudence, and because damages claims arising from infringements on 'intangible' property rather than physical assets had no prior precedent in Islamic law, the legislature avoided creating a new category of damages. Instead, it chose to criminalize rights infringements. Another possible reason for explicitly focusing on criminal litigation while leaving civil proceedings unaddressed in the act was the desire to firmly establish and support these brand-new rights, helping them gain recognition and respect in society at the time.Passing the Authors, Composers and artists Protection Act in Ettela'at newspaper— Jan.1st, 1970Whichever the reason, the Islamic Revolution led by the Ayatollahs took place less than a decade after the statute was enacted, and the entire concept of protecting artists through a set of previously unknown intangible property rights over their creations was completely forgotten—losing both its context and justification.For more than two decades after the 1979 Iranian Revolution, the 1970 Artists Protection Act was almost absent from judicial practice. It wasn’t until the late 1990s and early 2000s that conversations about artists’ rights and the need to protect them began to gradually emerge among both the public and artists themselves. Around 2004, the University of Tehran introduced the academic field of “Intellectual Property” as a master’s degree program, with the Artists Protection Act of 1970 still serving as the main copyright statute in the country. سوره صادقی سوره صادقی Sat, 20 Sep 2025 20:30:18 +0330 https://virgool.io/@originalwork/iran%E2%80%99s-copyright-law-key-features-of-the-1970-artists-protection-act-utdlj7x2otyh The primary legislation governing copyright in Iran is the Authors, Composers, and Artists Protection Act, enacted in 1970. Below are the key points of this law to provide a general overview of the system:1. The Iranian literary and artistic property law system is influenced by the continental European system of authors’ rights.2. Only works that are first published, performed, or distributed in Iran are eligible for protection.3. The rights are divided into two categories: economic (material) rights and moral rights. Moral rights do not expire, whereas economic rights last for the life of the author plus fifty years.4. Infringement of both economic and moral rights is criminalized in the statute, making deterrence the main focus rather than restitution. However, civil litigation is not uncommon and has even been increasing in recent years, addressing the statute's failure to keep pace with today's digital realities.5. The act lists twelve types of protectable works. Last two items of the list are worded broadly to cover other possible types not specifically mentioned, but they are still somewhat limited in scope.6. In cases of work made for hire or works owned by a legal entity, i.e. when the original creator does not hold the rights, economic rights cannot last longer than 30 years, after which they revert back to the author. سوره صادقی سوره صادقی Thu, 11 Sep 2025 20:29:51 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D9%86%D9%82%D8%B6-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-ljzekn1njkus قابل درک است که یک پدیدآورنده ترجیح دهد وقت خود را صرف خلق آثار کند تا پیگیری‌های اداری و حقوقی مواردی که آثارش بی‌اجازه استفاده شده است. قسمت مهمی از وظیفه سازمان‌های مدیریت جمعی حقوق هم اینست که موارد نقض حقوق را خصوصاً در اینترنت پیدا کنند و به نمایندگی از صاحب اثر تعقیب کنند. ما در ایران چنین سازمان‌هایی نداریم، آیا پس صاحبان آثار باید «بی‌خیال» تعقیب موارد نقض حقوقشان شوند؟ به چهار علت عمده: خیر!۱ـ واکنش به نقض حقوق قسمت مهمی از پرسونال برندینگ یک صاحب اثر را می‌سازد. اگر صاحب اثر نسبت به رعایت حقوق خود حساس و دقیق باشد، او به تدریج به این حساسیت و دقت شناخته خواهد شد و این یعنی همگان از پیش می‌دانند استفاده بی‌اجازه از آثار وی یعنی دردسر. واکنش هنرمند به نقض حقوق بازدارندگی می‌سازد.۲ـ در مقابل، واکنش نداشتن به موارد نقض حقوق این سیگنال را به استفاده‌کنندگان بالقوه خواهد فرستاد که آثار این پدیدآورنده «رایگان» و استفاده از آن‌ها «آزاد» است. حتی تصمیم به واکنش به برخی موارد مهم‌تر نقض حقوق و رها کردن بقیه، مخاطبان را در الزام به رعایت حقوق گیج خواهد کرد و این یعنی پذیرش ریسک عدم رعایت از سوی استفاده‌کنندگان از آثار. کار به جایی خواهد رسید که تعداد موارد نقض چنان زیاد شود که عملاً قابل پیگیری نباشد و از کنترل خارج شود. به این ترتیب استفاده‌کنندگان، صاحب اثر را «مجبور» به رها کردن حقوق خود کرده‌اند.۳ـ واکنش یا عدم واکنش به موارد نقض حقوق تاثیر مستقیم بر ارزش مادی آثار پورتفولیوی یک پدیدآورنده خواهد داشت. آثار پدیدآورنده‌ای که نقض حقوقش را با جدیت دنبال می‌کند و برای پیشگیری از نقض حقوقش سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دارد، ارزش‌گذاری بیشتری می‌شود تا آثار کسی که به این مسائل بی‌تفاوت است گویی قصد درآمدزایی از حرفه هنری‌اش را ندارد. تاثیر روی ارزش مادی آثار، هنگام چانه‌زنی بر سر مبلغ قراردادهای واگذاری حقوق یا انواع اجازه‌نامه‌ها و نیز هنگام کارشناسی تعیین مبلغ خسارت در دعاوی مطالبه خسارت بابت نقض حقوق، خود را نشان خواهد داد.۴ـ عدم واکنش روی نگرش دادگاه به دعاوی نقض حقوق یک پدیدآورنده هم تاثیر خواهد گذاشت. قاضی نمی‌تواند عدم پیگیری سایر موارد نقض حقوق را ندیده بگیرد. ممکن است به این نتیجه برسد که مثلاً دعوای کیفری از روی خصومت شخصی است نه احقاق حق، وگرنه چرا سایر موارد را تعقیب نمی‌کند؟ دادگاه‌ها در اینباره گاه به افراط رفته و نقض حقوق را اصولاً در بستر اینترنت قابل‌تصور نمی‌دانند. آن دسته از آرا دادگاه‌ها که چنین راهی را گزیده‌اند معمولاً مربوط به آثاری می‌شده که موارد دیگری از نقض که پیگیری نشده‌اند، داشته است. واضح است اگر صاحبان حقوق چشم بر حتی از یک مورد از موارد نقض حقوق خود در فضای مجازی نبندند، تاثیرغیرقابل‌انکاری بر این تصور خواهد داشت.نتیجه:فراموش نکنید: اولین کسی که به حقوق آثارتان احترام می‌گذارد خود شما هستید! بدون ایفای این نقش انتظار رعایت حقوق از دیگران نمی‌توان داشت. موارد نقض حقوقتان را بدون پیگیری و در صورت لزوم تعقیب قضایی رها نکنید. سوره صادقی سوره صادقی Tue, 26 Aug 2025 16:36:06 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%82%D8%B6-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-gtilpepz1avh این نوشته یک «خلاصه سیاستی» یا همان policy brief است. خلاصه سیاستی، گزارشی کوتاه و هدفمند است که برای هر فرد یا گروهی که در موقعیت تصمیم‌گیری درباره یک مسئله عمومی یا تخصصی قرار دارد، تهیه می‌شود. این گروه در اینجا کسانی هستند که کپی‌رایت آنها نقض شده و می‌خواهند تصمیم بگیرند شکل واکنش قضایی‌شان به مساله کیفری باشد یا مدنی.خلاصه سیاستی:جبران خسارت نقض کپی‌رایت از راه اتلافسوره صادقی، امرداد ۱۴۰۴مقدمهپیگرد قضایی نقض کپی‌رایت در حال حاضر در ایران کمتر در قالب دعوای حقوقی برای جبران خسارت انجام می‌شود که به دلیل صراحت قانون حمایت از مولفان، مصنفان و هنرمندان (۱۳۴۸) بر پیش‌بینی مجازات برای موارد نقض است؛ از طرف دیگر این قانون دست به تعیین مقدار معلوم یا نحوه محاسبه خسارت مدنی نزده است که یعنی در مواردی که همگام با شیوه معمول دنیا کسی که کپی‌رایتش نقض شده تصمیم بگیرد به جای دعوای کیفری مطالبه خسارت کند، راه حل آنست که به قواعد عمومی مسوولیت مدنی متوسل بشود.تجربه موجود در دنیا آنست که تعقیب کیفری تنها به موارد استثنایی و پرونده‌های بسیار بزرگ محدود می‌شود زیرا در این پرونده‌ها رقم خسارت ادعایی چنان بالاست که خاطی از پس پرداخت آن برنمی‌آید و در عوض مجازات تعیین می‌شود. پس راه معمول و اصولی برای واکنش به نقض کپی‌رایت آنست که دارنده‌ی کپی‌رایت طلب جبران خسارت می‌کند. نحوه محاسبه خسارت بسته به نظام‌های حقوقی کشورها از دو حال خارج نیست: یا قانون حدود مبلغ را که باید به زیاندیده پرداخت شود، تعریف کرده که به آن خسارات قانونی می‌گویند؛ و یا آنکه میزان خسارت را با توجه به عوامل مختلف و اوضاع و احوال، خود دادگاه محاسبه می‌کند و رای می‌دهد که به آن خسارت واقعی گفته می‌شود. راه دوم، روش ممکن برای جبران خسارت در ایران است.برای آنکه خسارت واقعی به عنوان روش عمل در دعوای حقوقی نقض کپی‌رایت قرار گیرد ابتدا باید «منبع مسوولیت» در دادگاه مطرح شود و مفاد و ارکان آن بررسی و اثبات گردد. منابع مسوولیت مدنی در نظام حقوقی ایران که به آن «ضمان غیرقراردادی» می‌گویند، محدودند و اتلاف مهم‌ترین آنهاست.مهم‌ترین رکن اتلاف که می‌بایست برای پیشبرد دعوا در دادگاه ثابت شود، تلف مال یا ورود ضرر است که اثبات آن در موارد نقض کپی‌رایت آنچنان که می‌نماید، ساده نیست. در این خلاصه سیاستی تلاش می‌کنیم مواردی از نقض حقوق را بر حالاتی از اتلاف که ضمان‌آور است، انطباق دهیم.نمای کلی از پژوهشمقاله[1] منبع این خلاصه سیاستی شروع بحث را از اینکه قاعده اتلاف یک قاعده اصطیادی است قرار می‌دهد. این یعنی قاعده برگرفته از نص قرآن یا سنت پیامبر یا ائمه نیست و بنابر این باید ارکان آن در هر دفعه استناد به آن در عمل احراز شود.مهمترین ارکان قاعده اتلاف در بحث حقوق مالکیت هنری، شامل «اتلاف» و «مال» می‌شود: باید اول ثابت شود تلف رخ داده و سپس اینکه آنچه تلف شده مال بوده.در بحث از تلف، انواع تلف‌های ممکن را باید لحاظ کرد. وقتی خود مال از بین می‌رود، تلف حقیقی است و وقتی مال باقی می‌ماند ولی کاملاً یا بطور جزئی از ارزش می‌افتد، تلف حُکمی واقع می‌شود. با اشاره به اینکه تلف حکمی بطور کلی در حقوق ایران پذیرفته شده، نویسنده دو حالت را که ممکن است مال باقی باشد ولی ارزش آن کم شده باشد، بررسی می‌کند: اگر مالی که از بین رفته خودش عین مادی نیست بلکه در شمول «حقوق» قرار می‌گیرد، تلف مال غیرمادی است. از طرف دیگر ممکن است مال باقی باشد ولی منافع آن که می‌تواند غیرمادی باشد ـــ مثل استفاده از یک خانه در قالب اجاره ـــ تلف شده باشد. تلف منافع مال مصداق اتلاف می‌تواند باشد در صورتیکه تلف‌کننده منفعت، از آن استفاده کرده باشد. همچنین اگر تلف‌کننده منفعت، خود از منافع تلف‌شده استفاده نکرده اگر آن منافع فعلی بوده‌اند، تلف مصداق دارد و ضمان‌آور است؛ اما اگر منافع مربوط به آینده باشد این شامل خسارت نمی‌شود.