اعتیاد به چک‌کردن قیمت؛ مثل اعتیاد به نوتیفی اینستا

چک‌کردن مداوم قیمت‌ها در حوزه رمزارزها به رفتاری تبدیل شده است که گاهی اوقات از هدف سرمایه‌گذاری فراتر می‌رود و مانند اعتیاد به نوتیفیکیشن‌های شبکه‌های اجتماعی می‌شود.

پیشنهاد: لیست صرافی های مجاز ایرانی

در واقع وقتی بازار ۲۴ ساعته است، اپلیکیشن‌ها با نوتیفیکیشن‌ها، آلارم‌ها، تغییرات لحظه‌ای قیمت، تحلیل‌ها و هشدارها ما را بی‌وقفه به چک‌کردن دارایی‌هایمان وادار می‌کنند. این اتفاق دقیقا همان مکانیسمی است که در اعتیاد به تلفن همراه یا شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود.

شاید تصور کنید که در این محیط، افراد با «اطلاع لحظه‌ای» کنترل بیشتری دارند، اما واقعیت این است که چنین رفتاری می‌تواند باعث اضطراب، تصمیمات هیجانی، کاهش تمرکز و حتی زیان مالی شود.

قبل از بررسی این معضل می توانید برای ارزهای مهم خود هشدار قیمت بگذارید، مکانیزم ساده ای دارد! به کمک اپلیکیشن فونیکس مختلف تعیین می کنید اگر قیمت بیت کوین یا هر ارز دیگه ای به عدد مثلا 87 هزار دلار رسید کافیست یک نوتیفیکیشن برای شما بیاید، خلاص!

دانلود اپلیکیشن فونیکس

در ادامه این مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی دقیق این رفتار، علل و پیامدهای آن و راهکارهایی برای کنترل آن بپردازیم.

چرا چک‌کردن مداوم قیمت تبدیل به یک عمل تکراری می‌شود؟

وقتی بازار رمزارزها با نوسانات زیاد روبرو می‌شود و در هر لحظه تغییر می‌کند، کاربر به‌صورت ناخودآگاه جذب رفتار چک‌کردن می‌شود. رفتار چک‌کردن مداوم قیمت دقیقا مشابه کلیک‌کردن بی‌هدف در شبکه‌های اجتماعی و باز کردن نوتیفیکیشن‌ها است. (یک نوع بازخورد سریع، کوتاه و پرریسک)

مطالعات حوزه رمزارزها نشان می‌دهد: «افرادی که مدام قیمت‌ها را چک می‌کنند، علامت‌هایی شبیه به رفتارهای اعتیادآور دارند. از جمله این علامت‌ها می‌توان به اضطراب هنگام قطع شدن اتصال، احساس نیاز به رسیدگی فوری به دارایی‌ها و رفتارهای مرتبط با قمار اشاره کرد.» 

احتمالا در اینجا از خودتان می‌پرسید که چرا مغز ما به این کار کشیده می‌شود؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که یکی از دلایل، ترشح دوپامین در مواجهه با «اطلاع جدید» و پیش‌بینی تغییرات است. همان زمانی که نوتیفیکیشن می‌آید یا قیمت‌ها تغییر می‌کنند، شما یک «پاداش کوچک» می‌گیرید (دوپامین ترشح می‌شود) و ذهنتان تشویق می‌شود که دوباره سراغ اپلیکیشن بروید.

پیامدهای منفی چک‌کردن لحظه‌ای قیمت

چک‌کردن مداوم قیمت رمزارزها یک عادت بی‌ضرر نیست و بعد از مدتی پیامدهای روانی، مالی و رفتاری آن به‌تدریج نمایان می‌شوند. در ادامه چند نمونه مهم را بررسی می‌کنیم.

افزایش اضطراب و واکنش‌های هیجانی

افرادی که به‌طور مداوم قیمت دارایی‌های خود را دنبال می‌کنند، با نوسانات کوچک هم واکنش بسیار شدیدتری (ترس از افت، اشتیاق برای رشد سریع، یا حس عقب ماندن از بازار) نشان می‌دهند. مطالعات نشان داده‌اند که تکرار چک‌کردن و داشتن نگرانی دائمی درباره سبد دارایی، علایم افسردگی، اضطراب و اختلال خواب را به همراه دارد. 

