روایت عاشورا در قاب آثار هنری ابوالفضل رنجبران و دیگر هنرمندان کشوری در برج آزادی

سوگواره هنر عاشورایی از سوم محرم تا پایان ماه صفر (20 تیر تا 14 شهریور ماه) در مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی برگزار می‌شود.

به گزارش روابط عمومی برج آزادی؛ نمایشگاه سوگواره هنر عاشورایی شامل 56 پوستر با همکاری مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری با مفاهیم عاشورایی در کافه گالری، تالار آینه و تالار اقوام مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی برپا می‌شود.

همچنین در نمایشگاه عکس عاشورایی که با همکاری معاونت هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برپا می‌شود، 80  قاب عکس از آیین، فرهنگ و رسوم عزاداری شهرهای ایران به نمایش گذاشته می‌شود.

نمایشگاه نقاشی شامل 10 اثر فاخر از گنجینه هنرهای تجسمی برج آزادی و نمایشگاه اینفوگرافیک با معرفی اصحاب کربلا به صورت مفهومی از دیگر برنامه‌های این سوگواره هنری هستند.

بر همین اساس مراسم افتتاحیه این سوگواره هنری، 19 تیرماه مصادف با سوم محرم، از ساعت 16 با حضور مدیران فرهنگی و هنرمندان برگزار می‌شود.

اجرای تئاتر و نمایش میدانی، نی نوازی و موسیقی آیینی، پرده خوانی عاشورایی، چهارپایه خوانی، اجرای نمایش‌های هنری، کارگاه‌های هنری خط و نقاشی، موکب عزاداری و ... از برنامه‌های افتتاحیه این سوگواره هستند.

این رویداد با هدف گسترش و توسعه فرهنگ عاشورایی و با تاکید بر هنرهای آیینی برگزار شده و یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن پرداختن به واقعه عظیم عاشورا و فلسفه آن است.

علاقه‌مندان می‌توانند از 19 تیر لغایت 14 شهریور همه روزه به جز شنبه‌ها از ساعت 9 تا 20 از این سوگواره بازدید کنند.

این آیین تصویری شامل آثاری از مرتضی اسدی، مسعود نجابتی، ابوالفضل رنجبران، مصطفی گودرزی، شیوا مطیع، امیر عبدالحسینی،حسین یوزباشی، محمد مکاریچیان، میکائیل براتی، سید محمد شریفی، مرتضی پورشاندیز، فاطمه منظوری، احمد عزیزپور، محمد ریاضی، صابر شیخ‌رضایی، محمدهادی قادری، علی وزیریان، سید حسن موسی‌زاده، حبیب صادقی، کاظم چلیپا، حسین خسروجردی، حسن یاقوتی، ایرج اسکندری، احمد آقاقلیزاده، کامیار صادقی، سید محسن حسینی،  ناصر سیفی، امیرحسین آقامیری و خشایار قاضی‌زاده بود که با محوریت روایت‌های بصری و آیینی از واقعه عاشورا طراحی شد.

این پروژه بخشی از مجموعه‌رویدادهای «در سوگ سرو» بود که به شکل چندرسانه‌ای یعنی با زبان نور و تصویر و با همراهی موسیقی حماسی اجرایی شد.

ابوالفضل رنجبران یک محقق و ‍‍ پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان، طراح و گرافیست است که در زمینه تاریخ هنر ایران و جهان و به ویژه خطوط جهان اسلام و ایران فعالیت می‌کند. او عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور و کانون هنرمندان ایرانی است و در چندین مسابقه ملی و بین‌المللی موفق به کسب مقام شده است.

وی همچنین به عنوان پژوهشگر تاریخ هنر ایران و جهان و مدرس هنر و مباحث زیباشناسی در حیطه گرافیک شناخته می‌شود و در معرفی خط در گرافیگ فعالیت داشته است. 

به طور خلاصه، ابوالفضل رنجبران یک هنرمند چندوجهی است که در زمینه طراحی، گرافیک و تاریخ هنر جهان و اسلام و تدریس مباحث هنری فعالیت می‌کند و به ویژه در زمینه خطوط کهن و تاریخی شناخته شده است. 