رکن دیگری از ارکان قاعده تلف که ممکن است بررسی آن در روند انطباق نقض کپی‌رایت با اتلاف، مطرح شود، مال بودن آنچه تلف شده است، می‌باشد. مقاله منبع این خلاصه سیاستی در نهایت به این اشاره می‌کند که تمایز «شیء» از «مال» در فقه سابقه طولانی دارد و برای آنکه چیزی مال محسوب شود طبق سنت فقهی نیازی به اینکه حتماً مادی و ملموس باشد، نیست.با توجه به سختی اثبات اتلاف و ورود ضرر در برخی از انواع نقض کپی‌رایت، مقاله بحث قاعده «اکل مال به باطل» را مطرح می‌کند که می‌تواند یک جایگزین احتمالی و واجد ظرفیت برای استناد بعنوان منبع مسوولیت باشد. معادل این قاعده در حقوق آمریکا «دارا شدن ناعادلانه» است که به عنوان یک قاعده تکمیلی با مبنای اخلاقی به آن استناد می‌شود. نتیجه‌ی پرونده‌هایی که به این قاعده استناد کرده‌اند (در آمریکا) حکم به جبران خسارت نبوده بلکه استفاده‌کننده از استفاده مجدد منع شده است. شروط استناد به این قاعده در نظام حقوقی آمریکا آنست که : ۱ـ خاطی نفع مادی یا معنوی برده باشد، ۲ـ کاهش دارایی طرف مقابل یا تحمل هزینه از سوی او که با افزایش دارایی طرف خاطی همراه باشد، رخ داده باشد، ۳ـ رابطه سببیت بین این دو شرط اول برقرار باشد، و ۴ـ سبب قانونی یا مجوز قراردادی موجود نباشد. در ایران قاعده اکل مال به باطل صراحتاً در مواد قانون مدنی نیامده اما مبنای بسیاری از مواد قانونی بوده و هست.بررسی و تحلیل یافته‌هامقاله منبع این خلاصه سیاستی در پی آنست که قاعده اتلاف را بعنوان مهم‌ترین مستمسک ممکن در قوانین فعلی ایران برای مطالبه جبران خسارت محک زند و با جزئی شدن در انواع اتلاف معلوم می‌کند کدام اشکال از تلف با فرض مال بودن کپی‌رایت، ضمان‌آور است ـــ البته متاسفانه مثال چندانی نمی‌آورد. در ذیل برای هر یک از سه حالات بررسی شده در این مقاله، مثال از حقوق کپی‌رایت می‌آورم:اتلاف مال غیرمادی: در این حالت عمل نقض حقوق باید باعث شده باشد که کپی‌رایت کلاً یا بعضاً از ارزش افتاده باشد. مثلاً وقتی فردی بدون اجازه یک اثر موسیقی را برای دانلود در اینترنت می‌گذارد و فایل این اثر چنان در اینترنت پخش می‌شود که خریدن سی‌دی یا دانلود مجاز پولی بی‌معنا می‌شود.اتلاف منفعت مستوفات: موارد استفاده از آثار برای بهره‌برداری به اهداف مختلف قاعدتاً در این دسته جای می‌گیرد. مثل فیلمسازی که از یک اثر موسیقی قبلاً ساخته‌شده بدون اجازه در فیلم استفاده می‌کند.اتلاف منفعت غیرمستوفات فعلی: تولیدکننده فیلم در حال مذاکره با نویسنده یا ناشر او برای اقتباس از یک رمان است؛ در حالیکه فیلم هنوز ساخته نشده، گروه فیلمسازی دیگری به هر نحو این اقتباس را انجام می‌دهند به ترتیبی که گروه اول از صرافت اقتباس می‌افتند. منفعت مستوفات نیست ولی کاملاً فعلی و تلف آن ضمان‌آور است.نتیجه‌گیری و پیشنهاداتدر همه جای دنیا شکل مرسوم واکنش قضایی به نقض کپی‌رایت مطالبه جبران خسارت است و تعقیب کیفری استثناست. با توجه به نبود دورنمایی از قصد جدی حاکمان ایران به روزآمد کردن قوانین کپی‌رایت کشور، بهترین کاری که دارندگان کپی‌رایت برای محافظت و احقاق حقوق خود می‌توانند انجام دهند، آنست که به هنجار پذیرفته ‌شده در سایر کشورها و خصوصاً آنها که نظام پیشرفته‌تری از قوانین کپی‌رایت را دارند، اعتماد کنند و به جای تعقیب کیفریِ موارد نقض حقوق، راه مطالبه جبران خسارت از طریق دعوای حقوقی را برگزینند. با توجه به عدم صراحت قوانین ایران به امکان جبران خسارت بابت نقض کپی‌رایت، راه موجود توسل به عمومات قواعد مسوولیت مدنی است و از بین آن‌ها، قاعده اتلاف از همه بیشتر بر موارد نقض کپی‌رایت انطباق دارد. برای استناد به این قاعده ارکان آن باید در دادگاه در هر مورد بررسی شود و بطور خاص اینکه ضرر و تلف وارد شده است در موارد نقض کپی‌رایت می‌تواند مشکل‌ساز باشد. برای عبور از این مرحله باید دید مورد نقض به کدامیک از سه حالاتی که تلف حکمی رخ می‌دهد ــــ یعنی عین مال باقی است ـــ قابل استناد است: تلف عین غیرمادی، تلف منفعت مستوفات و یا تلف منفعت غیرمستوفات فعلی. در حالات استثنایی با وجود ابهام چگونگی اجرا و عدم سابقه باز هم می‌توان خطر ابتکار راه تازه برای دست بر نداشتن از دعوای حقوقی را پذیرفت و استناد به قاعده اکل مال به باطل را امتحان کرد.توسل به جبران خسارت در موارد نقض کپی‌رایت به جای تصمیم به زندان کردن خاطی تصمیمی عقلایی در پرونده‌های نقض کپی‌رایت است و در صورت پذیرش انتخاب این راه باید سختی‌های احتمالی آن را پذیرفت: اینکه این راه هنوز تبدیل به روال عمده و شناخته‌شده‌ی دعاوی نقض حقوق در ایران نشده است. اما در صورت پیگیری قضایی از این طریق، کم‌کم راه برای سیستم قضا باز و هموار می‌شود که واقعیت ذات این دعوا ببیند: یک خطای مدنی بدون آنکه جرم و جنایتی رخ داده باشد که به دنبال حبس خاطی باشیم. همچنانکه ممنوع بودن نقض کپی‌رایت و امکان پیگیرد قانونی آن حدود ۲۰ سال (از حدود اوایل دهه ۸۰ شمسی) در ایران طول کشید تا اندکی جا افتاد، اکنون نیز باید شکل دعاوی را به سمت جبران خسارت برد تا در عمل جنبه‌ی «ضمان غیرقراردادی» بودن این خطا ملموس و برجسته شود و بلکه راه را نیز برای اصلاح قوانین در آینده هموار کند.[1] مقاله «ماهیت نقض حقوق فکری در فقه و حقوق ایران از زاویه جبران خسارت با نگاهی به حقوق آمریکا» نویسندگان: مهسا مدنی، زهره فرخی، مصطفی ماندگار و بهنام انصافی آذر، فصلنامه پژوهشی تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال هشتم، شماره اول، بهار ۱۴۰۰، صفحات ۱۳۷ الی ۱۷۴ سوره صادقی سوره صادقی Sat, 02 Aug 2025 17:57:52 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D8%B6-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-rd5w4caphw9x گزارش تفصیلی ـ مرور ادبیاتسوره صادقی، تیرماه ۱۴۰۴در صورت نقض حقوق مالکیت هنری (کپی‌رایت) در ایران، طبق قانون سال ۱۳۴۸ راه معمول برای صاحب حقوق آنست که از ناقض حقوق «شکایت» کند یعنی دعوای «کیفری» در دادگاه اقامه کند؛ اما اگر صاحب حقوق دنبال شکایت از ناقض حق و فرستادن او به حبس نباشد و تنها خواهان آن باشد که خسارتی که تحمل کرده است، جبران شود، تکلیف چیست؟در قانون حمایت از مولفان و مصنفان و هنرمندان (۱۳۴۸) تصریح به امکان جبران خسارت در صورت نقض حقوق موضوع آن قانون، نشده است. این یعنی صاحب حقوق در صورت تمایل به اقامه دعوای حقوقی برای مطالبه خسارت باید به کلیات قواعد جبران خسارت مدنی در ایران متوسل شود. این نوشته، خلاصه و گزارشی از مقاله «ماهیت نقض حقوق فکری در فقه و حقوق ایران از زاویه جبران خسارت با نگاهی به حقوق آمریکا»[1] است. در نوشته حاضر اما تمرکز تنها بر نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری (کپی‌رایت) است و نکات مقاله نامبرده با این توجه ارائه می‌شود.مهمترین قاعده مورد استناد برای جبران خسارت در صورتی که قواعد عمومی جبران خسارت در حقوق ایران مد نظر باشد، قاعده اتلاف است. این قاعده در نگاه اول به دو نوع کلی تقسیم می‌شود: مباشرت که ضرر مستقیم است، و تسبیب که ضرر با واسطه است با لزوم اثبات تقصیر. قاعده اتلاف را با بررسی ارکان آن (تلف ــ ضرر ــ مال) مطالعه می‌کنند؛ اما آنچه در این مقاله معلوم می‌شود آنست که در نهایت آنچه به نظر ساده‌ترین رکن قاعده اتلاف میآید ـــ یعنی ورود ضررـــ همان مانع اصلی در استناد به این قاعده برای جبران خسارت در دعاوی نقض حقوق فکری است.نویسنده مقاله قسمت عمده تحقیق خود را بر بررسی شرایط تحقق اتلاف بالمباشرت گذاشته و نتیجه می‌گیرد موارد قابل اعمال بر این اساس چنان معدود است که عملاً استناد به این قاعده راه به جایی نمی‌برد. سپس با لحاظ اهمیت جبران خسارت در نظام حقوقی ـــ چون در غیر اینصورت این رشته حقوقی خاصیت انگیزشی و حمایتی خود را در ارتباط با صنایع خلاق از دست می‌دهد ـــ دو راهکار اصلی جایگزین برای جبران خسارت را با نظر به حقوق آمریکا بررسی می‌کند. نتیجه‌گیری نویسنده آنست که اکثریت مصادیق نقض حقوق در ایران قابلیت جبران خسارت ندارند و لذا توصیه اصلی او به اصلاح قوانین است.برای استناد به قاعده اتلاف[2] در قدم اول باید ورود ضرر اثبات شود. در حقوق فکری با این شگفتی[3] رو به روئیم که تلف در اکثر موارد منجر به ورود ضرر نمی‌شود. بررسی اَشکال ضرر را در قالب نمودار پیش می‌بریم:منظور از اتلاف حقیقی آنست که مال کلاً یا بعضاً از بین رفته باشد؛ در اتلاف حُکمی، مال از بین نرفته اما ارزش آن از دست رفته یا کاهش یافته است.وقتی خسارت از طریق اتلاف به مال وارد شود بدون آنکه اصل مال از بین برود، از دو فرض خارج نیست: یا منفعت مال بوده که از دست رفته یا مال از نوع عین غیرمادی بوده و تلف شده است. توضیح آنکه اموال به دو نوع مادی و غیرمادی تقسیم می‌شوند و اموال فکری یعنی آن «حقوقی» که به واسطه خلق اثر، بر روی اثر، برای پدیدآورنده (یا دارنده حقوق) ایجاد می‌شود، غیرمادی به حساب می‌آید، چون نمی‌توان منفعت حساب کرد و مادی هم نیست. شناسایی اموالی که عین هستند (نه منفعت) و غیرمادی هستند در فقه امامیه سابقه دارد و بدون مشکل در قوانین فعلی ایران هم پذیرفته شده‌است.بحث اتلاف در حقوق فکری از همین سوال آغاز می‌شود: آیا نقض کپی‌رایت مصداق تلف منفعت است یا تلف عین غیرمادی؟به نظر می‌رسد پاسخ به این سوال بسته به موضوع مطرح در هر پرونده بتواند متفاوت باشد: اگر از اثر استفاده‌ای شده و بابت آن پرداخت منصفانه‌ای صورت نگرفته، منفعت مال تلف شده. ولی اگر استفاده از اثر به نحوی بوده که با وجود باقی ماندن اصل اثر، اصولاً امکان درآمدزایی از اثر نابود شده، مصداق اتلاف عین غیرمادی می‌تواند باشد. مثلاً ناقض حقوق امکان دانلود آهنگی را چنان وسیع و در دسترس همگان فراهم کرده که با توجه به تعداد دانلود غیرقانونی می‌توان نتیجه گرفت اصولاً خرید سی‌دی آهنگ یا دانلود آن به روش قانونی بلاوجه شده و تعداد موارد آن به صفر رسیده یا نزدیک شده. در این مثال، امکان درآمدزایی از آهنگ از این طریق خاص برای صاحب حقوق وجود ندارد و «حقوق» او بی‌ارزش شده است یا همان اتلاف عین غیرمادی.تلف عین غیرمادی ضمان‌آور است اما تلف منفعت بسته به نوع آن قابل بحث.به ادامه نمودار دقت کنید:اتلاف منافع مستوفات ـــ منافعی که غاصب استفاده کرده ـــ ضمان‌آور است. منافع غیرمستوفات ـــ منافعی که استفاده نشده‌اند ـــ مورد اختلاف است که نویسنده مقاله در نهایت ضمان‌آور دانسته است. اما باید در نظر داشت که منافع غیرمستوفات می‌توانند فعلی یا آتی (آینده) باشند. آنچه ضمان‌آور است اتلاف منافع غیرمستوفات فعلی است و منافع غیرمستوفات آتی اصولاً هنوز موجود نشده‌اند که اتلاف و به تبع آن جبران خسارت آن قابل تصور باشد.