https://virgool.io/feed/@zaminhoosh استارت‌آپ زمین هوش با هدف تشخیص ذخایر پنهان و شناسایی مناطق پرپتانسیل مواد معدنی مختلف با تصاویر ماهواره‌ای به کمک الگوریتم‌های هوش مصنوعی توسعه داده شده است fa 2026-06-17 10:52:31 https://files.virgool.io/upload/users/2833058/avatar/Pnz0Gw.jpg?height=120&width=120 https://virgool.io/@zaminhoosh https://virgool.io/@zaminhoosh/%DA%98%D8%A6%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-rz8x6xhmf7iw همانطور که قبلا در مقاله معدن چیست و روش اکتشاف معدن مطرح کردیم یکی از روش‌های اکتشاف معدن، اکتشاف ژئوشیمیایی می‌باشد که این مقاله به این مبحث که ژئوشیمی چیست اختصاص می‌دهیم.اکتشاف ژئوشیمیژئوشیمی به معنای وسیع آن علم شیمی کره زمین است و مانند سایر علوم شعبات زیادی دارد. از جمله این شعبات عبارت اند از: ژئوشیمی نظری، ژثوشیمی‏ کاربردی، ژثوشیمی اکتشافی، ژئوشیمی حالت جامد، ژئوشیمی رسوبی، ژئوشیمی ايزوتوپهاي پايدار، ژئوشیمی هسته‌ای، ژثوشیمی آلی، ژئوشیمی عناصر کمیاب، ژثوشیمی محیطی.ژئوشیمی نظری مادر ژئوشیمی کاربردی است و ژئوشیمی اکتشافی بخشی از ژئوشیمی کاربردی به شمار می‌آید.در بررسی‌های اکتشافی یکی از موضوعات اساسی، درک مفاهیم زمینه، هاله و آنومالی است که در کشف ذخایر اقتصادی نقش با اهمیتی دارند. این امر ناشی از آن است که تمرکز عناصر در اطراف ذخایر معدنی، اغلب به دلیل بالا بودن غلظت این عناصر نسبت به مقداری که اصطلاحا “مقدار زمینه” نامیده می‌شود آشکار می‌گردد. از این رو اگر مقدار زمینه یک عنصر یا گروهی از عناصر مورد نظر معین و شناخته شود در آن صورت امکان وجود یک ذخیره معدنی پنهانی ممکن است آشکار گردد.در بیشتر موارد در اطراف نهشته‌های کانساری یک کاهش تدریجی در غلظت بعضی عناصر دیده می‌شود. این کاهش تا آنجا ادامه می‌یابد که تقریبا به یک حد ثابتی که همان مقدار زمینه است می‌رسد. منطقه‌ای که درون آن میزان یک عنصر خاص، تا حد مقدار زمینه تنزل می‌کند اصطلاحا “هاله ژئوشیمیایی” آن عنصر نامیده می‌شودعلم ژئوشیمی اکتشافی به بررسی و تجزیه و تحلیل این هاله‌ها و عناصر سازنده‌اش می‌پردازد.انواع روش‌های ژئوشیمیروش‌های مرسوم ژئوشیمیایی را بر اساس موادی که مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد را می‌توان به قرار زیر تقسیم بندی کرد.بررسی هاله‌های لیتو ژئوشیمیایی اولیه (هیپوژن_ایندوژنتیک)بررسی هاله‌های لیتو ژئوشیمیایی ثانویهروش‌های هیدروژئوشیمیاییروش هاله‌های گازی نهشته‌های کانساریژئوبوتانیبیوژئوشیمیاییبررسی هاله‌های لیتو ژئوشیمی اولیه (هیپوژن_ایندوژنتیک):هاله‌های ژئوشیمیایی اولیه مناطقی هستند در اطراف ” نهشته‌های فلزی” یا توده‌های کانساری، که در نتیجه ورود و یا توزیع دوباره بعضی از عناصر شیمیایی در خلال فرآیندهای تشکیل کانسار نسبت به آن‌ها غنی یا فقیر شده‌اند.روش مطالعه هاله‌های ژئوشیمیایی اولیه شامل موارد زیر است:نمونه‌برداری، آماده‌سازی و تجزیه شیمیایی نمونه‌هانمونه‌برداری ژئوشیمیایی و آماده‌سازی آن‌ها معمولاً از توده‌های کانساری و سنگ‌های درونگیر آن‌ها در سطح و در عمق انجام می‌گیرد نتایج حاصل از بررسی‌های آماری که در روی داده‌های ژئوشیمیایی انجام می‌گیرد برای تعیین خصوصیات ترکیب شیمیایی و ساختمانی هاله‌ها به کار می‌رود.روش ثبت هاله‌های ژئوشیمیایی اولیهاکتشافات ژئوشیمیایی نهشته‌های کانساری بر اساس کشف و تفسیر آنومالی‌های ژئوشیمیایی‌ای (ازجمله هاله‌های اولیه موجود در سنگ بستر) است که در نتیجه فرآیند‌های تشکیل کانسار شکل می‌گیرند. هاله‌های ژئوشیمیایی اولیه به کمک تکنیک‌های متداولی ثبت و کشف می‌گردد که بر اساس مقایسه الگوی توزیع عناصر و “مقدار زمینه” آن‌ها در نواحی شناخته شده و نشده توسعه یافته‌اند.روش‌های شدت بخشی به هاله‌های اولیهجهت بررسی دقیق‌تر و کشف ذخایر، اختلاف بین مقدار زمینه و آنومالی را به روش‌های مختلف شدت بخشی هاله‌های اولیه، افزایش می‌دهند. تجزیه کمی نمونه‌هاتجزیه شیمیایی جزئی تجزیه اجزای سنگینرسم هاله‌های مرکببررسی هاله‌های لیتو ژئوشیمی ثانویه:کاربرد هاله‌های ثانویه برای اکتشافات ژئوشیمیایی توده‌های کانساری یکی از مهم‌ترین تکنیک‌های اکتشافی است. اساس این تکنیک بر مطالعه هاله‌های پراکندگی ثانویه عناصر در مواد سطحی مانند خاک‌ها، آبرفت‌ها، شیب‌رفت‌ها، بادرفت‌ها، یخ‌رفت‌ها، رسوبات رودخانه‌ای و غیره که ضمن هوازدگی سوپرژن نهشته‌های کانساری تشکیل می‌شوند استوار می‌باشد.از این رو هاله پراکندگی ثانویه منطقه‌ای است که در تمرکز‌های غیر عادی (در جهت مثبت) از عناصر معینی که معرف کانی‌سازی می‌باشند وجود دارد. این منطقه شامل مواد سنگی سخت نشده‌ای است که رخنمون توده‌های کانساری و حتی گاهی هاله‌های اولیه آن‌ها را احاطه و یا می‌پوشاند.روش مطالعه هاله‌های لیتو ژئوشیمی ثانویه شامل موارد زیر است:در میان مواد سطحی‌ای که از نظر مطالعه هاله‌های ثانویه با اهمیت‌اند می‌توان خاک‌ها و رسوبات رودخانه‌ای، آبرفتی، یخ‌رفتی و بادرفتی را نام برد. در زیر اختصاصات روش بررسی خاک‌ها و رسوبات رودخانه‌ای مورد بحث قرار می‌گیرد. اصول بررسی رسوبات آبرفتی، بادرفتی و یخ‌رفتی تا حدود زیادی شبیه به رسوبات رودخانه‌ای است.روش بررسی خاک‌هابررسی خاک‌ها بیشتر در مواردی انجام می‌شود که رخنمون‌های سنگ بستر نادر است و روش‌های دیگر اکتشافی دلالت بر وجود احتمالی کانی‌سازی دارند.روش بررسی رسوبات رودخانه‌ایاین روش اغلب و یا حتی انحصاری، در بررسی‌های مقدماتی اکتشافی در حوضه‌های آبریز تحت شرایط آب و هوایی گوناگون، به ویژه با بارندگی متوسط، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این نوع بررسی مواد هر نمونه می‌تواند معرفی از ترکیب شیمیایی مواد بالادست خود باشد.گاهی هدف از نمونه‌برداری و مطالعه این رسوبات، مطالعه کانی‌های سنگین آن‌ها و یا آب همراه با آن‌هاست.سه بخش اساسی ژئوشیمی اکتشافی عبارت است از:۱) نمونه‌برداری۲) تجزیه نمونه‌ها۳) تفسیر نتایجنمونه‌برداری از رسوبات رودخانه‌ای و خاک‌‎ها بسته به موضوع تحت بررسی متفاوت است و هر کدام به نوبۀ خود شرایط و قوانین خودش را دارد که باید نمونه‌بردار آنها را رعایت کند تا نتایج مطلوب حاصل شود. به عنوان مثال در نمونه برداری از رسوبات رودخانه‌ای باید حتی الامکان از وسط رودخانه انجام شود تا آنکه نمونه‌ها معرفی برای ناحیه آبریز باشند.عوامل مؤثر در گسترش هاله‌های ثانویههاله‌های ثانویه جهت تشکیل و گسترش با فرآیند‌های متفاوتی به وجود می‌آید که می‌توان آن‌ها را به گروه‌های زیر تقسیم‌بندی کرد:عوامل مکانیکیقطعات حاصل از تخریب مکانیکی سنگ‌ها دراثر عوامل حمل و نقل نظیر نیروی ثقل، رودخانه‌ها، باد یخچال‌ها و حیوانات به قسمت‌های مختلف حمل می‌شود و در پای تپه‌ها و کوه پایه‌ها تمرکز می‌یابد بنابراین بررسی رسوبات کوهپایه‌ای و واریزه‌ها می‌تواند اطلاعات جالبی را در پی‌جویی‌های ژئوشیمیایی بدست دهد.آب‌های جاری مواد دانه ریز را به صورت معلق و مواد درشتر را در کف بستر حمل می‌کند سیلاب‌های موسمی نیز قادر است ذرات درشت را در قسمت‌های پرشیب حمل کند و آن‌ها را در قسمت‌های کم شیب‌تر نظیر مخروطه افکنه رسوب دهد به هر حال آب می‌تواند محصولات حاصل از هوازدگی را تا فاصله زیادی از منشأء آن‌ها حمل کند و در دوردست‌ها رسوب دهد.انحلالدر اثر هوازدگی بسیاری از عناصر موجود در کانی‌های سنگ به حالت محلول در می‌آیند و بوسیله آب‌های سطحی و زیرزمینی تا مسافت‌های طولانی حمل می‌شوند و در محلی جدا از منشأء اولیه خود رسوب می‌کنند بسته به ماهیت عناصر شرایط محیط و عوامل حمل و نقل گسترش هاله‌ای که به این ترتیب حاصل می‌شود ممکن است نوار‌های باریک تا مناطق وسیع تغییر کند.عوامل زیستیگیاهان به همراه مواد غذایی مورد نیاز عناصر مختلفی از خاک جذب می‌کنند پس از خشک شدن و تجزیه گیاه ترکیبات قابل حل آن بوسیله آب‌های زیرزمینی حمل می‌شود اما ترکیبات کمتر محلول آن بر جای می‌ماند و بدین ترتیب خاک محل از این ترکیبات غنی می‌شود بدین ترتیب گیاهان نیز می‌توانند نقش مؤثری در گسترش هاله ثانویه داشته باشند.انواع آنومالی‌ها در هاله‌های ثانویههمان گونه که دیدیم عوامل مختلفی در پراکنش عناصر و تشکیل هاله‌های ثانویه مؤثرند و انواع مختلفی از هاله‌ها را بوجود می‌آورند مهمترین انواع آنومالی‌های ثانویه به شرح زیر است.آنومالی‌های برجاآنومالی‌های حمل شده به طریق مکانیکیآنومالی‌های ناشی از آبآنومالی‌های رسوبات بستر رودخانه‌هاآنومالی‌ها رسوبات دریاچه‌هاآنومالی ژئوشیمیایی آب‌های زیر زمینیاین نوع آنومالی به الگوی جریان آب‌های زیرزمینی بستگی دارد و ترکیب شیمیایی آن‌ها منعکس‌کننده خصلت شیمیایی سنگ‌های دیواره و تا حدودی منعکس‌کننده نواحی کانی‌سازی می‌باشد.آنومالی ژئوشیمیایی آب‌های رودخانه‌ایمقدار نسبتاً زیادی از فلزات ممکن است از چشمه‌های بالا دست وارد آب رودخانه شوند و همگنی آب رودخانه را آشفته کند. در این صورت با نمونه‌برداری از آب رودخانه همانند رسوبات آبراهه‌ای می‌توان به آنومالی ژئوشیمیایی در این ناحیه پی برد.آنومالی ژئوشیمیایی آب‌های دریاچه‌ایآنومالی آب دریاچه‌ها می‌تواند به علت ورود آب‌های سطحی غنی از فلزات و یا تراوش آب‌های زیرزمینی غنی از آن‌ها تشکیل شود.