تصمیم‌گیری هیجانی و زیان مالی

چک‌کردن نوسان‌های لحظه‌ای قیمت، باعث تصمیم‌گیری‌های سریع و هیجانی می‌شود. در واقع احتمال دارد که افراد بر مبنای افت کوچک، فورا اقدام کند یا با دیدن رشد ناگهانی، بدون تحلیل کافی وارد پوزیشن شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند «کسانی که بیشتر درگیر «چک‌کردن قیمت» هستند، بازده بلندمدت کمتری دارند، زیرا زمان را صرف نمودارها می‌کنند. (نه استراتژی‌ها)»

هم‌چنین، مطالعه‌ای در حوزه رمزارز نشان داده است که ارتباطی بین رفتار معاملاتی پر‌تعداد ( نه فقط سرمایه‌گذاری بلندمدت) و علایم آسیب روانی وجود دارد. 

کاهش تمرکز و کیفیت زندگی

رفتار مداوم چک‌کردن قیمت علاوه بر پیامدهای مالی، می‌تواند باعث کاهش تمرکز و کیفیت زندگی منجر شود. در واقع وقتی ذهن شما به‌طور دائم مشغول بررسی قیمت است، زمان کمتری برای کارهای مهم‌تر، مانند استراحت، روابط اجتماعی و… دارید. بعضی از افراد حتی هنگام خواب هم با موبایل بیدار می‌شوند تا وضعیت دارایی‌شان را نگاه کنند. 

این رفتار شبیه «اینفومانیا» (infomania) است، یعنی شما نیاز دارید که به‌صورت مداوم اطلاعات را به‌روزرسانی کنید و امکان قطع این روند را ندارید.

چه عواملی باعث می‌شوند وابستگی به چک‌کردن قیمت شکل بگیرد؟

حال که به‌خوبی می‌دانید چک کردن قیمت چه پیامدهایی دارد، بهتر است با عوامل آن آشنا شوید. در این بخش، عوامل مختلفی که می‌توانند زمینه‌ساز این عادت شوند را بررسی می‌کنیم.

• بازار با نوسان بالا: رمزارزها به‌طور ذاتی ارزهای پرنوسانی هستند و همین امر باعث می‌شود که هر دقیقه امکان تغییر قیمت وجود داشته باشد. همچنین احتمالا این احساس «اگر الان نکنم، ممکن است فرصت برود» به وجود بیاید.

• دسترسی لحظه‌ای و نوتیفیکیشن‌ها: اپلیکیشن‌ها و صرافی‌های رمزارزی، قیمت را به‌صورت زنده نمایش می‌دهند و برای تغییرات مهم نوتیفیکیشن می‌فرستند. این سازوکار بسیار شبیه سازوکار شبکه‌های اجتماعی است که کاربر را تشویق می‌کند لحظه‌به‌لحظه در جریان بماند.

• ویژگی‌های شخصیتی: افرادی که تمایل به هیجان‌، ریسک‌پذیری، یا واکنش‌های سریع دارند، بیشتر در معرض این نوع رفتار هستند. مطالعات مخصوص رمزارز نشان داده‌اند که ویژگی‌های شخصیتی مانند تکانشگری (impulsivity) و تمایل به قمار، ریسک بیشتری برای وابستگی به چک‌کردن قیمت ایجاد می‌کنند. 

• نبود چارچوب سرمایه‌گذاری و استراتژی: هنگامی که با یک استراتژی بلندمدت و هدف مشخص وارد بازار شوید، نیازی ندارید که هر ساعت قیمت را چک کنید. در سمت مقابل اگر استراتژی ننوشته یا ناواضح باشد، ذهن شما به‌دنبال محافظت از سرمایه است و این باعث می‌شود کنترل رفتار خود را از دست بدهید.

راهکارهایی برای کنترل و کاهش وابستگی به چک‌کردن قیمت

برای کنترل و کاهش وابستگی به چک کردن قیمت، راهکارهای مختلفی وجود دارند. در ادامه با ما همراه باشید تا این راهکارها را معرفی کنیم:

• زمان‌بندی برای چک‌کردن: به‌جای چک‌کردن مداوم، یک بازه زمانی مشخص تعیین کنید. (برای مثال، دو بار در روز یا حتی یک بار در هفته). طبق تحقیقات انجام شده در این زمینه، کنترل ساعت چک‌کردن به کاهش اضطراب و واکنش‌های هیجانی کمک می‌کند. 