استفاده از قطعه موسیقی بدون اجازه صاحب حقوق در فیلم مصداق اتلاف منافع مستوفات است. اقتباس از یک رمان برای خلق یک ویدیو گیم از سوی یک شرکت بی‌نام‌و نشان بدون اجازه صاحب حقوق ممکن است منجر به آن شود که شرکت‌های معتبرتر که از منابع مالی قوی‌تری برخوردارند نخواهند دوباره از اثر برای خلق یک بازی ویدیوئی استفاده کنند و بسته به اینکه مذاکرات با چنین شرکت معتبری در جریان بوده و بعد، معلوم شده شرکت بی‌نام‌و نشان نقض حق کرده یا صرفاً احتمال مذاکره با چنان شرکتی در آینده وجود داشته و نمی‌دانیم واقعاً رخ می‌داده یا خیر، به ترتیب می‌تواند مصداق اتلاف منافع غیرمستوفات فعلی و آتی باشد.نتیجه این بحث آنست که تلف عین غیرمادی، تلف منافع مستوفات و تلف منافع غیرمستوفات فعلی ضمان‌آور است اما مشکل آنجاست که تنها تعداد معدودی از موارد نقض حقوق فکری است که شامل این سه دسته می‌شود و باقی موارد که اکثریت مصادیق نقض حقوق را در بر می‌گیرد، قابل انطباق با این رویکرد نیست بنابراین عملاً بدون امکان جبران خسارت باقی می‌ماند.جمع‌بندی: مقاله ابتدا بررسی می‌کند که اول باید ورود ضرر ثابت شود تا بتوان به استناد آن جبران خسارت را درخواست کرد؛ بعبارت دیگر، اتلاف حکم وضعی است و صرف وقوع آن ایجاد تکلیف به جبران خسارت نمی‌کند. سپس شرایطی را مطرح می‌کند که حتی اتلاف واقع می‌شود ولی ضرری رخ نمی‌دهد ـــ عمدتاً به خاطر اینکه تلف منفعت بصورت جزئی (غیرقابل‌تخمین) و یا احتمال محرومیت از منفعت آتی است. پس با توجه به اینکه در اموال فکری به سادگی نمی‌توان وقوع ضرر را مفروض گرفت، اینکه نقض حقوق را نوعی اتلاف بدانیم کمکی به ایجاد تکلیف (ضمان) به جبران خسارت نمی‌کند چون باید ضرر را در هر حال ثابت کرد. نتیجه نهایی آنکه کاربرد قاعده اتلاف برای مطالبه جبران خسارت بسیار محدود و نزدیک به هیچ است.نویسنده اشاره دارد که عدم امکان استفاده از اتلاف و تسبیب برای جبران خسارت فاجعه‌آمیز است چون در بسیاری موارد دارنده حقوق از منافعی که مد نظر قانونگذار در این رشته از حقوق بوده محروم می‌شود. در نتیجه به دکترین دارا شدن ناعادلانه می‌پردازد که راهی برای جبران در هر صورت بیابد اما بنظر این دکترین و قاعده معادل آن یعنی قاعده اکل مال به باطل بدون آنکه بابت امکان جبران خسارت اطمینانی ایجاد کند، قابل استناد است.نویسنده دو نتیجه‌گیری مهم در پایان مباحث دارد:از تطبیق بحث با نظام حقوق آمریکا چنین نتیجه می‌گیرد که در آمریکا مالیت حقوق فکری به رسمیت شناخته شده و سایر مقررات همسو با آن شکل گرفته. اما در حقوق ایران برغم شناسایی صریح یا ضمنی مالیت حقوق فکری، مقررات دیگر ممکن است مغایر با آن باشند یا اثر آن را منتفی کنند.دیگر آنکه شناسایی حقوق فکری در قوانین ایران بدون پرداختن به ضمانت اجرای مدنی ـــ یعنی بدون پیش‌بینی امکان جبران خسارت در موارد نقض ـــ منجر به این شده که نقض حقوق فکری به مثابه‌ی یک عمل زیانبار صرف باقی مانده و به دید یک خطای کامل مدنی که برای صاحب حقوق امکان جبران خسارت را فراهم آورد، نگریسته نشده است.سپس در مقام پیشنهاد برای اصلاح قوانین بیان می‌دارد:اولاً قانونگذار به صرف قول به مالیت حقوق فکری اکتفا نکند زیرا برای ضمان‌آور کردن فعل نقض کافی نیست بلکه در ادامه باید اموال فکری را از نوعی قلمداد کند که هرگونه استفاده و تصرف در آن مرادف تلف محسوب می‌شود وگرنه برخلاف اموال مادی استفاده از این اموال لزوماً منجر به تلف عین یا منفعت نمی‌شود و به این خاطر استناد به اتلاف تعطیل شده و جبران خسارت ناممکن می‌شود.دوم آنکه حقوق ایران منع قانونی یا فقهی خاصی برای پیش‌بینی «خسارت قانونی» ندارد لذا ممکن است این نوع خسارت در قوانین روزآمد یا اصلاح قوانین فعلی، لحاظ شود. خسارت قانونی روشی از جبران خسارت است که قانونگذار صراحتاً در متن قانون می‌آورد.[1] نویسندگان: مهسا مدنی، زهره فرخی، مصطفی ماندگار و بهنام انصافی آذر، فصلنامه پژوهشی تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال هشتم، شماره اول، بهار ۱۴۰۰، صفحات ۱۳۷ الی ۱۷۴[2] در صورت عدم تصریح به «تسبیب»، منظور از اتلاف، معمولاً اتلاف بالمباشرت است.[3] ناشی از غیرمادی بودن این نوع اموال سوره صادقی سوره صادقی Sat, 12 Jul 2025 19:24:20 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DB%B2-yzp5qcdrmxa1 در نوشته قبلی این وبلاگ توضیحات مختصری درباره ریشه داشتن نظام کپی‌رایت در فلسفه فایده‌گرایی و ریشه داشتن نظام حقوق پدیدآورنده در فلسفه وظیفه‌گرایی ارائه کردم.در نوشته حاضر با دو دوره‌ی فکری «روشنگری» و «رومانتیک» که بستر پیدایش فلسفه‌های فایده‌گرا و وظیفه‌گرا بودند، آشنا می‌شویم.شکل‌گیری فلسفه فایده‌گرایی (غایت‌گرایی) در دوره روشنگرینظام فکری فایده‌گرا (غایت‌گرا) utilitarian را می‌توان دنباله و نتیجه‌ی طبیعی ایده‌آل‌های عصر روشنگری در نظر گرفت.دوره روشنگری enlightenment به طور کلی به بازه زمانی اواخر قرن ۱۷ تا پایان قرن ۱۸ میلادی اشاره دارد. این دوره از انقلاب علمی و تحولات فلسفی در اروپا آغاز شد و با تأکید بر عقل، تجربه، و آزادی اندیشه، نقش بزرگی در شکل‌گیری نهادهای مدرن سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی ایفا کرد. در این دوره ایده‌های خرد، پیشرفت و فایده اجتماعی در مرکز توجه است.به لحاظ تاریخی متفکرانی چون جان لاک و دیوید هیوم در دوره روشنگری بود که زمینه‌های اصلی رویکرد فایده‌گرا را چیدند. این زمینه‌ها عبارت بود از تاکید بر مستندات تجربی و تمرکز بر روی نتیجه (به جای توجه به ذات خیر یا شر داشتن). ایده اصلی‌شان هم به حداکثر رساندن رفاه اجتماعی بود.جان لاک اعتقاد داشت قوانین و حکومت باید در خدمت بهبود زندگی انسان‌ها و تامین رفاه عموم باشد.دیوید هیوم از پیشگامان تجربه‌گرایی بود و اعتقاد داشت اخلاق و عدالت بر اساس تجربه و سودمندی شکل می‌گیرد، نه عقل محض. او بر اینکه اصول اخلاقی باید به بهبود رفاه و کاهش رنج در جامعه منجر شود، تاکید داشت.در ادامه، جرمی بنتام به رویکرد فایده‌گرا شکل دقیق‌تری داد؛ او قوانین و نظام حقوقی را به این صورت معرفی کرد که باید هدفشان بیشترین رضایتمندای برای بیشترین تعداد افراد جامعه باشد. این رویکردی عملی بود همراستا با ایده‌آل‌های دوره روشنگری که خرد و پیشرفت باشد.پس از دوره روشنگری، انقلاب صنعتی رخ می‌دهد که رویکرد فایده‌گرایی جوامع صنعتی را پیچیده‌تر می‌کند و مساله مقابله با فقر و نابرابری را مطرح می‌کند.رویکرد فایده‌گرا یا غایت‌گرا از این طریق که به دنبال قوانین و نظامی‌اند که خیر جمعی را به منافع شخصی ترجیح دهد، منجر به اصلاحات در نظام‌های حقوقی می‌شود.ریشه‌های رومانتیک وظیفه‌گراییدوران رُمانتیسم به فردگرایی، خلاقیت و احساسات توجه شد؛ رُمانتیسم تاثّر فرهنگ از خرد را محدودکننده و سرکوبگر روح آدمی می‌داند و بر مؤلفه‌هایی چون هنر، شور، هیجان، تخیل، مضامین معنوی، مناسک و نمادها تأکید می‌کردند. در میان اصحاب رمانتیک، امر خاص ارزشمندتر از امر عام بود. این نکات وجه تمایز رومانتیسم با باورهای دوره‌ی روشنگری را نشان می‌دهد. دوره رومانتیک در واکنش به انقلاب صنعتی شکل گرفت و در سالهای ۱۸۰۰ تا ۱۸۵۰ در اوج خود بود. مقاله ویکی‌پدیا درباره رُمانتیسم، حاوی اطلاعاتی مختصر و درعین حال جامع درباره این دوره است.آرمان‌های رمانتیسم از جمله شامل تمرکز بر شخصیت پدیدآورنده اثر می‌شود به این ترتیب که به کار هنرمند به عنوان یک شخصیت منحصر به فرد توجه می‌شود و همین ویژگی منحصر به فرد بودن سبب می‌شود که قائل به حقی ذاتی و شخصی برای پدیدآورنده بر روی اثرش شویم. تاکید بر وظیفه‌گرایی هم از آنجا می‌آید که احترام به این حق ذاتی و شخصی رابه شکل قاعده اخلاقی که باید صرف‌نظر از شرایط و انگیزه‌ها رعایت شود مطرح می‌کند.دیگر آرمان رمانتیسم آنست که رابطه‌ی پدیدآورنده با اثر خود را به عنوان رابطه‌ای که اخلاق احترام به آن را لازم می‌شمارد در نظر می‌گیرد. وقتی آثار هنری به عنوان دنباله هنرمند دیده شود، هدف اصلی، حمایت از ارتباط پدیدآورنده با اثرش و حفظ انسجام اثرش می‌شود.آرمان دیگر رمانتیسم به کنار راندن درآمدزایی و عدم توجه به جنبه‌های اقتصادی است. رمانتیسم می‌خواهد که آثار هنری صرفاً کالای تجاری دیده نشود بلکه ارزش هنر به عنوان وسیله‌ای برای بیان روح انسان و ارتباط با اعماق وجود درک شود، نه ابزاری برای تأمین مالی یا کسب قدرت.در فرانسه، انقلاب سال ۱۷۸۹ آرمان‌های فردگرایی در حقوق را تقویت کرد و مسائل پدیدآورندگی و خلاقیت را بیش از پیش مطرح کرد که منجر به صدور فرمان‌های ۱۷۹۱ و ۱۷۹۳ درباره حقوق مالکیت هنری شد. در این فرمان‌ها حقوق معنوی پدیدآورنده ـــ که امروز عمدتاً در قالب حق انتساب و حق حفظ انسجام اثر می‌شناسیم ـــ مرکزیت اصلی را داشت.در آلمان فیلسوفانی نظیر کانت و یوهان گوتلیب فیشته نظریات مربوط به پدیدآورندگی را پیش بردند و تاکیدشان بر این بود که وظیفه اخلاقی وجود دارد که به آثار هنری و فکری یک پدیدآورنده احترام گذاشت.ایمانوئل کانت: او معتقد است آثار نویسندگان و هنرمندان بخشی از شخصیت و اراده آن‌ها هستند و بنابراین، حقوق آن‌ها بر آثارشان نه تنها حقوقی بلکه اخلاقی است. به این ترتیب این حقوق غیرقابل انتقالند و این شان از آنجاست که این حقوق مرتبط با شأن انسانی پدیدآورنده است.یوهان گوتلیب فیشته (۱۷۶۲-۱۸۱۴) فیلسوف رمانتیکدر حالی که کانت بر حقوق اخلاقی و ارتباط میان اثر و شخصیت خالق آن تأکید داشت، یوهان گوتلیب فیشته (۱۸۱۴-۱۷۶۲) Johann Gottlieb Fichte این ایده را به سطحی عمیق‌تر برد و به طور خاص به مفهوم مالکیت فکری به عنوان امتداد «من» یا خودآگاهی خالق پرداخت.فیشته معتقد بود که اثر هنری یا ادبی نه تنها بازتابی از شخصیت خالق است، بلکه بخشی از هویت اوست که نمی‌توان آن را از او جدا کرد. او بر این باور بود که هرگونه استفاده از اثر بدون رضایت خالق، نوعی تجاوز به «من» ِ او محسوب می‌شود. این دیدگاه، حقوق پدیدآورنده را نه تنها به عنوان یک حق قانونی، بلکه به عنوان یک حق بنیادین انسانی و اخلاقی تعریف می‌کرد.یکی از نکات برجسته‌ای که فیشته اضافه کرد، تأکید بر نقش خلاقیت و اراده آزاد در خلق آثار بود. او استدلال می‌کرد که خلاقیت یک فرآیند منحصر به فرد و غیرقابل تکرار است که از اراده آزاد خالق ناشی می‌شود و بنابراین، حقوق پدیدآورنده باید به طور کامل از این فرآیند حمایت کند. سوره صادقی سوره صادقی Fri, 18 Apr 2025 17:08:01 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-tto0po3wofnm منظور از دو نظام اصلی، نظام کپی‌‌رایت (حقوق کامن‌لا، کشورهای انگلیسی‌زبان) و نظام حقوق پدیدآورنده (حقوق نوشته، کشورهای اروپای برّی) است.نظام حقوق کپی‌رایت ریشه در فلسفه فایده‌گرایی utilitarianism دارد که به دوران روشنگری age of enlightenment بازمی‌گردد.نظام حقوق پدیدآورنده که نظام مورد عمل در کشورهای اروپای برّی (قاره‌ای) است، ریشه در فلسفه وظیفه‌گرایی deontology دارد که مربوط به دوران رومانتیک می‌شود که کمی متاخرتر از دوره روشنگریست.