روش هاله‌های گازی نهشته‌های کانساریدر بالای نهشته‌های کانساری از انواع گوناگون هاله‌های گازی وجود دارد که با بررسی آن‌ها می‌توان به وجود کانسار اصلی پی برد.انواع هاله‌های گازیالف) هاله‌های گازی با منشاء رادیواکتیودر اثر تجزیه مواد رادیواکتیو در اطراف کانسار‌های این مواد بعضی عناصر گازی وجود دارد به عنوان مثال عناصر رادن و هلیم در اثر تلاشی اورانیم تشکیل می‌شوند عناصر یاد شده در اثر تلاشی بعضی دیگر از مواد رادیواکتیو نیز تولید می‌شوند گار آرگن نیز در اطراف مواد معدنی حاوی پتاسیم ۴۰ وجود دارد.ب) هاله‌های گازی با منشاء غیر رادیواکتیواز جمله مهمترین هاله‌های گازی با منشأء غیر رادیواکتیو هاله گازی جیوه است که در اطراف کانسار‌های این فلز و یا کانسار‌های سولفوره جیوه‌دار وجود دارد. گسترش هاله جیوه عمدتاً به محیط اطراف بستگی دارد.ج) هاله‌های گازی ترکیبات شیمیاییهاله گازی نظیر دی اکسید گوگرد سولفورهیدروژن دی اکسید کربن و دی اکسید ازت در این گروه جای می‌گیرد هاله دی اکسید گوگرد نشانه وجود کانسار‌های سولفوره است که در اثر اکسیداسیون کانی‌های سولفوره بوجود می‌آید.بخشی از هاله‌های دی اکسید کربن بدین ترتیب بوجود می‌آید که سولفور‌های موجود در سنگ‌های کربناتی در اثر اکسیداسیون به اسید سولفوریک تبدیل می‌شود و از تأثیر اسید سولفوریک بر سنگ‌های کربناتی گاز دی اکسیدکربن بوجود می‌آید وجود هاله گاز سولفورهیدروژن در بالای بعضی از کانسار‌های طلادار در ایالات متحده گزارش شده است.روش ژئوبوتانیاین روش اکتشافی می‌تواند به عنوان نوعی تحقیق بصری در انواع پوشش‌های گیاهی، یا اجتماعات آن‌ها که دلالتی بر کانی‌سازی در سنگ بستر داشته باشد مورد بررسی قرار گیرد. به بیان بسیار ساده، در روش ژئوبوتانی صرفاً چشم انسان به کار می‌رود. در مناطقی که عناصر خاصی وجود دارد گیاهان خاصی روییده و یا رشد آن‌ها زیادتر از حد معمول است.معمولاً گیاهان خود را با عناصری که به مقدار زیاد در خاک وجود دارد تطبیق می‌دهند. نکته جالب آن است که در این شرایط خاک، گیاهان خاصی در آن می‌رویند که می‌توان آن‌ها را به عنوان نشانه‌ای دال بر بالا بودن میزان این عناصر دانست و بدین ترتیب به وضعیت کانی‌شناسی منطقه پی برد.نکته مهم در این روش‌ها آن است که نمی‌توان آن را بطور کامل به رابطه گیاه با کانی‌سازی تعمیم داد بلکه بایستی آن را برای شرایط اقلیمی خاصی در نظر گرفت در حقیقت اشکال اساسی این روش آن است که نشانه‌ای گیاهی که بتوان آن را برای تمام نقاط منظور کرد وجود ندارد.روش بیوژئوشیمیدر این روش به تجزیه شیمیایی کل گیاه، بخش‌های خاصی از آن و یا مواد هوموس حاصل از آن‌ها پرداخته می‌شود. درصد فلزات یاد شده در گیاهانی که در محدوده هاله‌های تفرقی کانسار می‌رویند چند ده و حتی چند هزار برابر میزان آن در خاک و گیاهانی است که بر مناطق معمولی روییده‌اند.روش بیوژئوشیمیایی بر مبنای گسترش هاله ثانویه و ارتباط بین گیاهان و محیط تغذیه آن‌ها استوار است.گرچه در حالت کلی در این کاوش‌ها از هر نوع گیاهی می‌توان استفاده کرد ولی بکار گرفتن گیاهان عمیق ریشه نتایج بهتری را در پی خواهد داشت. معمولاً خاکستر گیاهان حاوی عناصری مثل Al، ClNa، Fe، Mg، Si، K، PS، Ca که کمتر اهمیت دارند، می‌باشد عناصری مثل Co، Ni، Ti، V. Pb، Sn، Zn، Mn که اهمیت بیشتری دارند کمتر در این خاکستر‌ها مشاهده می‌شوند و بالاخره عناصری مثل. Ra، b، Hg A و عناصر مشابه آن‌ها خیلی به ندرت ممکن است یافت شوند.برای مطالعه مقالات بیشتر می‌توانید به سایت زمین هوش مراجعه کنید. زمین هوش زمین هوش Tue, 07 Nov 2023 16:52:29 +0330 https://virgool.io/@zaminhoosh/%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-l61qvpsyyn4u به مکانی گفته می‌شود که در آن انباشتگی قابل توجهی از انواع فلزات و سنگ‌ها که دارای ارزش اقتصادی بالایی هستند، به چشم می‌خورد. در یک تعریف دقیق‌تر، اجتماع و پراکندگی بیش از حد معمول یک کانی در یک سنگ را معدن می‌نامند. معادن عمدتاً به صورت لود، رگه، درز، صخره یا ذخایر پلاسر در درون سنگ‌ها رخنمون پیدا می‌کنند.اکتشاف معدناولین مرحله بهره‌برداری از معادن، اکتشاف و یا به عبارتی یافتن محل استخراج مادۀ معدنی است. اکتشاف معدن (Mine Exploration) فرآیند جستجوی شواهدی از هرگونه کانی‌سازی و منابع و ذخایر ارزشمند از نظر اقتصادی و تجاری با به کارگیری علوم، فنون و روش‌های مختلف در روی زمین یا زیرزمین است.روش‌های اکتشاف معدناکتشاف معدن شامل عملیات مختلفی می‌شود مانند:مطالعات دفتریپی‌جویی اکتشافیمرحله اکتشافمطالعات دفتری اکتشاف معدناولین مرحلۀ هر عملیات اکتشافی جمع‌آوری و بررسی داده‌های دفتری است گزارشات زمین‌شناسی و اکتشافی نقشه‌های زمین‌شناسی با مقیاس‌های مختلف تصاویر هوایی و ماهواره‌ای سنجش‌های هوابرد ژئوفیزیک ژئوشیمی و… راه‌های مناسبی برای شروع کار هستند.در بسیاری از کشور‌های جهان از جمله ایران سازمان‌های مختلفی همچون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدن و دیگر سازمان‌ها بخشی از بررسی‌های فوق و همچنین پی‌جویی‌های اولیه را انجام داده و نتایج حاصل از آن‌ها را به صورت رایگان در اختیار عموم قرار می‌دهند؛ چرا که دولت‌ها معمولاً از فعالیت‌های بزرگ مقیاس اقتصادی استقبال می‌کنند.بسته به قوانین هر کشور پروژه‌های معدنی می‌توانند هم در زمین‌های دولتی و هم در زمین‌های خصوصی اجرا شوند همچنین گاهی ممکن است برای برخی نواحی خاص محدودیت‌هایی وجود داشته باشد مناطق نظامی، محدوده‌های حفاظت شدۀ محیط زیست و … بنابراین پیش از شروع هرگونه عملیات پی‌جویی و اکتشاف معدن، بایستی از این موارد اطمینان حاصل کرد.پی‌جویی اکتشافیبعد از مطالعات دفتری صورت گرفته برای کسب اطلاعات مقدماتی به صورت میدانی، پی جویی صورت می‌گیرد که در صورت رضایت بخش بودن نتایج آن، مرحله بعد یعنی اکتشاف معدن انجام می‌شود.هدف اصلی پی‌جویی، جستجو و تعیین محل یک آنومالی با مختصات یک کانسار کانی است. در حقیقت هدف اصلی پی‌جویی، یافتن اولین پازل اکتشاف است.پی‌جویی زمین‌شناسیبه کارگیری علم پیدایش و تشکیل کانسار کانی، نقشه‌برداری ساختمانی و تجزیه و تحلیل‌های کانی‌شناسی و سنگ‌شناسی در کشف، تشخیص و ارزیابی پیگردهای کانی است. پی‌جویی زمین‌شناسی به منظور جستجوی کانی شامل بررسی ویژگی‌های زایشی منطقه هدف، جمع‌آوری داده‌‌‌های بدست آمده در جریان هر یک از مراحل ‌‌‌‌پی‌جویی و اکتشاف معدن، نقشه‌برداری، مطالعات دگرسانی و زون بندی، پیمایش گمانه‌‌‌ها و مغزه‌ها، … تفسیر داده‌‌‌های ‌‌‌‌زمین‌شناسی جمع آوری شده، یکپارچه و هم سنخ کردن کلیه اطلاعات دیگر جهت هدایت جستجوی کانسار و ارزیابی آن ‌‌‌‌است.پی‌جویی ژئوفیزیکی معدن چیستدر پی‌جویی‌های ژئوفیزیکی، تغییراتی را در شرایط زمین‌شناسی که ممکن است ناشی از وجود کانسار‌های کانی اقتصادی باشد، از فاصله‌ای مشخص کشف می‌کنند به عبارتی دیگر پی‌جویی ژئوفیزیکی کشف تغییرات شرایط زمین‌شناسی ناشی از وجود کانسار کانسنگ و اندازه‌گیری خواص فیزیکی زمین است که با استفاده از ابزار‌های بسیار حساس تغییرات خواص فیزیکی زمین (ناهنجاری‌ها) انداره‌گیری می‌شوند‌.اکتشاف ژئوشیمیاییژئوشیمی روشی جدید‌تر از ژئوفیزیک است. پی‌جویی ژئوشیمیایی تعیین‌کننده تغییرات جزئی ناشی از وجود ماده معدنی (معمولاً فلزی) در نزدیکی محل پی‌جویی است، این تغییرات توسط بررسی ترکیب شیمیایی نمونه‌هایی از آب، هوا، خاک و گیاهان مشخص می‌شود. نکته حائز اهمیت این است که کشف معدن اولیه ماده معدنی به وسیله روش ژئوشیمی تنها مقدمه‌ای بر کشف مستقیم از طریق پی‌جویی زمین‌شناسی یا پی‌جویی ژئوفیزیکی خواهد بود.مراحل اکتشاف معدن چیستمراحل اکتشاف معدن در ادامه مرحله پی‌جویی قرار دارد که هدف آن تعیین حدود و ارزیابی پی‌جویی‌هاست. در اکتشاف، شکل هندسی، گستره و ارزش یک کانسار را با استفاده از تکنیک‌هایی مشابه پی‌جویی ولی با دقت بیشتری تعیین می‌شود. اکتشاف معدن خود شامل روش‌ها و تکنیک‌های زیر می‌باشد:اکتشاف ژئوفیزیکیاکتشاف ژئوشیمیاکتشاف معدن با تصاویر ماهواره‌ (سنجش از دور)اکتشاف با دستگاه‌های حفاری اکتشافیبه طور کلی مراحل پیشرفت در اکتشاف معدن را می‌توان به این صورت بیان کرد:نواحی تعیین شده بر اساس روش پی‌جویی از طریق تکنیک‌های اکتشافی کاملاً مشخص می‌شوند.به صورت بخشی و همچنین در کل منطقه مشخص شده، نمونه‌برداری انجام شده و نمونه‌ها تجزیه می‌شوند.تناژ و عیار را از طریق اطلاعات به دست آمده از نمونه‌ها تعیین و با استفاده از تناژ و عیار برآورد شده درآمد حاصل را محاسبه کرده تا در نهایت مقدمات انجام مطالعات امکان‌سنجی معدنی فراهم شود.اکتشاف معدن با ماهوارهامروزه برای کاهش هزینه‌ها در کشف معادن از سنجش از دور (اکتشاف معدن با ماهواره) به عنوان روشی جدید استفاده می‌شود. در این نوع اکتشاف، اجسام، اراضی و یا پدیده‌های مختلف با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای از راه دور و بدون تماس برای کسب اطلاعات مورد بررسی قرار می‌گیرد. از دورسنجی می‌توان در برخی از مکان‌ها که امکان دسترسی انسان به آن نقاط سخت و دشوار است و دارای توپوگرافی خشن می‌باشد، استفاده نمود. بزرگترین مزیت دورسنجی این است كه محصول نهایی آن معمولاً تصویری است از سطح زمین كه مـی تـوان آن را تجسم كرد و یا تصویر كرد.