https://virgool.io/feed/@sartipi شهروند عادی، دانشجوی همیشگی انسانیّات (علوم انسانی و اجتماعی)، معلم سابق، پیگیر و علاقه‌مند به پایداری و کسب‌وکار مسئولانه fa 2026-06-07 18:49:13 https://files.virgool.io/upload/users/1162148/avatar/22jSQe.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@sartipi https://virgool.io/@sartipi/%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-s8zcynrn0xnr دیروز نموداری دیدم که نشان می‌داد، در بیست سال گذشته، علاوه بر کشورهای صنعتی و پیشرفته، در کشورهای درحال‌توسعه، شاهد نوعی از رشد اقتصادی (GDP) هستیم که بر خلاف تصور و روال قبلی، با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و به‌خصوص دی‌اکسید‌کربن همراه بوده است.روند فعلی در انتشار گازهای گلخانه‌ای و رشد GDP کشورهادر جستجو برای منبع نمودارها به یادداشتی از جان برن‌مورداک، در فایننشیال تایمز رسیدم. در ادامه به چند نکته مهم این یادداشت اشاره می‌کنم: https://www.ft.com/content/967e1d77-8d3c-4256-9339-6ea7025cd5d3 در 200 سال گذشته، در بهترین حالت، قانونی در سراسر جهان برقرار بود: اگر فعالیت اقتصادی کشوری گسترش یابد، انتشار کربن آن نیز افزایش می‌یابد. اما از دهه 1980 با ظهور انرژی هسته‌ای، به طور فزاینده‌ای شاهد کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در کشورهایی که تولید ناخالص داخلی را افزایش می‌دهند هستیم.در سال 2016، 70 کشور - بیش از یک‌سوم کشورهای جهان - یک دوره حداقل پنج ساله داشته‌اند که در آن انتشار کربن کاهش یافته در حالی که تولید ناخالص داخلی رشد کرده است. رشد سبز روندی رو به رشد است. حتی اگر بحث عدالت اقلیمی را کنار بگذاریم، مدت‌ها پیش این فرض وجود داشت که کشورهای در حال توسعه باید رشد کثیفی را پشت سر بگذارند. اما در اینجا، داده‌ها تصویر امیدوارکننده‌ای را نشان می‌دهند.در سال 2019، آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرد که ظرفیت موجود کارخانه‌های زغال‌سنگ (و مصرف آن) در هند بین سال‌های 2018 تا 2040 حدود 80 درصد رشد خواهد کرد. یک سال بعد، آنها در پیش‌بینی خود تجدیدنظر و آن را 10 درصد اعلام کردند.کشورهای صنعتی در قرن نوزدهم مجبور بودند به ازای هر دلار تولید ناخالص داخلی که به پول امروزی تولید می‌کردند، تقریباً یک کیلوگرم CO₂ منتشر کنند. نسل بعدی، که حدود 50 سال بعد صنعتی شد، به همان سطح توسعه دست یافت، اما تنها 0.65 کیلوگرم کربن به ازای هر دلار درآمد، منتشر ساخت. در موج سوم، چین با 0.5 کیلوگرم در صدر قرار گرفت و گروه نهایی - عمدتاً کشورهای آفریقا و جنوب آسیا - در حال حرکت به سمت شیب نزولی و سبزترِ گذار هستند و به 0.3 کیلوگرم به ازای هر دلار رسیده‌اند.البته که نباید فراموش کرد، هیچ‌کدام از مأموریت‌های جهان برای کاهشِ دمای کره زمین و جلوگیری از تغییرات اقلیمی، به نتیجه نرسیده است و جهان تا #صفر_خالص فاصله زیادی دارد. اما ما باید از این واقعیت استقبال کنیم که سرمایه‌گذاری، نوآوری و نیروهای بازار آزاد باعث رشد سبز و کاهش انتشار گازهای گلخانه‎‌ای می‌شوند.