خواندن ۲۲ دقیقه·۲ روز پیش

چه کسی برنده است: خداکش، دستان گرم ارواح، یا جاده‌ای به سوی ویرانی؟

سفر، تمام ژانرها را به هم پیوند می‌دهد.

بررسی برای درک بهتر و روایت داستان‌ها همراه ما باشید..

وقتی صحبت از مقالات ANTS می‌شود، دوست دارم یک «تم» داشته باشم. گاهی این تم یک ژانر است، مثل سریال‌های فانتزی شهری یا فیلم‌های ترسناک. گاهی هم دوست دارم به پیام اثر فکر کنم یا ببینم آثار یک نویسنده واحد چگونه با هم مقایسه می‌شوند.

امروز، تم من ظاهراً این بود: «داستان‌هایی که در آن‌ها قهرمان داستان برای رسیدن به ماجراجویی باید سفر کند، اما در غیر این صورت شباهت چندانی به هم ندارند.» به‌طور عجیبی خاص است، اما خب، همین است که هست. آیا برنده ما اثر فانتزی حماسی کلاسیکی خواهد بود که در آن خدایان دردسرشان بیش از ارزششان است؟ یا تأملی عمیق بر جنگ در سنگرها؟ و یا داستانی پرهیجان از موتورسیکلت‌های جادویی در دوران پساآخرالزمانی؟

من در این مورد تصمیم نمی‌گیرم، بنابراین باید ادامه مطلب را بخوانید تا متوجه شوید. صبر کنید، من تصمیم می‌گیرم. کل کار من همین است. با این حال، احتمالاً باید ادامه مطلب را بخوانید.

هشدار اسپویلر: جزئیات مهم داستانی، تا پایانِ هر کتاب، ذکر شده است.

01- خدا کش - Godkiller نویسنده: Hannah Kaner

هانا کانر امروز چه چیزی برای عرضه داری؟ اوه، متوجه شدم؛ دنیایی که در آن خدایان با باورها قدرت می‌گیرند و بنابراین عامل بسیاری از درگیری‌ها هستند، چرا که پیروان خود را به خشونت علیه یکدیگر تشویق می‌کنند. و در گذشته‌ای نه‌چندان دور، اوضاع چنان وخیم شد که پادشاهی میدرن اکثر خدایان را در قلمرو خود نابود کرد و عبادت را -به جز در شرایطی خاص- ممنوع ساخت؟

باید بگویم کنجکاو شدم.

وابستگی (Attachment)

ما گروه کوچکی از شخصیت‌های اصلی داریم که به‌خوبی پردازش شده‌اند، اگر نگوییم عالی. کیسن یک خداکش همنام با عنوان کتاب است؛ نوعی نابودگر ماوراءالطبیعه که وقتی روح محلی جنگل شروع به طلب قربانی انسانی می‌کند، فراخوانده می‌شود. او شباهت‌های زیادی به گرالت از ریویا (با لقب گرگ سفید هم شناخته میشود که شخصیت اصلی کتاب ویچر است.) دارد، چرا که هر دو شکارچیان هیولای زخم‌خورده و شمشیرزنی هستند که بیش از حد دیده‌اند و در ارتباط با دیگران چندان مهارت ندارند.

کیسن تندخو است و گاهی بی‌رحم به نظر می‌رسد، اما از حدِ ستمگری عبور نمی‌کند. برای خوانندگانی که شخصیت‌های خشن و سرکش را دوست دارند، کیسن عالی است. برای کسانی که این‌طور نیستند، او همچنان به خاطر سبک زندگی دشوارش و فداکاری‌هایی که برای کمک به دیگران انجام می‌دهد، ترحم‌برانگیز است.