به گزارش روابط عمومی مجموعه برج آزادی، مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها و رویدادهای هنری با محوریت آیین‌های سوگ و مضامین معنوی کربلا، همزمان با ماه‌های محرم و صفر 1447 (تیر و مرداد 1404) با عنوان «در سوگ سرو» در نگارخانه‌ها و فضاهای فرهنگی برج آزادی برگزار می‌شود. این رویداد هنری–فرهنگی با تمرکز بر بازنمایی تصویری و آیینی واقعه عاشورا و سنت‌های عزاداری ایرانی، شامل مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها، اجراهای نمایشی، کارگاه‌ها و برنامه‌های جانبی متنوع است:

• نمایشگاه ادوات تعزیه از مجموعه شخصی علی رضاپور شمس(ارائه ابزارها و اشیاء آئینی مربوط به هنر تعزیه، به عنوان بخشی از میراث ناملموس فرهنگی ایران).

• نمایشگاه پوسترهای عاشورایی: آثار گرافیکی با مضامین حماسی، عرفانی و انسانی عاشورا در قالب زبان طراحی معاصر.

• نمایشگاه عکس آئین‌های عزاداری اقوام ایرانی: مستند تصویری از سنت‌های عزاداری در مناطق مختلف ایران با تاکید بر تنوع فرهنگی.

• نمایشگاه عکس‌های تاریخی اماکن مذهبی از آرشیو استاد محمدعلی جدیدالاسلام: تصاویری حدود 85 ساله از اماکن زیارتی مشهد، کربلا، قم و دیگر مکان‌های مقدس؛ اسنادی ارزشمند از فضاهای مذهبی و اجتماعی گذشته.

• نمایشگاه نقاشی با مضامین عاشورایی: شامل آثار متنوع با رویکردهای نمادین، روایی و مفهومی به واقعه کربلا و شخصیت‌های آن.

• در ادامه این برنامه‌ها، چند رویداد ویژه نیز در قالب اجرا و تعامل مخاطب پیش‌بینی شده است:

• برگزاری ورکشاپ خوشنویسی با عنوان «ایران حسین» با حضور هنرمندان برجسته این حوزه.

• اجرای پرفورمنس‌های عاشورایی با الهام از مفاهیم عاشورا و آیین‌های سوگ سنتی.

• نمایش عاشورایی «نقطه سر خط» به کارگردانی محمدتقی رئیسی با روایتی نمایشی از مفاهیم محرم.

• برگزاری دومین دوره نمایشگاه قهوه‌خانه‌ای «آینه عشق» با تمرکز بر نگارگری‌های سنتی و مردمی مرتبط با واقعه عاشورا.

• اجرای ویژه «برج‌نگاره» با نمایش آثار تجسمی عاشورایی منتخب بر بدنه برج آزادی با مشارکت نهادهای هنری ذی‌ربط.

• پخش فیلم‌های کوتاه سینمایی با موضوع عاشورا در سالن «سیمولیشن» مجموعه، با هدف پیوند رسانه‌های نوین با مضامین آئینی.

«در سوگ سرو» تا پایان ماه صفر میزبان عموم علاقه‌مندان، پژوهشگران و هنرمندان خواهد بود و علاقه‌مندان می‌توانند همه‌روزه به‌جز شنبه‌ها و ایام تعطیل رسمی از ساعت 10 تا 16 از این نمایشگاه‌ها و برنامه‌ها دیدن کنند.

اطلاعات بیشتر در مورد ابوالفضل رنجبران:

• تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته گرافیک. 

• عضویت‌ها:

  • عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور. 

  • عضو کانون هنرمندان ایرانی. 

  • عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی کشور. 

  • عضو کانون حمایت از هنرمندان کشور. 

• زمینه‌های فعالیت:

  • طراحی و گرافیک. 

  • پژوهش در تاریخ هنر (به ویژه خطوط کهن و تاریخی و اقلام سته و ششگانه). 

• افتخارات: کسب مقام در مسابقات ملی و بین‌المللی. 

• لذا ابوالفضل رنجبران طراح گرافیک، محقق و پژوهشگر تاریخ هنرایران و جهان، مدیر هنری، تایپوگرافیست، از هنرمندان برجستهٔ معاصرایرانی در حوزهٔ هنرهای تجسمی است. او فارغ‌التحصیل رشته گرافیک می‌باشد. وی متولد مهر ماه 1370 است.
   
  رنجبران در کنار فعالیتهای مختلف گرافیکی، سال‌ها به‌صورت حرفه‌ای در زمینهٔ تحقیق و پژوهش هنر تمدن‌های مختلف، به‌ویژه تاریخ هنر ایران، خاورمیانه و جهان، فعالیت داشته است، رنجبران در کارنامه آثار خود تعداد بی شماری از طراحی جلد کتاب و نشریات، و طراحی هویت بصری، طراحی پوسترهای بین المللی، و مسابقات مختلف در داخل و خارج از کشور را ثبت کرده‌است. او همچنین در حوزهٔ ارتباط تصویری، به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده و تاثیرگذار معرفی می‌شود.
  
