اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) یک اختلال روانی است که با افکار مزاحم، ناخواسته و تکراری (وسواس) همراه است و فرد برای کاهش اضطراب ناشی از آنها، رفتارهای تکراری یا آیینی (اجبار) انجام میدهد. این اختلال میتواند شدتهای مختلفی داشته باشد و زندگی روزمره فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
علائم های اصلی OCD:
1. وسواسها:
افکار، تصاویر یا تمایلات مکرری هستند که ناخواسته و آزاردهندهاند.
فرد احساس میکند این افکار خارج از کنترلش هستند.
مثالها:
° ترس از آلودگی یا میکروبها.
° نگرانی درباره نظم یا تقارن اشیا.
° ترس از آسیب رساندن به دیگران یا خود.
2. اجبارها:
رفتارها یا اعمال تکراری هستند که فرد برای کاهش اضطراب ناشی از وسواس انجام میدهد.
این رفتارها ممکن است به طور موقت اضطراب را کاهش دهند اما معمولاً به مرور زمان آن را تشدید میکنند.
مثالها:
° شستن بیش از حد دستها
° چک کردن مداوم قفلها یا وسایل برقی
° مرتب کردن اشیا به شکلی خاص
علل OCD:
دلیل دقیق این اختلال مشخص نیست، اما ممکن است عوامل زیر نقش داشته باشند:
ژنتیک: سابقه خانوادگی ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهد.
ساختار و عملکرد مغز: تفاوتهایی در بخشهایی از مغز که مربوط به کنترل افکار و رفتار است، مشاهده شده.
عوامل محیطی: رویدادهای استرسزا یا آسیبزا میتوانند این اختلال را تشدید کنند.
درمان OCD:
OCD قابل درمان است و روشهای مختلفی برای مدیریت آن وجود دارد:
1. رواندرمانی:
رفتاردرمانی شناختی (CBT): به ویژه تکنیک مواجهه و جلوگیری از پاسخ (ERP)، که فرد را به تدریج با وسواسهایش مواجه میکند و به او یاد میدهد از انجام رفتارهای اجباری خودداری کند.
2. دارودرمانی:
داروهای ضدافسردگی مانند مهارکنندههای بازجذب سروتونین (SSRI) اغلب موثر هستند.
3. حمایت اجتماعی:
گروههای حمایتی و آگاهی خانواده و دوستان میتواند به بهبود شرایط فرد کمک کند.
اگر درمان به موقع انجام شود، بسیاری از افراد میتوانند علائم خود را کنترل کرده و کیفیت زندگی بهتری داشته باشند.
