قرص سرترالین: درمان افسردگی یا زودانزالی؟

قرص سرترالین یکی از داروهای بسیار پرکاربرد برای درمان افسردگی است و جالب است بدانید که این دارو می‌تواند مشکل زودانزالی در آقایان را هم برطرف کند. اینکه چه مکانیزمی در این دارو وجود دارد که باعث می‌شود گزینه اصلی بسیاری از پزشکان برای درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها باشد، به اثربخشی فوق‌العاده این دارو در تنظیم سروتونین برمی‌گردد که نوعی انتقال‌دهنده عصبی است و پیام‌ها را بین نورون‌ها منتقل می‌کند. در این مطلب با قرص سرترالین و کاربردهای آن آشنا می‌شویم.

قرص سرترالین چیست؟

سرترالین (Sertraline) که بعضی‌ها آن را با نام تجاری زولوفت (Zoloft) می‌شناسند، یکی از داروهای متعلق به دسته مهارکننده‌های بازجذب انتخابی سروتونین (SSRI) است. این دارو با افزایش سطح سروتونین در مغز که نقش بسیار مهمی در تنظیم خلق‌وخو، هیجانات، حافظه، خواب و رفتارهای جنسی دارد، به درمان علائم افسردگی و برخی مشکلات جنسی مثل زودانزالی کمک می‌کند.

کاربردهای اصلی سرترالین

سرترالین به‌دلیل تأثیر گسترده‌ای که بر سیستم عصبی ما دارد، می‌تواند گزینه مناسبی برای درمان بیماری‌های مختلف باشد. برای نمونه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. درمان اختلالات روانی

سرترالین برای درمان اختلالات زیر، به‌عنوان اولین گزینه روان‌درمانگران به کار می‌رود:

• افسردگی؛

• اختلال وسواس فکری‌عملی (OCD) که در آن افکار آزاردهنده‌ای دارید که از بین نمی‌روند و مدام اقدامات تکراری انجام می‌دهید؛

• حملات پنیک که شامل حملات ناگهانی و غیرمنتظره‌ای از هراس شدید است؛

• اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) که شامل علائم روانی است و پس از یک تجربه ترسناک ایجاد می‌شوند؛

• اختلال اضطراب اجتماعی که با ترس شدید از تعامل با دیگران یا انجام کاری در برابر دیگران مشخص می‌شود و در زندگی روزمره اختلال ایجاد می‌کند؛

• تسکین علائم اختلال دیسفوریک قبل از قاعدگی شامل نوسانات خلقی، تحریک‌پذیری، نفخ و حساسیت پستان‌ها.

۲. درمان بیماری‌های حوزه سلامت جنسی

یکی از مهم‌ترین بیماری‌های این بخش که قرص سرترالین می‌تواند به درمان آن کمک کند، زودانزالی (Premature Ejaculation) است که یکی از مشکلات شایع جنسی در مردان به شمار می‌رود. این مشکل معمولا بر روابط و اعتمادبه‌نفس مردان تأثیر منفی می‌گذارد. سرترالین با تأثیری که بر سروتونین دارد، زمان انزال را به تأخیر می‌اندازد تا به بهبود عملکرد جنسی کمک کند. اثربخشی این دارو برای زودانزالی در مطالعات متعددی تأیید شده است.

نحوه مصرف قرص سرترالین

زمانی سرترالین بهترین تأثیر را خواهد داشت که دقیقا با دستورالعمل گفته‌شده پزشک و در ساعت مشخصی مصرف شود. تنظیم دُز این دارو و همه انواع داروهای دسته SSRI، مهم‌ترین بخش مصرف آنهاست و فقط پزشک می‌تواند این کار را انجام دهد. به‌طورکلی سرترالین را روزی یک‌بار (صبح یا عصر) مصرف می‌کنند. بااین‌حال، در اختلال دیسفوریک قبل از قاعدگی، ممکن است فقط در روزهای خاصی از ماه کافی باشد. همچنین، برای درمان زودانزالی اغلب در دُزهای پایین‌تر تجویز می‌شود.

