راهنمای جامع و کاربردی انتخاب بهترین درب ضد حریق از نگاه کارشناس آتشنشانی
درب ضد حریق یکی از مهمترین اجزای ایمنی ساختمان است که مستقیماً بر صدور تأییدیه آتشنشانی تأثیر میگذارد. در این مقاله، از زبان کارشناس آتشنشانی، انواع درب ضد حریق، ویژگیهای الزامی برای تأیید، خطاهای رایج سازندگان و نمونههای واقعی از پروژههایی که به دلیل انتخاب اشتباه متحمل هزینههای سنگین شدند، بررسی شده است.
بهعنوان کارشناس آتشنشانی که مسئول بررسی ایمنی ساختمانها و صدور تأییدیه پایانکار هستم، یکی از پرتکرارترین دلایل عدم صدور تأییدیه را انتخاب نادرست یا ناقص درب ضد حریق میدانم.
دربهای ضد حریق بخشی از سیستم «حفاظت غیرفعال در برابر حریق» هستند؛ یعنی بدون نیاز به برق، سنسور یا عملکرد انسانی، در زمان آتشسوزی نقش حیاتی خود را ایفا میکنند: جلوگیری از گسترش آتش، دود و حرارت از یک فضا به فضای دیگر.
اگر طراحی، انتخاب و مشخصات فنی این دربها از همان مراحل ابتدایی پروژه بهدرستی انجام نشود، نتیجه آن چیزی جز دوبارهکاری، افزایش هزینه و تأخیر در اخذ تأییدیه نخواهد بود.
در کنار تمام نکات فنی، یک موضوع مهم را همیشه به سازندگان و مدیران پروژه گوشزد میکنم: خرید درب ضد حریق، صرفاً خرید یک درب نیست؛ خرید یک مجوز ایمنی و آرامش خاطر است. دربهایی که فاقد تأییدیه معتبر آتشنشانی هستند، حتی اگر از نظر ظاهری مشابه نمونههای استاندارد باشند، در فرآیند بازدید نهایی ریسک بزرگی ایجاد میکنند. به همین دلیل توصیه میشود درب ضد حریق را فقط از مجموعههایی تهیه کنید که مدارک فنی، تست حریق و سابقه تأمین پروژههای واقعی دارند.
در این میان، مجموعه آکا ایمن بهعنوان مرجع تخصصی تجهیزات آتشنشانی در ایران، انواع درب ضد حریق دارای تأییدیه آتشنشانی را از برندهای معتبر عرضه میکند؛ موضوعی که در عمل، مسیر اخذ تأییدیه را برای بسیاری از پروژهها سادهتر کرده است.
انواع درب ضد حریق از لحاظ اندازه و کاربرد هرکدام در ساختمان
شناخت دقیق انواع درب ضد حریق اولین قدم برای انتخاب صحیح است. در بازدیدهای میدانی بارها دیدهام که یک مدل درب برای تمام فضاها استفاده شده، در حالی که استراتژی ایمنی ساختمان چیز دیگری را میطلبد.
اندازه درب ضد حریق
تکلنگه: مناسب راهپلهها، خروجیهای اضطراری و واحدهای مسکونی
دولنگه هماندازه: معمولاً در فضاهای عمومی با تردد بالا
یک و نیم لنگه: یک لنگه فعال و یک لنگه ثابت، رایج در ساختمانهای اداری
این دربها میتوانند همراه با سایدلایت (شیشه کناری) یا فنلایت (شیشه بالاسری) طراحی شوند، به شرط آنکه کل مجموعه تست حریق معتبر داشته باشد.
انواع درب ضد حریق از لحاظ جنس
درب ضد حریق فلزی (فولادی)
این نوع درب، رایجترین گزینه در پروژههای مسکونی، اداری و تجاری است. ساختار فولادی، مقاومت بالا در برابر حرارت و امکان نصب یراقآلات استاندارد، باعث شده در اکثر راهپلههای فرار و خروج اضطراری استفاده شود.
در بررسیهای آتشنشانی، اگر ضخامت ورق، نوع عایق داخلی و درزگیر حرارتی استاندارد نباشد، حتی ظاهر کاملاً سالم هم باعث تأیید نمیشود.
