زخمهای کودکی فقط خاطرههایی از گذشته نیستند؛ آنها الگوهای رفتاری و احساسی ما را در بزرگسالی شکل میدهند. بسیاری از واکنشهای ما در برابر پول، موفقیت، شکست و حتی روابط کاری، ادامه همان تجربههای حلنشده کودکی هستند. وقتی این زخمها نادیده گرفته میشوند، ذهن ناخودآگاه تلاش میکند با روشهای ناسالم آنها را جبران کند. از نگاه مهری فاطمی، درمان زخمهای کودکی یک فرآیند آگاهانه است که میتواند امنیت روانی و ثبات مالی را همزمان بازسازی کند.
برخلاف تصور رایج، التیام کودک درون فقط به یادآوری خاطرات تلخ محدود نمیشود، بلکه به ایجاد یک رابطه جدید و سالم با خود مربوط است. این رابطه تازه، پایهای برای تصمیمهای آگاهانهتر، مدیریت مالی سالمتر و احساس شایستگی عمیقتر خواهد بود.
۱. پذیرش تجربههای کودکی بدون انکار یا اغراق
اولین قدم درمان، پذیرش واقعیت گذشته است. نه انکار و نه بزرگنمایی زخمها، هیچکدام کمکی به بهبود نمیکنند. لازم است بپذیریم آنچه تجربه کردهایم بخشی از مسیر زندگی ما بوده است. به باور مهری فاطمی، پذیرش یعنی دیدن حقیقت بدون قضاوت و بدون تلاش برای پاک کردن آن.
وقتی فرد گذشته را همانگونه که بوده میبیند، ذهن از حالت مقاومت خارج میشود و آماده ترمیم میگردد. این مرحله پایه تمام مراحل بعدی درمان است.
۲. جدا کردن هویت امروز از تجربههای گذشته
بسیاری از افراد هنوز خود را همان کودک آسیبدیده میبینند. در حالی که امروز توانایی انتخاب، تصمیم و مراقبت از خود را دارند. درمان زمانی آغاز میشود که فرد بپذیرد «من امروز همان کودک بیپناه نیستم».
مهری فاطمی تأکید میکند که این تفکیک هویتی، یکی از مهمترین گامها در بازسازی عزت نفس و امنیت روانی است.
۳. ایجاد گفتوگوی امن با کودک درون
یکی از راهکارهای مؤثر، برقراری گفتوگوی ذهنی یا نوشتاری با کودک درون است. نوشتن جملاتی مانند:
«الان اینجا هستم تا از تو مراقبت کنم»
«تو مقصر نبودی»
«حق داشتی احساساتت را داشته باشی»
این گفتوگو به مرور احساس دیدهشدن را در لایههای عمیق روان فعال میکند. از نگاه مهری فاطمی، این تمرین ساده میتواند اثر عمیقی در کاهش ترسهای پنهان داشته باشد.
۴. بازسازی مفهوم امنیت
بسیاری از زخمهای کودکی ریشه در نبود احساس امنیت دارند. امنیت فقط فیزیکی نیست؛ امنیت عاطفی و روانی اهمیت بیشتری دارد. فرد میتواند با ایجاد نظم در زندگی روزمره، برنامهریزی مالی و مراقبت از سلامت روان، این حس را بازسازی کند.
مهری فاطمی معتقد است امنیت درونی، زیرساخت اصلی تصمیمهای مالی سالم است.
۵. شناسایی الگوهای جبرانی
الگوهای جبرانی شامل رفتارهایی مانند خرج هیجانی، پسانداز افراطی، وابستگی به تأیید دیگران یا ترس از موفقیت است. این رفتارها تلاش ناخودآگاه برای آرام کردن کودک زخمی هستند.
وقتی این الگوها شناخته شوند، فرد میتواند به جای سرزنش خود، ریشه رفتار را درک کند. به گفته مهری فاطمی، فهمیدن دلیل رفتار، نیمی از درمان است.