سرترالین فقط قرص نیست و به‌شکل کنسانتره هم موجود است. اگر نمی‌توانید قرص بخورید، به پزشک اطلاع دهید تا محلول آن را تجویز کند. برای خوردن این شکل سرترالین، باید آن را با نوشیدنی‌هایی مانند آب، آب‌پرتقال، شربت آبلیمو و لیموناد رقیق کنید. هیچ نوشیدنی دیگری (مثل شیر، الکل و...) مجاز نیست. اگر دیدید رنگ نوشیدنی کدر شده است، نگران نباشید؛ طبیعی است. بلافاصله محلول را بخورید و نگذارید بماند (حتی در یخچال).

مصرف یا قطع خودسرانه سرترالین ممنوع!

فکر مصرف خودسرانه سرترالین را از سرتان بیرون کنید. به‌هیچ‌وجه دُزی را که پزشک تنظیم کرده است کم‌وزیاد نکنید و ناگهان هم از مصرف آن دست نکشید. قطع ناگهانی مصرف سرترالین می‌تواند عوارض جانبی زیادی به‌همراه داشته باشد. اگر یک‌ بار یادتان رفت دارویتان را بخورید، به‌محض به‌یادآوردن آن را مصرف کنید مگر آنکه زمان دُز بعدی فرا رسیده باشد. در این صورت دُز فراموش‌شده را رها کنید و برنامه دُز معمول خود را ادامه دهید. برای جبران دُز فراموش‌شده، دُز دو برابر مصرف نکنید.

اگر نشانه‌های بیماری‌هایی مثل افسردگی یا زودانزالی را در خود می‌بینید، نزد یک روان‌درمانگر یا اورولوژیست بروید. بسیاری از افراد برای انواع بیماری‌ها مثل دیابت و بیماری‌های قلبی به پزشک مراجعه می‌کنند اما وقتی پای اختلالات روانی یا جنسی به میان می‌آید، به‌سختی می‌توانند خودشان را راضی به درخواست کمک کنند. به یاد داشته باشید هم افسردگی و هم زودانزالی از بیماری‌های واقعی و شایع هستند. حتی اگر مراجعه حضوری برایتان دشوار است، به پلتفرم‌های آنلاینی که خدمات مشاوره آنلاین دارند مراجعه کنید و از منزل خودتان ویزیت شوید. برخی از پلتفرم‌ها مثل دکترساینا چنین خدماتی ارائه می‌دهند.

اقدامات احتیاطی خاص هنگام مصرف سرترالین

یک‌سری حساسیت‌ها و تداخل‌های دارویی وجود دارند که باید قبل از مصرف سرترالین به آنها دقت کنید:

حساسیت دارویی

اگر به سرترالین، مواد تشکیل‌دهنده آن یا حتی لاتکسی که در قطره‌چکان کنسانتره آن وجود دارد حساسیت دارید، به پزشک اطلاع دهید. اگر به داروها، غذاها یا مکمل‌های دیگری هم حساسیت دارید آن را به پزشک بگویید.

تداخل دارویی

برخی داروها نباید با سرترالین مصرف شوند. برای نمونه، هنگام مصرف کنسانتره خوراکی سرترالین، دی سولفیرام (آنتابوز) مصرف نکنید. اگر هریک از داروهای زیر را که به دسته مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAO) تعلق دارند مصرف می‌کنید یا در دو هفته گذشته مصرف آنها را متوقف کرده‌اید، به پزشک اطلاع دهید:

• ایزوکاربوکسازید (مارپلن): داروی ضد افسردگی؛

• لینزولید (زایوکس): نوعی آنتی‌بیوتیک برای درمان عفونت‌ها؛

• متیلن بلو: داروی بیماری مت‌هموگلوبینمی (نوعی بیماری مربوط به سطوح غیرعادی مت‌هموگلوبین خون)؛

• فنلزین (ناردیل): داروی ضد افسردگی؛

• سلژیلین (اِمسام): از داروهای پارکینسون؛

• ترانیل سیپرومین (پارنات): داروی ضد افسردگی؛

• پیموزاید (اورپ): کنترل‌کننده تیک‌های حرکتی.

ممکن است در مواردی که داروها تداخل دارند، پزشک دُز آنها را تنظیم کند یا اینکه از شما بخواهد در فواصل منظم تحت‌پایش قرار بگیرید. اگر داروهای بدون نسخه یا گیاهی مثل مخمر سن جان، تریپتوفان، آسپرین و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDS) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن هم می‌خورید، حتما با پزشک مشورت کنید.