• استفاده از هشدارهای هوشمند به جای باز کردن اپلیکیشن: به‌جای اینکه همیشه اپلیکیشن را باز کنید، از هشدار (alert) استفاده کنید. این هشدار فقط در زمان رسیدن به یک سطح تعیین‌شده فعال می‌شود. 

• تنفس، فاصله گرفتن و بازنگری استراتژی: وقتی احساس کردید باید قیمت را چک کنید، چند نفس عمیق بکشید، کمی از کوین خود فاصله بگیرید و به نقشه‌ بلندمدت نگاه کنید. برای مثال، از خود بپرسید که «هدف من چیست؟ آیا این قیمت کوتاه‌مدت اهمیت دارد؟». این مکث کوتاه می‌تواند به مهار رفتار هیجانی کمک کند.

• آموزش و تمرکز روی ارزش بنیادین: به‌جای اینکه فقط به قیمت نگاه کنید، تحقیقات کاملی انجام دهید و اطلاعاتی درباره پروژه رمزارز، بازار، فناوری و نقشه راه بخوانید. وقتی تمرکز به ارزش‌های بنیادین برود، وسوسه چک‌کردن لحظه‌ای کاهش پیدا می‌کند.

چرا ابزار مناسب می‌تواند تفاوت ایجاد کند

مهم‌ترین نکته‌ای که باید در این زمینه به آن توجه کنید این است که داشتن اطلاعات دقیق‌تر و استفاده از ابزار مناسب می‌تواند وابستگی شما به چک‌کردن مداوم را کاهش دهد. در واقع اپلیکیشنی که بتواند علاوه بر جمع‌آوری دارایی شما در یک داشبورد واحد، فرایند تحلیل را انجام دهد و هشدارهای دقیق و کاربردی را برایتان بفرستد، اعتیاد شما به چک کردن لحظه‌ای را کاهش می‌دهد.

در این حوزه اپلیکیشن‌‌های مختلفی وجود دارند که فونیکس یکی از بهترین و کامل‌ترین آن‌ها به شمار می‌آید. شما می‌توانید در فونیکس صرافی‌های ایرانی و بین‌المللی و کیف‌پول‌های خود را به صورت ایمن متصل کنید و دارایی‌های خود را در یک داشبورد منسجم ببینید. همچنین می‌توانید سود و زیان و شاخص‌هایی مانند سلامت پرتفوی را به کمک هوش مصنوعی مشاهده کنید و هشدارهای مهم بازار را در لحظه روی گوشی خود ببینید. 

این نوع مدیریت متمرکز و هوشمند، به شما کمک می‌کند نیاز به بازکردن مکرر اپلیکیشن‌ها و چک‌کردن لحظه‌ای قیمت را کاهش دهید. همچنین شما به کمک فونیکس علاوه بر قیمت، معنا و وضعیت کلی را درک می‌کنید.

سوالات متداول

۱. چرا افراد به چک‌کردن مداوم قیمت رمزارزها معتاد می‌شوند؟

مغز هنگام دریافت اطلاعات جدید یا نوسان قیمت، دوپامین ترشح می‌کند و احساس پاداش لحظه‌ای ایجاد می‌شود. این چرخه بکاری می‌کند که کاربر بارها و بارها به سراغ اپلیکیشن برود.

۲. چک‌کردن مکرر قیمت چه تاثیری بر سلامت روان دارد؟

بررسی مداوم قیمت‌ها باعث افزایش اضطراب، استرس، بی‌خوابی و تصمیم‌گیری هیجانی می‌شود. افراد مدام در حالت آماده‌باش هستند و این وضعیت می‌تواند تمرکز و آرامش روزمره را کاهش دهد.

۳. چگونه می‌توانیم اعتیاد به چک‌کردن قیمت را کنترل کنیم؟

بهترین روش تعیین بازه زمانی مشخص برای بررسی بازار، خاموش کردن نوتیفیکیشن‌ها و استفاده از هشدارهای هوشمند است. همچنین داشتن استراتژی سرمایه‌گذاری بلندمدت و تمرکز بر تحلیل بنیادی پروژه‌ها به شما کمک می‌کند تا وسوسه‌ نگاه لحظه‌ای کاهش دهید.