  رنجبران از سال 1384 به‌صورت رسمی با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن هنرهای تجسمی و موسسه توسعه هنری کشور در طراحی گرافیکی از جمله پوستر، نشان و لوگو، تبلیغاتِ محیطی، با تاکید به روش تایپوگرافی، حروف نگاری و استفاده از خطوط اسلامیِ فراموش شده و اقلام سته به ویژه خط کوفی آغاز به فعالیت کرد، آثار ایشان در نمایشگاه‌های مختلف و متعددی به نمایش درآمده و جوایز و تقدیرنامه‌هایی از سوی اساتید برجسته و مقامات کشوری را به همراه داشته‌ است.
  
  رنجبران در نمایشگاه‌ها و فستیوال‌های داخلی و خارجی بسیاری شرکت کرده‌است. و توانسته است جوایز و مقامات و تقدیرات بسیاری را از آن خود کند. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همجوار ایران معرفی کند.
   
  جوایز و افتخارات و شرکت در مسابقات ملی و بین‌المللی:
  رنجبران دارای چندین جایزه ملی و بین المللی و کسب دیپلم افتخار در مسابقات مختلف می‌باشد. که در طول چندین سال فعالیت هنری و تحقیقی و پژوهشی، توانسته است در مسابقات مختلفی حضور و شرکت یابد که این امر موجب تقدیرات متعددی توسط اساتید شاخص و مطرح هنری، از ابوالفضل رنجبران گردد. ایشان طراح چندین پوستر بین المللی می‌باشند.
   
  اساتید ابوالفضل رنجبران:
  رنجبران از محضر اساتید مطرحی همچون: استاد مسعود نجابتی، استاد عبدالرسول یاقوتی، استاد صداقت جباری، استاد سید حسن موسی زاده، استاد ناصر طاووسی، استاد ابوالفضل خزاعی بهرمند شده است. که در بین آثار وی رد پای تاثیر این اساتید به وضوح دیده می‌شود.
   
  تاثیر خانوادگی:
  رنجبران در فضای هنری و ادبی توسط پدر و اقوام مادری خود که از خطاطان زبر دست بوده، پرورش یافته است که این تاثیر موجب پیشرفت چشم گیر ایشان شده است. وی در گفتگوی خود با رسانه های هنری، به این امر که دوران کودکی میتواند تاثیر بسزای در نقش آینده اشخاص ایفا کند، اشاره پر رنگی دارد.
   
  رنجبران و جمهوری سِنگال:
  رنجبران در نمایشگاه آثار قرآنی خود در جمهوری سِنگال، شهر داکار با حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، و نمایندگی جامعه المصطفی العالمیه در سنگال توانست، آثار زیبای حدیثی و قرآنی که با تاکید بر خطوط ششگانه یا اقلام سته و خطوط فراموش شده اسلامی که از آن‌ها به‌عنوان خطوط اصول هم نام برده می‌شود بهره ببرد، وی توانست این خطوط اصلی در خوشنویسی که در تمامی کشورهای اسلامی از جمله ایران، روزی رواج داشته‌اند اما این خطوط به باد فراموشی سپرده شده اند را دوباره زنده کند و مورد استقبال بی نظیر همگان در داخل و خارج از ایران قرار بگیرد. ابوالفضل رنجبران خوشنویس، طراح گرافیک و مدیر هنری معاصر است که آثار قرآنی و حدیثی متعددی خلق کرده است، از جمله تابلوهای قرآنی و حدیثی که در نمایشگاه‌های مختلف از جمله در سنگال به نمایش درآمدند. آثار او که به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی است و گلچینی از فعالیت‌های هنری و قرآنی‌اش را شامل می‌شود، به ویژه در ماه مبارک رمضان در کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. رنجبران در طول چندین سال فعالیت هنری و پژوهشی، با خلق آثار بدیع توانسته به شیوه‌ای گرافیکی با درون‌مایه‌های ایرانی و اسلامی دست یابد و آن را به دنیا و کشورهای همسایه ایران معرفی کند.
   
  بهرگیری از خطوط فراموش شده اسلامی:
  نمایشگاه سنگال، در مراسمی با حضور، سفیر جمهوری اسلامی و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ویژه سنگال، مجموعه‌ای از آثار قرآنی و حدیثی ابوالفضل رنجبران در داکار، پایتخت سنگال به نمایش درآمد، که مورد استقبال علاقه‌مندان به قرآن کریم قرار گرفت. رنجبران آثار هنری قرآنی و حدیثی خلق کرده است که در قالب تابلوهای خوشنویسی از خطوط رایج در جهان اسلام، من جمله خط کوفی، خط محقق، ریحان، ثلث، رقاع، توقیع، نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق ارائه شده‌اند. آثار قرآنی ایشان شامل مضامین و حکمت‌های قرآنی است که در قالب طراحی پوستر و تابلوهای هنری به نمایش درآمده‌اند. محتوای آثار او، به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان، توجه ویژه‌ای به جنبه‌های قرآنی و معنوی در داخل و خارج از کشور را به همراه داشته است.
   