فایده آموختن درباره ریشه‌های فلسفی دو نظام حقوقی مالکیت هنریآموختن درباره ریشه‌های فلسفی این دو نظام چه کمکی می‌تواند به یک دانشجو یا وکیل کند؟مهمترین دلیل می‌تواند این باشد که تفاوت‌های این دو نظام حقوقی را بطور ریشه‌ای متوجه می‌شویم. اولاً تفاوت‌ها را با درک ریشه‌های فلسفی آنها بهتر به یاد می‌سپاریم، و دوم اینکه متوجه علت این تفاوت‌ها‌می‌شویم؛ مثلا اگر در حقوق کپی‌رایت تاکید بیشتر روی جنبه‌های اقتصادی این حقوق است و حقوق اخلاقی را به اجبار عضویت در پیمان برن ناچار وارد نظام حقوقی‌شان کردند، چرا اینطور است؟چرا برعکس، در نظام حقوق پدیدآورنده (فرانسه و آلمان)، این حقوق اصولاً از خلال حقوق معنویست که درک می‌شود و حقوق مادی و اقتصادی بدون پرداختن به حقوق معنوی در این نظام اصولاً رنگ می‌بازند و در رده دوم اهمیت قرار می‌گیرند؟با درک این نکات سپس می‌توانیم متوجه شویم قانونگذارِ هر یک از این دو نظام حقوقی با تصویب قواعد و قوانین مربوطه چه اهداف گسترده‌تر اجتماعی را دنبال می‌کرده است.درک این نکته سپس کمک می‌کند بهتر بتوان قوانین را فهمید و تفسیر کرد.تصویر از Vecteezy.comنظام کپی‌رایت و فلسفه فایده‌گراییرویکرد فایده‌گرایی به حقوق کپی‌رایت به دوران روشنگری برمی‌گردد. متفکران دوران روشنگری بر روی مسائلی مانند پیشرفت و فایده اجتماعی تاکید داشتند.نمود این رویکرد را در اولین قانون کپی‌رایت دنیا که مشهور به قانون ملکه اَن (۱۷۱۰) است، می‌بینیم. در مقدمه قانون کپی‌رایت سال ۱۷۱۰ هدف از تصویب این قانون: «... برای تشویق افراد فرهیخته به تألیف و نگارش کتاب‌های مفید...» معرفی شده. این همان رویکرد فایده‌گرایی است که توجه به ایجاد انگیزه در سطح اجتماع برای تالیف کتابهای سودمند را دلیل تنظیم این قانون می‌داند.به همین ترتیب، بند هشتم از بخش هشتم از اصل اول قانون اساسی آمریکا (۱۷۸۷) که به مساله کپی‌رایت می‌پردازد، مقرر می‌دارد: «برای ارتقای پیشرفت علم و هنرهای مفید، از طریق تأمین حقوق انحصاری محدود به نویسندگان و مخترعان برای نوشته‌ها و کشفیات مربوط به آن‌ها». در اینجا هم توجه قانونگذار به پیشرفت علم و هنر مفید و در واقع آنچه در سطح اجتماع می‌گذرد، است. این بند به کنگره اختیار می‌دهد که قوانینی برای حمایت از حقوق انحصاری نویسندگان و مخترعان وضع کند تا پیشرفت علم و هنرهای مفید تشویق شود.فایده‌گرایی را متفکرانی چون جرمی بنتام (۱۸۳۲-۱۷۴۸) Jeremy Bentham مطالعه و گسترش داده‌اند.نکته مرکزی اینست که کپی‌رایت خلاقیت را تشویق می‌کند از این طریق که امتیازات و انحصارهای موقتی اعطا می‌کند که در نهایت به نفع کلیت جامعه و مردمان می‌انجامد چون به گسترش و توزیع دانش و ابتکارات کمک می‌کند. کمک به روند سودمندی در جامعه و نفع بردن مردمان نقطه شروع کپی‌رایت است.نظام حقوق پدیدآورنده و فلسفه وظیفه‌گراییدر مقابل، فرانسه و آلمان نظام مالکیت هنری خود را از ریشه حقوق پدیدآورنده droit d'auteur گسترش دادند. این رویکرد از دوران رومانتیک ظهور پیدا کرد و از اعتقاد به اینکه میان پدیدآورندگان و آثارشان ارتباط اخلاقی و شخصی وجود دارد، تاثیر پذیرفته. به عنوان مثال، در انقلاب فرانسه بر حقوق فردی تاکید وجود داشت که به تصویب قوانین کپی‌رایت آنها در سال‌های ۱۷۹۱ و ۱۷۹۳ منجر شد و در این قوانین، حقوق معنوی برای اولین بار شناسایی شد.مختصری درباره دو قانون (فرمان) سال‌های ۱۷۹۱ و ۱۷۹۳ انقلاب فرانسهفرمان ۱۷۹۱: این فرمان مربوط بود به آثار نمایشی؛ حقوق انحصاری نویسندگان بر نمایشنامه‌هایشان را تضمین می‌کرد و امکان کنترل و بهره‌مندی از اجراهای آثارشان را برای آنان فراهم می‌ساخت.فرمان ۱۷۹۳: این فرمان، که به عنوان «قانون مالکیت ادبی و هنری فرانسه» شناخته می‌شود، مفهوم حقوق پدیدآورنده را به تمام آثار ادبی و هنری گسترش داد. این قانون مقرر کرد که نویسندگان حقوق طبیعی و دائمی بر آثار خود دارند که می‌تواند به نسل‌های بعدی آنان منتقل شود. با این حال، محدودیت زمانی برای حقوق انحصاری معرفی شد که تعادلی میان منافع عمومی و خالقان برقرار کند. این فرمان به عنوان یکی از ستون‌های اصلی قانون کپی‌رایت مدرن شناخته می‌شود زیرا ایده مالکیت فکری به عنوان یک حق طبیعی را رسمی کرد. به این ترتیب فرمان سال ۱۷۹۳ میان دو دسته حقوق عملاً تمایز برقرار کرد: حق پدیدآورنده روی اثر خود که طبیعی و دائمی بود و اکنون آن را بعنوان «حقوق معنوی» می‌شناسیم؛ و حقوق انحصاری که مربوط به درآمدزایی و جنبه اقتصادی حقوق پدیدآورنده بود که مقید به محدودیت زمانی بود و پس از آن منقضی می‌شد ـــ آنچه امروز آن را «حقوق مادی» می‌نامیم.وظیفه‌گرایی یک چارچوب اخلاقی است که روی وظیفه‌شناسی تاکید دارد و می‌گوید اصول اخلاقی را چون درستند و خوبند، باید مراعات کرد (وظیفه به رعایت وجود دارد)، و نه به خاطر اینکه از رعایت آن منافعی حاصل می‌شود. یعنی اگر رعایت اخلاق فایده هم نداشته باشد، باز هم باید رعایت کرد.اخلاق امانوئل کانت (۱۸۰۴-۱۷۲۴) Immanuel Kant نمونه اخلاق وظیفه‌گراست.مثال برای درک بهتر: اخلاق‌دانان وظیفه‌گرا مخالف شکنجه هستند حتی اگر نتیجه شکنجه دستیابی به اطلاعاتی باشد که فواید امنیتی دارد.کاربرد فلسفه وظیفه‌گرایی در مالکیت هنری چیست؟طبق اخلاق وظیفه‌گرا، لازم است که حقوق معنوی پدیدآورنده را شناسایی کنیم ـــ یعنی اینکه رابطه قوی، شخصی، طبیعی و غیرقابل‌انکاری بین اثر و پدیدآورنده‌ی آن وجود دارد. اذعان این رابطه یعنی باید این رابطه را محترم شمرد و منجر به این می‌شود که حقوق معنوی را غیرقابل واگذاری، ابطال، صرف‌نظر یا انقضا قلمداد کنیم؛ یعنی این رابطه میان پدیدآورنده و اثرش چیزیست که به خودی خود محترم است.مقایسه کنید با رویکرد فایده‌گرایی کامن‌لا که علت محترم شمردن کپی‌رایت را فایده اجتماعی آن می‌داند.اینطور که من درک می‌کنم، رویکرد وظیفه‌گرا می‌گوید این رابطه معنوی میان پدیدآورنده و اثرش وجود دارد که موجد حق طبیعی و شخصی می‌شود، پس من محترم می‌انگارم؛ و رویکرد فایده‌گرا می‌گوید این رابطه شخصی و طبیعی چه وجود داشته یا نداشته باشد، اولویت من نیست بلکه این مساله که احترام به این حقوق در ادامه منجر به فایده بردن جامعه می‌شود برای من مهم و کافیست که این حقوق را شناسایی کنم. سوره صادقی سوره صادقی Wed, 16 Apr 2025 20:31:26 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-vud7btlj3rdv [این نوشته برگردان ویدیوی اینستاگرام من به متن است. لینک اینستاگرام من در بایو.]تاریخ مالکیت هنری ـــ قسمت دومدر این قسمت از دو قانون قدیمی مربوط به کپی‌رایت در انگلستان استفاده می‌کنم تا دو رویکرد به تحلیل تاریخی را به اختصار بررسی کنیم.قانون اول، «قانون کپی‌رایت هنرهای زیبا» Fine Art Copyright Act مصوب سال ۱۸۶۲ است. این قانون برای اولین بار آثار طراحی، نقاشی و عکاسی را تحت حمایت کپی‌رایت قرار داد و قانون دوم، «قانون حکّاکان» The Engravers' Act است که در سال ۱۷۳۵ تصویب شد. این قانون آثار حکاکی را از حمایت کپی‌رایت برخوردار کرد.از سال ۱۷۳۵ تا ۱۸۶۲ یک بازه زمانی تقریباً ۱۳۰ ساله وجود دارد که طی آن آثار حکاکی بهره‌مند از کپی‌رایت بوده‌اند ولی آثار طراحی، نقاشی و عکاسی، خیر. این در حالیست که آثار حکاکی ــ به زبان حقوق مالکیت هنری امروزی ــ آثار «ثانویه» به حساب می‌آیند؛ چون حکاکی در واقع تکنیکی است که یک اثر طراحی، نقاشی یا عکاسی اولیه را بصورت حکاکی روی صفحه‌های مخصوص فلزی درمی‌آوردند و سپس با استفاده از آن روی کاغذ و مقوا چاپ می‌زدند که در آن زمان در واقع روشی برای خلق نوعی «پوستر» از آثار معروف هنرمندان بوده که مردم عادی برای تزئین خانه‌شان به آن اقبال نشان می‌دادند ــ شاید هم به خاطر همین حجم بالای تولید آنها در جامعه‌ی آن زمان بوده که حمایت کپی‌رایت اول برای این دسته از آثار شناسایی شده است.نقاشی از اجرای چارلز سوم اثر شکسپیر کشیده شده و سپس بصورت چاپ از اثر حکاکی درآمده. از مجموعه: John Boydell's Shakespeare Gallery Engravings بدین ترتیب، در این بازه زمانی ۱۳۰ ساله ما حمایت کپی‌رایت را برای آثار ثانویه داریم ولی برای آثار اولیه که مورد استفاده برای خلق آن آثار ثانویه بوده‌اند، کپی‌رایت هنوز وجود ندارد.در پرونده سایر و مور (۱۷۸۵) Sayre v. Moore (شیوه خوانش نام پرونده‌ها در حقوق کامن‌لا به این صورت است که اول نام خواهان و سپس نام خوانده گفته می‌شود و بین آنها از حرف ربط «و» استفاده می‌شود)، قاضی در حکم پرونده اشاره می‌کند:در مورد چاپ‌ها شکی نیست که افراد متعدد می‌توانند حکاکی‌های مختلفی از یک تصویر بسازند، اما نمی‌توانند از حکاکی‌های دیگران کپی کنند.معنی این حرف آنست که اگر شما در آن زمان باشید و بخواهید یک اثر حکاکی درست کنید، باید مستقیم به اثر اولیه (طراحی، نقاشی یا عکاسی) مراجعه کنید.اگر بخواهید از آثار حکاکی دیگر استفاده کنید تا تصویر آنها را دوباره بسازید، این شامل حمایت کپی‌رایت می‌شده است و شما باید اقدام به اخذ اجازه (و پرداخت فی) به دارنده اثر حکاکی کنید و در غیر اینصورت کپی‌رایت او را نقض کرده‌اید و این قابل تعقیب در دادگاه می‌بوده است. ولی وقتی مراجعه به دارنده اثر نقاشی، طراحی یا بعدها: عکاسی می‌کرده‌اید، طبق قانون ملزم به رعایت حقوقی تحت عنوان کپی‌رایت او، نبوده‌اید و طبعاً اگر بی‌اجازه هم استفاده می‌کرده‌اید قابل تعقیب نبوده است. (البته این لزوماً به این نتیجه منجر نمی‌شده که استفاده از اثر اولیه برای حکاکان مفت و مجانی باشد! ولی تحت عنوان کپی‌رایت و قابل پیگیری در دادگاه نبوده است.)بر این اساس یک نظریه حقوقی در سال ۱۸۵۳ یعنی نزدیک به ده سال قبل از تصویب قانون کپی‌رایت هنرهای زیبا، وجود دارد:هنوز اینکه تصویری قبل از حکاکی شدن به نمایش (عموم) گذاشته شود، خطر دارد.این نظریه حقوقی در واقع نوعی توصیه است به پدیدآورندگان آثار هنرهای زیبا که آثارشان مورد استفاده برای خلق حکاکی قرار می‌گرفت، که اگر اثر را قبل از حکاکی شدن به نمایش عموم بگذارید، هنرمندان حکاکی ممکن است در قالب بازدید‌کننده مراجعه کنند و از روی اثر شما طرح حکاکی‌شان را خلق کنند بدون اینکه مجبور بوده باشند که حق و حقوقی به پدیدآورنده پرداخت کنند و در اینصورت پدیدآورنده امکان پیگیری در دادگاهی بابت استفاده از اثرش در خلق اثر حکاکی ندارد. به عبارتی باید مواظب می‌بودند.در اینجا می‌توان به نکته‌ای اشاره کرد: بعد از آنکه اولین اثر حکاکی از یک نقاشی ساخته می‌شد، آیا روال قانونی که در بالا اشاره شد، در عمل به این رویه منجر می‌شده که آن اولین حکاک که دسترسی به نقاشی پیدا کرده به نوعی انحصار تولید چاپ از آن نقاشی را به دست می‌آورده؟ چون هر اثر حکاکی که پس از آن درست می‌شده در مظان این اتهام بوده که از چاپ حاصل از اولین اثر حکاکی از آن نقاشی، کپی کرده است و به نظر به راحتی قابل اثبات نبوده که حکاکان دیگر ادعا کنند آنها هم مستقیماً از روی اثر نقاشی، حکاکی را درست کرده‌اند.