یکی از اصلی‌ترین ابزار‌ها در اکتشاف معدن با ماهواره، تصاویر ماهواره‌ای و عکس‌های هوایی می‌باشد که هر کدام مزیت‌های خاص خودش را در این اکتشاف به همراه دارد در ادامه به مزایای استفاده تصاویر ماهواره‌ای در اکتشاف معدن با ماهواره می‌پردازیم.مزایای استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در اکتشاف معدن با ماهواره:رقومی بودن داده‌هامیدان دید گسترده و فرا منطقه‌ایکاهش هزینه (زمانی، جانی، مالی)سیستم راداری قادر به تهیه تصاویر در شبانه روز و در هر وضعیت جوی بدون نیاز به خورشیدپوشش تکراری تصاویر از نواحی معین با فاصله زمانی مشخصچند باندی بودن داده‌های ماهوارهتوانایی بارزسازی و فراهم نمودن تصاویر رنگیتوانایی تلفیق سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (G.I.S.)تهیه نقشه‌های موضوعی مورد نیاز کاربران و تسهیل تهیه نقشه‌هادستگاه‌های اکتشاف معدنکار‌های میدانی زیادی در کشور‌های در حال توسعه و مناطق دور افتاده برای اکتشاف معدن و خدمات معدنی در حال حاضر انجام می‌شود. تقاضا برای مواد خام و سنگ معدن در سال‌های اخیر افزایش یافته است. برای کسانی که در این صنعت کار می‌کنند، مراحل اکتشاف معدن شامل به کارگیری ابزار و تجهیزاتی است که مخصوص زمین‌شناسان اکتشاف معدنی، معدنچیان، نقشه برداران و محققان در مقیاس بزرگ است. برخی از دستگاه‌های اکتشاف معدن عبارتند از:تجهیزات ژئوفیزیکدستگاه‌های ژئوالکترونیکلرزه نگاردستگاه پلاریزاسیون القاییدستگاه‌های حفاری مغزه‌گیریدستگاه‌های حفاری پودریدستگاه‌های نقشه برداریدستگاه‌های GPSنرم افزار GISپهبادروش‌های نوین اکتشاف معدناكتشاف بنیان و اساس فعالیت‌های معدنی است و میزان سرمایه‌گذاری در بخش اكتشاف تعیین كننده تعداد ذخایر و معادن در آینده است. معدنکاری از جمله فعالیت‌هایی است كه علاوه بر رونق اقتصادی كشور باعث اشتغال‌زایی در نواحی دور افتاده می‌شود. در سه دهه گذشته هزینه كشف ذخایر به نحو چشمگیری افزایش یافته، ابعاد ذخایر كشف شده در نواحی شناخته شده كاهش پیدا كرده و تعادل مناسب بین ریسک و فرصت اكتشافی محدود شده است. ناتوانی در تشخیص ذخایر پوشیده و پنهان سدی در مقابل موفقیت‌های اكتشافی است. با در نظر گرفتن عوامل مؤثر در اكتشافات معدنی نظیر زمین‌شناسی، ژئوشیمی، ژئوفیزیکی، ژئومتیکس و حفاری در سه دهه اخیر تحولات چشمگیری رخ داده است.زمین شناسیدر بخش زمین شناسی تهیه نقشه‌های زمین شناسی ناحیه‌ای با دقت بالا و استفاده از روش‌های تجزيه شیمیايی و ايزوتوپی به منظور تعیین ارتباط بین كانی‌سازی و تحولات زمین‌شناسی در مقیاس منطقه‌ای، تهیه نقشه‌های زمین شناسی موضوعی، تهیه نقشه‌های زمین شناسی منطقه‌ای با دقت بالا، بکارگیری مطالعات ماگماتیزم-متامورفیسم-حوضه‌های رسوبی، تکتونیک و زمین شناسی ساختمانی توسط متخصصان با اهداف اكتشافی به صورت ديجیتال و سه بعدی باعث افزايش دقت و كاهش زمان و هزينه شده است. استفاده از دستگاه فلورسنس اشعه ايکس و پراش اشعه ايکس قابل حمل موفقیت و موثر بودن مطالعات زمین شناسی اكتشافی را افزايش داده است.ژئوفیزیکروش‌های ژئوفیزيکي سريع و مقرون به صرفه نظیر GyroLAG ,LiDAR ,SkyTEM و روش‌های ژئوفیزيکی درون چاهی بخش ديگری از تحولات فناوری در ژئوفیزيک اكتشافی است.ژئوشیمیدر اكتشافات ژئوشیمیايی امکان تجزيه با دقت میلی‌گرم در تن، روش‌های تخريب متفاوت نمونه‌های ژئوشیمیايی، كاهش زمان تجزيه و در مواردی امکان استفاده از دستگاه‌های تجزيه قابل حمل و امکان تعبیر و تفسیر سريع داده‌ها به كمک نرم‌افزارهای تخصصی و به اشتراک‌گذاری سريع نتايج تاثیر زيادی در موفقیت‌های اكتشافی جديد به‌ويژه در نواحی دور افتاده داشته است.حفاریامکان استفاده از روش‌های حفاری هدايت شونده، ماشین آلات حفاری كه امکان اجرای حفريات سطحی و عمقی را همزمان داشته و امکان جابجايی سريع دارند باعث كاهش زمان در مرحله حفريات اكتشافی شده است. توسعه حفاری‌های سونیک برای اكتشاف در مناطق سست و تحکیم نیافته، تحول جديد در حفاری‌های اكتشافی است. لاگینگ ديجیتال، تجزيه شیمیايی كُرها در محل و اخیرا به بازار آمدن دستگاه حفاری مجهز به تجزيه شیمیايی همزمان و پیوسته نمونه‌های مغزه تحول تکنولوژيکی ديگری به منظور كاهش زمان و هزينه‌های حفاری است.مشکلات اکتشاف هوشمند معدنتوسعه فناوری ‌های اكتشافی و امکان استفاده از روش‌های ساده و سريع باعث بروز مشکلات نیز شده است كه مهمترين آن داده‌هايی است كه با واقعیت‌های زمین‌شناسی و معدنی تطبیق ندارند. علاوه بر آن تفاوت فرمت داده‌ها و نتايج از مواردی است كه وقت زيادی را از متخصصین اكتشاف به خود اختصاص داده است. كاهش تعداد و افراد تیم‌های اكتشافی با تجربه میدانی يکی از چالش‌های جديد بخش اكتشافات معدنی در مقیاس جهانی است. اين فناوری‌ها بدون متخصصین با تجربه میدانی، اكتشافی و استراتژيک تاثیر لازم را نخواهند داشت.در نهایت نگاهی داشته باشیم به جدیدترین پیشرفت‌هایی که در زمینه معدن حاصل شده و توانسته مسیری سبز را برای کاشفان ایجاد نماید تا هر روز به منابع جدیدتری دست یابند.فناوری‌های داده‌های مکانیپیشرفت در زمینه تجسم داده‌های مکانی یکی از مواردی است که این روزها بسیار به کمک معادن آمده اند و داد‌ه‌های مختلف و مفیدی را در اختیار کاشفان قرار می‌دهد. برخی از موارد به قرار زیر است:مدل‌های سه بعدیواقعیت مجازیواقعیت افزودهسیستم اطلاعات جغرافیاییاین سیستم که به صورت اختصاری با نام GIS شناخته می‌شود امکان نگاهی عمیق‌تر به شکل جغرافیایی منطقه و تاثیر آن بر محیط پیرامون را می‌دهد.هوش مصنوعی و اکتشاف هوشمند معدنهوش مصنوعی در صنعت معدن می‌تواند روزانه اطلاعات کامل و دقیق را تنها در نصف زمانی که پیش از این صرف می‌شد بدست آورده و ارائه دهند. در ۸ سال گذشته خودروهای خودران پیشرفت قابل توجهی برای عملیات‌های حفاری، عبور از تونل‌های باریک و … داشته‌اند. در حال حاضر سیستم‌های حفاری و اکتشافاتی ساده‌سازی شدند به طوری که تنها یک کاربر می‌تواند یک حفره عمیق را ایجاد کند.گام‌های هوشمندسازی به قرار زیر است:یکپارچه‌سازی اطلاعاتجمع‌آوری و اتصال اطلاعات از بخش‌های مختلف معادن باعث می‌گردند تا دید یکپارچه و منسجم‌تری نسبت به عملکرد و وضعیت موجود به وجود آید. این به نوبه خود گامی بزرگی در هوشمندسازی معادن می‌باشد.اینترنت اشیا و مکانیزاسیونبه منظور حذف خطاهای انسانی از (IOT) یا اینترنت اشیا در مرحله دوم استفاده می‌گردد. اتوماسیون فرآیندهای اصلی منبع ارزشی است که اغلب در صنایع نادیده گرفته می‌شود. با استفاده از اتوماسیون دقت کارها را بالا برده و از خطا جلوگیری می‌کند.مراکز یکپارچه کنترل عملیات از راه دور (IROC)دیجیتالی شدن فناوری اطلاعات (IT) و فناوری قطعات متصل به شبکه (OT) را ادغام می‌کند و فرصتی را برای متمرکز کردن عملکردهای نظارت و کنترل همه فرآیندها و عملیات استخراج در یک مکان فیزیکی ایجاد می‌کند.دستگاه‌های پیشرفتهروش‌‌های سریع برای انجام آنالیز‌های شیمیایی؛ از مدت‌‌ها قبل، دستگاه (XRF) قابل حمل یکی از ابزار‌های اندازه‌گیری سریع و ارزان عیار عناصر محسوب می‌شد و عمدتا در کمپ‌‌های صحرایی زمین شناسی مورد استفاده قرار می‌گرفت . امروزه علاوه بر اینکه کیفیت این دستگاه‌‌ها به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کرده است با اضافه شدن انواع دوربین‌ها، محدودکننده‌‌های پرتویی، امکان تبادل بی‌سیم اطلاعات و جی پی اس اهمیت کاربردی آن‌ها بیشتر شده است. حسن این دستگاه‌ها در این است که می‌توانند خیلی سریع و ارزان نمونه‌‌های پرعیارتر را از نمونه‌های کم عیارتر جدا کنند. زمین هوش زمین هوش Tue, 07 Nov 2023 16:40:55 +0330 https://virgool.io/@zaminhoosh/%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-kji5vxop3ncs گوهرشناسی چیستگوهرشناسی یا جواهرشناسی (به انگلیسی Gemology یا Gemmology) دانشی است که به مطالعه جواهرات و سنگ‌های قیمتی طبیعی و مصنوعی می‌پردازد. این دانش در زمرهٔ علوم زمین قرار می‌گیرد و شاخه‌ای از کانی‌شناسی به‌شمار می‌آید. برخی از جواهرسازان به‌طور آکادمیک آموزش گوهرشناسی دیده‌اند و صلاحیت این را دارند که گوهر‌ها را شناسایی و ارزیابی کنند.اولین آزمایشگاه گوهرشناسی ارائه‌کنندهٔ تجارت جواهر در سال ۱۹۲۵ میلادی در لندن تأسیس شد. اکنون آزمایشگاه‌های بی‌شماری در سراسر دنیا وجود دارد که حتی به تجهیزات و تجربیات بسیار زیادی نیاز دارند تا چالش‌های جدیدی نظیر به‌سازی گوهرها، سنتتیک‌های جدید و سایر موارد را شناسایی کنند.گوهر سنگ‌ها در واقع بر اساس ساختار کریستالی خود، وزن مخصوص، ضریب شکست، و دیگر خواص نوری، مانند پلئوکروئیسم (پدیدهٔ چند رنگی) دسته‌بندی می‌شوند. ویژگی فیزیکی سختی، توسط مقیاس غیرخطی سختی موس برای سختی کانی‌ها تعیین می‌شود.گوهرشناسان این فاکتورها را در حال ارزشیابی و تخمین برش و جلای گوهر سنگ‌ها مطالعه می‌نمایند. مطالعۀ ساختار درونی گوهرها به کمک میکروسکوپ، برای تعیین این مورد به کار می‌رود که کجا یک گوهر سنتتیک است یا طبیعی. این کار با ظاهر ساختن ناخالصی‌های سیال طبیعی یا تا اندازه‌ای بخش بیرونی کریستال‌هایی که مدرکی از بهسازی حرارتی به منظور افزایش رنگ دارند انجام می‌شود.