گزارش وضعیت اینترنت در ایران

دسترسی به اینترنت بین‌المللی در ایران از ۱۸ دی (۸ ژانویه) با یک قطعی گسترده و بی‌سابقه قطع شد و اکنون پس از حدود دو هفته، تنها به صورت بسیار محدود و ناپایدار برای برخی افراد بازگشته است.

📈 وضعیت کنونی دسترسی

· اتصال محدود و انتخابی: گزارش‌ها حاکی از بازگشت اتصال برای کمتر از دو درصد از ظرفیت اینترنت کشور است. این دسترسی عمدتاً به دارندگان «اینترنت سفید» (کاربرانی که دولت آن‌ها را صلاحیت‌دار می‌داند) یا کسب‌وکارهای خاص محدود شده و برای کاربران عادی عملاً وجود ندارد.

· ناپایداری: حتی این دسترسی محدود نیز ناپایدار گزارش شده و ممکن است قطع و وصل شود.

· پیش‌بینی: سخنگوی دولت گفته «اینترنت بین‌المللی حداقل تا پیش از نوروز سال ۱۴۰۵ در دسترس نخواهد بود». برخی تحلیل‌ها نیز حاکی از آن است که حتی پس از بازگشت، دسترسی به شکل سابق برنخواهد گشت.

🔍 جزئیات فنی قطعی

قطع کنونی از نظر مدت و شدت، از نمونه‌های قبلی در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ گسترده‌تر است. بر اساس گزارش نهادهای رصد اینترنت:

· روش اعمال محدودیت: به جای قطع کامل فیزیکی، کنترل از طریق کاهش شدید فضای آدرس‌دهی اینترنتی (IP) و توقف ترافیک بین‌المللی انجام شده است. این روش، کارایی بسیاری از ابزارهای دور زدن فیلتر را کاهش می‌دهد.

· کنترل منطقه‌ای: محدودیت‌ها بر اساس مناطق جغرافیایی و به ویژه در کانون‌های اعتراضی اعمال می‌شود.

🧭 دلایل و پیامدها

· علت رسمی: مقامات دلیل قطعی را «مقابله با حملات سایبری» و «ملاحظات امنیتی» اعلام کرده‌اند.

· تحلیل ناظران: ناظران مستقل و سازمان‌های مدافع آزادی اینترنت، این اقدام را ابزاری سیستماتیک برای سرکوب دیجیتال، جلوگیری از سازماندهی اعتراضات و پنهان کردن گستره خشونت و سرکوب می‌دانند.

· تاثیرات:

· اجتماعی و سیاسی: مختل شدن ارتباط مردم و خانواده‌ها، محدودیت شدید اطلاع‌رسانی و پوشش خبری رویدادها.

· اقتصادی: ایجاد خسارات سنگین روزانه به کسب‌وکارهای آنلاین، فریلنسرها و تجارت الکترونیک.

🔮 چشم‌انداز آینده: حرکت به سمت «اینترنت ملی/طبقاتی»

شواهد و اظهارات تحلیلگران نشان می‌دهد این قطعی صرفاً یک واکنش مقطعی نیست، بلکه گامی به سوی اجرای دائم‌تر سیاست «اینترنت طبقاتی» یا «جدایی تدریجی از اینترنت جهانی» است.

· اینترنت طبقاتی: دسترسی به اینترنت جهانی به دریافت مجوز (احتمالاً از طریق ثبت‌نام و احراز هویت) وابسته خواهد بود و دیگر یک حق همگانی خودکار نیست.

· الگوی مشابه: این طرح شباهت‌هایی با مدل کنترل اینترنت در چین (دیوار آتش بزرگ) و پروژه «رو-نت» در روسیه دارد.