چرا تریدرها بیشتر از بقیه دچار «افسردگی مالی» می‌شوند؟

بازارهای مالی برای بسیاری از افراد نماد فرصت‌های بزرگ و آزادی مالی به شمار می‌آید، اما پشت این ظاهر فریبنده، واقعیتی به نام فشار روانی و «افسردگی مالی تریدرها» نهفته است که کمتر درباره آن صحبت می‌شود.

در واقع نوسانات لحظه‌ای بازار، تصمیم‌گیری‌های پرریسک در بازه‌های زمانی بسیار کوتاه، ترس از جا ماندن از فرصت‌ها (FOMO) و حتی طراحی گیمیفای‌شده‌ پلتفرم‌های معاملاتی، تریدرها را در چرخه‌ای قرار می‌دهد که باعث استرس مزمن، اضطراب شدید و فرسودگی ذهنی می‌شود. 

پژوهش‌های علمی نشان داده‌اند که تکرار زیان‌های مالی و رفتارهای اعتیاد گونه در استفاده از این پلتفرم‌ها، ارتباط مستقیمی با افت کیفیت خواب، کاهش رضایت از زندگی و افزایش خطر افسردگی دارد. همچنین آمارهای جدید هم این نگرانی را تأیید می‌کنند. 

بر اساس یک نظرسنجی بین‌المللی، نسبت تریدرهایی که مشکلات روانی را گزارش کرده‌اند از ۱۸٪ در سال ۲۰۲۱ به ۳۸٪ در سال ۲۰۲۲ رسیده است. همچنین باید بدانید که نمیمی از فعالان بازار ادعا کرده‌اند که برخی از همکاران آن‌ها به دلیل مشکلات روانی، شغل خود را ترک کرده‌اند. 

زیست‌شناسی استرس روی ترید

بیشتر تریدرها هنوز به‌خوبی نمی‌دانند که هورمون‌های استرس (کورتیزول) و انگیزه‌سازی (تستوسترون) تاثیر قابل توجهی بر تصمیم‌گیری آن‌ها در معاملات مالی دارند. طبق تحقیقات انجام شده، عملکرد این هورمون‌ها می‌تواند در شرایط پرنوسان بازار رفتارهای مالی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند و باعث شوند که شما تصمیمات ناگهانی بگیرد.

بازارِ پرنوسان باعث کورتیزول بالاتر و قضاوت ضعیف‌تر می‌شود

PNAS یک مطالعه کلاسیک میان تریدرهای لندن انجام داد و به این نتیجه رسید که افزایش نوسانات بازار باعث بالا رفتن سطح کورتیزول می‌شود. افزایش این هورمون ترجیحات ریسک را تغییر می‌دهد و حتی «عقلانیت انتخاب» را هم دچار اختلال می‌کند. در واقع تاثیر بالا رفتن کورتیزول به‌گونه‌ای است که شما به‌جای تصمیمات عقلانی، بیشتر به تصمیمات احساسی روی می‌آورید. 

همچنین در این آزمایش به‌صورت کنترل‌شده سطح کورتیزول را به‌اندازه آنچه که در تریدرها مشاهده شده بود بالا بردند (به شکل مصنوعی) و به این نتیجه رسیدند که این هورمون می‌تواند تمایل به ریسک‌پذیری را کاهش دهد و باعث اتخاذ تصمیمات محافظه‌کارانه‌تر شود. 

کم‌خوابی، ارورهای شناختی و خلقِ منفی

کم‌خوابی یا اختلال در ریتم شبانه‌روزی، به‌طور مستقیم سیستم‌های نوروتراپیکی و هورمونی مانند HPA (محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال) را فعال و باعث افزایش کورتیزول می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که حتی ۲۴ ساعت بی‌خوابی، سطح کورتیزول را بالا می‌برد و با حالات منفی مانند اضطراب، خستگی، سردرگمی و افسردگی کوتاه‌مدت مرتبط است. طبیعتا این وضعیت (بیشتر تریدرها در چین وضعیتی هستند) باعث کاهش دقت شناختی، کندی واکنش و افزایش خطاهای تصمیمی می‌شود. اگر بخواهیم این موضوع را از منظر گسترده‌تر بررسی کنیم، باید بگوییم که کمبود خواب باعث تضعیف توجه، اختلال در عملکرد اجرایی (executive function)، کاهش حافظه کاری و ناتوانی در تجزیه‌و‌تحلیل پیچیدگی‌ها می‌شود.