تجزیه و تحلیل طیفی برش گوهر سنگ‌ها نیز اجازه می‌دهد تا گوهرشناس به درک ساختار اتمی و تعیین منشأ آن که فاکتور مهمی در ارزش‌گذاری گوهر سنگ می‌باشد، نائل گردد. به عنوان مثال، یک یاقوت سرخ برمه نسبت به یک نوع تایلندی واریانس فعالیت داخلی و بصری را آشکار خواهد ساخت.زمانی که گوهر سنگ‌ها به حالت راف یا تراش نخورده هستند، گوهرشناس ساختار بیرونی را مطالعه می‌کند؛ سنگ میزبان و تجمع کانی؛ و رنگ طبیعی و جلاء. در ابتدا، سنگ به وسیلهٔ رنگ آن، ضریب شکست، خاصیت بصری، وزن مخصوص، شاخص انکسار نور و آزمایش ویژگی‌های درونی تحت بزرگنمایی شناسایی می‌شود.شناسایی گوهرها از طریق ضریب شکستیک آزمون برای تعیین منشا گوهر اندازه‌گیری انکسار نور در گوهر می‌باشد. هر ماده دارای یک زاویهٔ حساس می‌باشد که بالای آن نقطه را نور به داخل منعکس می‌گردد. این را می‌توان اندازه‌گیری کرده و برای تعیین هویت گوهر استفاده نمود. به‌طور کلی این به وسیلهٔ رفراکتومتر اندازه‌گیری می‌شود، همچنین می‌توان از یک میکروسکوپ برای اندازه‌گیری استفاده کرد.شناسایی گوهرها از طریق وزن مخصوصوزن مخصوص به عنوان تراکم نسبی شناخته می‌شود، بسته به ترکیبات شیمیایی و نوع ساختار کریستالی تغییر می‌کند. مایعات سنگین با وزن مخصوص معین برای تست گوهر سنگ‌ها استفاده می‌شود.وزن مخصوص با مقایسهٔ وزن گوهر در هوا با وزن گوهر معلق در آب اندازه‌گیری می‌شود.شناسایی گوهرها از طریق طیف نمااین روش یک اصل مشابهی را برای چگونگی کار یک منشور در جداسازی نور سفید به طیف‌های رنگی آن استفاده می‌کند. طیف نمای گوهرشناسی برای تجزیهٔ جذب انتخابی نور در مادهٔ گوهر بکار گرفته می‌شود. اساساً، زمانی که نور از محیطی به محیط دیگر عبور می‌کند، خم می‌شود. نور آبی بیشتر از نور قرمز خم می‌شود. میزان انحراف نور بسته به مادهٔ گوهر است. عوامل رنگ یا کروموفورها خم‌ها را در طیف نما یا اسپکتروسکوپ نشان می‌دهند و عنصری را که در رنگ گوهر دخیل است را مشخص می‌کنند.سپس برای استفاده در جواهرسازی و زیورآلات، این سنگ‌ها توسط صنایع جواهرسازی برش و تراش داده می‌شوند تا زیبایی آنها بیشتر به چشم بیاید.برخی از معروف‌ترین گوهرها شامل الماس، زمرد، یاقوت، عقیق، لاپیزلازولی، عقیق، عقیق نقره‌ای، آب‌ماری، تورمالین، اپال، و موارد دیگر هستند. هر گوهر دارای خصوصیات منحصر به فردی مانند رنگ، شکل، شفافیت، قیراط، و ارزش است که برای جواهرسازی و جلب توجه مردم ارزش دارد.گوهرها به عنوان نمادهای زیبایی، ثروت، و معنویت به کار می‌روند و اغلب به عنوان هدایا و یادگارها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین، برخی از گوهرها به خواص متعددی نیز نسبت داده می‌شوند، مانند افزایش انرژی مثبت یا تسکین استرس.برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت زمین هوش مراجعه کنید. زمین هوش زمین هوش Tue, 07 Nov 2023 16:21:08 +0330 https://virgool.io/@zaminhoosh/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-wrbgewgxecuy مقدمه‌ای بر دورسنجی اکتشافی هوشمندسنجش از دور و کاربردهای آن با استفاده از علم دورسنجی در تعیین اکتشاف محدوده‌های معدنی از اوایل دهۀ ۷۰ میلادی با پرتاب ماهوارۀ لندست ۱ مطرح شد. به طور کلی ماهواره‌های مورد استفاده در علم دورسنجی با رویکرد اکتشافی به دو دسته‌ی مولتی اسپکترال و هایپراسپکترال تقسیم می‌شوند. (تفاوت تصویر multispectral و تصویر hyperspectral) از تصاویر مولتی اسپکترال یا چند طیفی می‌توان به تصاویر سنجنده‌ی ETM+ و ASTER اشاره کرد.این سنجنده‌ها گرچه دارای قدرت تفکیک طیفی بسیار کمتری نسبت به تصاویر هایپراسپکترال هستند اما همچنان در پیدا کردن دگرسانی‌های مرتبط با کانی‌زایی‌های مختلف و یا تشخیص مستقیم کانی‌زایی نقش اساسی در تعیین محدوده‌های پرپتانسیل معدنی دارد. تصاویر هایپر اسپکترال یا فرا طیفی نیز به دلیل قدرت تفکیک طیفی بسیار بالاتر امکان تشخیص دقیق‌تری از کانی‌زایی‌ها و دگرسانی‌های مرتبط با آن را دارد.سنجندۀ Hyperion، Worldview-۳ و AVHRR از جمله سنجنده‌های فراطیفی به‌شمار ‌می‌روند. از چالش‌های پیش‌رو در تحلیل و پردازش داده‌های فراطیفی رو‌به‌رو بودن با داده‌های بسیار زیاد یا همان Big Data است که نیاز به روش‌های مورد اطمینان برای تحلیل آن‌ها می‌باشد.سنجش از دور به وسیله پهپاداستفاده از سنسور‌های قابل نصب بر روی پهپاد‌ها نیز روشی دقیق‌تر برای عملیات اکتشافی محسوب می‌شود. پردازش اولیۀ داده‌های خروجی این سنسور‌ها نیاز به تخصص عملیات پردازش تصویر دارد که تیم زمین هوش به کمک زبان برنامه‌نویسی R و با استفاده از کتابخانه‌های RGDAL و Raster پیش‌پردازش داده‌های خام را انجام می‌دهد. پردازش این داده‌ها نیز به کمک کتابخانه‌های دستۀ ML و SP صورت می‌پذیرد. به طور کلی الگوریتم‌های خوشه‌بندی یا طبقه‌بندی در علم دورسنجی با رویکرد اکتشافی به دو الگوریتم کلی نظارت نشده (unsupervised) و نظارت شده (supervised) تقسیم‌بندی می‌شوند.در روش نظارت نشده صرفاً به کمک داده‌های ماهواره‌ای و با مقایسه طیف‌های کانی‌های حاصل از آن با کتابخانۀ طیفی به تعیین محدوده‌های مورد نظر پرداخته می‌شود. مشخص است که در این روش هرچه نمونه‌های طیفی یا به طور کلی تصاویر ماهواره‌ای با تفکیک طیفی بهتری وجود داشته باشند نتایج دقیق‌تری ارائه می‌گردد که تصاویر هایپراسپکترال در این زمینه گزینۀ بسیار مناسبی می‌باشند.در طبقه‌بندی نظارت شده با حضور کارشناس سر زمین و نمونه‌برداری به کمک روش‌های SVM و یا حل معادلۀ بیشترین درستنمایی به کمک تصاویر ماهواره‌ای چند طیفی، فراطیفی و تصاویر گرفته شده از سنجنده‌های قابل نصب بر روی پهپاد انجام می‌پذیرد. در این روش اکثر الگوریتم‌های یادگیری ماشین قابل اجراست.به طور کلی فارغ از هر گونه الگوریتم خاص، فرآیند تهیۀ مدل برای تشخیص محدوده‌های پرپتانسیل معدنی به قرار زیر است:فرآیند تهیه‌ي مدل پتانسیل معدنی با توجه به نوع کانی‌سازی، جایگیری در زون زمین‌شناسی، ژنز و با درنظر گرفتن پیچیدگی زمین، انتخاب الگوریتم طبقه‌بندی از مهم‌ترین گام‌های شناسایی مناطق پرپتانسیل معدنی به شمار می‌رود.برای مطالعه مقالات بیشتر می‌توانید به سایت زمین هوش مراجعه کنید زمین هوش زمین هوش Sun, 08 Oct 2023 16:08:21 +0330 https://virgool.io/@zaminhoosh/%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3-%D8%AA%DB%8C%D9%BE-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88-ogdbe0k3axfc مقدمهشیلی کشوری دارای تمرکز بالایی از عنصر مس در کره زمین می‌­باشد و سالانه حدود %۳۷ مس جهان را تولید می‌کند. بیشتر این تولیدات از کانسارهای غول پیکر مس پورفیری در دوره نوزیستی (سنوزوئیک) حاصل می‌شود، اگرچه بخش قابل توجهی نیز از ذخایر استراتی‌باند مس (نقره) و مس (طلا-آهن) مربوط به دوران مزوزوئیک تهیه می‌شود. این کانسارهای استراتی‌باند در قسمت غربی کوه‌‌زایی آند توزیع می‌شوند و مهم‌ترین آن‌ها توسط توالی‌های آتشفشانی و آتشفشانی – رسوبی ژوراسیک تا اواخر دوره کرتاسه، که در حوضه‌های داخل قوسی انباشته شده‌اند، میزبانی می‌شوند.کلمه مانتو در زبان اسپانیایی به معنای نازک و تخت است. در زبان انگلیسی کلمه مانتو به جای‌گیری استوار ترجمه شده است. اولین مطالعات بر روی نهشته‌های تیپ مانتو توسط رویز و همکاران (۱۹۷۱)، لوسرت (۱۹۷۳)، ساتو (۱۹۸۱)، کاماس (۱۹۸۶)، و اسپینوزا (۱۹۹۶)، انجام گرفت. این ذخایر با نام‌های دیگری از قبیل مس بازالتی و یا ذخایر مس (نقره) تیپ مانتو آندی نیز شناخته می‌شوند. در میان کانسارهای استراتی‌باند، خانواده مس (نقره) به عنوان “مانتو” یا “نوع مانتو” نیز شناخته می‌شوند.ویژگی‌های کلی کانسارهای مس تیپ مانتواین خانواده از کانسارها معمولاً از عیار مس بالایی (٪ ۱.۵-۲) برخور دارند، و محتوای نسبتا کمی از نقره (۵-۲۰ گرم در تن) دارند و عملا عاری از طلا هستند. این کانسارها توسط سنگ‌های آتشفشانی ژوراسیک در شمال شیلی و توالی‌های رسوبی آتشفشانی اوایل کرتاسه میزبانی می‌شوند. مهم‌ترین معادن این زیر گروه، معدن مانتو بلانکوس در شمال شیلی و ال سالدادو در مرکز شیلی است.کانسنگ موجود در این کانسارها فقط به صورت استر اتی‌ باند و در جهت منطقه‌ای است، و به این معنی است که آن‌ها اپی‌ژنتیکی هستند، و اگرچه کانسنگ‌ها محدود به واحدهای چینه‌شناسی خاصی هستند، اما در جزئیات اختلاف دارند. توده‌های معدنی آن‌ها از نظر ساختاری کنترل شده‌اند و یا از افق‌های نسبتاً قابل نفوذ در چینه پیروی می‌کنند. کانی شناسی هیپوژن نسبتاً ساده است و متشکل از بورنیت، کالکوسیت، کالکوپیریت، پیریت و هماتیت است.کانسنگ سولفیدی تمایل دارد که به‌جای طبقه اکسایش (زیر هوا)، در طبقه کاهش (احتمالاً زیر سطح آب) رخ دهد، که این نشان می‌دهد که واکنش‌های اکسایش – کاهش در پیدایش آن‌ها مهم است. غنی‌سازی فلزی سوپرژن مربوط به هوازدگی‌های سطحی، که در ساخت برخی از ذخایر مس پورفیری قابل توجه می­‌باشد، عامل اصلی مانتوها نیست، هرچند که کانسنگ اکسیده شده در بسیاری از آن‌ها مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.مواد معدنی گانگ نسبتاً کمیاب هستند و تشخیص عوامل آلتراسیون هیدروترمال از مجموعه‌های دگرگونی منطقه‌ای با درجه پایین، دشوار است. پیدایش کانسارهای نوع مانتو موضوع بسیاری از مباحثه‌ها بوده است. کمبود مواد معدنی که به طور مؤثر قابل تاریخ‌گذاری باشند، تاریخ‌گذاری قطعی را دشوار کرده است، و متاسوماتیزم قلیایی چشم‌گیر از سنگ‌های میزبان، تفسیر آن‌ها را پیچیده می‌کند.