  گستره فرهنگی:
  نمایش آثار وی در خارج از ایران، مانند کشور سنگال، بخشی از فعالیت‌های فرهنگی هنری برای گسترش فرهنگ قرآنی در سطح بین‌المللی است. ابوالفضل رنجبران آثار قرآنی و حدیثی خود را در ماه مبارک رمضان در شهر داکار، پایتخت جمهوری سنگال به نمایش گذاشته است. این نمایشگاه با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران و نماینده جامعه‌المصطفی العالمیه در سنگال برگزار شده است. وی عضو انجمن هنرهای تجسمی کشور، عضو کانون هنرمندان ایرانی و عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی است.
   
  نگاه هنری ابوالفضل رنجبران:
  خوشنویسی اسلامی، به‌عنوان شریف‌ترین و قدسی‌ترین هنرِ جهان اسلام، بیش از هر هنر تجسمی دیگری با رویکردهای عرفانی و حِکمی همراه بوده و در غالب ویژگی‌های شکلی و محتوایی خود آینه‌دار نمادها و آموزه‌های عرفانی و نفوذ اجتماعی عرفا است؛ نگاه باطنی و قبول تقدّس و معنویت برای حروف و کلمات در این هنر قدسی که بیش از همه متأثر از رویکردهای عرفا به مسئله حروف است، بخش مهمّی از پیوند میان خوشنویسی و عرفان اسلامی را رقم زده است. خوشنویسی وخطاطی یکی از هنرهای اصیل کشور ایران و جهان اسلام است که از گذشته های دور تا به امروز طرفداران بسیار زیادی داشته است. با وجود آن که خوشنویسی تقریبا در تمامی فرهنگ‌ها به چشم می‌خورد و از آن استفاده می‌شود، ولی در مشرق زمین و به ویژه کشورهای اسلامی و ایران یکی از زیباترین هنرهای بصری محسوب می‌شود.

عاشورا، غنی‌ترین منابع الهام برای هنرهای
واقعه عاشورا، صرف‌نظر از جایگاه دینی و تاریخی آن، یکی از غنی‌ترین منابع الهام برای هنرهای در جهان اسلام و فراتر از آن به‌شمار می‌رود. این رویداد، با درون‌مایه‌هایی چون ایثار، ظلم‌ستیزی، وفاداری، آزادگی و شهادت، ظرفیت‌های بی‌پایانی برای خلق آثار هنری دارد که در قالب‌های مختلف از جمله سینما، تئاتر، موسیقی و نقاشی و پوسترهای گرافیکی، بخصوص تایپوگرافی تجلی یافته‌اند.

با این‌حال، آنچه در این میان برجسته است، نه‌فقط محتوای حماسی عاشورا، بلکه ساختار روایی منحصربه‌فرد آن است که با قواعد درام‌نویسی جهان نیز همخوانی دارد. بسیاری از مفاهیم عمیق عاشورایی، به‌شکل مستقیم یا غیرمستقیم، در آثار شاخص غربی نیز بازتاب یافته‌اند.

عاشورا، سفری درونی به جهان حقیقت و ایمان
از سوی دیگر، پرداختن هنری به عاشورا، صرفاً یک تجربه زیبایی‌شناختی یا هنری نیست، بلکه سفری درونی به جهان حقیقت و ایمان است. هنرمندی که می‌خواهد از این چشمه جوشان بهره‌مند شود، ناگزیر باید پیوندی شخصی، عمیق و صادقانه با روح عاشورا برقرار کرده باشد. تاریخ هنر دینی نشان داده است که ماندگارترین آثار، از دل همین پیوندهای ایمانی و تجربه‌های زیسته برآمده‌اند. صرف بهره‌گیری از تکنیک‌های پیشرفته یا فیلمنامه‌نویسی حرفه‌ای، بدون حضور یک روح باورمند در پس اثر، نمی‌تواند مخاطب را به حقیقت عاشورا نزدیک کند. از همین‌رو، مسئله ایمان، نه صرفاً یک موضوع اخلاقی، بلکه بنیانی برای آفرینش اثر هنری در این حوزه است.

در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.

شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران