تفاوت داده و اطلاعات و مفاهیم انسانی


در بسیاری از موارد داده یا دیتا را با اطلاعات و حتی با مفاهیم به اشتباه یکی میدانند

اما داده را میتوان به چند صورت تشبیه کرد

ما حروف الفبا داریم که به تنهایی معنا و مفهمومی ندارند

از حروف الفبا ما کلمه می سازیم که شاید معنا و مفهوم داشته باشند اما معمولا در کنار کلمات دیگر تبدیل به جملات یا عبارات کاربردی می شوند

الفبا وشباهت با داده خام
الفبا وشباهت با داده خام


جملات شاید دارای معنا باشد اما باز هم در کنار جملات بیشتری مفاهیم را شکل می دهند

از سادگی حروف بتدریج به سمت پیچیدگی مفاهیم پیش می رویم

حتی مفاهیم در قالب تجربه و مهارت و قابلیت تبدیل به معنا و سبک و راه زندگی می شود و در وجود انسانی بینش و نگرش و قوه قضاوت را شکل می دهد

انسان از مجموعه داده ها و اطلاعات و دانش های خود در شکل توانایی و تجربه یادگیری را می آموزد

داده ها خام و سازماندهی نشده و بدون تحلیل و بدون ارتباط با هم هستند و قادر به جهت گیری در سمت و سویی نیستند

تجزیه و تحلیل داده ها با هر ذره بینی ممکن نیست
تجزیه و تحلیل داده ها با هر ذره بینی ممکن نیست


هرچند بعد از پردازش دارای ارزش می شوند ولی بدون پردازش قیمت خاصی برایشان نمی شود مشخص کرد

انسان در سیستم هایی که می سازد نیازمند اطلاعات است ولی هر سیستمی در حین پردازش احتمال دارد آلوده و ازاطلاعات به اشتباه تفسیر شوند

پس فیلتر سالم برای پردازش نیاز داریم که متناسب با همان داده و اطلاعات مورد نظر ما باشد

برای پردازش باید از فیلتر مناسب همان داده استفاده کنیم
برای پردازش باید از فیلتر مناسب همان داده استفاده کنیم


اما قبل از بررسی بیشتر کمی به تفاوت داده و اطلاعات بپردازیم

مهم‌ترین تفاوتهای بین داده و اطلاعات

داده ها به شکل حروف یا اعداد یا اشکال و امثالهم هستند

اطلاعات در یک قالب با معنی و دارای مرجع به صورت کلام یا صوت یا فیلم یا تصویر و مانند آن دیده می شوند

داده ها بعد از پردازش قابل استفاده هستند اما اطلاعات را هم می توان پردازش کرد هم بدون پردازش استفاده کرد و البته برای پردازش مورد وجهت استفاده از اطلاعات بسیار مهم است

معمولا اطلاعات چون از پردازش داده ها بیرون می آید قابلیت تفسیر و تجزیه و تحلیل دارند

داده ها معمولا با هم ارتباط معنا داری ندارند ولی اطلاعات معمولا با هم مرتبط هستند مخصوصا اینکه داده ها را برای هدف مشخصی پردازش می شوند که معنا و مفهوم دارد

داده خام اطلاعات نیست
داده خام اطلاعات نیست


داده ها به اطلاعات وابسته نیستند ولی اطلاعات وابستگی محکمی با داده ها دارند

البته در جهان امروز ما بغیر از داده های ساده ابرداده هم داریم که مجموعه بسیار با حجم بالا و سرعت تولید زیاد و تنوع گسترده

و صد البته باید قابل اتکا و دقیق باشند هم جهان را احاطه کرده که در زمینه های سلامت و محیط زیست و حمل و نقل و سیاست کاربرد بسیار دارد

از داده های بدون پردازش برای تصمیم گیری معمولا نباید استفاده بشود ولی می توان از اطلاعات برای تصمیم گیری بهره برد

البته باید روش بدست آوردن داده ها بحدی دقیق باشد که بتوان به صحت آن اطمینان کرد تا دارای ارزش باشند

البته تقسیم بندی برای داده ها بسیار زیاد است مثلا داده های کمی – داده های کیفی – داده های داخلی – داده های خارجی

اطلاعات با توجه به نیاز جمع آوری می شود و با توجه به نیاز محک و ابراز خاصی برای استنتاج معنی دار دارند در آن زمان پردازش و تجزیه و تحلیل با اطمینان تضمین می کند که نتیجه حاصله حداقل خطا را داراست

داده ها گاه تاریخ مصرف دارند و باید سریع مورد استفاده قرار بگیرند در غیر این صورت بی ارزش یا کم ارزش می شوند

تاریخ مصرف داده ها را جدی بگیریم
تاریخ مصرف داده ها را جدی بگیریم


مثل جمع آوری داده ها در باره با یک بیماری خاص که باید سریع راه حلی برایش فراهم بشود .