سایر بیماری‌ها و شرایط خاص

اگر شرایط و بیماری‌های زیر را دارید، قبل از تجویز سرترالین به پزشک اطلاع دهید، هرچند خودش احتمالا درباره آنها از شما می‌پرسد:

• به‌تازگی دچار حمله قلبی یا سکته مغزی شده‌اید؛

• فشار خون بالا، مشکلات خونریزی و سطح پایین سدیم در خون دارید؛

• تشنج یا بیماری کبدی، کلیوی یا قلبی دارید؛

• باردار هستید (به‌ویژه در ماه‌های آخر)؛

• اگر قصد بارداری دارید؛

• اگر به نوزاد شیر می‌دهید.

عوارض جانبی سرترالین

احتمال بروز عوارض جانبی سرترالین کم است و وقتی بیمار به خوردن آن عادت کند، عوارض خودبه‌خود برطرف می‌شوند. برخی از عوارض معمولی و برخی دیگر جدی هستند و حتی ممکن است زندگی فرد را تهدید کنند. در ادامه این عوارض را بررسی کرده‌ایم:

عوارض عمومی

عوارض جانبی عمومی سرترالین که نیاز به کمک اورژانسی ندارند عبارت‌اند:

• حالت تهوع؛

• استفراغ؛

• اسهال؛

• یبوست؛

• ازدست‌دادن اشتها؛

• مشکل در به‌خواب‌رفتن یا درخواب‌ماندن؛

• خشکی دهان؛

• سوزش سر دل؛

• تغییرات وزن؛

• سردرد؛

• سرگیجه؛

• خستگی بیش از حد؛

• تعریق بیش‌ازحد؛

• عصبانیت؛

• لرزش غیرقابل‌کنترل قسمتی از بدن؛

• مشکلات جنسی در مردان مثل اختلال نعوظ یا قطع انزال؛

• مشکلات جنسی در زنان مثل نرسیدن به ارگاسم و کاهش میل جنسی.

عوارض جدی

سرترالین عوارض جدی و گاهی خطرناک هم دارد که احتمال بروز آنها کم است؛ بااین‌حال، اگر اتفاق افتاد، باید بیمار به‌شکل اورژانسی به مراکز درمانی یا بیمارستان مراجعه کند. برای مثال:

• تشنج؛

• خون‌ریزی یا کبودی غیرطبیعی؛

• توهم؛

• تب و لرز؛

• ضربان قلب سریع؛

• مشکل در تنفس؛

• سفتی یا پرش شدید عضلات.

اگر هم با مشکلات حافظه، جوش‌های پوستی و کهیر روبه‌رو شدید، حتی اگر اورژانسی نیست اما حتما آنها را جدی بگیرید. مورد مهمِ دیگر تأثیر سرترالین بر بینایی است. گاهی این دارو باعث گلوکوم (آب سیاه) زاویه بسته می‌شود: وضعیتی که در آن مسیر تخلیه مایع زلالیه از چشم مسدود می‌شود و فشار شدید و سریعی به چشم وارد می‌کنند. در این حالت اگر بیمار به بیمارستان مراجعه نکند، احتمال دارد بینایی‌اش را از دست بدهد. چنانچه بعد از خوردن سرترالین حالت تهوع، درد چشم، تغییر در بینایی مانند دیدن حلقه‌های رنگی در اطراف چراغ‌ها و تورم یا قرمزی در داخل یا اطراف چشم پیدا کردید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

کلام آخر

سرترالین یک داروی چندمنظوره است که می‌تواند به درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها مانند افسردگی، اضطراب و زودانزالی کمک کند. بااین‌حال، اگر می‌خواهید کیفیت زندگی و عملکرد جنسی خود را بهبود ببخشید، باید زیر نظر اورولوژیست یا روانپزشک این دارو را مصرف کنید. سلامت روان و جسم شما، ارزشمند است؛ بنابراین، خواه به‌صورت حضوری خواه با مشاوره با روان‌شناس آنلاین در پلتفرم‌های معتبر پزشکی همچون دکترساینا، برای مصرف قرص سرترالین تصمیم بگیرید.