در همین حال، اِلو یک کهن‌الگوی «پالادین» (شوالیه مقدس)ِ درستکار است که در تضاد با کیسن قرار می‌گیرد. آن‌ها یک گفت‌وگوی کلاسیکِ «آیا باید درباره دیگران بهترین یا بدترین فرض را داشت» دارند که در آن هر دو نکات منطقی‌ای را مطرح می‌کنند. به‌علاوه، اِلو در سال‌هایی که از شوالیه بودن دست کشیده، یاد گرفته است که شیرینی بپزد که این موضوع یک امتیاز مثبت به رتبه «همسرِ ایده‌آل» بودن او اضافه می‌کند؛ همچنین رابطه‌ای پیچیده با پادشاه دارد که به شخصیتش عمق بیشتری می‌بخشد. وقتی او و کیسن با هم همراه می‌شوند، من از این بابت ناراحت نیستم.

اینارا سومین شخصیت اصلی است و درک او کمی دشوارتر است. در ابتدا، به عنوان یک نوجوان اشرافیِ نازپرورده که در اولین ماجراجویی‌اش است، از او خوشم آمد. از طرز فکر پخته‌اش درباره سیاست و این‌که چه کسی ممکن است سعی در کشتن او داشته باشد، فرض کردم ۱۵ یا ۱۶ ساله است. اما بعد، دیگر شخصیت‌ها از او به عنوان یک «دختربچه» یاد می‌کنند که بیشتر به ۷ یا ۸ ساله‌ها می‌خورد. در نهایت، سن دقیق او ۱۲ سال اعلام می‌شود. وا ت د ف!

کتاب تعداد زیادی شخصیت فرعی دارد، اما هیچ‌کدام به اندازه‌ای که عقربهِ «وابستگی» را به یک سمت یا سمت دیگر حرکت دهد، توسعه نمی‌یابند. خوشبختانه، کانر وابستگی را به خودِ کشور میدرن هم ایجاد می‌کند. نابود کردن خدایان ممکن است برای ثبات لازم بوده باشد، اما مردم از هر دو جنبه‌ی «معجزات از دست رفته» و «ایمانِ سوگوار» رنج می‌برند. این برای اینکه شما را درگیر آینده پادشاهی کند کافی است، حتی اگر برخی جنبه‌های تاریخیِ آن کمی مشکوک باشد.

که ما را به فیلِ توی اتاق (مشکل بزرگ نادیده گرفته شده) می‌رساند: اسکدیچت. او خدای کوچکی است که به اینارا متصل شده و پیدا کردن یک خانه دائمی برای او، بخش مهمی از طرح داستان است. او کوچک و بامزه است و بین اشکال مختلف حیوانات تغییر شکل می‌دهد. احتمالاً برخی از خوانندگان عاشق او هستند، در حالی که من او را آزاردهنده یافتم. بنابراین وقتی او اینارا را در ذهن خودش حبس می‌کند چون ترتیبات سفر متفاوتی می‌خواست، این برای من از خط قرمز گذشت. بعد از آن، امیدوار بودم چیزی او را به عنوان میان‌وعده بخورد، و وقتی بقیه شخصیت‌ها او را بخشیدند، ناراحتی من فقط بیشتر شد.

کسانی که با این شخصیت بیشتر خو گرفته‌اند، احتمالاً مشکل مشابهی نخواهند داشت، اما برای من این یک نقطه ضعف بزرگ بود.

امتیاز: ۷

نوآوری (Novelty)

من در مورد فرضیه‌ی اصلی داستان تا حد زیادی صحبت کرده‌ام. این دنیایی است که در آن خدایان توسط باورهای مشترک انسانی خلق شده و با اعمال قربانی، قدرت می‌گیرند. خدایان می‌توانند بسیار مفید باشند؛ بیماران را شفا دهند و مزارع را پربار کنند. اما آن‌ها به انسان‌ها بیشتر به چشم ابزارهایی یک‌بارمصرف نگاه می‌کنند تا انسان‌هایی واقعی، که این موضوع می‌تواند نتایج غم‌انگیزی داشته باشد.

چنین ساختاری به‌طور طبیعی به دنیایی با کشمکش‌های پیچیده و خاکستریِ اخلاقی منجر می‌شود. شخصیت‌ها و جناح‌های مختلفِ ضدِخدا، به‌وضوح استدلال درستی دارند، اما حتی آن‌ها هم بعید است که کمک‌های الهی را کاملاً رد کنند. در عین حال، کسانی که از خدایان حمایت می‌کنند نیز دچار دودستگی هستند. برخی فکر می‌کنند هر کاری که به نام ایمان انجام شود مجاز است؛ دیگران خواهان مشارکتی برابرتر هستند.