داده ها توسط افراد هوشمند یا سیستم هوشمند مورد پردازش قرار می گیرد و معمولا ابرداده ها با هوش مصنوعی تحلیل و پردازش می شود

داده ها به ما می گوید آب و هوای جهان در حال آلودگی و گرم شدن است و یا با توجه به اعداد به دست آمده از تعداد درخت های قطع شده متوجه می شویم باید برای حفظ محیط زیست قدمی برداریم


اما متاسفانه انسان ها از اطلاعات برای رسیدن به ( مفاهیم ) کمتر استفاده می کنند

اطلاعات در باره یک مسئله یا یک رویداد بعد از تجریه و تحلیل با درک و کشف و تجربه به دانش و بینش و نگرش تبدیل می شوند که می تواند در جهت مثبت یا منفی باشد و ما می توانیم از اطلاعات پردازش شده مثلا در فعل و انفعال شیمیایی یک دارو بسازیم یا یک مخدر خطرناک تولید کنیم

اطلاعات جمع آوری شده می تواند باعث رسیدن جامعه به رشد و بالندگی بشود ولی اگر در مسیر دادن اطلاعات جهت گیری خاصی ایجاد شود می تواند باعث مرگ انسانها هم بشود

مثلا در زمان تسلط اروپا بر کشورهای افریقایی از اطلاعات جمع آوری شده برای استعمار و برده داری استفاده شد تا ارتباط فرهنگی دو جامعه سفید و سیاه

داده هایی که موجب مرگ انسانها شد
داده هایی که موجب مرگ انسانها شد


جمع آوری داده ها و تبدیل و پردازش آن به اطلاعات و تبدیل اطلاعات به دانش و دانش به بینش و نگرش هزینه های خاص خودش را دارد که در یک مجموعه باید قبل از هر کاری برآورد هزینه منطقی داشته باشیم تا کار در ادامه دچار اختلال نشود

قدم اول بعد از پردازش اطلاعات باید بدانیم که ما شناخت و آگاهی خاصی به ما می دهد که شاید برایمان خوش آیند نباشد شاید نیاز به فکر زیاد نداشته باشیم اما شاید حودتان بهتر است چند دقیقه از خودتان بپرسید چه داده ها و اطلاعاتی می تواند جذاب نباشد ؟

معمولا هر اطلاعاتی دانش نیست ولی هر دانشی مملو از اطلاعات گوناگون است

اطلاعات و داده ها را شاید بسرعت بتوان تولید و پخش و بازیابی کرد اما دانش و بینش و نگرش را نمی توانیم بسرعت تغییر بدهیم

اطلاعات معمولا به تنهایی و بدون پردازش نهایی نمی تواند باعث پیش بینی مفید و یا شناخت و نتیجه گیری بشود اطلاعات را شاید بتوان با سرعت و حتی با دقت و گسترده منتقل کرد اما دانش و بینش و نگرش و مفاهیم برای انتقال بسیار زمان بر است

شاید براحتی بتوانیم داده ها و حتی اطلاعات را با حجم بالا و سرعت زیاد و تنوع گسترده ذخیره سازی کنیم اما دانش و مهارت و قابلیت و تجربه و دانش و بینش و نگرش قایل ذخیره سازی در فضای غیر انسانی یا نیست یا مشکل است

دانش و مهارت انسانی قایل ذخیره سازی هست ؟ یا نه
دانش و مهارت انسانی قایل ذخیره سازی هست ؟ یا نه


داده ها و اطلاعات لازمه حل بسیاری از مشکلات هستند اما فقط انسان ها هستند که از همین داده ها و از اطلاعات با دانش و آگاهی و با بینش و نگرش خاصی برای ایجاد مشکل استفاده می کنند

داده ها اگر از حقایق باشند بعد از پردازش و تجزیه و تحلیل کاربردهای فراوانی برای رفع مشکلات عالم انسانی دارند اما مشکل از آنجاست ما می توانیم داده های جعلی بسیاری بسازیم و حتی نتیجه گیریهایی باب میل خودمان ایجاد کنیم که معمولا نتایج انسانی مفیدی ندارند اکثر ما علل ایجاد جنگ های جهانی اول و دوم و جنگ کره و ویتنام و جنگ خاورمیانه را شاهدیم که از داده های جعلی ایجاد شده است

اکثر جنگ ها و اختلافات از داده های اشتباه است
اکثر جنگ ها و اختلافات از داده های اشتباه است


مهم ترین هدف ما در این مقاله رسیدن به یک روش برای گسترش کسب و کار ، رسیدن به امنیت روانی داخل زندگی و توانایی رشد و یادگیری است

فقط لازم است یاد بگیریم چرا و چگونه داده هایی را جمع آوری و پردازش و استفاده کنیم

هوشنگ فنائیان شش تیر 1401