درب ضد حریق چوبی با هسته مقاوم
برخلاف تصور عمومی، برخی دربهای چوبی نیز میتوانند تأییدیه آتشنشانی بگیرند؛ به شرط آنکه هسته داخلی مقاوم در برابر حریق داشته باشند و تستهای لازم را گذرانده باشند.
این مدلها بیشتر در فضاهای اداری خاص یا هتلها کاربرد دارند و حتماً باید گواهی معتبر داشته باشند.
درب ضد حریق شیشهای
این دربها با شیشههای چندلایه مقاوم در برابر آتش ساخته میشوند و معمولاً در مراکز تجاری و فضاهای عمومی خاص به کار میروند. در بازدیدها دیدهام که صرفاً «شیشه ضخیم» بودن کافی نیست؛ نوع شیشه و فریم باید دقیقاً مطابق استاندارد باشد.
در عمل، دسترسی به دربهای ضد حریق متنوع با مدارک کامل همیشه آسان نیست و یکی از دلایلی که برخی پروژهها دچار مشکل میشوند، محدود بودن منابع تأمین مطمئن است؛ در حالیکه تأمینکنندگان تخصصی مانند آکا ایمن این محصولات را همراه با مشخصات فنی و مستندات لازم ارائه میکنند.
درب ضد حریق باید چه ویژگیهایی داشته باشد تا تأییدیه بگیرد؟
در فرآیند صدور تأییدیه آتشنشانی، ما به ظاهر درب اکتفا نمیکنیم. چند معیار کلیدی وجود دارد که نبود هرکدام میتواند کل پروژه را متوقف کند.
جهت بازشو در ضد حریق
جهت باز شدن درب موضوعی کاملاً فنی است، نه سلیقهای.
دربهای ضد حریق معمولاً تکجهته هستند و باید در مسیر خروج، به سمت فرار باز شوند. حتی بهترین درب ضد حریق هم اگر به سمت اشتباه باز شود یا فاصله چارچوب تا دیوار اصولی نباشد، تأیید نمیشود.
اشتباه در جهت بازشو یکی از دلایل شایع مردودی تأییدیه است.
گواهی اصالت کالا (شخص ثالث)
یکی از مهمترین مواردی که در بررسیها به آن استناد میکنیم، گواهی معتبر است.
این گواهی نشان میدهد:
محصول تست شده
فرآیند تولید کنترلشده بوده
و نصب طبق دستورالعمل انجام شده است
بدون این مستندات، حتی بهترین درب هم قابل تأیید نیست.
تجربه نشان داده است پروژههایی که از ابتدا دربهای دارای گواهی معتبر و قابل استعلام را از تأمینکنندگان تخصصی تهیه کردهاند، در بازدیدهای آتشنشانی کمترین چالش را داشتهاند.
درجه مقاومت در برابر آتش
درجه مقاومت نشان میدهد درب چه مدت در شرایط واقعی حریق عملکرد خود را حفظ میکند:
بدون مقاومت در برابر حریق
مقاومت ۳۰ دقیقه
مقاومت ۶۰ دقیقه
مقاومت ۹۰ دقیقه
مقاومت ۱۲۰ دقیقه
درب ضد حریق باید حداقل ۶۰، ۹۰ یا ۱۲۰ دقیقه (بسته به کاربری ساختمان) در برابر آتش مقاومت کند. این زمان باید مستند و قابل اثبات باشد، نه ادعای فروشنده.
وجود نوار دودبند و درزگیر حرارتی
در بسیاری از بازدیدها دیدهام که درب نصب شده، اما فاقد نوار دودبند است. همین نقص کوچک باعث رد تأییدیه میشود، چون انتشار دود در حریق بهمراتب خطرناکتر از شعله است. دود عامل اصلی خفگی در آتشسوزی است. نوار دودبند مانع عبور دود و گازهای داغ میشود. نوار درزگیر حرارتی در دمای بالا منبسط میشوند و فاصله بین درب و چارچوب را کاملاً میبندند.
یراقآلات استاندارد و خودبستهشونده
درب ضد حریق بدون قفل و زبانه استاندارد، جک آرامبند یا دستگیره عملاً کارایی ندارد. اگر درب در زمان حریق باز بماند، مسیر فرار بیاثر میشود.
