داستان ۱۰ سال پیشرفت اتریوم و نقش آن در بازار کریپتو (از تولد تا اوج)

اتریوم روز چهارشنبه دهمین سالگرد خود را جشن گرفت و با افزایش تمایلات نهادی، امیدها به اینکه اتر (ETH) بتواند به بالاترین قیمت تاریخی خود که در نوامبر ۲۰۲۱ ثبت شده بود، برسد، تقویت شد.

در طول یک دهه گذشته، اتریوم به بزرگ‌ترین بلاک‌چین مالی غیرمتمرکز (DeFi) تبدیل شده است و در زمان نگارش این مطلب، نزدیک به ۸۵ میلیارد دلار ارزش کل قفل‌شده (TVL) در آن وجود دارد.

ویتالیک بوترین، یکی از بنیان‌گذاران اتریوم، نسخه اولیه‌ای از وایت‌پیپر را در سال ۲۰۱۳ منتشر کرد. این پروژه در عرضه اولیه سکه (ICO) خود ۱۸.۳ میلیون دلار جمع‌آوری کرد و به‌طور رسمی در سال ۲۰۱۵ به عنوان یک بلاک‌چین برای قراردادهای هوشمند راه‌اندازی شد. ارز دیجیتال آن، اتر، اکنون به عنوان دومین ارز دیجیتال بزرگ از نظر سرمایه بازار پس از بیت‌کوین شناخته می‌شود.(برای دیدن قیمت لحظه ای بیت کوین کلیک کنید.)

در اینجا نگاهی به دهه اول اتریوم می‌اندازیم که شامل حباب ICO، تابستان DeFi و ظهور و سقوط توکن‌های غیر مثلی (NFT) است. تاریخچه اتریوم پر از هیجاناتی مانند ICOها، NFTها و ایردراپ‌ها بوده است.

تاریخچه اتریوم پر از هیجاناتی مانند ICOها، NFTها و ایردراپ‌ها بوده است

۲۰۱۵-۲۰۱۶: تولد اتریوم و هک The DAO

در آوریل ۲۰۱۶، The DAO به عنوان یک پروژه سرمایه‌گذاری خطرپذیر غیرمتمرکز راه‌اندازی شد که طراحی شده بود تا به دارندگان توکن اجازه دهد در مورد نحوه سرمایه‌گذاری این نهاد رأی‌گیری کنند. اما این پروژه مدت زیادی دوام نیاورد و در ژوئن ۲۰۱۶ به دلیل یک آسیب‌پذیری حدود ۶۰ میلیون دلار خسارت دید.

در طول این دهه، چندین پروژه مبتنی بر اتریوم قربانی حملات سایبری شدند. اما این مورد به عنوان یک نقطه عطف بحرانی در تاریخ اتریوم به یاد مانده است، زیرا توسعه‌دهندگان و جامعه تصمیم جنجالی گرفتند که بلاک‌چین را هارد فورک کنند و شبکه را به لحظه قبل از سرقت بازگردانند.

این امر منجر به تقسیم دائمی زنجیره شد. زنجیره جدیدی که از این فورک به وجود آمد، با برند اتریوم و حمایت اکثریت ادامه یافت. گروه کوچکتری در بلاک‌چین اصلی باقی ماندند که اکنون به عنوان اتریوم کلاسیک شناخته می‌شود.

۲۰۱۷-۲۰۱۸: انفجار اتریوم با حباب ICO

اتریوم به دلیل ظهور استاندارد توکن ERC-20، به عنوان پلتفرم اصلی برای ICOها شناخته شد، که این امکان را فراهم می‌کرد تا پروژه‌های توکنی بدون نیاز به توسعه یک بلاک‌چین جدید راه‌اندازی شوند. برخی از پروژه‌ها واقعی بودند و از ICO اتریوم به عنوان سکوی پرتاب برای مهاجرت به شبکه‌های خود استفاده کردند (اگرچه بسیاری از آن‌ها بی‌فایده بودند).

اتر از کمتر از ۱۰ دلار در ابتدای سال ۲۰۱۷ به بالاترین قیمت تاریخی خود یعنی حدود ۱,۴۵۰ دلار تا ژانویه ۲۰۱۸ افزایش یافت. بیت‌کوین نیز در خلال حباب ICO به سقف جدیدی بالای ۱۹,۰۰۰ دلار رسید.