با این وجود، داده‌های زمین‌شناسی موجود نشان می‌دهد که در این خانواده از کانسارها، کانسنگ حداقل ۱۰ میلیون سال پس از رسوب اقشار میزبان، عمدتا در طول دو پالس فلززایی، در اواخر ژوراسیک و اوایل کرتاسه، به‌وجود آمده‌اند. به طور کلی خصوصیاتی که کانسارهای تیپ مانتو را از سایر کانسارها متمایز می‌کنند به شرح زیر می‌باشند.۱) بیشتر کانسارها در آندزیت‌های زیردریایی تا آندزیت - بازالت‌ها رخ می‌دهند.۲) وابستگی مستقیم با توده‌های نفوذی وجود ندارد.۳) کانسارها شامل کالکوسیت، بورنیت، دیژنیت (کالکوپیریت در مانتوهای بلانکوس) و معمولا فاقد مقادیر زیاد پیریت، اسفالریت و گالن.۴) سولفیدها عمدتا در واحدهای نفوذپذیر مانند آمیگدالوئیدال‌های بالا رونده قرار دارند و سولفیدها به صورت انتشاری، رگه‌ای، رگچه‌ای، پرکننده آمیگدال و پوشش شکستگی‌ها، در توده‌های معدنی مانتو، با قابلیت تغییر شکل اتفاق می‌افتند.۵) کانسارها دگرسانی سنگ دیواره ضعیف تا حد واسط نشان می‌دهند، که شامل مجموعه‌ای از کوارتز، اپیدوت، آلبیت، کلریت و کلسیت می‌شوند.کانسارهای مانتو که توسط واحدهای ولکانیکی با سن اواخر ژوراسیک میزبانی می­‌شوند (مانند مانتو بلانکوس) عیار و اندازه بزرگتری دارند. کانسارهای مانتو شیلی معمولا بر اساس مورفولوژی و تغییرات لیتولوژی و سن سنگ میزبان، تقسیم‌بندی می‌شوند. با استفاده از مورفولوژی برای تقسیم‌بندی، ساتو (۱۹۸۴) دو نوع تقسیم‌بندی گسترده برای کانسارهای تیپ مانتو شیلی تشخیص داده است (جدول ۲-۱). نوع اول، کانسارهای توده‌ای و صفحه‌ای.سولفیدها در واحدهای نفوذپذیر مانند آمیگدالوئیدال‌های بالا رونده یا در سنگ‌های رسوبی آهکی آلتره شده با شیل رخ می‌دهند. مثال: بونا اسپرانزا، لاس ماکی و سنتناریو. نوع دوم، کانسارهای شبه استراتی‌فرم. این توده‌های معدنی، چینه‌شناسی سنگ میزبان را قطع می‌کنند. سولفیدها به صورت ریزدانه و افشان در رگه‌ها رخ می‌دهند. اغلب این کانسارها، مجموع آلتراسیون‌هایی که به خوبی توسعه یافته‎‌اند را نشان می‌دهند. مثال: مانتو بلانکوس، ال سالادو، جاردین، آمولاناس و ال سالدادو. لازم به ذکر است که کانسارهای مانتو اغلب در اطراف کانسارهای مس پورفیری یافت شده­اند اما این به این معنا نیست که الزاما این کانسارها، با کانسارهای پورفیری در ارتباط‌اند.زمین‌شناسی عمومی کانسارهای مس تیپ مانتواصلی‌ترین کانسارهای مس تيپ مانتو در شمال شيلی به ۵ منطقه زیر تقسيم‌‍ بندی می‌شوند (ام پودوزیس و راموس، ۱۹۸۹):آریكا – ایكویكو، توکوپيلا – تالتال، کوپياپو ، لاسرنا و سانتياگو. بيشتر کانسارهای این مناطق در توالی سنگ‌های آتشفشانی رسوبی دوران ژوراسيک تا کرتاسه پایينی تشكيل شده‌اند و خلاصۀ ویژگی‌های زمين‌شناسی در مقاله ساتو (۱۹۸۴)، بررسی و آورده شده است. کانسارهای منطقه شمالی (توکوپيلا تالتال و آریكا ایكویكو) در یک کمربند کوه‌زایی در امتداد حاشيه ساحلی واقع گردیده است و در مقابل آن کانسارهای بخش مرکزی شيلی (سانتياگو، لاسرنا و کاپياپو)، در حوضه‌های پشت کمان درون قاره‌ای به صورت پراکنده می‌باشند.علاوه بر این برخی تفاوت‌های زمين‌شناسی بين دو گروه توسط ساتو (۱۹۸۴)، شناسایی شده است عبارتند از:کانسارهای منطقه شمالی که سنگ ميزبان آن‌ها بازالتی آندزیتی و آندزیت‌های گير افتاده در توده‌های آتشفشانی رسوبی مربوط به ژوراسيک می‌باشد. (سازندهای لانگرا، کاماراکا، افيسينا ویز) به جز کانسار مانتوس بلانكوس که ميزبان آن، سنگ‌های آتشفشانی فلسيک و توده‌های نفوذی ساب ولكانيک مربوط به دوران ژوراسيک می‌باشد.در مقابل، کانسارهای بخش مرکزی شيلی مربوط به کرتاسه پایينی (عمدتا نئوکومین) توالی سنگ‌های آتشفشانی – رسوبی که شامل مقادیر قابل توجهی از سنگ‌های رسوبی مانند ماسه‌سنگ، توف، سيلت استون و سنگ‌های آهكی می‌باشند. این تفاوت‌ها در کانه‌زایی‌های اوليه، در اوایل ژوراسيک بالایی تا اواخر کرتاسه پایينی مفروض و قابل درک می‌باشد. ( ۱۰۰ تا ۱۶۰ ميليون سال قبل) به طور مشابه کانسارهای آمولاناس و جاردین در منطقه کاپياپو به ميزبانی سنگ‌های فلسيک کرتاسه پایينی (ائوسن) می‌باشند.جدول ۲-‌۱ خلاصه‌ای از ویژگي‌های زمین‌شناسي کانسارهای مهم نوع مانتو در شیلی (کوجیما و همکاران، ۲۰۰۹).سنگ‌های ميزبان آتشفشانی به طورکلی با ورقه‌های منوکلينيكال خروجی با ترکيب بازالتی تا ریوداسيتی شناسایی شده‌اند، نوعی سنگ آتشفشانی بایمودال که بازالتی و ریوداسيتی می‌باشد در منطقه سانتياگو مشاهده شده است این را به عنوان مشخصه در نظر گرفته شده از آتشفشان تحت تنش تكتونيكی کششی که گمان می‌رود از مناطق کورکو ژاپن نشات گرفته است.سنگ‌های ميزبان آتشفشانی، بافت‌های مختلف از جمله پورفيری، بادامكی و آفانيتيک را نشان می‌دهد که از ماگمای کالک‌آلكالن که نيز بخش‌های تولئيتی و آلكالن نيز در آن تشكيل گردیده می‌باشد. کليه واحدهای آتشفشانی رسوبی سنگ ميزبان کانسار مس تيپ مانتو می‌باشند که دارای ضخامت قابل توجه حداقل ۲ کيلومتر می‌باشند، بنابراین زئوليت تا رخساره دما پایين شيست سبز، دگرگونی ناحيه‌ای قرار گرفته‌اند.توده پلوتونيكی بسيار بزرگ با ترکيب پيچيده در طول ژوراسيک اوایل کرتاسه، در محدوده‌های معدنی همه مناطق جایگزین شده است و دارای روابط در هم تنيده‌ای با ذخيره اصلی کانسارها در منطقه شمالی شيلی دارد.در مقابل، توده‌های نفوذی پلوتونيكی واقع شده در قسمت‌هایی از کانسار در بخش معادن مرکزی مانند تالكونا و السالدادو جدا شده است، این ترکيبات در ذخيره‌های بازیكی تا فلسيكی و دایک‌های کالک آلكالن اتفاق افتاده است و عمدتا دارای ترکيب گابرویی، دیوریتی، مونزونيتی، گرانودیوریتی و کوارتزمونزونيتی با ترکيب سری مگنتيت نوع یک می‌باشند، شناسایی شده است.کانسارهای منطقه شمالی، ساحل کوردیلرا در نزدیكی زون گسلی آتاکاما که امتداد شمالی جنوبی دارد واقع شده است که گسترش آن بيش از ۱۰۰۰ کيلومتر در امتداد حاشيه ساحلی شيلی از ایكویكو تا لاسرنا را دربر می‌گيرد. این زون به وسيله شيب و امتداد چپگرد در طول فرایند سابداکشن مایل در دوران ژوراسيک- اوایل کرتاسه ایجاد شده است.نوعی ساختار دوتایی با شيب و امتداد مشخص در زون گسلی اصلی در محدوده‌های تالتال و ایكویكو تشكيل گردیده است و یک گسل چپگرد انتقالی با نيروی برشی نيز در منطقه سانتياگو شناسایی شده است.آلتراسیون و کانه‌زایي اولیه در کانسارهای مس تیپ مانتوعموما سنگ‌های ميزبان که در مجاورت کانسار قرار گرفته‌اند دچار دگرسانی هيدروترمال شده که از نظر ژنتيكی مرتبط با کانه‌زایی مس اوليه می‌باشند. این واقعه عمدتا با دگرسانی وسيع سدیكی (آلبيتی شدن) و دگرسانی کلسيتی شدن به صورت متوالی از کانی‌های اپيدوت، کلسيت، کلریت، سریسيت کلسيم آمفيبول (اکتينوليت) و کوارتز قابل شناسایی می‌باشند، و علاوه بر آن، دگرسانی پتاسيک به صورت فراگير در کانسارهای آهن، مس، طلا (IOCG) در منطقه کانسار مانتوس بلانتوس قابل رویت می‌باشد.این دگرسانی تحت تأثير و سلطه کانی بيوتيت یا پتاسيم فلدسپات همراه کانی فرعی تورمالين که قبل از آن مربوط به دگرسانی پروپيليتيک قبلی کانسار مانوس بلانكوس می‌باشد. کانی‌زایی اوليه مس معمولا به صورت پراکنده و پرکننده آميگدالوئيدها، استوک‌ورک و رگچه‌های کم ضخامت سنگ‌های ميزبان اتفاق افتاده است.منشاء کانسارهای مس تیپ مانتوهمواره در طول تاریخ بين تئوری‌های همزادی و غيرهمزادی کانسارها بحث و اختلاف نظر وجود داشته است و چندین مدل ژنتيكی برای کانسار مس تيپ مانتو شيلی مطرح شده است که خلاصه‌ای از آن در سه تئوری زیر آمده است:کانسارهای با منشا آتشفشانی که به صورت همزاد تشكيل شده‌اند.کانسار غيرهمزاد که از ماگمای ناشی از توده‌های نفوذی پلوتونيكی تشكيل شده است.کانسارهای اپی‌ژنتيک که در اثر فعل و انفعالات سنگ‌های نيمه مذاب مس‌دار با سنگ‌های ميزبان تشكيل شده است.اطلاعات دیرینه‌شناسی، حاکی از این است که کانه‌زایی اوليه به طورکلی جوان‌تر از سنگ‌های ميزبان خود می‌باشد و داده‌های سيالات درگير اوليه به طور واضح دمای هيدروترمال را نشان می‌دهد. بنابراین تئوری همزاد بودن (تئوری۱) یک تئوری مردود اعلام می‌شود. همچنین از داده‌های ایزوتوپی استنباط شده است که واحدهای سنگی رسوبی شامل اجزایی از پوسته می‌باشند.بنابراین در نظر گرفتن این که ماگمای نفوذی منشأ اصلی شكل‌گيری کانسار و دیگر بخش‌های آن است (تئوری۲)، زیاد مطلوب و درست نمی‌باشد، اگرچه ترکيب‌های سيال ماگمایی و تأثيرات دمایی توده‌های نفوذی را نيز باید به حساب آورد. بنابراین درست‌ترین و منطقی‌ترین تئوری در مورد منشاء و شکل‌گیری کانسارهای مس تیپ مانتو، می‌تواند تئوری سوم باشد.در نتیجه گمان می‌رود که در ابتدا سنگ‌های ميزبان مزوزوئيک دارای مقادیر بالای مس بوده که در طول دگرسانی هيدروترمال شسته شده است.شكل2‌-1 نمودار نمایي مدل‌های ژنتیکي برای کانسارهای مس نوع مانتو شیلي. A و B به‌ترتیب جریانات ماگمایي تزریقي و سنگ‌شویي آب‌های سطحي، سنگ میزبان توده‌های آتشفشاني- رسوبی ترکیب شده با سنگ‌های آتشفشاني با آندزیت غالب، توف ماسه‌سنگي و سنگ آهک. گسل‌های ناحیه‌ای نمایش داده نشده است(کوجیما و همکاران، ۲۰۰۹).