این البته برداشت اینجانب است از کلیت مساله.اگر این برداشت درست باشد و اولین دسترسی به یک نقاشی برای ساخت حکاکی از روی آن مساوی با ایجاد انحصار در تولید چاپ از آن نقاشی برای اولین حکاک، باشد، در اینصورت نتیجه این می‌شود که یک نقاش باید با تمام توان از اینکه اثرش مورد استفاده‌ برای خلق حکاکی قرار گیرد، جلوگیری می‌کرده است تا وقتی اجازه دسترسی به اثرش را در شرایط کنترل‌شده می‌داده و منظور از کنترل این باشد که مطالبه وجه بابت دسترسی دادن به اثر داشته باشد و در تعیین نرخ هم احتمال استقبال از چاپ‌هایی که از آن نقاشی درست می‌شده، از سوی مردم، نقش داشته است. (اینها حدس من هستند که از وضعیت اینگونه منطقی برمی‌آید).مساله اینست که با این وجود، در این بازه ۱۳۰ ساله که اثر حکاکی حمایت کپی‌رایت را داشته ولی اثر اولیه (طراحی، نقاشی یا عکاسی) شامل این حمایت نمی‌شده، باز هم بازار آثار هنری پررونق بوده و هنرمندان مطالبه وجه مدّ نظر خود را در ازای اعطای اجازه از اثرشان داشته‌اند.پررونق بودن بازار هنری به این معناست که حق و حقوق پدیدآورندگان در آن بازار حمایت‌شده است.در نظر داشته باشید که صحبت اینجا درباره بازار هنر انگلستان است، مثل ایران نبوده و نیست که اکنون چند دهه است که همه اصناف هنرمندان درخواستشان از حاکمیت اینست که قوانین مربوط به حقوق هنرمندان را به‌روز و سازگار با دنیا کند و وقعی گذاشته نمی‌شود! خیر! در انگلستان و سایر کشورهای اروپایی و غربی حاکمان بیشترین اهمیت را به رونق داشتن بازار هنر همیشه داشته و دارند و اگر شناسایی کپی‌رایت برای این تعداد از آثار تجسمی چنین به تعویق افتاده است معنی‌اش نه بی‌توجهی حاکمان به نیازهای هنرمندان بلکه قاعدتاً به این معنا بوده که این هنرمندان برای رسیدن به حقوق خود و در واقع داشتن منابع درآمدی از آثارشان بطور خاص نیاز به شناسایی کپی‌رایت برای آن آثار نداشته‌اند و اتفاقی در آن بازار می‌افتاده‌ است که این هنرمندان را تامین می‌کرده و نیازی به تصویب قانون در اینباره نداشته‌اند.اینجاست که دو رویکرد مورد اشاره در ابتدای این نوشتار را می‌توانم مطرح کنم:رویکرد سنتی Orthodox methodدر این رویکرد به تحلیل تاریخی، پژوهشگر تنها به اسناد رسمی که معمولاً اسنادیست که مورد تایید و قبول حاکمیت زمان خودش بوده مراجعه و استفاده می‌کند، در اینجا مثل متون قوانین، پرونده‌ها و نظریات حقوقی.ولی مساله اینست که مراجعه به این اسناد گاه کافی نیست و جواب سوالات بسیاری را نمی‌دهد. بعنوان نمونه در مثال طرح‌ شده، در این دست اسناد هیچ اطلاعاتی از اینکه در آن ۱۳۰ سال چه گذشته که پدیدآورندگان آثار طراحی، نقاشی و عکاسی به دنبال تصویب شناسایی کپی‌رایت برای آثار خود نبوده‌اند، نمی‌یابیم.رویکرد تاریخ‌نگاری Historiographyبرای رفع این ابهامات تاریخی پژوهشگر باید به بطن جامعه‌ی آن زمان رجوع کند و این همان رویکرد تاریخ‌نگارانه است. در این رویکرد ما به «واقعیت تجربه‌شده‌ی جوامع» empirical realities of societies توجه می‌کنیم.در مثال بالا، رویکرد تاریخ‌نگاری به این توجه می‌کند که هنجارهای مورد قبول و عمل در بازار هنر آن زمان چه بوده است، وضعیت دلالی‌ها چگونه بوده، حق دلالی مورد مطالبه چه اندازه بوده، هنرمندان چه وجوهی و تحت چه عنوان برای عرضه کار خود مطالبه می‌کرده‌اند، جامعه از طرفی و خود هنرمندان و فعالان بازار هنر از طرف دیگر به قوانین موجود چه رویکرد و واکنشی داشته‌اند و این قوانین تا چه اندازه مورد رعایت بوده است؟ همچنین اینکه پیشرفت‌های فناوری چه تاثیری بر بازار هنر داشته و چگونه پذیرفته می‌شده است؟همه اینها آن شرایط اجتماعی را که منجر به تصویب آن دو قانون خاص شده به ما نشان می‌دهد و کمک می‌کند درک کنیم چرا با وجود داشتن امکان تصویب چنان قوانینی شناسایی کپی‌رایت برای انواع کلیدی آثار خلاقانه ــ طراحی، نقاشی و عکاسی ــ اینقدر طول بکشد.منبع: مثال و توضیحات رویکرد تاریخ‌نگاری در مطالعه تاریخ کپی‌رایت، از مقدمه کتاب Privilege and Property است که کتابی الکترونیک و در دسترس (رایگان)، حاوی مجموعه مقالاتی درباره تاریخ کپی‌رایت است. در ویدیوها و نوشته‌های بعدی خود از این کتاب بیشتر استفاده و از آن بیشتر خواهم گفت. سوره صادقی سوره صادقی Tue, 08 Apr 2025 18:12:45 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D9%BE%D8%B3%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-evc7wmbp2o6w صحبت درباره کارکردگرایی و پساکارکردگرایی نقطه جالبی برای شروع آشنایی با تاریخ حقوق مالکیت هنری است.کارکردگرایی: Functionalismپسا‌کارکردگرایی: Post–functionalismدر این نوشته ابتدا این دو رویکرد به مطالعه حقوق را به اختصار تعریف می‌کنم و سپس به اینکه چطور رویکرد دوم به درک اهمیت مطالعه تاریخ کپی‌رایت در سالیان اخیر منجر شده، اشاره می‌کنم.معرفی مقدماتیکارکردگرایی و پسا‌کارکردگرایی زیرمجموعه‌هایی از رویکردهای فلسفی در مباحث حقوقی تلقی شوند. این دو رویکرد در تحلیل فلسفه و حقوق، به ویژه در زمینه تفسیر قوانین و ساختارهای اجتماعی، کاربرد دارند.حقوقدانان قرن بیستم اکثراً رویکرد کارکردگرایانه به قوانین و رشته‌های حقوقی داشته‌اند.با شروع قرن ۲۱م، کم‌کم توجه‌ها به رویکرد پساکارکردگرایانه جلب شد. تمایل به بررسی حقوق از دید پساکارکردگرایانه به درک دوباره اهمیت مطالعه تاریخ حقوق مالکیت فکری برای فعالان این رشته از حقوق انجامید.رویکرد کارکردگرایانه بر نقش و عملکرد مؤلفه‌های قانونی و حقوقی تمرکز دارد در حالیکه در پساکارکردگرایی این مساله درک شده که نباید صرفاً به متون قوانین و شکل‌های قانون‌‌نویسی به صورتی انتزاعی توجه کرد؛ بلکه باید به اهداف قوانین هم توجه داشت. باید دید با در نظر گرفتن شرایط متنوع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی و نه فقط درست بودن قانون‌نویسی، آیا آن اهداف به دست می‌آیند یا خیر.برای درک بهتر موضوع به چند نمونه از قوانین که در هر رویکرد می‌تواند به نتیجه برسد، اشاره می‌کنم:خورشید با چهره انسانی: استعاره‌ای برای یک نظریه حقوقی. در آن واحد جهانی و شخصی. ترکیب آسمانی و زمینی. چشمه‌ی نوری تازه برای دیدن زوایای یک موضوع حقوقی با تابیدن بر ارزش‌ها، داستان‌ها و هویت‌های انسانیمثال برای کارکردگراییدر رویکرد کارکردگرایانه قوانینی همچون قوانین ترافیک به خوبی نتیجه می‌دهند. رعایت اصولی چون منع عبور از چراغ قرمز و الزام حق تقدم در رانندگی و مسائل ایمنی مهمند و برای رسیدن به برقراری نظم و انضباط در رفت و آمد شهری یا جاده‌ای ضروری هستند. نمی‌توان اجرای آنها را موکول کرد به شرایط اجتماعی و سیاسی و امثالهم؛ بلکه خود این قوانین باید آنقدر رعایت شوند که رفتار مردم در اجتماع را شکل داده و به نوبه خود بر شرایط فرهنگی و... تاثیر بگذارند. پس رسیدن به هدف با صرف قانونگذاری و پایبندی به ضمانت اجرای آن در هر شرایطی ممکن است.قوانین مربوط به تحصیلات اجباری، خدمات درمانی و حفاظت از محیط زیست مثال‌های دیگری از قوانینی هستند که تصویب و اجرای آنها در جوامع با رویکرد کارکردگرایی ممکن و موفق خواهند بود.پساکارکردگرایی: تعریف و مثالرویکرد پساکارکردگرایی در مقابل برآنست که نباید صرفاً به هدف غایی قانون توجه کرد بلکه باید شرایط و ویژگی‌های مختلف آن جامعه‌ای را که قانون در آن اجرا می‌شود، در نظر داشت و اصولا با توجه به این شرایط و ویژگی‌ها دست به قانون‌نویسی زد. شرایط و ویژگی‌های یک جامعه می‌تواند به اجرای بهتر قانون کمک کند و یا برعکس امکان اجرای قانون را بگیرد. قانون باید با جامعه هماهنگ باشد تا بتواند جواب بگیرد.بدین ترتیب، بحث‌های هویت اجتماعی و مسائل سیاسی و جامعه‌شناختی هم وارد در امر قانونگذاری و تفسیر قوانین می‌شود و به قانونگذار و نویسندگان حقوقی ربط پیدا می‌کند.بهترین مثال برای رویکرد پساکارکردگرایی که مبتلابه جامعه ایرانی در این روزها هم هست: قانون حجاب و عفاف. به نظر شما آیا رویکرد کارکردگرایانه یعنی تمرکز روی صرف هدف قانون که «نگه داشتن روسری و چادر به شکل یکدست مد نظر حاکمیت» است، کافیست و منجر به اجرای قابل‌قبول این قانون در جامعه خواهد شد؟ یا اینکه قانونگذار اتفاقاً دست به تصویب چنین قانونی زده چون مردم شروع کرده‌اند به حذف حجاب از پوشش معمولشان در جامعه؟ و بنابراین دقیقاً برخلاف شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه عمل کرده و با روشی خصمانه و سخت‌افزاری اقدام به تغییر افراد جامعه کرده است؟ برای مساله‌ای که چنین ریشه‌ در فرهنگ و ابعاد جامعه‌شناختی دارد و حتی اکنون برای مدت چند دهه است که ماهیتی سیاسی نیز پیدا کرده، آیا رویکرد کارکردگرایانه بهتر جواب می‌دهد در قانون‌نویسی برای آن، یا رویکرد پساکارکردگرایی؟! اعمال زور و تمرکز صرفاً روی هدف یک قانون (سر کردن روسری خانم‌ها) در این مساله که نمی‌توان و نباید اینطور به نحو «تجریدی» بدان نگاه کرد، منجر به ایجاد بحران در جامعه ما شده است.پیاده‌سازی این دو رویکرد در حقوق مالکیت هنریحال که با مفاهیم رویکردهای کارکردگرایی و پساکارکردگرایی به اختصار آشنا شدیم، بیاییم آن‌ها را در موضوع حقوق مالکیت هنری پیاده کنیم.هدف قوانین مالکیت هنری «رسیدن به تعادل میان منافع پدیدآورندگان ادبی و هنری که بتوانند از هنرشان درآمد داشته باشند و حقوق معنوی‌شان هم رعایت شود، از طرفی، و حق جامعه در داشتن دسترسی به آثار ادبی و هنری از طرف دیگر» است.این دو دسته حقوق (حقوق پدیدآورندگان و حقوق جامعه) مدام در مقابل هم قرار می‌گیرد و هدف اصلی حقوق مالکیت هنری آنست که تعادل میان این دو را برقرار کند و راه‌حل‌ها را برای دستیابی به این تعادل مخصوصاً با توجه به پیشرفت و تغییر مداوم و سریع فناوری‌ها، به‌روز کند.در قرن بیستم ــ چنانکه گفته شد ــ توجه حقوقدانان بیشتر بر روی اهداف قوانین بوده و داشتن رویکرد کارکردگرایانه در تفسیر و تصویب قوانین غالب بوده است. بر این اساس، آنها مدام به این توجه داشتند که آیا در آن زمان خاص و در مورد آن مشکل خاص تعادل مذکور برقرار است و اگر خیر، چه کنیم که برقرار شود.با پیدایش فناوری‌های جدید، شرایط برهم‌زننده‌ی تعادل بطور مداوم بیشتر و فاصله زمانی میان مشکلات حاصل از فناوری‌های جدید ــ با توجه به سرعت رو به رشد مداوم پیشرفت فناوری‌ها ــ مدام کمتر و کمتر شده است.کم‌کم این شرایط چالشی حقوقدانان را بر آن داشت که به تاریخ این رشته از حقوق توجه کنند. دید تاریخی به آنها کمک می‌کند شرایطی را که اصولاً منجر به پیدایش این قواعد شده، بهتر ببینند و رویکردهای فلسفی را که پشت راه‌حل‌های متنوع و رو به تکامل این رشته از حقوق در طی دو-سه سده‌ی اخیر بوده است، پیش نظر آورند. اینکه قواعد این رشته از حقوق چگونه به این سمت و سو آمده‌اند و شکل‌گرفته‌اند امکان ابتکارات بیشتری به حقوقدانان در پیدا کردن راه‌حل‌های بالقوه برای چالش‌های متعدد امروزی می‌دهد.