افزایش قیمت اتریوم در زمان حباب ICO. منبع: CoinGecko 

این حدس و گمان تنها به ICOها محدود نشد. اتریوم همچنین میزبان CryptoKitties، یک بازی NFT بود که در آن بازیکنان گربه‌های کارتونی را جمع‌آوری و پرورش می‌دادند. موفقیت این بازی در اواخر سال ۲۰۱۷ باعث شلوغی شبکه اتریوم شد.

در اوایل سال ۲۰۱۸، قانونگذاران شروع به برخورد با عرضه‌های اوراق بهادار غیرثبت‌شده کردند. در طول سال، کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) شکایت‌هایی را تنظیم و احضاریه‌هایی صادر کرد تا بسیاری از ICOها را که به نقض قوانین اوراق بهادار متهم شده بودند، تحت پیگرد قرار دهد.

اکثر پروژه‌های تأمین مالی شده از طریق ICO نتوانستند به وعده‌های خود عمل کنند و قیمت‌ها سقوط کردند. تا دسامبر ۲۰۱۸، قیمت اتر به حدود ۸۵ دلار کاهش یافته بود.

از زمستان کریپتو تا اوج‌گیری دیفای؛ جهش اتریوم در ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰

اتر در بیشتر سال ۲۰۱۹ بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ دلار نوسان داشت، دوره‌ای که اکنون به عنوان نخستین زمستان کریپتو به یاد می‌آید. توسعه‌دهندگان بر روی زیرساخت‌ها متمرکز شدند و پروژه‌هایی مانند MakerDAO، Compound و Uniswap پایه‌گذاری یک سیستم مالی جدید مبتنی بر قراردادهای هوشمند به جای بانک‌ها را آغاز کردند.

تا اواسط سال ۲۰۲۰، اتریوم از یک سرزمین بی‌برنامه پس از ICO به لایه پایه DeFi تبدیل شده بود. Compound توکن حکمرانی خود، COMP را راه‌اندازی کرد و دوره کشت سود را آغاز کرد که به کاربران برای قفل کردن دارایی‌ها در پروتکل‌های DeFi پاداش می‌داد. استفاده از شبکه اتریوم به شدت افزایش یافت، هزینه‌های گاز به طرز چشمگیری بالا رفت و اتر نیز از این روند پیروی کرد و تا پایان سال به بیش از ۷۵۰ دلار رسید.

۲۰۲۱: اتریوم در دنیای ستارگان از طریق NFTها

شکست بعدی اتریوم از طریق هنر و میم‌ها رخ داد. در سال ۲۰۲۱، NFTها روح فرهنگی زمانه را به خود جلب کردند و پروژه‌هایی مانند CryptoPunks و Bored Ape Yacht Club آواتارهای پیکسلی را به جریان اصلی تبدیل کردند. در مارس ۲۰۲۱، هنرمند دیجیتال بیپل یک اثر هنری NFT را به قیمت ۶۹ میلیون دلار در حراج کریستی فروخت.

OpenSea، بازار پیشرو NFT در آن زمان، شاهد افزایش حجم معاملات بود و به مدت کوتاهی یکی از پردرآمدترین برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps) در اتریوم شد. سلبریتی‌ها، برندها و تأثیرگذاران به این عرصه ورود کردند و اتریوم در مرکز فرهنگ عامه قرار گرفت.

اتر در نوامبر به بالاترین قیمت تاریخی خود یعنی ۴,۸۹۱ دلار رسید. اما سیل فعالیت‌ها محدودیت‌های اتریوم را آشکار کرد. هزینه‌های گاز برای کاربران عادی غیرقابل تحمل شد و معاملات را به رویدادهای لوکس تبدیل کرد.

۲۰۲۲: ادغام اتریوم در حالی که بازار کریپتو سقوط می‌کند

سال ۲۰۲۲ برای بازار کریپتو به طور کلی، نه فقط اتریوم، سالی سخت و نفس‌گیری بود. یک سری از فروپاشی‌ها که با استیبل‌کوین الگوریتمی ناموفق Terra آغاز شد و به فروپاشی FTX  انجامید، میلیاردها دلار کریپتو را نابود کرد. قیمت اتر از حدود ۳,۸۰۰ دلار در ژانویه به حدود ۱,۰۰۰ دلار در ژوئن کاهش یافت و این سقوط ناشی از وحشت عمومی در بازار و بحران‌های نقدینگی بود.

در میان ویرانی‌ها، اتریوم یکی از مهم‌ترین به‌روزرسانی‌ها در تاریخ بلاک‌چین را به انجام رساند. در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲، این شبکه با موفقیت ادغام را کامل کرد و از مکانیزم اجماع انرژی‌بر اثبات کار به اثبات سهام (PoS) منتقل شد.

