چرا آپارات یوتیوب نیست؟

یوتیوب و آپارات، به عنوان دو پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدئو، رویکرد و تجربیات کاربری متفاوتی را ارائه می‌دهند. اگرچه هدف هر دو، ارائه محتوای ویدئویی به کاربران است، تفاوت‌های اساسی در ساختار، امکانات و نوع استفاده کاربران از این پلتفرم‌ها، باعث شده است که تجربه کاربران از یوتیوب به عنوان یک رسانه اجتماعی پویا و تجربه آن‌ها از آپارات به عنوان یک آرشیو ویدیویی متفاوت باشد. با وجود محدودیت‌های قانونی و فیلترینگ یوتیوب در ایران، کاربران ایرانی همچنان از روش‌های مختلف به آن دسترسی پیدا کرده و آن را به‌عنوان منبعی معتبر و پویا ترجیح می‌دهند. در ادامه، به دلایل و عوامل موثر بر این تفاوت پرداخته و نحوه رفتار کاربران با هر پلتفرم را بررسی می‌کنیم.

۱.ارزش پیشنهادی (محصول‌محور)

  • یوتیوب: ارائه یک پلتفرم جهانی با محتوای متنوع، الگوریتم‌های پیشرفته پیشنهاددهی، و امکانات تعاملی گسترده که تجربه‌ای پویا و ماندگار ایجاد می‌کند. تمرکز بر ارائه خدمات با کیفیت بالا و نوآوری در محصول، ارزش پیشنهادی یوتیوب را تقویت کرده است.
  • آپارات: تمرکز بر ارائه یک آرشیو ویدیویی داخلی با محتوای فارسی‌زبان و سازگار با نیازهای کاربران ایرانی. محدودیت‌های فنی و الگوریتم‌های ساده‌تر باعث شده آپارات بیشتر بر کارایی پایه‌ای محصول خود تمرکز کند.

۲. مخاطب هدف (بازارمحور)

  • یوتیوب: کاربران جهانی از هر زبان و فرهنگ، شامل تولیدکنندگان محتوا، برندها، و مخاطبانی که به دنبال محتوای اورجینال و متنوع هستند. یوتیوب به‌عنوان یک پلتفرم جهانی توسط گوگل مدیریت می‌شود و در دسترس کاربران از سراسر جهان قرار دارد. این گستره بین‌المللی به یوتیوب اجازه داده تا محتواهای متنوعی را پوشش دهد و به زبان‌ها و فرهنگ‌های مختلف پاسخگو باشد. گزارش‌های منتشر شده از وضعیت یوتیوب در ایالات متحده آمریکا در سال 2022 نشان می‌دهد که 78% از کاربران معتقدند می‌توانند به راحتی محتواها را به زبان مدنظرشان در یوتیوب پیدا کنند.
  • آپارات: بیشتر یک پلتفرم بومی است که برای کاربران فارسی‌زبان در ایران طراحی شده است. این تمرکز محلی آپارات باعث شده تا آن را بیشتر به‌عنوان یک پایگاه محتوای داخلی ببینند و کمتر به‌عنوان یک پلتفرم جهانی و پویا. مخاطب هدف آپارات کاربران فارسی‌زبان با تمرکز بر مخاطبان داخلی، از جمله افرادی که به دنبال ویدئوهای آموزشی، خبری، یا آرشیوی هستند است. این گروه غالباً برای محتواهای خاص و مرتبط با ایران به این پلتفرم مراجعه می‌کنند.

۳. مدل درآمدزایی (بازارمحور)

  • یوتیوب: سیستم‌های درآمدزایی متنوع مانند تبلیغات، اشتراک‌های ماهیانه و حمایت‌های مالی که باعث جذب تولیدکنندگان محتوا از سراسر جهان شده است. در سال 2022، یوتیوب در ایالات متحده آمریکا بیش از 390 هزار شغل تمام‌وقت ایجاد کرد و سهمی 35 میلیارد دلاری از اقتصاد این کشور داشت.
  • آپارات: مدل درآمدزایی محدود و محلی، که عمدتاً به جذب تولیدکنندگان کوچک‌تر متمرکز است. این محدودیت باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان حرفه‌ای محتواهای خود را به یوتیوب انتقال دهند. بر اساس گزارش‌های سالانه آپارات، تا تیر 1400، 4800 نفر عضو سرویس درآمدزایی آپارات بوده‌اند که این مقدار در پایان سال 1402 به 4300 عضو کاهش پیدا کرده بود و در نیمه نخست سال 1403 به 5000 نفر رسید. این کاربران تا نیمه نخست سال 1403، 43 میلیارد تومان درآمد کسب کردند.