به این ترتیب می‌بینیم که از طریق به کار بستن رویکرد پساکارکردگرایی در درک و تفسیر حقوق (یعنی توجه به مسائل جانبی و بیشتر از صرف هدف قانون)، مسائل تاریخی این رشته از حقوق نیز مطرح شده و به چشم آمده‌اند.توضیح مهم: این نوشته برگردان ویدئو در اینستاگرام است. در صورت تمایل مرا در اینستاگرم دنبال کنید و ویدئو‌ها را آنجا هم ببینید! (آدرس حساب اینستاگرم من در linktree من در بیو) سوره صادقی سوره صادقی Wed, 02 Apr 2025 03:03:41 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D8%AD%D8%AB-mzcwvtz45sru تصمیم دارم مطالبی درباره تاریخ حقوق مالکیت هنری گردآوری و منتشر کنم.تاریخ حقوق مالکیت هنری موضوعی بسیار جالب است که در عین‌حال برای مخاطب ایرانی چندان شناخته‌شده نیست و در منابع فارسی چندان بدان پرداخته نشده است. معمولا در حد چند خطی یا پاراگرافی در کتاب‌ها و مقالات به تاریخچه پیدایش این رشته از حقوق اشاره‌ای می‌شود و گذر می‌کنند.اما مطالعه تاریخ حقوق مالکیت هنری بصورت دقیق‌ و جزئی می‌تواند مفیدتر از صرف موضوعی کلی و کلیشه برای ورود به بحث‌های ماهوی (!) باشد:‍‍ــــــ دید فرد را نسبت به این رشته از حقوق بهبود و گسترش می‌دهد،ــــــ درک بهتری درباره چگونگی کارکرد این رشته از حقوق به فرد می‌دهد،ــــــ درک بهتری درباره سیر تطور این رشته از حقوق و مسیرهایی که طی کرده که اکنون به اینجا رسیده، به فرد می‌دهد،ــــــ به فرد کمک می‌کند دید عمیق‌تری نسبت به پیش‌بینی آنچه که می‌تواند برای این رشته از حقوق در آینده رخ دهد، پیدا کند.مطالعه درباره تاریخ حقوق مالکیت هنری برای کسانی که علاقمند به هنر، حقوق، تاریخ و یا فلسفه هستند، می‌تواند مفید و جالب باشد و افق‌های جدیدی از موضوعات مطرح روز در باب این موضوعات بر آنها بگشاید.حقوق مالکیت هنری مباحث مهمی از مقوله «حقوق هنر» را تشکیل می‌دهد که آشنایی با آن بخصوص برای فعالان اصناف و صنایع مختلف هنری مفید و حتی ضروریست.توضیح مهم: این نوشته برگردان ویدئو در اینستاگرام است. در صورت تمایل مرا در اینستاگرم دنبال کنید و ویدئو‌ها را آنجا هم ببینید! (آدرس حساب اینستاگرم من در لینک‌تری من در بیو) سوره صادقی سوره صادقی Wed, 02 Apr 2025 01:14:11 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D9%86%D9%82%D8%B6-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%81%D9%88%D8%B8-%D8%A8%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-k9yiek6h57as تصور کنید ساعات زیادی برای ساخت ویدیوی یوتیوب‌تان صرف کرده‌اید؛ اما تنها به خاطر استفاده از چند دقیقه موسیقی روی آن، کل کار به سرعت حذف ‌بشود.هیچ «یوتیوبر»ی نیست که اهمیت رعایت کپی‌رایت را در انتشار ویدیوهایش در یوتیوب نداند.در این نوشته اول به این می‌پردازیم که عواقب نقض عمدی یا غیرعمدی کپی‌رایت در یوتیوب چیست و چرا باید رعایت قوانین یوتیوب درباره رعایت کپی‌رایت را در فضای این پلتفرم جدی بگیریم. سپس اشاره‌ای مختصر می‌کنیم به اینکه چه راه‌های جایگزینی وجود دارد و برای اینکه مطمئن شویم در ویدیوهایمان کپی‌رایت فرد دیگری را نقض نمی‌کنیم، چه کار باید کنیم.عواقب نقض کپی‌رایت در یوتیوباستفاده از موسیقی دارای کپی‌رایت، بدون اجازه، می‌تواند مشکلات حقوقی جدی برای شما ایجاد کند:درخواست حذف محتوا (Takedown Notice):دارنده‌ی کپی‌رایت می‌تواند درخواست کند ویدیوی شما حذف شود و در اینصورت علاوه بر حذف ویدیو، اخطار کپی‌رایت هم دریافت می‌کنید.دارنده‌ی کپی‌رایت می‌تواند تصمیم بگیرد که به جای حذف ویدیو، از طریق تبلیغات بر روی ویدیوی شما درآمد کسب کند. در این صورت، درآمدی که از ویدیو به دست می‌آید به صاحب اصلی محتوا یا همان دارنده‌ی کپی‌رایت منتقل خواهد شد.ممکن است ویدیوی شما در برخی کشورها یا مناطق محدود شود و نتوانید آن را برای همه مخاطبان در دسترس قرار دهید.اگر نقض کپی‌رایت را چند بار تکرار کنید، ممکن است حساب کاربری شما تعلیق یا حتی بسته شود.در موارد جدی‌تر، دارنده‌ی کپی‌رایت ممکن است علیه شما اقامه دعوا با مطالبه دریافت خسارت ضرر و زیان کند.یوتیوب چگونه به استفاده‌ی شما از محتوای کپی‌رایت دیگران پی می‌برد؟یوتیوب برای حمایت از آثار کپی‌رایت یک سامانه‌ی خودکار ساخته که به سیستم Content ID شناخته می‌شود.این پلتفرم از این سامانه برای پیدا کردن ویدیوهای حاوی محتوای کپی‌رایت استفاده می‌کند و البته امکان استفاده از همین سامانه را برای اینکه قبل از آپلود و انتشار ویدیو احتمال نقض را پیش‌بینی و از آن احتراز کنید، به کاربران خود می‌دهد.این سامانه اینطور کار می‌کند که دارندگان کپی‌رایت آثار خود را در قالب فایل‌های مرجع در آن ثبت می‌کنند. سپس بصورت خودکار ویدیو‌های آپلودشده روی یوتیوب را با این فایل‌ها تطبیق می‌دهد و اگر ویدیوئی شامل محتوای شناسایی شده باشد، عواقبی که در بالا اشاره کردیم ممکن است رخ دهد.روش‌های پیشگیری از نقض کپی‌رایت در یوتیوباولین و مهم‌ترین روش برای آنکه از هرگونه احتمال نقض کپی‌رایت دیگران محفوظ بمانید، استفاده از خود سامانه یوتیوب برای چک کردن این مساله است:ویدیوی خود را در بخش Creator Studio یوتیوب آپلود کنید و قبل از انتشار عمومی، از ابزارهای یوتیوب برای شناسایی محتوای کپی‌رایت استفاده کنید. این ابزار به شما اطلاع می‌دهد که آیا ویدیوی شما محتوای شناسایی شده دارد یا خیر.در کنار این ابزار خاص یوتیوب، راه‌های دیگر هم هست که خود را از نقض کپی‌رایت دیگران دور نگاه دارید:️می‌توانید از آهنگ‌هایی که کپی‌رایت ندارند (Royalty-Free) و بطور خاص برای محتوای ویدیویی تهیه شده‌اند، استفاده کنید. این‌ها آثاری هستند که بدون نیاز به پرداخت مابه‌ازا می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.️یوتیوب خود کتابخانه‌ای از موسیقی و صداهای رایگان دارد که می‌توانید از آن‌ها در ویدیوهای خود استفاده کنید بدون نگرانی از نقض حق کپی‌رایت.️اجازه‌نامه‌ها (Licenses): اگر قصد استفاده از یک موسیقی‌ کپی‌رایت دارید، باید از دارنده‌ی کپی‌رایت آن اثر در قالب یک قرارداد، اجازه استفاده بگیرید. می‌توانید از طریق پلتفرم‌هایی مثل Soundstripe یا Epidemic Sound که اجازه‌نامه‌های موسیقی ارائه می‌دهند، اقدام کنید.️اگر از موسیقی ساخت خودتان یا از موسیقی دوستانی که حق استفاده را به شما داده‌اند، استفاده کنید، مطمئن خواهید بود که مشکلی بابت نقض کپی‌رایت نخواهید داشت. سوره صادقی سوره صادقی Sun, 23 Feb 2025 17:00:03 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%B3%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-pja2i6vnjwcb آیا تا بحال شده به عنوان یک هنرمند، از ترس تمسخر یا پذیرفته نشدن در جامعه هنری از دست زدن به ایده‌های نو خودداری کنید؟دیده‌اید هنرمندان با لحاظ اینکه نظام حمایت از آثار هنری ـــ همان کپی‌رایت ـــ در ایران ضعیف است، از احقاق حقوق خود دست می‌کشند؟دقت کرده‌اید هنرمندان ایرانی فقط درخواست دارند که «دولت حمایتشان کند» و خود در هرگونه اقدام صنفی برای ابتکار این حمایت، بسیار ضعیف عمل می‌کنند گویی بالکل از توان ایجاد هر تغییری نومیدند؟این وضعیت‌ها بخاطر خیلی محافظه‌کار یا نومید بودن افراد نیست. آنچه رخ داده تنها اینست که افراد معمولاً دچار خطایی شناختی می‌شوند که «سوگیری تاثیر» Impact Bias نام دارد.در این نوشته به سوگیری تاثیر و ارتباط آن با حقوق کپی‌رایت می‌پردازیم. با من همراه باشید تا نتیجه‌ی سوگیری تاثیر را در تصمیمات هنرمندان و ربطی که به کپی‌رایت پیدا می‌کند، بررسی کنیم.سوگیری تاثیر اصولاً یعنی چه؟سوگیری تأثیر Impact Bias به تمایل افراد برای بیشتر تخمین زدن شدت و مدت واکنش‌های احساسی خود به رویدادهای آینده ـــ چه مثبت و چه منفی ـــ اشاره دارد.این تحریف شناختی می‌تواند منجر به قضاوت‌های نادرست شود درباره اینکه رویدادهای مهم زندگی ـــ مانند فارغ‌التحصیلی یا جدایی ـــ از لحاظ احساسی چقدر روی آنها تاثیر خواهد داشت.تحقیقات نشان می‌دهد که در حالی که افراد می‌توانند به طور دقیق پیش‌بینی کنند که آیا یک رویداد احساسات مثبت یا منفی را برمی‌انگیزد، اما معمولاً در تخمین اینکه آن احساسات چقدر شدید خواهد بود و چه مدت دوام خواهد داشت، اشتباه می‌کنند.به عنوان مثال، فرد فکر می‌کند به مناسبت فارغ‌التحصیلی از دانشگاه برای مدتی طولانی حس و حال خوب و خوشحالی خواهد داشت؛ اما واکنش احساسی واقعی اغلب شدت کمتری دارد و کوتاه‌تر از آنست که پیش‌بینی کرده‌ بود.درک این سوگیری می‌تواند به افراد کمک کند تا تصمیمات منطقی‌تری بگیرند و تشخیص دهند که انتظارات آنها ممکن است با واقعیت همخوانی نداشته باشد.این خطای شناختی به طور خاص چگونه روی تصمیمات هنری یک هنرمند می‌تواند تاثیر بگذارد؟سوگیری تاثیر بر هنرمندان ایرانی خصوصاً با توجه به اینکه ایران نظام کپی‌رایت بسیار ضعیف نزدیک به ناموجود دارد، نمودهای متنوعی دارد:۱. بزرگ‌نمایی موفقیت آینده: هنرمندان ممکن است باور داشته باشند که آثارشان علی‌رغم کمبود حمایت‌های قانونی شناخته می‌شوند و برایشان درآمدهای قابل‌توجه خواهدآورد. این اعتماد به نفس بیش از حد می‌تواند منجر به سرمایه‌گذاری‌های سنگین در پروژه‌ها یا بازاریابی شود، و پس از برآورده نشدن انتظاراتشان موجب نومیدی ایشان گردد.۲. نومیدی عاطفی: وقتی هنرمندان انتظار دارند که آثارشان محافظت شود در مقابله با واقعیت حمایت تقریباً ناموجود نظام حقوقی ایران می‌تواند منجر به احساسات نومیدی و ناتوانی شود. این ناهمخوانی عاطفی می‌تواند انگیزه آنها را برای خلاقیت بیشتر و ادامه کار کاهش دهد.۳. گریز از ریسک: با دانستن اینکه حمایت‌های قانونی کافی نیست، هنرمندان ممکن است از ریسک‌های خلاقانه خودداری کنند، از ترس اینکه آثارشان به‌راحتی کپی شود یا بدون اجازه استفاده شود بدون اینکه بشود برای آن کاری کرد. این ترس می‌تواند سرچشمه‌ی ذوق هنری را خشک کند و بیان هنری را محدود کند.۴. اشتباه در ارزیابی پویای بازار: هنرمندان ممکن است پتانسیل بازار آثارشان را بخاطر امید بیش از حد به منحصر بودن آثارشان اشتباه ارزیابی کنند. آنها ممکن است انتظار داشته باشند تقاضا برای آثار آنها زیاد باشد و مخاطبان آثارشان به دلیل علاقه زیاد به آنها حتماً از جنبه مالی آثارشان هم (مثل خرید نسخه‌های اوریجینال به جای کپی‌های غیرقانونی) حمایت می‌کنند و سپس مواجه بااین واقعیت می‌شوند که مخاطبان صرفاً به دلیل ضعف نظام کپی‌رایت به استفاده‌های گسترده‌ی بی‌مجوز و مثلاً دانلودهای غیرقانونی دست می‌زنند. تا حدی که شاید حتی آثار ایشان از ارزش اقتصادی بیوفتد. (نوشته دیگر مرا درباره تاثیر عدم پیگرد قانونی در کاهش ارزش اقتصادی آثار هنری ببینید.)۵. تأثیر بر همکاری‌های دو یا چندجانبه با دیگر هنرمندان: سوگیری تاثیر می‌تواند انتظار اینکه همکاری منجر به منافع متقابل شود را تحریف کند. هنرمندان ممکن است امکان اینکه همکاران خودشان به حقوقشان احترام نمی‌گذارند و به بهره‌برداری از آثارشان بدون اجازه آنها و یا با سوءاستفاده‌های اقتصادی دست می‌زنند را نادیده بگیرند، و این منجر به سرخوردگی آنها در همکاری‌های شغلی و حرفه‌ای شود.