موج جدید رشد اقتصادی در جهانسیاستمداران (عمدتاً پوپولیست و گاهی فاسد جهان‌سومی) برای پوشش بی‌کفایتی و ناکارآمدی‌هایشان، با استفاده از ناآگاهی عمومی تلاش کرده‌اند که موضوع کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی و بهینه‌سازی مصرف سوخت و بهره‌گیری از انرژی‌های پاک‌تر را ابزار جهانِ توسعه‌یافته برای جلوگیری از رشد اقتصادی کشورهایشان جا بزنند! و این مباحث را تحت عناوین جذابی چون #جنبش_عدالت_اقلیمی مطرح می‌کنند.آن‌ها در مجامع بین‌المللی مباحث جدی دارند و خواهان پذیرش انتشار بیشتر گازهای گلخانه‌ای توسط کشورهای در حال توسعه هستند و اعلام می‌کنندکه جهان صنعتی، قبلاً استفاده خود را از سوخت‌های فسیلی کرده است و از مزایای آن بهره برده‌ و حالا که مراحل رشد را سپری کرده‌اند، این حق کشورهای دیگر است که تا جایی که می‌توانند سوخت‌های فسیلی بسوزانند و چرخ‌های صنعتشان را بچرخانند و از رشد اقتصادی آن بهره بردارند!اما واقعیتِ پیشرفتِ فناوری‌ها و البته اقتصادِ انرژی در جهان امروز، شواهد دیگری دارد. جهان سرمایه‌داری امروز در کنار همه مشکلات و کمبودهایش، از پویایی همیشگی‌اش استفاده کرده است و با نوآوری و خلق تکنولوژی‌های متعدد، همواره به‌دنبال بهینه‌سازی مصرف انرژی و جایگزینی سوخت‌های پاک و تجدیدپذیر با روش‌های قدیمی است.خوشبختانه امروز رشد اقتصادی، مساوی آلایندگی بیشتر نیست!طبق معمول یادداشت‌هایم، تلنگری درباره وضعیت ایران و کسب‌وکارهای ایرانی:صنعت خودروسازی مثالی است روشنگر از وضعیت یکی از صنایع ایرانی که البته بر طیف وسیعی از ذینفعان اثر می‌گذارد و از آن‌ها نیز اثر می‌پذیرد؛ (مشتریان، سهامداران خصولتی، دولت، سیاستگذاران کلان مانند نمایندگان مجلس، واردکنندگان و قطعه‌سازان، کارکنان صنعت خودرو، و در نهایت مردمی که مجبور به پرداخت هزینه‌های وحشتناک آلودگی هوا و ناامنی خودروها و استهلاک شدید آن‌ها هستند). امروزه میانگین مصرف سوخت خودرهای معمولیِ جهان به حدود 4-5 لیتر و حتی کمتر در صد کیلومتر رسیده است. در حالیکه این عدد در ایران حداقل بالای 7-8 لیتر است!در خبرها هم آمده بود که گویا عراق و حتی حکومت طالبان در افغانستان، بنزین تولید ایران را پس فرستاده‌اند و دیگر آن را از ما نمی‌خرند! چرا؟ چون کیفیت بنزین پایین، به موتور خودروهای آن‌ها آسیب می‌زند و آن‌ها هم استانداردهای خود را ارتقا داده‌اند. بله. رشد تکنولوژی و تعامل با دنیا، حتی طالبانِ بیابان‌گرد را به استفاده بهینه‌تر از انرژی و سوخت بهتر ترغیب می‌کند. https://www.tabnak.ir/fa/news/1179271/%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 با توجه به مطالب بالا، پرسش‌های زیر برای مکث و تأملِ بیشترِ خودم و مخاطبان علاقه‌مند، مطرح می‌کنم:در حالی که اقتصاد ایران تعامل سیستماتیک با اقتصاد و شرکت‌های بزرگ جهان ندارد، چقدر امکان فهم و به‌کارگیری تحولات تکنولوژیک دنیا در صنایع ایران وجود دارد؟