چگونه کسب‌وکار خود را در زمان بحران و جنگ حفظ کنیم؟

در دنیای ناپایدار امروز، بحران‌هایی همچون جنگ، ناآرامی‌های سیاسی، تحریم‌های اقتصادی، و اختلال در اینترنت یا زنجیره تامین، می‌توانند حیات هر کسب‌وکاری را تهدید کنند؛ فرقی نمی‌کند کسب‌وکار شما کوچک باشد یا یک سازمان بزرگ. در چنین شرایطی، فقط کسب‌وکارهایی دوام می‌آورند که برای مواجهه با بحران‌ها آماده‌اند، انعطاف دارند و به‌جای انفعال، با چابکی عمل می‌کنند.
در این مقاله، نگاهی می‌اندازیم به تدابیر اساسی و زیرساخت‌های فکری و عملیاتی که هر کسب‌وکاری باید در دستور کار خود قرار دهد تا در شرایط بحران، بقا پیدا کند و حتی در مسیر رشد قرار گیرد.

۱. واقع‌بینی؛ نه خوش‌بینی یا بدبینی

بسیاری از مدیران، در مواجهه با بحران‌ها دچار یکی از دو خطای بزرگ می‌شوند: یا همه‌چیز را ساده می‌گیرند و بحران را نادیده می‌گیرند، یا به‌کلی ناامید شده و دست از تصمیم‌گیری می‌کشند. واقع‌بینی یعنی پذیرفتن وضعیت موجود، تحلیل آن و سنجیدن واقعی‌ترین مسیرهای بقا و تداوم.

۲. چابکی در تصمیم‌گیری و اجرا

در شرایطی که وضعیت بازار، قیمت‌ها، منابع و نیاز مشتریان دائماً در حال تغییر است، سازمان‌های کند و بوروکراتیک به‌راحتی از پا درمی‌آیند. کسب‌وکارهایی که ساختار تصمیم‌گیری سریع و تیم‌های کوچک اما کارآمد دارند، انعطاف‌پذیری بیشتری در تغییر مسیر خواهند داشت.

۳. طراحی مدل کسب‌وکار مقاوم در برابر بحران

مدل کسب‌وکار سنتی در شرایط بحرانی پاسخگو نیست. شما باید به سؤالات زیر پاسخ دهید:
اگر اینترنت سراسری قطع شد، آیا راه ارتباطی با مشتری دارید؟
اگر ارسال فیزیکی محصولات به تأخیر افتاد، راهکار جایگزین چیست؟
اگر نرخ ارز دو برابر شد، سودآوری شما چه تغییری خواهد کرد؟

مدل کسب‌وکار شما باید سناریوهای گوناگون را در نظر بگیرد و از وابستگی به تنها یک تأمین‌کننده، یک کانال فروش یا یک جریان درآمدی دوری کند.

۴. تنوع در کانال‌های درآمدی و فروش

فروشگاه‌هایی که فقط به فضای فیزیکی وابسته‌اند، در دوران بحران‌های امنیتی یا ناآرامی‌ها بیشترین آسیب را می‌بینند. در مقابل، برندهایی که هم فروش حضوری دارند، هم فروش آنلاین، هم حضور در پلتفرم‌های مارکت‌پلیس و هم خدمات اشتراکی یا فروش مستقیم از طریق پیام‌رسان‌ها، از ریسک پایین‌تری برخوردارند.

۵. اولویت‌بندی منابع مالی و سرمایه انسانی

در شرایط بحرانی، همه‌چیز به اندازه قبل در دسترس نخواهد بود؛ از سرمایه گرفته تا نیروی انسانی و حتی زمان. بنابراین شما باید منابع موجود را بر اساس میزان بازدهی و تاثیرگذاری اولویت‌بندی کنید. مثلاً حفظ نیروی انسانی کلیدی اولویت بیشتری از پروژه‌های توسعه‌ای غیرضروری دارد.

۶. ارتباطات شفاف با مشتریان، تیم و شرکای تجاری

بحران‌ها پر از شایعه، اطلاعات غلط و فضای احساسی هستند. در چنین فضاهایی، تنها راه اعتمادسازی و ثبات روانی، شفافیت ارتباطی است. مشتریان شما باید بدانند چه تغییراتی در خدمات شما اتفاق افتاده، تیم شما باید بداند چه تصمیماتی در حال اجراست، و شرکای تجاری باید در جریان محدودیت‌های شما باشند.

۷. مستندسازی فرآیندها و ایجاد سیستم پشتیبان

اگر تنها یک نفر کلیدی در شرکت شما بیمار شود یا دسترسی به اینترنت محدود گردد، آیا کسب‌وکار متوقف می‌شود؟ اگر پاسخ بله است، باید هرچه سریع‌تر فرآیندهای کلیدی را مستندسازی کرده و پشتیبان برای نقش‌های حیاتی در نظر بگیرید. این موضوع به‌ویژه برای کسب‌وکارهای دانش‌بنیان حیاتی است.

جمع‌بندی

بحران‌های سیاسی، اجتماعی و حتی نظامی، بخش اجتناب‌ناپذیری از فضای اقتصادی منطقه ما هستند. اما تجربه نشان داده است کسب‌وکارهایی که آمادگی ذهنی، انعطاف عملیاتی، ارتباطات شفاف و ساختار مقاوم دارند، نه‌تنها در این شرایط دوام می‌آورند، بلکه حتی می‌توانند رشد کنند.لازم نیست اَبَرشرکت باشید، کافی‌ست هوشمند و چابک باشید.