زیان‌های پی‌درپی و حرکت به سمت فرسودگی مالی

زیان‌های مزمن و تداوم شکست مالی، به‌صورن ناخودآگاه و بدون اینکه تاثیر آن‌ها را به‌صورت واضح احساس کنید، زمینه‌ساز اضطراب، کاهش انگیزه و نهایتا فرسودگی روانی می‌شود. در واقع با نگاهی داده‌محور به نتایج واقعی معاملات، می‌توان به‌راحتی پیوند این زیان‌ها با استرس، خلق و خوی منفی و افسردگی را فهمید. در ادامه با ما همراه باشید تا این موضوع را کامل‌تر توضیح دهیم. 

«زیان مزمن» در داده‌های واقعی

تحلیلی وسیع از معامله‌گران روزانه در بازار فیوچرز برزیل نشان می‌دهد که ۹۷٪ از افرادی که برای بیش از ۳۰۰ روز به ترید ادامه داده‌اند، در نهایت دچار زیان بوده‌اند. تنها ۱.۱٪ توانستند بیشتر از حداقل دستمزد در برزیل درآمد کسب کنند و فقط ۰.۵٪ بیشتر از حقوق یک کارمند عادی درآمد داشته‌اند.

در واقع این الگو نشان می‌دهد که ادامه مسیر بدون استراتژی مناسب و مدیریت ریسک، بسیار ناپایدار است و زیان‌های مکرر به‌طور مستقیم محرک اضطراب مالی و کاهش سلامت روان هستند.

پیوند استرس مالی و افسردگی 

بررسی منابع منابع معتبر نشان می‌دهند که استرس مالی با افسردگی رابطه‌ مثبت و معنی‌دار دارد. به عبارت ساده‌تر، در بیشتر اوقات افزایش فشارهای مالی با افزایش شدت علائم افسردگی همراه است.

بنیادهای سلامت روان هم چرخه‌ای تحت عنوان «بدهی ↔ مشکلات روانی» را تایید می‌کنند. در واقع بدهی باعث افزایش فشار روانی می‌شود و مشکلات روانی می‌تواند فرد را در بدهکاری بیشتر غرق کند. این چرخه، زمینه‌ای خطرناک و فرساینده برای سلامت روان تریدرها ایجاد می‌کند و به‌طور مستقیم باعث «افسردگی مالی» می‌شود.

شباهت ترید و قمار؛ پاداش‌های متغیر، اعتیاد رفتاری

بیشتر روانشناسان این حوزه، ترید روزانه را با مفاهیمی مانند قمار مقایسه می‌کنند و نشان می‌دهند که چگونه ساختار پاداش متغیر و احساس کنترل کاذب، تریدرها را در چرخه‌ای از رفتارهای اعتیادگونه گرفتار می‌کنند. 

تحقیقات و منابع علمی نشان می‌دهند که ترید روزانه دارای ویژگی‌های مشابه انواع قمار است. در واقع ویژگی‌های مشترکی مانند پاداش‌های غیرقابل‌پیش‌بینی، توهم کنترل و ادامه دادن بعد از شکست‌ها (پیروی از باخت) از جمله مواردی هستند که باعث شکل‌گیری این نظریه شده‌اند.

کدام دسته از تریدرها بیشتر در خط افسردگی قرار دارند؟

تقریبا همه تریدرها در معرض فشار روانی‌ هستند، اما شدت ریسک برای همه یکسان نیست. در واقع شواهد نشان می‌دهد که گروه‌هایی با ویژگی‌های خاص (از تازه‌واردهای پرهیجان تا معامله‌گران شب‌زنده‌دار بازارهای ۲۴/۷) به‌دلیل ترکیب عوامل شناختی، زیستی و اقتصادی، شانس بیشتری برای تجربه‌ پریشانی روانی و «افسردگی مالی» دارند. در جدول زیر می‌توانید به‌خوبی مشاهده کنید که کدام دسته از تریدرها بیشتر در معرض خطر افسردگی قرار دارند: 

راهکارهای مبتنی بر شواهد برای پیشگیری از افسردگی مالی

حال که به‌خوبی با دلیل افسردگی تریدرها آشنا شدید و می‌دانید که چه افراد بیشتر از همه در معرض خطر هستند، احتمالا با این سوال مواجه می‌شوید که آیا راهکار خاصی برای جلوگیری از این اتفاق ناگوار وجود دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که خوشبختانه راهکارهای علی بسیار خوبی برای جلوگیری از افسردگی تریدرها وجود دارند. در ادامه با ما همراه باشید تا این راه‌کارها را معرفی کنیم:

بهداشت خواب و زمان‌بندی معاملات

بهداشت خواب و زمان‌بندی معاملات با انجام کارهای مهمی مانند ثابت‌کردن ساعت خواب/بیداری، محدود کردن مواجهه‌ شبانه با بازارهای ۲۴/۷ (به‌ویژه کریپتو) و پرهیز از تصمیم‌های مالی پس از کم‌خوابی امکان‌پذیر است.