آیا توسعه پایدار صنعتی، بدون اقتصاد آزاد، رقابتی و تعاملات بین‌المللی ممکن است؟آیا اصولاً رانت و تلاش برای حفظ منافعِ پیدا و پنهانِ عده‌ای خاص، اجازه ارتباط سازنده با جهان و رشد اقتصادی پاک را به کسب‌وکارهای ایرانی می‌دهد؟هزینه تحریم و انزوای اقتصادی و محرومیت از فناوری‌های روز دنیا، تا کی بر گُرده مردم ایران باید سنگینی کند؟ امین سرتیپی امین سرتیپی Tue, 20 Jun 2023 16:49:26 +0330 https://virgool.io/@sartipi/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D8%B9%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-n7i3ywviikyh به بهانۀ کمپین جدید دیوار: نجات زمین با دست‌دوم!این روزها نشانه‌های کمپین (یا پویش) شرکت دیوار: بزرگ‌ترین پلتفرم نیازمندی‌ها و آگهی‌ ایران، در سطح شهر دیده می‌شود. جمعه 15 بهمن، چندین بیلبورد در اتوبان همت دیدم با این مضمون: نجات زمین با دست‌دوم. به عنوان کسی که در این سال‌ها بخش مهمی از تمرکز حرفه‌ای و کارم در حوزۀ «پایداری در کسب‌وکار» و «مسئولیت‌ اجتماعی شرکتی» در ایران بوده است، گُل از گُلم شکفت. همیشه از روشن شدن چراغ‌های جدید و تمرین رویکردهای خلاقانه در مسیر پایداری در کسب‌وکارهای ایرانی خوشحال می‌شوم و به آینده امیدوارتر. در ادامه به بهانۀ این کمپین، به نکات کوتاهی اشاره می‌کنم. شاید برای علاقه‌مندانِ مسائل کسب‌وکار در ایران و کارشناسان حوزۀ پایداری و CSR خالی از لطف نباشد.قطع درختان کمتر با کالای دست‌دوم. Sustainability in Brandingاولین پرسشی که در مواجه با این کمپین پیش می‌آید این است: آیا این کار، نمونه‌ای از پروژه‌های مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) یا سرمایه‌گذاری اجتماعی شرکتی (CSI) است؟ پاسخ این است، خیر، نیست اما به صورت کلان در حوزۀ موضوع «پایداری در کسب‌وکار» و تا حدی هم «خلق ارزش مشترک یا CSV» می‌گنجد.در نگاه اول، این کمپین، در قالب برنامه‌های برندینگ و تبلیغاتی است که از استراتژی‌های کلان دیوار (هلدینگ هزار دستان) ریشه گرفته است: 1- تمرکز بر بازار دست‌دوم‌ها 2- رقابت و ایجاد تمایز با دیگر بازیگران حوزه e-commerce ایران به‌خصوص دیجی‌کالا، که فروشندۀ کالای نو هستند. در نگاه بعدی، عنصر هوشمندانه‌ای به چشم می‌خورد که به‌خوبی برای برجسته‌سازی این رویکردها، استفاده شده است: پایداری (Sustainability).Sustainability Schematicواژۀ پایداری با مفهوم جدیدی که امروز در دنیا مطرح است، در زبان فارسی دچار گرفتاری‌هایی شده است که در یادداشتی با عنوان «قصۀ پرغصۀ واژه و مفهوم پایداری در ایران» به آن پرداخته‌ام. اگر بخواهیم به چکیده‌ترین حالت دربارۀ پایداری حرفی بزنیم، باید بگوییم: در دو قرن اخیر بشر هر کاری که از دستش برآمده برای تولید صنعتی، رشد اقتصادی، تولید ثروت بیشتر و افزایش رفاه جوامع انجام داده است. از اواسط دهۀ 80 میلادی (همان دهۀ 60 خودمان) بخش‌های توسعه‌یافته‌تر بشر، متوجه می‌شود که این تلاش‌ها و دستاوردهایش به قیمت نابودی محیط‌زیست، مصرف غیرقابل‌جایگیزین