۶. برنامه‌ریزی بلندمدت شغلی: هنرمندان ممکن است انتظارات غیرواقعی درباره پایداری شغلیشان در جامعه‌ای با قوانین ضعیف کپی‌رایت داشته باشند و چنان از امکان احقاق حقوق خودشان نومید شوند که یا شغل عوض کنند و یا به دیگر کشورها مهاجرت کنند.۷. انفعال هنرمندان بجای ایجاد تغییر: سوگیری تاثیر سبب می‌شود هنرمندان در اینکه چقدر وجود قوانین قوی برای حمایت از حقوق آنها اهمیت دارد، دچار اشتباه شوند. در ایران این اهمیت چنان بزرگ انگاشته شده که جامعه هنری بالکل از هر گونه اقدام مدنی برای اعمال نظر خود بر نظام حاکمیتی کشور که به پیمان‌های مهم بین‌المللی بپیوندد و قوانین خود را به روز کند، دست شسته و کنار نشسته است. این درحالیست که تا اصرار و پافشاری از سوی گروه ذینفع (هنرمندان) نبوده قانون کپی‌رایت درهیچ کشوری به سمت و سوی قوی‌تر و جدی‌تر شدن نرفته است.درک سوگیری تأثیر می‌تواند به هنرمندان کمک کند تا انتظاراتشان را بازنگری کنند، مقاومت خود را تقویت کرده و علیرغم چالش‌های ضعف نظام حقوقی، در مورد این نکته هوشیار باشند که در چنین فضایی حتی از حالت معمول هم بیشتر نیاز است که تصمیم‌گیری‌هایی که انجام می‌دهند حتما «استراتژیک» و با برنامه‌ریزی فکرشده باشد.این را که برای کم‌ کردن اثر منفی سوگیری تاثیر در زندگی حرفه‌ای هنرمندان چه باید کرد، در قسمت دوم این نوشته بررسی خواهم کرد. سوره صادقی سوره صادقی Fri, 21 Feb 2025 10:11:24 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%81%D9%87%D9%85-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C-yx3xpwxhntpm برداشت اشتباه: هدف نظام کپی‌رایت حمایت از هنرمندان است.«کپی‌رایت موتور آزادی بیان است.»آرا دویچمن (فیلمساز)سال‌ها پیش، از من درخواست شد تا درباره یک مورد جالب نظر دهم.سوال‌کننده نیاز به راهنمایی برای حل یک مسئله خاص و جدید داشت: یک موزیسین شناخته‌شده در حال طراحی یک جشنواره موسیقی جدید بود و می‌خواست مطمئن شود که در آینده نمی‌توان او را از جشنواره‌ای که خودش طراحی کرده، کنار گذاشت.پیشنهاد شده بود که این کار از طریق کپی‌رایت انجام شود و سوال از من این بود که آیا این کار را «چطور» باید انجام داد؟! متاسفانه پاسخ من این بود که اینکار را اصولاً نمی‌توان انجام داد که بخواهد نوبت به چگونگی آن برسد!شاید به او حق می‌دادید؛ زیرا او بوده که تمام اجزاء و جزئیات جشنواره را طراحی می‌کرد و اعتبار و شهرتش باعث موفقیت اولیه جشنواره می‌شد. آیا این منصفانه بود که بتوان او را در آینده کنار گذاشت؟پاسخ من ساده بود: چه کسی هزینه این همه را می‌پردازد؟ـــ دولت.در واقع تلاش آنها بر این بود که «طراحی جشنواره» را همچون «خلق اثر هنری» قلمداد کنند.در خلق اثر، اگر کار به «سفارش»، خلق شود، کپی‌رایت متعلق به «سفارش‌دهنده» است ولی می‌توان شرط خلاف کرد.حالا اینها دنبال آن بودند که با شرط خلاف، جشنواره را به «تعلق» خود درآورند!ذات «اداری» و کاملاً «غیرخلاقانه» کار، آنها را ناخودآگاه دچار شک کرده بود که می‌شود یا نه! (برداشت من این بود.)نظر من این بود که راهی نیست که بتوان حضور او را به صورت مادام‌العمر از طریق کپی‌رایت تضمین کرد.از طریق قراردادی شاید؛ ولی از طریق کپی‌رایت قطعاً خیر.اگر او کنار رود یا کنار گذاشته شود، مسلماً دستمزد خود را گرفته یا می‌گیرد.بدون حضور او، جشنواره از اعتباری که به واسطه‌ی وی فراهم شده، محروم می‌شود.اگر اعتبار او واقعاً تعیین‌کننده باشد، چرا جشنواره بخواهد او را کنار بگذارد؟حقیقت آنست که طراحی یک سیستم جشنواره قابل مقایسه با خلق یک اثر هنری نیست.یکی از مهم‌ترین مشعل‌ها که در تاریکی راه را به شما نشان می‌دهد:صرف فهم چند قانون و ماده به هیچ عنوان شما را با یک رشته‌ی حقوقی آشنا نمی‌کند.از طرفی به دلیل سابقه‌ی ناچیز تاریخی این رشته و نبودن ریشه‌های شکل‌گیری حقوق کپی‌رایت در ایران، ضروریست که بدانیم توجه به هم فلسفه و هم تاریخ این رشته برای مایی که تازه به دنبال درونی کردن قواعد این رشته از حقوق در نظام حقوقی کشورمان و نیز در فرهنگ جامعه‌مان هستیم، چقدر مهم است.سوال پرسیده شده از من از همین عدم فهم تاریخی و فلسفی کپی‌رایت در ایران برمی‌خیزد.اما حال که فرصت و متاسفانه علاقه و توجه فعالان این رشته ـــ چه در هنر و چه در حقوق ـــ به مطالعه‌ی صحیح جنبه‌های تاریخی و فلسفی این رشته وجود ندارد، بیایید من برای درک وضعیت، پرسیدن یک سوال و دیدن مسائل از زاویه‌ی دید این سوال را به شما یاد بدهم.پرسیدن این سوال همچون مشعلی کمک می‌کند در تاریکی راه خود را بیابید و میانبری فراهم می‌کند برای فهم درست ـــ اگرچه هنوز سطحی ـــ از ریشه و فلسفه‌ی کپی‌رایت.سوال اینست:هدف چیست؟نظام کپی‌رایت به دنبال حمایت از چیست؟ با این حمایت می‌خواهد چه هدفی را در نظم دادن به جامعه به دست بیاورد؟حقیقت آنست که کپی‌رایت از «خلق هنر» حمایت می‌کند، نه از هنرمند.هنرمندان به دلیل خلق هنر مورد حمایت هستند، نه به خاطر شخص خودشان.نظام کپی‌رایت برای اینکه هنرمندان از آن برای حل مسائل روزمره‌شان بهره‌برداری کنند، طراحی نشده است.هدف نظام کپی‌رایت حمایت از خلاقیت و هنر است.شاید پاسخی که طرف در تماس تلفنی‌اش به من داد برایتان جالب باشد:ـــ بیشتر روی آن مطالعه کنید که جواب را پیدا کنید!!(اصولاً متوجه پاسخ منفی من نشد و فکر کرد جواب «چطور» را نمی‌دانم و نیاز به مطالعه بیشتر دارم! من هم ـــ با توجه به عقبه‌ی این رشته در ایران و اینکه افراد معمولاً آشنایی مفیدی با مباحث تاریخی و فلسفی این رشته ندارند و در نتیجه فهمشان عمیق نیست ـــ اصرار بیشتر نکردم!)البته چیزی از جشنواره جدیدی هم بعد از آن نشنیدم. سوره صادقی سوره صادقی Wed, 19 Feb 2025 11:32:57 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-oytlekjqiztj در هنرهای تجسمی با کمک امضای اجازه‌نامه‌ها ، قابلیت‌های فراوان درآمدزایی از آثار خود را فعال می‌کنید.قطره‌ای جوهر از قلم، می‌تواند هزاران ذهن را جذب کند، ولی آیا بدون یک اجازه‌نامه‌ی قوی می‌تواند همان‌قدر از حقوقش محافظت کند؟اگر پدیدآورنده‌ی یک اثر ادبی یا هنری باشید و کسی خواستار استفاده از اثر شما باشد، اجازه استفاده از اثرتان را در قالب یک اجازه‌نامه (لایسنس/ پروانه) به متقاضی می‌دهید.انواع استفاده‌ها می‌توانند موضوع یک اجازه‌نامه قرار گیرند:✔️ عکسی که برای جلد کتاب یا تزئین یک وبسایت یا وبلاگ یا... به کار می‌رود،✔️ موسیقی‌ای که در یک فیلم استفاده می‌شود یا در یک کمپین اجرا می‌شود یا در رادیو تلویزیون پخش می‌شود،✔️ رمّانی که بر اساس آن فیلمی ساخته می‌شود یا ادامه‌ی آن نوشته می‌شود، و...از جمله مصادیق استفاده‌هایی هستند که باید با کسب اجازه پدیدآورنده‌ی اثر باشد و این کسب اجازه در قالب اجازه‌نامه انجام می‌شود.چرا باید اجازه‌نامه تهیه یا امضا کنیم؟چه بعنوان پدیدآورنده و چه بعنوان استفاده‌کننده، تنظیم و امضای اجازه‌نامه در صورت استفاده از اثر بسیار ضروریست. دلایل اصلی برای انجام این کار عبارتند از:شفافیت: یک اجازه‌نامه کتبی باعث می‌شود تمام شرایط و حقوق به وضوح مشخص شوند، از جمله محدوده استفاده، مدت زمان، و محدوده جغرافیایی استفاده از اثر.حفاظت قانونی: داشتن یک توافق کتبی در صورت بروز اختلاف، به عنوان مدرکی قانونی عمل می‌کند و طرفین می‌توانند به آن استناد کنند تا حقوق خود را به اثبات برسانند.تضمین تعهدات: در یک قرارداد کتبی، تعهدات و مسئولیت‌های هر طرف به روشنی ذکر می‌شود. این امر به جلوگیری از سوءتفاهم‌ها و اختلافات احتمالی کمک می‌کند.حفظ حقوق مالکیت فکری: دارنده حقوق با تنظیم اجازه‌نامه به روشنی تعیین می‌کند چه حقوقی به استفاده‌کننده اعطا کرده است و به این ترتیب حقوق خود را در برابر هرگونه نقض یا سوءاستفاده محافظت کند.تضمین پرداخت‌ها: در یک قرارداد کتبی، شرایط پرداخت مانند مبلغ، زمان‌بندی و نحوه پرداخت تعیین می‌گردد به این ترتیب هر دو طرف نسبت به تعهدات مالی خود به روشنی مطلع می‌شوند. معمولاً یکی از شروط اجازه‌نامه‌ها اینست که در صورت توقف پرداخت‌ها اجازه‌نامه قابل فسخ است و این همچون تضمین محکمی عمل می‌کند.درآمدزایی از فعالیت در صنعت موسیقی بدون امضای اجازه‌نامه‌ها غیرممکن است.داشتن یک اجازه‌نامه کتبی باعث می‌شود هر دو طرف از حقوق و وظایف خود به خوبی آگاه شوند و در صورت بروز اختلاف، چارچوبی قانونی برای حل آن وجود داشته باشد. این امر به ویژه در دنیای پیچیده‌ی حقوق مالکیت فکری اهمیت بالایی دارد.به دلیل ساختار حقوقی خاص و داشتن شروط متعدد، در صورت نیاز به تنظیم چنین قراردادی حتما با مشاوری آگاه مشورت کنید. (در این مورد می‌توانم به شما کمک کنم!) سوره صادقی سوره صادقی Tue, 18 Feb 2025 09:09:14 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-qgljb7di0zr3 پنج نوع اجازه‌نامه کلیدی که در قلب حرفه‌ی آهنگسازی و ترانه‌سرایی قرار می‌گیرند. مفید برای آهنگسازان و دیگر پدیدآورندگان در صنعت موسیقی: راه‌های درآمدزایی شما از آثارتان با توجه به انواع فن‌آوری‌های روز چیست؟نظام کپی‌رایت از راه شناسایی حقوق برای پدیدآورنده آثار هنری و ادبی روی آثارش، در واقع به دنبال راه‌هایی برای پدیدآورندگان و سایر فعالان صنایع خلاقانه بوده است که بتوانند از طریق حرفه‌ی هنری‌شان درآمد کسب کنند.پس برای آنکه بدانید چگونه می‌توانید از اثر خود درآمدزایی کنید، باید اول حقوق خود را که روی آثارتان دارید، بشناسید.این حقوق اگرچه در ظاهر زیاد و گیج‌کننده است اما برای آنکه آن‌ها را بشناسید، یک راه ساده هست و آن اینکه انواع اجازه‌نامه‌ها را بشناسید.اجازه‌نامه‌ها یا همان لایسنس‌ها نوعی از قرارداد هستند که به موجب آن دارنده‌ی کپی‌رایتِ یک اثر (معمولاً پدیدآورنده) اجازه‌ی استفاده از اثر را به طرف دیگر که کاندید استفاده از اثر است، می‌دهد.بعد از شناخت انواع حقوق خود که امکان درآمدزایی به شما می‌دهد، جستجو و برنامه‌ریزی کنید که: چه فعالیت‌هایی را برای ارائه آثار خود انجام دهید، با چه کسانی ارتباط بگیرید، کجاها (در اینترنت یا...) اثر خود را منتشر کنید و به گوش چه کسانی برسانید و مشابه آن.در این مطلب با ۵ نوع اجازه‌نامه کلیدی آشنا می‌شویم که در قلب حرفه‌ی آهنگسازی و ترانه‌سرایی قرار می‌گیرند. ۱. اجازه‌نامه‌های مکانیکی:هر بار که آهنگ شما به صورت فیزیکی: مثل سی‌دی، یا دیجیتال: مثل استریم، تولید یا پخش می‌شود، شما دستمزدی بابت اجازه‌ی مکانیکی دریافت می‌کنید. (اصطلاحات برگرفته از حقوق آمریکاست لیکن قابل معادل‌سازی برای آن‌ها در قانون سال ۴۸ ایران هستیم.)اصطلاح «مکانیکی» ریشه تاریخی دارد: برمی‌گردد به اوایل قرن بیستم در آمریکا که تکنولوژیِ «بازتولید صدا بدون اجرای زنده» تازه پیدا شده بود و عمدتاً از طریق رول‌های مکانیکی پیانو و صفحه‌های گرامافون صورت می‌گرفت.