۲۰۲۳: رول‌آپ‌های اتریوم، بهبودی و بازگشت ایردراپ‌ها

با فعال شدن PoS، توسعه‌دهندگان توجه خود را به راه‌حل‌های لایه‌۲ (L2) معطوف کردند که معاملات را خارج از زنجیره پردازش کرده و به اتریوم برای امنیت متکی بودند. آربیتروم، اپتیمیسم و zkSync به عنوان پیشگامان اولیه در این مرز جدید ظهور کردند.

این پروژه‌های جدید همچنین موج جدیدی از حدس و گمان‌های ایردراپ را به همراه داشتند. کاربران شروع به فعالیت در پروتکل‌های نوظهور کردند به امید اینکه برای دریافت توکن‌های آینده واجد شرایط شوند. در مارس ۲۰۲۳، ایردراپ مورد انتظار آربیتروم به‌طور زنده اجرا شد و توکن‌های Arbitrum ARB را به کاربران اولیه توزیع کرد و دوباره هیجان را در سراسر اکوسیستم برانگیخت. اپتییمیسم نیز در آن سال دو ایردراپ دیگر داشت.

در همین حال، توکن‌های لیکویید استیکینگ مانند Lido، Rocket Pool و cbETH کوین بیس به روش غالب برای استیک کردن اتریوم تبدیل شدند، زیرا به کاربران اجازه می‌دادند در حالی که نقدینگی خود را حفظ می‌کنند، بازدهی کسب کنند.

در مقابل، فعالیت دیفای و NFT از اوج‌های سال ۲۰۲۱ کاهش یافته بود. قیمت اتریوم سال را با حدود ۱,۲۰۰ دلار آغاز کرد و تا پایان سال به حدود ۲,۳۰۰ دلار افزایش یافت.

۲۰۲۴: تکه‌تکه شدن اتریوم و شتاب ETFها

در سال ۲۰۲۴، لایه دوم‌ها به شدت گسترش یافتند و نقدینگی در اکوسیستم اتریوم پراکنده شد. رشد زنجیره‌هایی مانند Base، Mantle، Blast، zkSync و دیگران منجر به ایجاد محیط‌های ایزوله شد. هر لایه دوم صرافی‌های غیرمتمرکز و استخرهای نقدینگی خود را داشت، که به این معنی بود که دارایی‌هایی مانند اتریوم و USDC دیگر به راحتی بین شبکه‌ها قابل تعویض نبودند.

به‌روزرسانی پیشنهاد بهبود اتریوم ۴۸۴۴ که در مارس ۲۰۲۴ اجرا شد، هزینه‌ها را کاهش داد و انتقال به رول‌آپ‌ها را تسریع کرد. فعالیت افزایش یافت، اما پل‌زنی بین لایه دوم‌ها همچنان نارسا و ناکارآمد بود. کاربران در جستجوی ایردراپ‌ها و مشوق‌ها از زنجیره‌ای به زنجیره دیگر حرکت کردند که این امر تکه‌تکه شدن را بیشتر کرد.

اتریوم توانست توان خروجی معاملات را مقیاس‌پذیری کند، اما این کار به قیمت نقدینگی یکپارچه، پیچیدگی بیشتر آربیتراژ و کاهش قابلیت تعامل در سراسر منظر وسیع‌تر DeFi تمام شد.

در عین حال، علاقه نهادی به اتریوم دوباره افزایش یافت، که ناشی از تأیید و راه‌اندازی صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) مبتنی بر اتریوم در ایالات متحده بود.

۲۰۲۵: اتریوم در لایه پایه دوباره سازماندهی می‌شود

پس از سال‌ها انتقال فعالیت به لایه دوم‌ها، بنیاد اتریوم خواستار تغییر استراتژی به سمت لایه پایه شد.

در همین حال، جذابیت اتریوم برای نهادها همچنان افزایش یافت. ETFهای اسپات اتریوم در ایالات متحده به محبوبیت رسیدند. تا میانه سال، ورودی‌های ETF  اتریوم از ورودی‌های ETF بیت‌ کوین پیشی گرفت. ناشران ETF شروع به بررسی استیکینگ ETH زیرین کردند.

اتر در آوریل ۲۰۲۵ به کمتر از ۱,۵۰۰ دلار کاهش یافت، در حالی که بنیاد اتریوم با تغییرات رهبری دست و پنجه نرم می‌کرد. اما علاقه جدید نهادی، قیمت اتر را به حدود ۳,۸۰۰ دلار در زمان نگارش این متن بازگرداند.