کانسارهای مس تیپ مانتو در ایراناکثر کانسارهای مس ایران در کمان ماگمایی ارومیه – دختر و مجموعه ماگمایی البرز غربی آذربایجان قرار دارند (قربانی، ۱۳۸۷). تا کنون انواع مختلف تیپ‌های کانی‌زایی مس در ایران مورد شناسایی قرار گرفته‌اند ولی ذخایر تیپ مانتو تنها در زون ارومیه دختر، زون سنندج – سیرجان و زیرپهنه سبزوارگزارش شده‌اند (حسین‌زاده و همکاران، ۱۳۹۳).از این ذخایر می‌توان به کانسارهای کشکوئیه در پهنه دهج – ساردوئیه (ابولی پور و همکاران، ۱۳۹۰) کانسارهای گلستان و وشنوه در استان قم و کانسارهای عباس آباد در زون سبزوار (سامانی، ۱۳۸۱) معدن مس بزرگ (صالحی و همکاران، ۱۳۹۲؛ قاسمی و همکارن، ۱۳۹۲؛ بهلول و همکاران،۱۳۹۳)، کانسار کشت محکی (کناری و همکاران، ۲۰۱۳) در استان فارس، کانسار پل ابریشم در میامی، کانسار مس یمقان و کانسار ماری (مغفوری و همکاران، ۲۰۱۷) در استان زنجان اشاره کرد.شكل۲‌-۲ نقشه پراکندگی کانسارهای تیپ مانتو در ایران (مغفوری و همکاران، ۲۰۱۷) از اصول پایه‌ی اکتشاف ذخایر معدنی، توجه به نوع کانی‌زایی‌ می‌باشد. گرچه نوع کانی‌زایی تعدادی از معادن حتی پس از اتمام عمر معدن می‌تواند مورد اختلاف محققین علوم زمین باشد با این حال در نظر داشتن رفتار هر نوع کانی‌زایی در پیشبرد عملیات اکتشاف امری بسیار مهم می‌باشد. تیم زمین هوش با در نظر گرفتن اصول اکتشافی پایه و همراهی متخصصین با تجربه به کمک سیستم هوشمند اکتشافی خود می‌تواند در محدوده‌های معدنی عملیات اکتشافی را با بالا‌ترین دقت و کیفیت انجام دهد. زمین هوش زمین هوش Sun, 01 Oct 2023 10:50:58 +0330 https://virgool.io/@zaminhoosh/%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%85-gtvi60wuz3nt مقدمهتقاضا برای لیتیوم در دهه گذشته به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است؛ زیرا آن را تبدیل به کلیدی برای توسعه محصولات صنعتی، به خصوص باتری برای دستگاه‌های الکترونیکی و وسایل نقلیه الکتریکی کرده است. فن‌آوری‌های جدید به سرعت تولید و مصرف مواد و منابع انرژی می‌کنند.به طور کلی، تکنولوژی‌ها پیچیده‌تر می‌شوند، و تولیدات از ابزار‌های مورد استفاده برای مقاصد غیر قابل بازیافت و کمبود استفاده می‌کنند. در میان این مواد، فلزات کاربرد بالقوه مهم در فن‌آوری‌هایی مانند باتری‌های قابل شارژ برای وسایل نقلیه هیبریدی (خودروی هیبریدی) و الکتریکی، آهن ربا دائمی برای قطار‌های مغناطیسی، توربین‌های بادی و موتور و پنل‌های خورشیدی است. با وجودی که چنین فلزاتی در غلظت‌های پایین استفاده می‌شود، تقاضا به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است، و در نتیجه نیاز به بازدهی و بازدارندگی باید مورد توجه قرار گیرد. برخی از این فلزات زمین‌شناسی کمیاب هستند و گاهی اوقات در غلظت‌های قابل بازیافت قابل استخراج نیستند.در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۷، تولید باتری‌های لیتیوم ثانویه به میزان ۲۵ درصد افزایش یافت. به عنوان مثال، باتری‌های ثانویه یون لیتیوم جایگزین باتری‌های NiMH (Hybrid NiMH) (باتری نیکل متال هیبرید) که در اولین وسایل الکتریکی تجاری جایگزین شده‌اند، زیرا تراکم انرژی بالایی دارند که عملکرد را بهبود می‌بخشد. تولید انبوه خودرو الکتریکی آغاز شد و انتظار می‌رود که از سال ۲۰۲۰ تا سال ۲۰۲۵. به میزان قابل توجهی بین ۳ تا ۱۰ درصد افزایش یابد.افزایش نگرانی‌ها درمورد اثرات زیست محیطی و اطمینان از عرضه سوخت‌های فسیلی سبب ایجاد یک چرخش جهانی برای معرفی فن‌آوری‌های تحرک پایدار می‌شود. در دسترس بودن مواد مانند لیتیوم و عناصر خاکی کمیاب مورد نیاز برای این فناوری‌های جدید باید مورد توجه قرار گیرد. نسل جدید خودرو‌های هیبریدی (HEVs) مانند تویوتای پریوس و فورد هیوستر فیوژن از موتور‌های احتراق داخلی با باتری‌های نسبتاً کوچک، هیدرید نیکل (Ni-MH) استفاده می‌شود.اتری‌های لیتیوم یون در هیبریدی‌های پلاگین (PHEVs) از قبیل شورلت ولت و فورد C-Max Energy و وسایل نقلیه باتری الکتریکی (BEV) مانند نیسان لیف و Ford Focus Electric استفاده می‌شود. باتری‌های لیتیوم یون (لیتیوم یون) سبک‌تر، کم حجم و کم مصرف‌تر هستند و ارزان‌تر از باتری‌های Ni-MH هستند.کانی‌شناسیذخایر لیتیم در سرتاسر جهان شناخته شده‌اند، لیتیم یک کانی فرعی تقریباً تمام سنگ‌های نفوذی و همچنین خیلی از شورابه‌هاست. پنج کانی اصلی اسپودومن، لپیدولیت، پتالیت و آمبلی گونیت و یوکریپتایت (eucryptite) کانی‌های اصلی لیتیم دار می‌باشند که به شرح مختصری از آن‌ها می‌پردازیم.اسپودومناین کانی با فرمول شیمیایی (LiAlSi۲O۶) مهم‌ترین و همچنین کانی فراوان ذخایر لیتیم می‌باشد. ذخایر آن در شمال امریکا، شوروی سابق، برزیل، اسپانیا، قسمت‌هایی از آفریقا و آرژانتین قرار دارد. یک روش برای استحصال این کانی به وسیله حرارت تا ۱۱۰۰ درجه است که می‌توانیم اسپودومن آلفا را که شکل موجود آن در کانی است به فرم بتا که مقداری متراکم‌تر است تبدیل کنیم.سپس با مخلوط کردن با اسید سولفوریک و حرارت دادن تا ۲۵۰ درجه سولفات لیتیم تولید می‌شود که برای مراحل بعدی استحصال مفید است. و سایر واکنش‌ها بر اساس روابط زیر است.Li۲SO۴ + Na۲CO۳ → Na۲SO۴ + Li۲CO۳ (solid)Li۲CO۳ + 2HCl → 2LiCl + CO۲ +H۲Oکلرید لیتیم دارای نقطه ذوب بالایی است (بیش از ۶۰۰ درجه سانتی گراد) بنابراین مخلوطی از ۵۵ درصد کلرید لیتیم و ۴۵ درصد کلرید پتاسیم تهیه می‌شود که در ۴۳۰ درجه ذوب می‌شوند و انرژی کمتری می‌برد و سپس الکترولیز انجام می‌شود.Cathode : Li+(l) + e– → Li (l)Anode : Cl–(l) → ۱/۲Cl۲ (g) + e–این کانی دارای فرمول شیمیایی [KLi۲Al(Al، Si)۳O۱۰(F، OH)۲] است. این ذخایر در کانادا و قسمت‌هایی از آفریقا وجود دارد، گاهی این کانی به همراه سزیم و روبیدیم است، این کانی هم شبیه اسپودومن می‌تواند استحصال شود.پتالیتاین کانی دارای فرمول شیمیایی (LiAlSi۴O۱۰) است که ذخایر آن در قسمت‌هایی از افریقا و سوئد قرار دارد.آمبلی گونیت به عنوان یک کانی فرعی و ثانویه لیتیم است که بیشتر از دریا‌ها و دریاچه‌ها مانند سیرلیک (کالیفرنیا امریکا) و دره کلی تون (نوادا امریکا) به دست می‌آید، [(Li,Na)AlPO4(F,OH)] با فرمول شیمیایییوکریپتایت (eucryptite)این کانی با رابطه شیمیایی (LiAlSiO۴) شناخته می‌شود.محیط پیدایش کانسنگذخایر لیتیم از سه نوع اصلی تشکیل شده است: شورابه‌ها، پگماتیت‌ها و سنگ‌های رسوبی. طبق تحلیل‌های انجام شده، شورابه‌ها حاوی لیتیم ۶۶ درصد از منابع لیتیم جهان را تشکیل می‌دهد و سهم پگماتیت‌ها ۲۶ درصد و سنگ‌های رسوبی ۸ درصد است.شورابه‌هاشورابه‌ها، از آب‌های شوری هستند که محتوای بالایی از نمک‌های محلول دارند. آن‌ها به طور طبیعی در حفره‌های سنگی یافت می‌شوند که به صورت محلول در آب (دریاچه) یا نمک (اقیانوس) تحت تبخیر شدید قرار گرفته است. شایع‌ترین این محوطه برای آبسنگ‌های حاوی لیتیوم عبارتند از: دریاچه (دریاچه) پلایاها (نمک)، که از دانه‌های سنگی، سنگ‌ها و مواد معدنی تشکیل شده است.تبخیر، لایه‌هایی را تشکیل می‌دهد که تقریباً به طور کامل از نمک‌ها تشکیل شده‌اند، معمولاً هالیت (NaCl). به نظر می‌رسد لیتیم، که جزء مهم اما مهم محلی این نمک‌ها است، از تخریب سنگ‌های اطراف پلایا‌ها و از چشمه‌های آب گرم که آب را به پلایا‌ها می‌دهند و حاصل شده است. از چاه‌ها که به لیتیم رساننده رسوب (آبخوان) نفوذ کرده و به مخزن تبخیر کم عمق وارد می‌شود، جایی که تحت شرایط کنترل شده تبخیر می‌شود که عناصر مضر و ترکیباتی را حذف می‌کند، عمدتاً منیزیم و سولفات است.در اکثر موارد، شورابه‌های حاوی بالاترین غلظت لیتیم در شیلی، آرژانتین، چین و تبت است. نمک در این رسوبات نیز حاوی مقادیر زیادی از عناصر مفید دیگر، از جمله پتاسیم و بور است که برخی از هزینه‌های پمپاژ و فرآوری نمک را جبران می‌کند. پتاسیم عمدتاً به عنوان کود (پتاس) مورد استفاده قرار می‌گیرد و هنگامی که از شورابه‌ها تولید می‌شود، معمولاً کلرید پتاسیم را می‌گیرد.غلظت متوسط لیتیم در منابع نمکی مور از حدود 014٪ در Salar de Atacama، در شمال شیلی، تا 0/02٪ در Silver Peak، نوادا متفاوت است. علاوه بر داشتن بیشترین میزان تمرکز لیتیم در آب نمک خود Salar de Atacama در ۳۰۰۰ کیلومتر مربع نیز بزرگترین ذخایر تولیدی است.سالار دیاتاکاما (salar de Atacama) بزرگترین تولید‌کننده کربنات لیتیوم (Li۲CO۳ ) با 40.000 و 25.000 تن از Li۲CO۳ در سال ۲۰۰۸ از عملیات متعلق به Sociedad Quimica y Minera (SQM) و Rockwood Holdings Inc. به ترتیب، این مقدار به بیش از 12.000 تن تولید فلز لیتیم، بیش از نیمی از تولید کل در جهان 22.800 تا 25.400 تن لیتیم در سال ۲۰۰۸ است.ما تأیید کردیم که آتاکاما در محل (در زمین، قبل از استخراج و تلفات پردازش) منابع لیتیوم حداقل 6/3 میلیون تن است، Zabuye در چین، جدیدترین تولید‌کننده است. این مساحت ۲۴۳ کیلومتر مربع است، غلظت لیتیوم در حدود 0/07 درصد، منابع تخمین‌زده شده از لیتیوم ۱. ۵۳ میلیون تن و ظرفیت تولید ۷۵۰۰ تن Li۲CO۳ در سال ۲۰۰۴ است. Silver peakدر نوادا، پایین‌ترین غلظت لیتیم هر ماده معدنی که در حال حاضر تولید می‌شود، حدوداً 0/02٪ پس از ۴۰ سال فعالیت دارد و این منابع لیتیم تخمین‌زده شده از 0/3 میلیون تن است.