🧠 چین و آمریکا در رقابت هوش مصنوعی: بازبودن مدل‌ها یا قدرت محاسباتی؟

آیا چین بی‌سروصدا در رقابت هوش مصنوعی برنده می‌شود؟

سال‌هاست که وقتی از رقابت هوش مصنوعی صحبت می‌شود، ذهن‌ها به‌سمت سیلیکون‌ولی، OpenAI، گوگل و سرمایه‌گذاری‌های میلیارددلاری آمریکا می‌رود. روایت غالب این بوده که آمریکا رهبر بلامنازع این حوزه است و چین، در بهترین حالت، در حال تقلید یا دنبال‌کردن این مسیر. اما شواهد جدید نشان می‌دهد این تصویر دیگر کامل نیست.

چین، بی‌هیاهو و بدون شعارهای پرزرق‌وبرق، در حال تغییر قواعد بازی است؛ آن هم نه با «ابرهوش» و مدل‌های بسته، بلکه با هوش مصنوعی متن‌باز، ارزان و قابل‌استفاده در دنیای واقعی.

وقتی شرکت‌های آمریکایی سراغ مدل‌های چینی می‌روند

شاید عجیب به‌نظر برسد، اما برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری آمریکا همین حالا از مدل‌های هوش مصنوعی چینی استفاده می‌کنند. پینترست یکی از این نمونه‌هاست. این پلتفرم که ماهانه صدها میلیون کاربر دارد، در حال آزمایش مدل‌های چینی برای بهبود موتور پیشنهاددهی و تجربه خرید مبتنی بر هوش مصنوعی است.

مدیرعامل پینترست از چیزی به نام «لحظه DeepSeek» یاد می‌کند؛ اشاره به زمانی که مدل DeepSeek R-1 در اوایل ۲۰۲۵ به‌صورت متن‌باز منتشر شد. این تصمیم، موجی از پذیرش مدل‌های چینی را در میان شرکت‌ها و استارتاپ‌ها ایجاد کرد.

ایر بی ان بی Airbnb نیز مسیر مشابهی را رفته است. مدیرعامل این شرکت به‌صراحت گفته که برای عامل هوش مصنوعی خدمات مشتریان، به مدل Qwen علی‌بابا متکی هستند؛ چون این مدل «خیلی خوب، سریع و ارزان» است.

مزیت اصلی: متن‌باز، قابل‌سفارشی‌سازی و کم‌هزینه

تفاوت کلیدی مدل‌های چینی با بسیاری از مدل‌های آمریکایی در یک چیز خلاصه می‌شود: کنترل. مدل‌های متن‌باز چینی به شرکت‌ها اجازه می‌دهند آن‌ها را دانلود کنند، روی داده‌های داخلی خود آموزش دهند و دقیقاً مطابق نیازشان تنظیم کنند.

در مقابل، بسیاری از مدل‌های آمریکایی به‌صورت APIهای بسته ارائه می‌شوند؛ یعنی هزینه بالا، وابستگی دائمی و محدودیت در شخصی‌سازی. برای یک استارتاپ یا حتی یک شرکت بزرگ، این تفاوت می‌تواند تعیین‌کننده باشد. به گفته برخی مدیران فنی، استفاده از مدل‌های متن‌باز چینی در بعضی سناریوها تا ۹۰ درصد ارزان‌تر تمام می‌شود.

هیوگینگ فیس Hugging Face چه می‌گوید؟

اگر بخواهیم بفهمیم توسعه‌دهندگان واقعاً از چه مدل‌هایی استفاده می‌کنند، Hugging Face بهترین شاخص است. در ماه‌های اخیر، مدل‌های چینی بخش بزرگی از رتبه‌های برتر دانلود را به خود اختصاص داده‌اند؛ تا جایی که Qwen توانسته از Llama متا عبور کند.

این موضوع یک پیام واضح دارد: انتخاب توسعه‌دهندگان، بیش از هر چیز، عمل‌گرایانه است. آن‌ها مدلی را می‌خواهند که همین امروز کار کند، هزینه‌اش منطقی باشد و دستشان را نبندد.

دو استراتژی متفاوت، دو مسیر متفاوت

در یک سوی میدان، شرکت‌های آمریکایی قرار دارند که تحت فشار شدید برای سوددهی هستند. OpenAI و متا بخش عمده تمرکز خود را روی مدل‌های اختصاصی، قراردادهای زیرساختی و اهدافی مانند «ابرهوش» گذاشته‌اند. این رویکرد، اگرچه از نظر تحقیقاتی جذاب است، اما فاصله آن با نیازهای واقعی بازار روزبه‌روز بیشتر می‌شود.

در سوی دیگر، چین با حمایت دولتی و تمرکز روی متن‌باز، در حال دموکراتیزه‌کردن هوش مصنوعی است. پارادوکسی جالب: کشوری با ساختار سیاسی بسته، بازترین ابزارهای هوش مصنوعی را در اختیار جهان قرار می‌دهد.

برنده واقعی کیست؟

گزارش اخیر دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد مدل‌های چینی نه‌تنها به رقبای غربی رسیده‌اند، بلکه در برخی شاخص‌ها از آن‌ها جلو زده‌اند. اما سؤال اصلی این است: «پیروزی» در هوش مصنوعی یعنی چه؟

اگر پیروزی را ساخت بزرگ‌ترین و پرهزینه‌ترین مدل بدانیم، شاید آمریکا جلو باشد. اما اگر معیار را میزان استفاده واقعی، نفوذ در کسب‌وکارها و دسترسی توسعه‌دهندگان قرار دهیم، چین بی‌سروصدا چند قدم جلوتر حرکت کرده است.

شاید آینده هوش مصنوعی نه در وعده‌های دوردست، بلکه در ابزارهایی رقم بخورد که همین امروز، ارزان و در دسترس، مسئله‌های واقعی را حل می‌کنند.

مرا دنبال کنید و نظر خودتان را بنویسید