تمامی این پویایی‌ها به‌طور شهودی از همان فرضیه اولیه برمی‌خیزند، به این معنی که کانر نیازی ندارد به اندازه‌ی دنیایی پیچیده‌تر، از توضیحات اضافه استفاده کند. این یک مثال عالی از «حرکت در جهتِ بسترِ دنیای داستان» به‌جای «مخالفت با آن» است.

شکایت اصلی من این است که کشتنِ خدایان به‌طرز ناامیدکننده‌ای پیش‌پاافتاده است. تنها چیزی که لازم است، سلاحی ساخته‌شده از بریداید است و کشتن آن‌ها درست مثل کشتن هر هیولای دیگری است. به نظر می‌رسد سلاح‌های بریداید همه‌جا پیدا می‌شوند، بنابراین خدایان عملاً در برابر فولاد معمولی هم آسیب‌پذیرند. در تئوری، شما باید پس از کشتنِ جسمِ یک خدا، زیارتگاه او را هم نابود کنید، اما به نظر نمی‌رسد این کار هم دشواری چندانی داشته باشد. در پایان، ما کلاً از مرحله‌ی زیارتگاه صرف‌نظر می‌کنیم.

همچنین، کمی ناامیدکننده است که وقتی اینارا شروع به نمایش قدرت‌های عجیبی می‌کند که فقط یک خدا باید داشته باشد، هیچ‌کس حدس نمی‌زند که او ممکن است نیمه‌خدا باشد. قبول دارم، من هم با قطعیت نمی‌دانم که او نیمه‌خدا است یا نه، اما داستان روی مرموز و ناشناخته بودن پدر او تأکید زیادی دارد، بنابراین حداقل این یک احتمال است.

امتیاز: ۸

تعلیق (Tension)

شاید فکر کنید کتابی درباره‌ی کشتنِ خدایان مشکلی از بابت تعلیق نخواهد داشت، اما این بخشی است که داستان در آن تقلا می‌کند.

در ابتدا، تعلیق عالی است. ما یک مقدمه داریم که در آن چند آدمِ بدذات سعی می‌کنند کیسن کودک را به دستورِ خدایِ آتشِ خود قربانی کنند، سپس فصل اولی داریم که در آن کیسن بزرگسال با یک خدایِ رودخانه‌ی خشمگین می‌جنگد. اما بعد از آن، تعلیق فروکش می‌کند.

کیسن برای یک مأموریتِ اسکورت، اینارا را همراه خود می‌کند و در حالی که ممکن است کسی در جایی باشد که بخواهد اینارا بمیرد، این تهدید هرگز ملموس نمی‌شود. سپس، داستان به سراغ اِلو می‌رود که تعلیقِ کمتری هم دارد، چرا که فصل‌های ابتدایی او صرف تصمیم‌گیری برای رفتن یا نرفتن به این ماجراجویی می‌شود.

هنگامی که قهرمانان ما به هم می‌رسند، گهگاه با حملات هیولاها در حین سفر به سمت مقصد، شاهد انفجارهای کوتاهی از تعلیق هستیم. اما در فواصل طولانی بین این اتفاقات، تعلیق در بهترین حالت متوسط است. حداقل اِلو یک محدودیت زمانی دارد، چون باید قبل از مرگ پادشاه یک خدای قدرتمند را پیدا کند، در حالی که کیسن و اینارا از لحاظ تئوری می‌توانند هر چقدر که می‌خواهند وقت بگذرانند. هدف آن‌ها پیدا کردن یک زیارتگاه دائمی برای اسکدیچت است که فوریت چندانی ندارد.