در میان ذخایری که هنوز به تولید نرسیده است، Salar de Uyuni بولیوی از منابع عالی برخوردار است. طبق نظر کمیبول (۲۰۱۰)، دو سوراخ حفاری نشان دهنده وجود ۱۱ لایه نمک و نمک با تخلخل لیتیم است که در مجموع ۱۷۰ متر ضخامت دارد. اگرچه شورابه Uyuni دارای غلظت لیتیم متوسط نسبتاً پایین است، حدود 005 درصد حجم زیادی از نمک معدنی نشان دهنده کل منابع احتمالی 10/2 متری لیتیم یا ۲۷ درصد از منابع لیتیم در سطح جهان است.این که آیا این لیتیم را می‌توان به صورت اقتصادی تولید کرد، تا زمانی که بارگیری در لیتیم را تعیین می‌کند، مجدداً تعویض شود و ثابت شود که فرآوری می‌تواند با سطح بالایی از منیزیم مقابله کند. نمک‌ها نیز در مخازن نفت عمیق یافت می‌شوند و بعضی از آن‌ها در لیتیم غنی شده‌اند. بهترین شناخته شده‌ترین آن‌ها از آب نمک در سازند Smack-over در ساحل خلیج فارس از ایالات متحده است.نمودار زیر متوسط عیار در شورابه‌ها را نشان می‌دهدپگماتیت‌هاذخایر پگماتیت، سنگ‌های آذرین درون‌زا هستند که از کریستالیزاسیون ماگما در عمق پوسته تشکیل شده است. پگماتیت‌ها می‌توانند مقادیر قابل استخراج لیتیم، قلع، تانتالم، نایوبیوم، بریللوم و سایر عناصر را شامل شوند.لیتیم در پگماتیت‌ها معمولا در اسپودومن معدنی وجود دارد (LiAlSi۲O۶)، گرچه ممکن است در پتالیت (LiAlSi۴O۱۰)، لپیدولیت [KLi۲Al(Al,Si)۳O۱۰(F,OH)۲]، آمبلی گونیت [ (Li,Na)AlPO۴(F,OH)] و یوکریپتایت (LiAlSiO۴) وجود داشته باشد.برای تولید کربنات لیتیم از اکثر پگماتیت‌ها، یک کنسانتره حاوی مواد معدنی حاوی لیتیم از سنگ معدن آهن، معمولاً توسط فلوتاسیون استفاده می‌شود. مواد معدنی – Con سپس با استفاده از لیتیم به محلول ریخته می‌شود و در موارد گرم به آن ریخته می‌شود و از آن معمولاً به عنوان لیتیم کربنات رسوب می‌شود. سنگ زنی، حرارت دادن و حل شدن، با توجه به این که لیتیم در پگماتیت‌ها نسبت به آب معدنی بسیار بالاتر است، اما در جایی که به اندازه کافی بالا باشد، هزینه‌های اضافی را جبران می‌کند.هزینه تولید کربنات لیتیم را تخمین زد fr آب شور در قیمت 1/10 تا 1/65 دلار در هر کیلوگرم (کیلوگرم) Li۲CO۳ در Atacama و Silver Peak، نوادا، ۳ به ترتیب در مقایسه با 2/43 دلار در هر کیلوگرم لیتیم کربن برای تولید اسپودومن در شهر بیسرم کارولینای شمالی است. علاوه بر لیتیوم، برخی از عملیات پگماتیت قلع و تانتالم و همچنین فلدسپات و میکا را تولید می‌کنند که می‌تواند به کاهش هزینه‌های پردازش کمک کند.لیتیم در حال حاضر از حداقل ۱۳ ذخایر پگماتیت (کلارک و هاربین ۲۰۰۹) استخراج می‌شود و به طور گسترده‌ای توسعه یافته است. بزرگترین تولید‌کننده اسپودومن پگماتیت در Greenbushes استرالیا دارای منابع قابل توجهی ازلیتیم به مقدار 560.000 تن لیتیم در سنگ معدن با غلظت حدود1/6٪ لیتیم است.ذخائر پگماتیت تولید شده با کمترین غلظت لیتیم ۰/۵۹٪ در جیکا چین است که برآورد ما دارای منابع ۲۰۴.۰۰۰ تن لیتیم در سنگ معدن است. در ایالات متحده، روسیه و استرالیا، برخی از عملیات پگماتیت با غلظت لیتیم کم، هنگامی که ذخایر شورای سواحل آمریکا در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به پایان رسید، متوقف شد. به عنوان مثال، کینگس کوه و سپیدمونه پگماتیت چریریویل در شمال کارولینای شمالی، با میانگین نمرات ۰/۶۹٪ و ۰/۶۵٪ لیتیوم، به ترتیب در سال ۱۹۹۱ بسته شده‌اند با وجود این واقعیت که منطقه دارای منابع تخمین‌زده شده بیش از ۵ میلیون تن از لیتیم میانگین غلظت منابع اصلی پگماتیت در شکل زیر ارائه شده است.سنگ‌های رسوبیلیتیم نیز در چندین سنگ رسوبی وجود دارد، از جمله تبخیر‌های رس و دریاچه. در رسوبات رس، لیتیم جزء مواد معدنی رس، مانند اسمکتیت است که از طریق پردازش آن باید جدا شود. Hectorite، Li) ۳Si۴O۱۰ (OH) ۲]، (Mg] یک نوع اسمکتیت است که غنی از منیزیم و لیتیم است. بهترین هیدروژن شناخته شده، حاوی 0/7٪ لیتیم، در هکتور کالیفرنیا است و هتروتیت متعلق به لیتیوم تحمل می‌شود برای کاربرد کلاسیک و دیگر موارد.یکی دیگر از، اخیراً مورد بررسی هکتوریت Kings Valley، نوادا است؛ این شامل حدود 48/1 میلیون تن از منابع “هیکوتیت” نشان داده شده است که 0/27درصد لیتیوم و 42/3 میلیون تن از منابع “تعریف شده” درجه‌بندی 0/27 درصد لیتیوم (WLC ۲۰۱۰b) را ارزیابی می‌کنند. دره جادار، در صربستان، حاوی رسوبات تبخیری لاوروئیدی حاوی ژادات [LiNaB۳SiO۷ (OH)] است که معدنی جدید شناخته شده حاوی لیتیم و بور است. یک منبع ناخالص 114/6 متری سنگ جادات، حاوی 1/8٪ اکسید لیتیوم (Li۲O) برای این رسوب گزارش شده است (Rio Tinto ۲۰۱۰) امکان سنجی استخراج لیتیم از این رسوبات در این زمان مشخص نیست.برای خواندن مقالات بیشتر به سایت زمین هوش مراجعه کنید. زمین هوش زمین هوش Mon, 04 Sep 2023 13:54:40 +0330 https://virgool.io/@zaminhoosh/%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D9%84%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86-iz7bw9qzyoys سلستین و کانسار‌های آنمقدمهاسترانسیم به صورت كربنات، نیترات و كلرات کاربرد گسترده‌ای در صنعت تولید صفحه‌های نمایشگر و همچنین صنایع نظامی، تولید شیشه، استخراج نفت و گاز دارد. این عنصر در طبیعت عمدتاً به صورت دو كانی سلستین (سولفات استرانسیم) و استرونتیانیت (كربنات استرانسیم) در كانسار‌های رسوبی و یا گرمابی یافت می‌شود كه در این بین، سلستین كانی غالب در كانسار‌های رسوبی است.اگر چه تنها كانی‌های اقتصادی استرانسیوم سلستیت و استرونسیانیت هستند، با این وجود كانی‌های شناخته شده استرانسیوم بیش از ۲۰ كانی است. از تولیدکنندگان این ماده معدنی می‌توان به مکزیک، اسپانیا، ترکیه، چین، استرالیا، آمریکا و آرژانتین اشاره کرد. در ایران نیز ذخایری از این کانی در سمنان، گرمسار، قم، گچساران و قطب زاگرس وجود دارد.به گزارش وزارت صمت در سال۱۳۹۴ ذخیره موجود این ماده معدنی در دنیا بیش از ۶ میلیون تن برآورده شده و ۲ میلیون تن از این کانی در ایران وجود دارد اما به دلیل نبود فناوری و تجهیزات مورد نیاز تاکنون نسبت به تولید و فرآوری این عنصر اقدامی نشده و به صورت خام به دیگر کشور‌ها به خصوص چین صادر می‌شود. این درحالی‌است که با فرآوری و تولید کربنات استرانسیوم میزان ارزش افزوده حاصل از این کانی چندین برابر خواهد شد.اغلب ذخایر سلستین در ایران از نوع رسوبی بوده و همراه با توالی‌های تبخیری سازند كند با سن ائوسن در البرز مركزی، سازند قم با سن الیگومیوسن در ایران مركزی و سازند آسماری به سن الیگومیوسن در زاگرس چین‌خورده واقع شده‌اند.کاربرد و اهمیت سلستینسلستین برای سال‌های زیادی در تولید لوله‌های پرتو کاتدی استفاده می‌شد، اما با پیشرفت‌های فناوری، مانند اختراع صفحه‌های پلاسما و ال سی دی، در این صنایع نیز به کار برده شد. با این وجود، بازار اصلی سلستیت هنوز عمدتاً در صنعت تلویزیون نهفته است.موادی در صنعت آهنربای فریت وجود دارد که نیاز به استرانسیوم دارد و در صنعت رنگ نیز نیاز خاصی به آن وجود دارد. همچنین از این ماده برای حفاری در صنعت نفت و گاز همراه با باریت (باریت چیست) استفاده شده است.از کاربرد‌های نیترات این محصول نیز می‌توان به ساخت گلوله‌های رسا و موشک‌های آتش‌زنه اشاره کرد. نمک استرانسیوم نیز از دیگر ترکیباتی است که امکان استفاده از آن برای ساخت برخی محصولات همچون شیشه‌های خاص به دلیل افزایش مقاومت شیمیایی و حرارتی شیشه وجود دارد. همچنین این کانی به عنوان یک عنصر ارزشمند برای تولید شیشه‌های خنثی و عاری از بور برای ساخت آمپول و شیشه‌های اپتیکی ویژه مورد استفاده قرار گرفته و می‌توان از آن در عملیات کمک ذوب برای لعاب‌های پوشش‌دهنده استفاده کرد.یکی دیگر از مزایای سلستین این واقعیت است که استخراج آن تقریباً هیچ تأثیری بر محیط زیست ندارد. سلستین ماده خطرناکی نیست، بنابراین اثرات زیست محیطی آن صفر است. با وجود تغییرات در تقاضا برای سلستین، استخراج این ماده معدنی همچنان یک تجارت پرسود است.یکی از مزایای شرکت‌های استخراج سلستیت این واقعیت است که فرآیند اکتشاف مستلزم حفاری بسیار کمتر و سرمایه‌گذاری بسیار کمتری نسبت به استخراج فلز است. استخراج سلستیت با اکتشاف سطحی آغاز می‌شود.طبق گزارش سازمان زمین‌شناسی آمریکا در سال۲۰۲۰ کل ذخایر سلستین موجود در دنیا ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تن می‌باشد که در بین کشور‌های تولید‌کننده این ماده معدنی ایران نیز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.در این میان و در حال حاضر کشور چین به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دارندگان ذخیره استرانسیوم و تولیدکنندگان و خریداران سلستین، به نوعی تعیین‌کننده قیمت جهانی این ماده معدنی به حساب می‌آید. متأسفانه این ماده معدنی در ایران تنها به صورت خام فروخته می‌شود و تا کنون هیچ کارخانه فرآوری کامل برای این ماده معدنی احداث نشده است.انواع کانسار‌های استرانسیومکانسارهای آذرین استرانسیوماگر چه تا كنون هیچ گونه انباشته ماگماتیک (یا فوران آتشفشانی) استرانسیوم دار یافت نشده است ولی استرانسیوم را می‌توان به عنوان تولید جانبی از استخراج شماری از كانسار‌های آذرین به دست آورد، آپاتیت‌های آذرین و كانسار‌های كربناتیتی با درصد نسبتاً بالایی از اكسید‌های استرانسیوم (۱ تا ۲ درصد) از این جهت حائز اهمیت‌اند. در حین فرآوری این كانسار‌ها می‌توان استرانسیوم را همراه با دیگر تركیبات با ارزش همچون نیوبیوم، تیتانیوم و تانتانیوم از مذاب‌های كلریدی استخراج نمود.