معماری اطلاعات (IA) ستون فقراتِ تجربه کاربری (UX) است. اگر سایت شما زیبا باشد اما کاربر نداند چگونه به هدفش برسد، تمام زحمات طراحی هدر رفته است. دَن براون، از پیشگامان این حوزه، ۸ اصل کلیدی را معرفی کرده که به ما کمک میکند ساختارهایی منطقی، مقیاسپذیر و کاربرپسند خلق کنیم. علاوه بر آن می توانیم از آن به عنوان یکی از چک لیست هایی که هنگام تحلیل رقبا مورد بررسی قرار می گیرد استفاده کنیم.
در ادامه، این ۸ اصل را به همراه مثالهای کاربردی بررسی میکنیم:
محتوا را به عنوان موجودیتهایی با ویژگیهای مشخص ببینید، نه فقط متن یا عکس.
مثال ۱: در یک سایت املاک، «ملک» یک شیء است که ویژگیهایی مثل متراژ، قیمت و محله دارد.
مثال ۲: در یک سایت آموزشی، «دوره» شیئی است که شامل ویدیو، استاد، سرفصل، مدت زمان، تعداد دانشجو و ... میشود.
ارائه بیش از حدِ گزینه، باعث فلج شدن ذهن کاربر میشود. اتتخابها را محدود و معنادار نگه دارید.
مثال ۱: در فرآیند ثبتنام، به جای پرسیدن ۲۰ سوال، فقط فیلدهای حیاتی را در مرحله اول قرار دهید.
مثال ۲: در منوی اصلی سایت، به جای ۱۰ گزینه، ۵ دستهبندی اصلی و کاربردی قرار دهید.
اطلاعات را به صورت لایهای نشان دهید؛ فقط آنچه در این لحظه نیاز است، نه همه چیز را.
مثال ۱: استفاده از دکمه «نمایش جزئیات بیشتر» در لیست محصولات.
مثال ۲: نمایش اطلاعت بیشتر از یک محصول هنگام هاور کردن روی کارت محصول آن.
دستهبندیهای انتزاعی را با مثالهای ملموس توضیح دهید.
مثال ۱: در منوی «پوشاک»، نمایش تصاویر کوچک (Thumbnail) از یک تیشرت یا شلوار کنار نام دستهبندی.
مثال ۲: در سایتهای فروش نرمافزار، نشان دادن لوگوی برندهای معروف (مثل آمازون یا گوگل) به عنوان نمونه مشتریان.
فرض نکنید همه کاربران از صفحه اصلی (Home) وارد میشوند. بسیاری از کاربران از طریق موتورهای جستجو یا لینکهای شبکههای اجتماعی مستقیم وارد صفحات داخلی میشوند؛ هر صفحه باید به گونهای طراحی شود که کاربر بفهمد کجاست، چه کار میتواند بکند و بقیه سایت چه ساختاری دارد.
مثال ۱: در هر صفحه، لوگوی سایت در بالا سمت راست/چپ وجود داشته باشد تا سریع به خانه برگردند.
مثال ۲: در تمام صفحات داخلی، مسیر راهنما (Breadcrumbs) وجود داشته باشد تا کاربر بداند کجای سایت است.
اجازه دهید کاربر از مسیرهای مختلف به یک هدف برسد.
مثال ۱: یک کتاب میتواند هم در دستهبندی «ادبیات» باشد و هم در فیلتر «پرفروشترینها».
مثال ۲: پیدا کردن یک لپتاپ هم از طریق منوی «برند» (مثلاً ایسوس) و هم از طریق «کاربری» (مثلاً گیمینگ).
منوهای ناوبری نباید با همه چیز ترکیب شوند. ناوبری سایت تا جای ممکن باید ساده باشد و کاربر را گیج نکند، نه اینکه فقط لیستی از تمام صفحات موجود باشد.
مثال ۱: دسته بندی های جزئیتر را که تعداد زیادی دارند به چند دسته بندی کلی تر (با تعداد کمتر) کاهش دهید.
مثال ۲: لینک های مهم را در منوی بالای سایت (Header) و لینک هایی که از اهمیت کمتری برخوردارند را به منوی پایین سایت (Footer) منتقل کنید.
سایت شما امروز همانقدر محتوا دارد که فردا خواهد داشت؟ احتمالاً خیر. سیستم شما باید طوری طراحی شود که با اضافه شدن محتوای جدید، ساختار کلی سایت بهم نریزد.
مثال ۱: اگر محصول شما در حال حاضر دارای ۵ دسته اصلی است ممکن است بعدا تعداد آن به ۱۰ دسته افزایش پیدا کند.
مثال ۲: ممکن در آینده نیاز باشد تعداد بیشتری از کارت های محصول را در صفحه لیست محصولات (PLP) نمایش دهید.
سخن پایانی
معماری اطلاعات یعنی ساده کردنِ دنیای پیچیده برای کاربر. اگر بتوانید این ۸ اصل را در لایههای پنهانِ سایتتان پیاده کنید، کاربر بدون اینکه بفهمد چرا، حس میکند سایت شما خیلی «راحت» و «باهوش» است.