خوشبختانه، با رسیدن قهرمانان به مقصد، تعلیق اوج می‌گیرد. خیانت‌هایی وجود دارد و باید با خدایان خصم بیشتری دست‌وپنج نرم کرد، بنابراین چند فصل پایانی به‌خوبی اوج می‌گیرند. فقط انتظار کشیدن برای رسیدن به آنجا، طولانی و عجیب است.

امتیاز: ۵

رضایت‌مندی (Satisfaction)

این بخش در حدود نیمه‌ی داستان دچار افت می‌شود. بخشی از سفر، قهرمانان ما به کاروان زائران می‌پیوندند که در آنجا مجموعه‌ای از شخصیت‌های دارای نام، یکی پس از دیگری به ما معرفی می‌شوند. به نظر می‌رسد این افراد مهم هستند، اما پس از چند فصل که سعی می‌کنید یادتان بماند چه کسی کیست، آن‌ها بدون تشریفات خاصی از داستان کنار گذاشته می‌شوند. دو نفر از آن‌ها نزدیک به پایان دوباره ظاهر می‌شوند، اما این حجم از فضای روایی برای چنین بازدهی کمی، زیاد است.

در مورد پایان‌بندی، اتفاقات زیادی هم‌زمان رخ می‌دهد. قوس داستانیِ اینارا و اسکدیچت با تصمیم آن‌ها برای ماندن در کنار هم -به‌جای اینکه آن خدای کوچک زیارتگاه مخصوص خودش را داشته باشد- به نتیجه می‌رسد که اگر شما اسکدیچت را بیشتر از من دوست داشته باشید، نتیجه‌اش بهتر از آب در می‌آید.

در حالی که این اتفاقات در جریان است، پادشاهِ اِلو به او خیانت می‌کند و با یک جفت خدایِ آتشِ خبیث متحد می‌شود. اوه نه! خوشبختانه، اِلو از قربانی شدن نجات می‌یابد که هم رضایت‌بخش است و هم زمینه‌ساز این می‌شود که پادشاه و متحدانِ الهی‌اش در قسمت بعد، گروهِ «شریر» داستان باشند.

خب، حداقل پادشاه و یکی از متحدان الهی‌اش این‌طور هستند. دیگری همان خدای آتشی است که کیسن در مقدمه نزدیک بود برایش قربانی شود. خدا و خدای‌کش یک نبرد انتقامیِ بی‌رحمانه دارند که در آن، کیسن حداقل به‌ظاهر دشمنِ الهی‌اش را از پا در می‌آورد. با اینکه این نقطه‌ی منطقی‌ای برای رسیدن نهایی کیسن است، اما چپاندن آن در پایان کتاب اول کمی عجیب به نظر می‌رسد. این خدای آتش ظاهراً بر کل یک پادشاهی حکمرانی می‌کند که بیشتر شبیه به یک غول آخر در سطح کل مجموعه است.

امتیاز: ۵

02 - دستان گرم ارواح نویسنده: کاترین آردن

این احتمال وجود دارد که کاترین آردن این کتاب را مخصوص من نوشته باشد. داستان در دوران جنگ جهانی اول می‌گذرد؛ دوره‌ای که برای من بسیار جذاب است و به موضوعات تاریخی مهجور و کمتر شنیده‌شده‌ای مانند انفجار هالیفاکس و پیشرفت خدمات پرستاری در نزدیکی خط مقدم می‌پردازد.

حتی بهتر از آن، نویسنده از فضای به‌شدت سورئال جبهه‌ی غربی به عنوان بستری برای جادویی وهم‌آلود استفاده می‌کند که هرگز نمی‌توان به طور قطعی اثبات کرد واقعی است یا خیالی. حتی اگر زپلین یا کشتی‌های هوایی (Zeppelins) را هم به داستان اضافه می‌کرد، باز هم نمی‌توانست آن را بیشتر از این با سلیقه‌ی من جور درآورد، هرچند که زپلین‌ها تا سال ۱۹۱۷ عمدتاً از خدمت در خط مقدم بازنشسته شده بودند. مشخصاً، هیچ‌کدام از این تبلیغات هدفمندِ من، ذره‌ای بر عینیت و بی‌طرفی‌ام تأثیر نمی‌گذارد.