تجربه واقعی از پروژههایی که به دلیل انتخاب اشتباه متحمل هزینه شدند
اجازه بدهید یک نمونه واقعی از تجربه کاریام بگویم.
در یک ساختمان ۷ طبقه مسکونی در غرب تهران، سازنده برای کاهش هزینه، دربهایی نصب کرده بود که صرفاً ظاهر درب ضد حریق داشتند. نه گواهی معتبر داشتند و نه نوار دودبند.
در بازدید نهایی، کل تأییدیه آتشنشانی رد شد. نتیجه؟
باز کردن تمام دربها
خرید مجدد درب استاندارد
هزینه دوباره نصب
تأخیر چندماهه در پایانکار
هزینه نهایی، چند برابر صرفهجویی اولیه شد. این اتفاق بارها و بارها در پروژههای مختلف تکرار شده است.
اشتباهات رایج سازندگان در انتخاب درب ضد حریق
اعتماد به قیمت پایین بدون مدارک فنی
خرید درب بدون برگه تست معتبر
نصب توسط نیروی غیرمتخصص
استفاده از یک مدل درب برای تمام بخشهای ساختمان
بهعنوان بازرس، مهم نیست درب چقدر شکیل یا ارزان باشد؛ مدرک، نصب اصولی و عملکرد واقعی ملاک تصمیمگیری است.
نقش درب ضد حریق در ایمنی جان ساکنان
درب ضد حریق فقط یک الزام اداری نیست. در حوادث واقعی، همین دربها چند دقیقه طلایی برای تخلیه ساختمان ایجاد میکنند.
در پروندههایی که بررسی کردهایم، ساختمانهایی با درب استاندارد، تلفات بهمراتب کمتری داشتهاند؛ حتی زمانی که سیستمهای دیگر دچار نقص بودهاند.
سوالات متداول
آیا هر درب فلزی، درب ضد حریق محسوب میشود؟
خیر. فقط دربی که تست حریق معتبر و اجزای استاندارد داشته باشد، قابل تأیید است.
حداقل مقاومت زمانی درب ضد حریق چقدر است؟
بسته به کاربری، معمولاً ۶۰ یا ۹۰ دقیقه الزامی است.
آیا نصب نادرست باعث رد تأییدیه میشود؟
بله. حتی بهترین درب اگر اصولی نصب نشود، تأیید نخواهد شد.
آیا یراقآلات هم باید تأییدیه داشته باشند؟
بله؛ یراق نامناسب میتواند کل تست را بیاثر کند.
آیا امکان تعویض درب بعد از رد تأییدیه وجود دارد؟
بله، اما معمولاً با هزینه و تأخیر قابل توجه همراه است.
جمعبندی و توصیه نهایی کارشناس آتشنشانی
اگر بخواهم تجربه سالها بازدید و صدور تأییدیه را در یک جمله خلاصه کنم: درب ضد حریق استاندارد، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری برای ایمنی، زمان و اعتبار پروژه است.
البته نباید فراموش کرد که ایمنی حریق فقط به درب ضد حریق محدود نمیشود. تجهیزاتی مانند جعبه آتشنشانی، هوزریل، اسپرینکلر، کپسولهای اطفا حریق و سایر اجزای سیستم اعلام و اطفا در کنار هم معنا پیدا میکنند و نقص هرکدام میتواند کل سیستم ایمنی ساختمان را تحتتأثیر قرار دهد.
مجموعه آکا ایمن با تأمین یکپارچه این تجهیزات آتشنشانی، این امکان را فراهم کرده است که سازندگان و مدیران پروژه، با اطمینان و بدون دوبارهکاری، الزامات ایمنی و تأییدیه آتشنشانی را بهصورت کامل پوشش دهند.
مطلبی دیگر از این انتشارات
آموزش قهوه دمی در سفر و طبیعت [مخصوص کمپ]
مطلبی دیگر از این انتشارات
ثبت شرکت اولین گام ورود به دنیای کسبوکار
مطلبی دیگر از این انتشارات
تصمیم جدید سازمان لیگ برای برگزاری بازی ها