منابع طبیعی، از بین رفتن تنوع زیستی، آلودگی گسترده و انتشار آلاینده‌های آب، خاک و هوا بیش از حد تحمل طبیعی و گرم شدن کرۀ زمین تمام شده و از سوی دیگر افزایش نابرابری و نادیده‌گرفته‌شدن حقوق بخش‌های مهمی از مردمان کرۀ زمین به رغم همۀ پیشرفت‌های شگرف تکنولوژیک و اقتصادی هم همراه آن بوده است. ادامۀ این روند به معنی نابودی همۀ آن دستاوردها و محروم شدن فرزندان و نوه‌های انسان امروز (نسل‌های آینده) از حق حیات سالم و بهره‌بردن از زندگی روی کرۀ زمین است.اینجا بود که مفهوم پایداری مورد توجه قرار گرفت؛ ترکیبی از دغدغه‌ها و مسائل اساسی در حوزۀ محیط‌زیست، جامعه و اقتصاد؛ مفهومی که امروز در همۀ شئون زندگی فردی و اجتماعی انسان اهمیت یافته است و در هر نوشته یا رویداد مهمی از آن صحبت می‌شود: زندگی پایدار، معماری پایدار، طراحی پایدار، مصرف پایدار، جامعه پایدار، اقتصاد پایدار، سیاست‌گذاری پایدار و حوزه‌ای که بیش از همه از آن می‌شنویم: «کسب‌وکار پایدار». البته به دلایلی که جای بحثش اینجا نیست، به نظر می‌رسد ترکیب «پایداری در کسب‌وکار» حداقل برای ما در زبان فارسی گویاتر یا مفیدتر است.نابودی کمتر منابع آبی. Sustainability in Brandingکمپین تبلیغاتی دیوار به‌درستی، موضوع خرید و فروش کالای دست‌دوم را معادل اقدامی پایدار تعریف می‌کند. تِم و مضامینی که در تصاویر و نوشته‌های (کپی‌رایتینگ) این تبلیغ به کار رفته را می‌توان این طور بیان کرد: می‌دانید برای تولید کالای جدید چقدر انرژی، آب و منابع طبیعی مصرف می‌شود؟ چقدر گازهای گلخانه‌ای و آلاینده و زباله تولید می‌شود؟ با خرید کالاهای نو، چقدر اقلامی که هنوز قابلیت استفاده دارند، به زبالۀ بدون‌بازیافت تبدیل می‌شوند؟ بنابراین، جا دارد که به خرید کالای دست دوم به چشم دیگری نگریسته شود. از سوی دیگر، در شرایط امروز کشور، که بحران اقتصادی و تورم به نوعی باعث حس تحقیر و سرخوردگیِ عمومی به خصوص برای طبقۀ متوسط اقتصادی و فرهنگی شده است، این نگاهِ بازاریابی به نوعی درصدد ارائۀ ارزشی جدید و البته متعالی به رفتار مشتریان فعلی و بالقوه است.آلودگی کمتر. Sustainability in Brandingمدیران دیوار با هوشمندی هر دو نکتۀ پیش‌گفته را در این کمپین به خدمت گرفته‌اند. امروز ادغام و عجین‌سازی «پایداری» در همۀ اجزای سازمان مانند، استراتژی، عملیات فنی، بازاریابی، فروش، منابع‌انسانی، ارتباطات و... مورد تأکید متخصصان، سیاست‌گذاران، سهامداران، سرمایه‌گذاران، مشتریان و کارکنان است. از این رو می‌توان گفت که در دنیای کسب‌وکار امروز، مفهوم CSR در مسیر بلوغ و تحول مداومش به «پایداری در کسب‌وکار» رسیده است که البته در ایران هنوز بسیار نوپاست اما می‌تواند فرصت‌های مغتنم و ارزشمندی را برای بنگاه‌های اقتصادی ایرانی به ‌خصوص استارتاپ‌ها فراهم سازد. فرصت‌هایی که هم افزایش خوشنامی (Reputation) بنگاه‌ها را حاصل می‌کند و هم توان بالابردن سود و پایداری بیشتر کسب‌وکارها را دارد. امین سرتیپی امین سرتیپی Sun, 06 Feb 2022 10:46:10 +0330