۲. اجازه‌نامه‌ برای اجرای آثار:با استفاده از این لایسنس اجازه‌‌ی اجرا و پخش موسیقی‌تان را در «مکان‌های عمومی» می‌دهید، مثلاً در فروشگاه‌ها و رستوران‌ها و یا از رادیو و تلویزیون.مثلاً اگر رادیو آوا بخواهد موسیقی شما را پخش کند باید همچون اجازه‌ای قبلاً از شما گرفته باشد و بابت آن رویالتی ـــ یا همان دستمزد ـــ پرداخت کند.دقت کنید که استریم با پخش از رسانه‌ها تفاوتی ظریف دارد.همچنین وقتی موسیقی شما به صورت زنده اجرا می‌شود، درآمدی به عنوان حق اجرا به شما تعلق می‌گیرد.۳. اجازه‌نامه‌های سینکرونایز:با این نوع از اجازه‌نامه به سازندگان فیلم‌ها، تبلیغات و بازی‌های ویدیویی اجازه می‌دهید که موسیقی شما را بر روی ویدیو یا محتواهای تجاری دیگر قرار دهند.این نوع اجازه‌نامه‌ها درآمد خوبی از طریق فروش‌های تلویزیونی، سینمایی و تبلیغاتی به همراه دارد.۴. اجازه‌نامه‌های سَمپِلینگ:این نوع از لایسنس برای آنست که به دیگر هنرمندان اجازه دهید تا بخش‌هایی از آهنگ شما را در کارهای خود استفاده کنند. در صورتی که آهنگ شما به‌طور جزئی یا کامل در پروژه‌های موسیقایی دیگران استفاده شود، شما به ازای هر استفاده حق‌الزحمه دریافت می‌کنید.۵. اجازه‌نامه‌های تولید:اگر تولیدکنندگان محتواهای آموزشی، پادکست‌ها و دیگر محصولات رسانه‌ای بخواهند از موسیقی شما در تولید محتوای خود استفاده کنند، می‌بایست از طریق این نوع لایسنس، اجازه‌ی شما را کسب کنند و این حالت نیز، روش دیگری برای خلق درآمد است.با استفاده از این اجازه‌نامه‌ها، شما می‌توانید برای استفاده‌های مختلف از موسیقی خود اجازه‌ی اختصاصی صادر کنید و به این ترتیب یک جریان درآمدی پایدار از خلاقیت خود ایجاد نمایید. سوره صادقی سوره صادقی Thu, 13 Feb 2025 18:27:58 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%88%D8%B3%D8%B7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-wsc9gmqpxerr سه روش اصلی برای پیش‌بینی محاسبه‌ی رویالتی در قراردادها (اجازه‌نامه‌ها/ لایسنس‌ها)حق تالیف/ دستمزد/ حق امتیاز در حقوق مالکیت فکری همه ترجمه‌هایی هستند از Royalty که مهم‌ترین بند یک اجازه‌نامه (لایسنس) است.رویالتی‌ها بسته به موضوع قرارداد لیسانس (اجازه‌نامه) سه نوعند:درصد فروش Sales Percentageپرداخت بر اساس قیمت هر واحد Per-unit Feeمبلغ یکجا Lump Sumمعنی و نحوه کاربرد رویالتی‌ها بسته به موضوع قرارداد متفاوت است.رویالتی‌ها در حوزه کپی‌رایت به دارنده حقوق (معمولاً خود پدیدآورنده) بابت استفاده از اثر خلاقانه‌ی آنها که می‌تواند کتاب، موسیقی، فیلم یا نرم‌افزار باشد، پرداخت می‌شود.نوع رویالتی در قراردادهای کپی‌رایت بر اساس درصدی از فروش یا استفاده از اثر تعیین می‌شود. مثلاً نویسنده درصدی از قیمت هر کتابش که فروخته می‌شود را می‌گیرد. یا آهنگساز درصدی از قیمت آلبوم یا هر بار پخش آهنگش در خدمات پخش استریم را.⚜️ هر یک از سه روش کجا کاربرد دارد؟✓ درصد فروش یا استفاده برای قراردادهای کپی‌رایت که حوزه‌ی آثار خلاقانه ادبی و هنری است، به کار می‌رود.✓ پرداخت بر اساس قیمت هر واحد معمولاً در قراردادهای مربوط به تولیدات صنعتی، حق اختراع‌ها و فرانشیز علائم تجاری استفاده می‌شود.✓ پرداخت یکجا هم معمولاً در توافق‌های اولیه تکنولوژی یا لیسانس نرم‌افزار به کار می‌رود (این روش ممکن است با پرداخت‌های منظم بعدی به یکی از دو روشی که در بالا گفته شد، در یک قرارداد جمع شود).به تاریخچه‌ای کوتاه از این کلمه انگلیسی هم اشاره کنم که برای خودم جالب بود:رویالتی در قرون وسطی در انگلستان به اجاره‌بهای زمین یا خراجی که رعیت‌ها به دهقانان (فئودال‌ها) یا پادشاه می‌دادند، گفته می‌شد: هزینه بابت استفاده از منبع آنها. این اصطلاح بعدها به حوزه حقوق مالکیت فکری گسترده شد. آثار خلاقانه‌ی ادبی‌ـــ‌هنری، صنعتی و تجاری به مثابه‌ی زمینی که فئودال به رعیت می‌دهد، به استفاده‌کننده (لایسنسی) داده می‌شود تا از آن بهره‌برداری کند و «خراج» آن را بپردازد. سوره صادقی سوره صادقی Wed, 12 Feb 2025 17:26:51 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D9%86%D9%82%D8%B6-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-vzge6ofqil53 اگر متوجه شوید اثر هنری دیجیتال شما بدون اجازه در تبلیغات یک استارتاپ خارجی استفاده شده چه خواهید کرد؟ برای بررسی راه‌کارهای پیش روی پدیدآورنده‌ی ایرانی درصورتیکه از اثر هنری او در جایی خارج از ایران بدون اجازه‌ی او استفاده شود (مورد نقض حقوق قرار گیرد)، یک پرونده فرضی را بررسی می‌کنیم.پرونده فرضی: هنرمندی ایرانی به نام سارا اثر هنری دیجیتال خاص و زیبایی خلق می‌کند و آن را در حساب‌های شبکه‌های اجتماعی خود با دنبال‌کنندگانش به اشتراک می‌گذارد. چند روز بعد، یک استارتاپ فناوری مستقر در آلمان از این اثر سارا بدون اجازه‌ی او در امور تبلیغاتی خود استفاده می‌کند. اثر هنری سارا در وب‌سایت استارتاپ و بروشورهای چاپی نمایش داده می‌شود.سارا این موضوع را متوجه شده و می‌خواهد بداند چه اقدامات قانونی‌ای می‌تواند انجام دهد تا از آثار کپی‌رایت خود محافظت کرده و جبران خسارت کند؟اتباع کشورها در کشورهای خارجی با اتکا به اصول پیمان بین‌المللی برن احقاق حق می‌کنند. به موجب این پیمان، کشورهای عضو مکلفند از اتباع کشورهای دیگر که عضو این پیمانند، چنان حمایت کنند گویی آنها هم تبعه خودشان هستند (معروف به قاعده «رفتار ملی»).مساله اینست که ایران عضو پیمان برن نیست.پس تکلیف سارا چه می‌شود؟ آیا باید دست از احقاق حق بشوید؟ خیر.عضویت نداشتن ایران در پیمان برن بر نحوه‌ی واکنش سارا به وضعیت تأثیر می‌گذارد ولی به این معنی نیست که هیچ تلاشی نمی‌شود کرد.تحلیل حقوقی و راه‌حل‌های پیشنهادی:۱ـ اثبات تعلق کپی‌رایت به او:سارا باید مدارک قاطع از خلق اثر هنری خود داشته باشد؛ مثلاً فایل‌های اصلی، پیش‌نویس‌ها و زمان‌های ثبت‌شده (تایم استمپ‌ها)۲ـ نامه توقف و انصراف (Cease and Desist Letter):سارا می‌تواند نامه‌ای به استارتاپ آلمانی بفرستد و از آنها بخواهد استفاده‌ی بدون اجازه از اثر هنری او را متوقف کنند.۳ـ اقامه‌ی دعوای کپی‌رایت در آلمان:چون سارا نمی‌تواند برای شناسایی خودکار کپی‌رایت خود در آلمان به پیمان برن تکیه کند، باید راه‌های داخلی و قانونی در آلمان را بررسی کند. این ممکن است نیاز به همکاری با یک وکیل آلمانی برای طرح ادعای نقض و درخواست خسارت در دادگاه‌های آلمان داشته باشد.احتمال اینکه دادگاه آلمان به استناد عدم عضویت ایران در پیمان برن صد در صد دعوای او را رد و او را بی‌حق شناسایی کند ضعیف است. (متاسفانه عکسش صادق نیست: عدم شناسایی هیچ حقی برای تبعه خارجی در دادگاه ایران کاملاً ممکن است!️)۴ـ استفاده از رسانه‌های اجتماعی و آگاهی عمومی:علاوه بر اقدامات قانونی، سارا می‌تواند با استفاده از کمپین‌های رسانه‌های اجتماعی موضوع نقض کپی‌رایت خود را بر سر زبان بیاندازد. گاهی اوقات جلب حمایت عمومی و جلب توجه به موضوع می‌تواند شرکت‌ها را به حل و فصل دوستانه مسائل ترغیب کند.۵ـ بررسی مکانیزم‌های جایگزین حل اختلاف:پیش از توسل به دادخواهی در دادگاه، سارا می‌تواند مکانیزم‌های جایگزین حل اختلاف مانند داوری یا میانجی‌گری را بررسی کند. این فرآیندها می‌توانند نسبت به دادخواهی‌های سنتی زمان و منابع کمتری ببرند و ممکن است به راه‌حلی بر اساس جلب نظر طرفین منجر شوند.۶ـ استفاده از کانال‌های دیپلماتیک:هرچند این رویکرد کمتر رایج است، سارا می‌تواند با مراجع دیپلماتیک مرتبط یا وابسته‌ی فرهنگی بین ایران و آلمان تماس بگیرد تا در حل مسأله‌ی نقض کپی‌رایت خود راهنمایی و حمایت دریافت کند.⚖️نظر شما چیست؟اگر شما در وضعیت مشابه قرار بگیرید چه می‌کنید؟ سوره صادقی سوره صادقی Tue, 11 Feb 2025 12:07:33 +0330 https://virgool.io/@originalwork/%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%81%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%BE%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-f4hy7w8jnlo4 درآمدزایی و خلق ثروت از آثار هنری و دارایی‌های فکری شما از مسیر مدیریت پورتفولیوی کپی‌رایت می‌گذرد.یک پورتفولیوی کپی‌رایت شامل تمام آثار خلاقانه‌ و دارایی‌های فکری‌، هنری و ادبی می‌شود که شما یا سازمانتان دارید. از کتاب، آلبوم موسیقی و تک‌آهنگ و تصویرسازی و عکس‌ها گرفته تا فیلم و نرم‌افزار. اولین اقدام برای شروع مدیریت پورتفولیو، ثبت اطلاعات آن است. برای اینکار می‌توانید از انواع نرم‌افزارها هم بهره بگیرید.چرا باید پورتفولیوی کپی‌رایت خود را مدیریت کنید؟مجموعه‌ی این آثار نباید به حال خود رها شوند؛ از جمله به دلایل زیر: ✔️ محافظت از دارایی‌ها: آثار خود را از سوءاستفاده دیگران و نقض حقوق محافظت کنید.✔️ کسب درآمد: فرآیندهای اعطای اجازه (لایسنسینگ) را ساده کنید. فرصت‌های درآمدزایی را شناسایی کنید.✔️ اعمال قانون: پیگیری تمدیدها و جلوگیری از تداخل‌ها و نقض‌های احتمالی. (تداخل: وقتی وضعیت کپی‌رایتِ اثری گنگ باشد و نسبت به آن بیش از یک مدعی وجود داشته باشد)✔️ ارزیابی دارایی‌های پورتفولیو: ارزش مالی هر اثر را برآورد کنید و بدانید. این اطلاعاتی‌ست که برای واکنش صحیح در مذاکرات و هنگام تصمیمات استراتژیک لازم خواهد شد.چرا در مدیریت پورتفولیو باید از حرفه‌ای‌ها کمک گرفت؟تخصص: حرفه‌ای‌ها دانش و توانایی مواجهه با مسائل پیچیده قانونی را دارند.صرفه‌جویی در زمان: مدیریت پورتفولیو کاریست زمان‌بر و حرفه‌ای‌ها می‌توانند این کار را انجام دهند.مدیریت ریسک: کاهش ریسک‌های قانونی، دانستن قوانین و عمل به آن‌ها به کمک حرفه‌ای‌ها.افزایش سودآوری: شناسایی و استفاده‌ی صحیح از فرصت‌های درآمدی که ممکن است نادیده گرفته شود.چه کسانی برای مدیریت پورتفولیوی آثارشان از متخصصان و حرفه‌ای‌ها استفاده می‌کنند؟برخلاف آنچه شاید انتظارش را داریم، فقط سازمان‌ها و شرکت‌های تجاری بزرگ با تولیدات مهم و متعدد نیستند که از مدیریت حرفه‌ای پورتفولیوی کپی‌رایت استفاده می‌کنند، بلکه بسیاری از پدیدآورندگان بصورت شخصی نیز مدیر یا مشاور پورتفولیوی آثار دارند. از جمله‌ی این اشخاص، افراد و نهادها با ذکر مثالی از هر یک:نویسندگان و پدیدآورندگان کتاب‌ها و آثار نوشته (جی‌کی‌رولینگ)موسیقیدانان و آهنگسازان (هانس زیمر)فیلمسازان و تهیه‌کنندگان سینما (استیون اسپیلبرگ)توسعه‌دهندگان نرم‌افزار و شرکت‌های تِک (مایکروسافت— این دسته بخش‌های مهمی در دل سازمان‌ خود برای این کار دارند!) هنرمندان تجسمی و عکاسان (اَنی لیبوویتز، عکاس مشهور پرتره)شرکت‌های فیلمسازی و تولیدکنندگان گیم و سرگرمی (نتفلیکس)موسسات انتشاراتی (کتاب‌های پنگوئن) پژوهشگران و دانشگاهیان (اساتید دانشگاه که معمولاً آثار متعددی منتشر کرده‌اند)از حرفه‌ای‌ها کمک بگیرید و پس از آن با طیب خاطر روی خلاقیت‌های خود تمرکز کنید! سوره صادقی سوره صادقی Sun, 09 Feb 2025 16:54:02 +0330