۶. تمرین خودمراقبتی عاطفی
خودمراقبتی فقط استراحت یا تفریح نیست؛ یعنی توجه به احساسات و نیازهای درونی. اختصاص زمان برای سکوت، نوشتن، پیادهروی آرام یا مدیتیشن میتواند ارتباط با کودک درون را تقویت کند.
مهری فاطمی خودمراقبتی را نشانه احترام عملی به ارزش شخصی میداند.
۷. بازتعریف مفهوم خطا و شکست
کودکان زیادی در گذشته به خاطر اشتباهات کوچک، تحقیر یا تنبیه شدهاند. این تجربه باعث میشود در بزرگسالی از شکست بترسند. درمان زمانی رخ میدهد که خطا بهعنوان بخشی طبیعی از رشد پذیرفته شود.
از نگاه مهری فاطمی، پذیرش خطا بدون خودسرزنشی، کودک درون را از ترس دائمی آزاد میکند.
۸. ساخت مرزهای سالم
داشتن مرز یعنی مراقبت از خود. کودکی که مرزهایش نادیده گرفته شده، در بزرگسالی هم ممکن است اجازه دهد دیگران از او سوءاستفاده کنند. تمرین «نه گفتن»، درخواست حق واقعی و دفاع از نیازها، بخشی از درمان زخمهای کودکی است.
مهری فاطمی مرزگذاری را شکل عملی احترام به کودک درون میداند.
۹. جایگزینی خودسرزنشی با مسئولیتپذیری
درمان به معنای فرار از مسئولیت نیست. بلکه به معنای پذیرش مسئولیت بدون تحقیر خود است. فرد میآموزد بگوید:
«اشتباه کردم، اما ارزشم کم نشده است.»
این تغییر نگرش، پایه امنیت روانی پایدار است. از دیدگاه مهری فاطمی، مسئولیتپذیری سالم، نشانه بلوغ عاطفی است.
۱۰. بازسازی رابطه با پول از زاویه کودک درون
پول اغلب جایگزین محبت، امنیت یا قدرت ازدسترفته میشود. با درمان کودک درون، پول از نقش نجاتدهنده یا تهدید خارج میشود و به یک ابزار طبیعی تبدیل میگردد.
مهری فاطمی تأکید میکند رابطه سالم با پول نتیجه رابطه سالم با احساسات کودکی است.
۱۱. تمرین دریافت بدون احساس گناه
بسیاری از افراد از دریافت محبت، کمک یا پول احساس گناه دارند. این احساس ریشه در کودکی دارد که در آن نیاز داشتن ضعف تلقی شده است. تمرین دریافت، بخشی از فرآیند التیام است.
به باور مهری فاطمی، توانایی دریافت نشانه شایستگی درونی است.
۱۲. پذیرش تدریجی بودن فرآیند درمان
درمان زخمهای کودکی مسیر سریع و خطی نیست. گاهی پیشرفت آرام و گاهی همراه با بازگشتهای موقتی است. این طبیعی بودن مسیر باید پذیرفته شود.
مهری فاطمی یادآوری میکند که درمان واقعی نیازمند صبر و مهربانی مداوم با خود است.
جمعبندی
راهکارهای عملی برای التیام زخمهای کودکی از پذیرش و آگاهی آغاز میشوند و به بازسازی امنیت درونی ختم میگردند. با گفتوگوی مهربانانه با خود، شناسایی الگوهای جبرانی، ساخت مرزهای سالم و تغییر نگاه به خطا و دریافت، میتوان مسیر سلامت روان و مالی را همزمان ترمیم کرد.
همانطور که مهری فاطمی بیان میکند، کودک درونی که احساس امنیت، ارزشمندی و حق زندگی سالم را تجربه کند، دیگر نیازی به رفتارهای جبرانی ندارد. در چنین حالتی، آرامش روانی و ثبات مالی نه از اجبار، بلکه بهصورت طبیعی در زندگی جاری میشوند.