مدیریت ریسک: اهرم پایین و حد ضرر از پیش‌تعریف‌شده

یکی از مهم‌ترین عوامل استرس، زیان‌های بزرگ و ناگهانی است. استفاده از اهرم پایین و تعیین حد ضرر قبل از ورود به معامله، باعث می‌شود زیان‌ها در محدوده‌ای کنترل‌شده باقی بمانند و احتمال واکنش‌های هیجانی کاهش پیدا کند. این تکنیک به شما کمک می‌کند چرخه «تعقیب زیان» را متوقف کنید و فشار روانی را به حداقل برسانید.

 سقف معاملات روزانه و وقفه‌های اجباری

تحقیقات رفتاری نشان می‌دهد که وقفه در فعالیت‌های پاداش‌محور (مثل ترید یا قمار) می‌تواند شدت رفتار اعتیادگونه را کاهش دهد. به عبارت ساده‌تر، داشتن سقف معاملات روزانه و زمان‌های استراحت اجباری به شما کمک می‌کند که از تصمیم‌گیری‌های بیش‌ازحد هیجانی جلوگیری کنید و مغزتان فرصت بازتنظیم پیدا کند.

مداخله تخصصی در صورت علائم پایدار

اگر علائم اضطراب، افسردگی یا فرسودگی شغلی ادامه پیدا کند، مراجعه به روانشناس یا روان‌پزشک ضروری است. درمان شناختی‌رفتاری (CBT) و مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی در مطالعات علمی، نتایج بسیار خوبی در کاهش پریشانی مرتبط با ریسک مالی نشان داده‌اند.

ژورنال ترید و تحلیل احساسات

نوشتن جزئیات معاملات و احساسات در لحظه ورود و خروج، به شما کمک می‌کند الگوهای رفتاری خود را بشناسید. مرور این ژورنال، به مرور زمان باعث کاهش اشتباهات تکراری و بهبود نظم ذهنی می‌شود.

تعیین اهداف واقع‌بینانه

داشتن انتظارات غیرواقعی (مانند چند برابر کردن سرمایه در مدت کوتاه) فشار روانی سنگینی ایجاد می‌کند. هدف‌گذاری واقع‌بینانه و تدریجی، تریدر را از چرخه ناامیدی و فرسودگی نجات می‌دهد.

فونیکس؛ بهداشت معامله‌گری و مدیریت ریسک در عمل

یکی از دلایل مهمی که می‌تواند زمینه‌ساز افسردگی تریدرها شود، نبود شفافیت و کنترل روی روند معاملاتشان است. در واقع بررسی‌ها نشان می‌دهد که استفاده از ابزارهای مدیریت پورتفولیو و بررسی مداوم داده‌های سود و زیان، ریسک باز و تاریخچه تصمیم‌های خود، تاثیر بسیار زیادی در کاهش استرس و عدم مواجهه با اضطراب و افسردگی دارد.  

فونیکس یکی از بهترین ابزارهای مدیریت پورتفولیوها است که با ترکیب تحلیل هوشمند و طراحی ساده، امکان بررسی کامل وضعیت سرمایه‌گذاری شما را در یک نگاه فراهم می‌کند. این پلتفرم با اتصال فقط‌خواندنی به صرافی‌ها و کیف‌پول‌ها، شما را از وسوسه‌ ترید لحظه‌ای محافظت می‌کند و امکان مدیریت دارایی بدون فشار روانی را به شما می‌دهد. 

همچنین گزارش‌های دقیق سود و زیان و هشدارهای قیمت هوشمند، جایگزین بررسی‌های مکرر و وسواس‌گونه بازار می‌شوند و به شما کمک می‌کنند تصمیم‌های منطقی‌تری بگیرید. اگر می‌خواهید از این ابزار مهم و سایر قابلیت‌های آن استفاده کنید، کافی است به fonix.app بروید و فرایند نصب اپلیکیشن را انجام دهید.