۴. تعامل کاربران (محصول‌محور و بازارمحور)

  • یوتیوب: کاربران اغلب برای تجربه گشت‌وگذار تصادفی و تعامل اجتماعی به یوتیوب مراجعه می‌کنند. الگوریتم‌های هوش مصنوعی به تعامل بیشتر کاربران کمک می‌کند. یوتیوب از الگوریتم‌های پیشرفته‌ای بهره می‌برد که تجربه‌ای شخصی‌سازی‌شده را برای هر کاربر ایجاد می‌کند. این الگوریتم‌ها به کمک هوش مصنوعی محتواهایی را به کاربران پیشنهاد می‌کنند که مرتبط با تاریخچه بازدید و علاقه‌مندی‌های آن‌هاست. به همین دلیل، کاربران اغلب برنامه یوتیوب را باز کرده و بدون هدف مشخصی مشغول گشت‌وگذار و کاوش محتوای پیشنهادی می‌شوند. این تجربه مشابه گشت‌وگذار در یک شبکه اجتماعی است که کاربران را برای مدت طولانی‌تری در پلتفرم نگه می‌دارد. به گزارش thumbnailtest تا دسامبر 2023، به طور متوسط هر کاربر یوتیوب با هر بازدید 9 ویدئو تماشا می‌کند. همچنین ترندهای شکل گرفته در محتواها و کامنت‌ها نشانگر پویایی این پلتفرم برای کاربران است. بر اساس گزارش Sprout در سال 2024، افراد روزانه به طور میانگین 48.7 دقیقه یوتیوب می‌بینند.
  • آپارات: آپارات فاقد الگوریتم‌های پیشرفته پیشنهاددهی است و کاربران معمولا با یک هدف مشخص به این پلتفرم وارد می‌شوند؛ مانند تماشای یک ویدئو آموزشی یا محتوای خبری. بیشتر ترافیک ورودی آپارات نیز از طریق جستجوی گوگل به سمت آن هدایت می‌شود، و این نشان می‌دهد که کاربران به‌جای تجربه‌ای پویا و جستجوی تصادفی محتوا، بیشتر آپارات را به‌عنوان یک آرشیو ویدیویی تلقی می‌کنند. بر اساس گزارش آپارات تا نیمه اول سال 1403، هر کاربری که وارد سایت می‌شود به طور میانگین بیشتر از 6 ویدئو تماشا می‌کنند.

۵. نوآوری در محصول (محصول‌محور)

  • یوتیوب: پیشگام در ارائه امکانات جدید مانند YouTube Shorts و قابلیت‌های تعاملی، که تجربه کاربری را پویا و مدرن می‌سازد. ویدئوهای کوتاه(Shorts) در یوتیوب روزانه 70 میلیارد بازدید دارند.
  • آپارات: نوآوری محدودتر و تمرکز بر توسعه ویژگی‌های پایه‌ای برای جذب کاربران داخلی.

۶. محتوا و تنوع (محصول‌محور و بازارمحور)

  • یوتیوب: ارائه گستره وسیعی از محتواها، از آموزشی و سرگرمی تا علمی و خبری، که جذابیت بیشتری برای مخاطبان جهانی دارد.
  • آپارات: تمرکز بیشتر بر محتوای داخلی، با موفقیت محدود در جذب تولیدکنندگان محتوای اورجینال. با این حال در حوزه‌هایی مانند گیمینگ، عملکرد خوبی داشته است.

در مجموع، تفاوت‌های اساسی بین یوتیوب و آپارات در مقیاس، الگوریتم‌های پیشنهاددهی، سیستم‌های درآمدزایی، زیرساخت، و امکانات تعاملی، تجربه کاربری کاملا متفاوتی را برای کاربران هر دو پلتفرم ایجاد کرده است. یوتیوب به‌عنوان یک رسانه اجتماعی، کاربران را به جستجوی تصادفی و تعامل مداوم دعوت می‌کند و تولیدکنندگان محتوا نیز با انگیزه‌های مالی بیشتری در این فضا فعالیت می‌کنند. اما آپارات، به‌دلیل محدودیت‌های فنی و زیرساختی و همچنین تمرکز بر بازار داخلی، بیشتر به‌عنوان آرشیوی برای ویدئوها شناخته می‌شود که کاربران با هدف مشخص به آن مراجعه می‌کنند. این تفاوت‌ها در نهایت باعث شده است که یوتیوب جایگاهی جهانی و اجتماعی پیدا کند، در حالی که آپارات بیشتر به‌عنوان جایگزین بومی با محدودیت‌های خاص خود فعالیت دارد.