کانسارهای گرمابی استرانسیومانباشته‌های هیدروترمال استرانسیوم به طور معمول از كانی سلستین تشكیل شده‌اند، در ذخایر هیدروترمال كانسار سیرا موجدا مكزیكو، كانسار سالم كنتاكی امریكا و فیدالگو ایسلند، كانی استرانسیوم به وجود آمده سلستین است كه با فلوریت، باریت، كلسیت، سولفید‌های سرب و روی و استرونتیانیت همراه است كه درهنگام استخراج، كانی‌های استرانسیوم در واقع بیشتر یك محصول فرعی به شمار ‌می‌روند. یكی از كانسار‌های مهم این دسته، كانسار سلستین جنوب مغولستان است كه همراه با كانسار كمپلكس آپاتیت – منتیت در سنگ‌های آتشفشانی پتاسیك تشكیل شده است.کانسارهای تراوشی استرانسیوماین ذخایر با فرآیند‌های مشابه مرحله اپی‌ژنتیک گسترش و توسعه می‌یابند، آب‌های ذخایر نفتی گاهی در اثر شستشوی ژیپس (سنگ گچ) از استرانسیوم غنی می‌شود. كانسار‌های تراوشی به شكل ژئود یا حفره‌هایی درون آهك‌ها، رگه‌های سلستین (با استرونتیانیت) در سنگ‌های رسی و كربناتی و بالاخره توده‌های متاسوماتیک در سنگ‌های كربناته و سولفاته به وجود می‌آید. چون استرانسیوم از شسته شدن سنگ‌های مجاور به وجود آمده لذا این قبیل ذخایر یا كانسار‌ها را كانسار تراوشی جانبی هم نامیده‌اند. برخی از ذخایر با سولفور طبیعی همراه بوده و تا ۱۰ % استرانسیوم دارند. ذخیره‌ای از استرونتیانیت به همراه آهك (سنومانین فوقانی) در ناحیه مونستر آلمان قرار دارد كه به صورت رگه‌هایی با ۲ متر ضخامت می‌باشد، طول این رگه‌ها گاهی بیش از ۱۰۰ متر است و تا عمق ۶۰ متری تداوم می‌یابند. در این رگه‌ها كلسیت، پیریت، سلستین و باریت هم وجود دارد.کانسارهای رسوبی استرانسیومبنا بر عقیده برادكورب كانسار‌های رسوبی استرانسیوم تشابهات زمین‌شناسی بسیاری را بین نهشته‌های مهم سلستین جهان دارند كه مهمترین آن‌ها عبارتند از:۱-كانسار‌های رسوبی سلستین تنها در فاسیس‌های مشخص از توالی‌های تبخیری قرار دارند.۲ -كانسار‌های رسوبی كانی‌های استرانسیوم همیشه به آهك و ژیپس وابسته است.۳ -اكثر كانسار‌های رسوبی بر اثر دیاژنز و فرآیند‌های انحلال مجدد و رسوب ثانویه، ساخت و بافت اولیه را از دست داده‌اند.۴ -در جلگه‌هایی با سنین متغیر از كربونیفر تا كواترنر یافت می‌شوند.۵ -اینگونه كانسار‌ها مشابه نهشته‌های باریت چینه كران نیستند زیرا در طیف متنوعی از سنگ‌های میزبان یافت می‌شوند و می‌توانند دارای منشأء‌های متفاوتی باشند.مهمترین منبع استرانسیوم در حوضه‌های رسوب‌گذاری در واقع استرانسیوم موجود در آب دریا‌های آزاد است كه طی دوران‌های طولانی زمین‌شناسی در آن متمركز شده است. در این حوضه‌هاست كه استرانسیوم بر اثر رسوب‌گذاری شیمیایی، فرآیند‌های بیوژنیك و فرآیند‌های جذب سطحی انباشته می‌شود.با آن‌كه استرانسیوم آب دریا‌ها بسیار بیشتر از آب رودخانه‌هاست ولی مقدار آن از سطح اشباع خیلی پایین‌تر است. میزان استرانسیوم آب دریا‌ها ۸ گرم در تن یا ۰/۰۰۸ گرم در لیتر است. كه از این مقدار ۶۲/۵۸ % برای تشكیل سلستین مصرف می‌شود و ۳۷/۴۲ %باقیمانده به صورت ناخالصی در كانی‌های تبخیری وارد می‌شود.نهشته‌های رسوبی سلستین عمده‌ترین ذخایر استرانسیوم جهان را تشكیل می‌دهد، اینگونه كانسار‌ها بر اساس زمان تشكیل به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند.نهشته‌های رسوبی دیاژنتیك كه همزمان با سنگ دربرگیرنده تشكیل شده‌اند.نهشته‌های اپی‌ژنتیك كه در سنگ‌های رسوبی به صورت رسوب مجدد استرانسیوم از آب‌های تحت الارضی تشكیل شده‌اند و با كانسار‌های تراوشی سلستین مترادفند.نهشته‌های رسوبی دیاژنتیكاین قبیل نهشته‌ها در سازند‌های سولفاتی – كربناتی سواحل و لاگون‌های مناطق خشک در حین مراحل رسوب‌گذاری كربنات‌ها و سولفات‌ها شكل می‌گیرند و اغلب در ناودیس‌های پلاتفرمی و فرورفتگی‌ها و شیب بیرونی پلاتفرم‌های رو به دریا دیده می‌شوند. پاراژنز اصلی در این گونه سازند‌های استرانسیوم دار شامل سنگ‌های: سنگ آهک، سنگ آهک دولومیتی، ژیپس و انیدریت است. ماسه سنگ، ژیپس‌های رسی و كربناتی نیز با فراوانی كمتری در این سنگ‌ها یافت می‌شوند.استرانسیوم در سنگ‌های سولفاتی – كربناتی توسط تبخیر آب‌های وارد شده به حوضه رسوبی تجمع می‌یابد. در هر تن آب دریا‌ها و اقیانوس‌های كنونی ۸ گرم استرانسیوم وجود دارد كه معادل ۱/۶۸ میلی گرم سولفات استرانسیوم در ۱۰۰ میلی لیتر آب دریا است. رسوب سلستین از تركیب متوسطی از آب دریا‌های كنونی در محدوده بین رسوب كربنات كلسیم و سولفات كلسیم یعنی زمانی كه غلظت آب دریا به حدود ۴:۱ حجم اولیه خود رسیده باشد (نه قبل از آن یعنی ۳:۱ حجم اولیه و نه بعد از آن یعنی ۵:۱ حجم اولیه)، رخ می‌دهد.به عقیده مولر ژیپس با غلظت ۳:۱/۳۵ حجم اولیه آب دریا شروع به رسوب می‌نماید و به همین ترتیب به طور مقایسه‌ای نمك طعام زمانی شروع به رسوب می‌كند كه آب دریا تقریباً تا ۱۲:۱ حجم اولیه خود تبخیر شده باشد. شروع رسوب‌گذاری سلستین در آب دریا در غلظت‌های متفاوتی بین ۲ تا ۴۰ گرم در تن در آب دریا صورت می‌پذیرد.توزیع استرانسیوم در رسوبات گوناگون حوضه‌های شور تبخیری كه به صورت یك توالی رسوب می‌كند توسط مولر مورد بررسی قرار گرفته است و مشخص شده كه میانگین استرانسیوم موجود در این رسوبات از كربنات‌ها به سولفات‌ها افزایش و سپس در رسوبات هالوژنی كاهش می‌یابد كه به دلیل تهی شدن منبع استرانسیوم در آب حوضه تبخیری از یک طرف و غلظت بالای آنیون كلرید از سوی دیگر است كه به دلیل بالا بودن حلالیت كلرید استرانسیوم، استرانسیوم به صورت محلول باقی می‌ماند.در طبیعت سنگ‌های كربناتی كه توسط ژیپس و سازند‌های سولفاتی – كربناتی پوشیده شده‌اند، عموماً سلستین فراوان دارند. رسوب شیمیایی مستقیم استرانسیوم تنها در شرایط خاص حوضه‌های تبخیری امكانپذیر است. با بررسی‌های انجام شده بر روی لایه‌های سولفاتی – كربناتی پرمین در شرق پلاتفرم روسیه مشخص شده است كه افزایش شوری در حوضه‌های دریایی در نتیجه تبخیر آب، موجب افزایش مقدار نمك در شوراب‌ها و افزایشی تدریجی در غلظت عناصری همچون فلوئور، بر، برم و استرانسیوم گشته كه در نهایت با رسیدن به نقطه اشباع موجب رسوب آن‌ها می‌شود.رسوبگذاری سلستین وقتی به حداكثر می‌رسد كه شوراب از ژیپس و سلستین اشباع شده باشد (در پایان مرحله كربناتی و ابتدای مرحله سولفاتی – هالوژنی). چگالی متوسط شوراب در این نقطه ۱/۲۲۲ و درجه شوری آن ۱۵ -۸ % است. استرانسیوم علاوه بر رسوب مستقیم شیمیائی به طریق فرآیند‌های بیوژنیك نیز تمركز می‌یابد چنان كه در بافت‌های گونه‌های مختلف بی‌مهرگان دریایی و رودخانه‌ای می‌تواند انباشته شود.میزان استرانسیوم در پوسته‌ها و بافت‌های بی‌مهرگان به طور مستقیم به مقدار استرانسیوم موجود در آب محیط زندگی این ارگانیسم‌ها مرتبط است، به همین علت تا زمانی كه آب‌های دریاچه‌ای و رودخانه‌ای نسبت CaO/SrO كم یا پایینی دارند در پوسته ارگانیسم‌های آب شیرین هم این نسبت كوچک خواهد بود.تجزیه شیمیایی نمونه‌های مختلف ژیپس و انیدریت توالی‌های تبخیری مقدار متوسطی از استرانسیوم (حدود ۰/۲ تا ۰/۲۵ درصد) را نشان داده است. قابلیت استرانسیوم جهت شركت در محلول جامد انیدریت نسبت به ژیپس بیشتر است.وقتی انیدریت به ژیپس تبدیل می‌شود، استرانسیوم اضافی یا خارج شده می‌تواند سلستین را پدید آورد. به نظر مولر، آراگونیت نیز می‌تواند دارای چندین درصد استرانسیوم باشد كه با تبدیل آن به كلسیت در فرآیند‌های دیاژنتیک، Sr می‌تواند وارد آب‌های سازندی شود و آن‌ها را از استرانسیوم غنی سازد و چنانكه این آب‌های سازندی به SO۴ دست یابند، سلستین رسوب خواهد شد.كینزمن بر این عقیده است كه در شورستان‌های ساحلی، سلستین یك كانی مراحل اولیه دیاژنز است و در مناطق با دولومیتیزاسیون شدید، فراوان و غالب است. سلستین در حین تبدیل آراگونیت (۷۰۰۰ – ۸۰۰۰ ppm Sr) به دولومیت (۶۰۰ – ۷۰۰ ppm Sr) تشکیل می‌شود. محیط‌های تبخیری عهد حاضر مانند شورستان‌های خلیج فارس، كالیفرنیا و لاگون‌های كم ژرفای جنوب خاور استرالیا هم سلستین پدید می‌آید.در سنگ‌های رسوبی انبوهه‌های شایان توجهی از كانی‌های استرانسیوم در اشكال كنكرسیونی، میان لایه‌های كنركسیونی و غیره در حین دیاژنز و اپیژنز تشكیل می‌شود.نهشته‌های رسوبی اپیژنتیكتجمع اپی‌ژنتیک كانی‌های استرانسیوم بعد از سخت شدن رسوبات تحقق می‌پذیرد، تحت این شرایط آب‌های زیر زمینی استرانسیوم سنگ‌های میزبان را شسته و با خود حمل می‌نماید و از این آب‌های كانه‌زا نه تنها در افق مورد بررسی بلكه در لایه‌های بالاتر و پایین‌تر آن هم استرانسیوم رسوب می‌نماید.میزان استرانسیوم موجود در آب‌های زیرزمینی متغیر و به شرایط شیمیایی و محیطی سنگ‌های رسوبی وابسته است. بالاترین مقدار استرانسیوم از آب‌های كلرورسدیم و كلرورسدیم كلسیم‌دار نواحی نفت‌خیز به دست آمده است.فرآیند ثانوی دگرسانی سنگ‌ها و كانسار‌های رسوبی سبب پیدایش كانی‌های نادر استرانسیوم (اغلب فسفات‌ها و وانادات‌های استرانسیوم) می‌شود. انباشته‌های رسوبی اپی‌ژنتیك قبلاً با عنوان ذخایر تراوشی توصیف و معرفی شدند.برای خواندن مقالات بیشتر به سایت زمین هوش مراجعه کنید. زمین هوش زمین هوش Sun, 03 Sep 2023 19:23:30 +0330