یین و یانگ؛ راز هماهنگی در کهن‌ترین فلسفه چین

یین و یانگ؛ راز هماهنگی در کهن‌ترین فلسفه چین

✍️ به قلم نینجا تیچرلی   

نینجا -  محقق و روایتگر فرهنگ شرق آسیا - مدرس زبان‌های شرقی (چینی-ژاپنی-کره ای)  و انگلیسی.

نقطه‌ای سفید در دل سیاهی

حتماً این نماد را دیده‌اید: دایره‌ای با دو قطره در هم تنیده، یکی سیاه و یکی سفید، هر کدام نقطه‌ای از رنگ مقابل را در دل خود جای داده‌اند. این نماد «یین و یانگ» (Yin-Yang) یا 「تای چی تو」 (Taiji Tu) نام دارد. شاید برایتان سوال باشد: چرا این علامت انقدر معروف است؟ ماجرای این دو ماهیِ رنگارنگ که دنبال هم می‌چرخند چیست؟

یین و یانگ فقط یک نماد نیست. این یک جهان‌بینی است؛ کهن‌ترین و عمیق‌ترین فلسفه چین باستان. فلسفه‌ای که می‌گوید: «تضادها، مکمل یکدیگرند، نه دشمن.»

یین و یانگ یعنی چه؟

به عبارت ساده، یین (陰) بخش تاریک، مؤنث، سرد، مرطوب و غیرفعال طبیعت است. یانگ (陽) بخش روشن، مذکر، گرم، خشک و فعال است.

اما این تضاد به معنای جنگ نیست. بلکه مثل شب و روزند: شب، روز را به پایان می‌برد اما دوباره روز از دل شب زاده می‌شود.

یین نماد پایین، درون و راست است؛ نیرویی که به سوی سکون و آرامش میل می‌کند. طبیعت یین را می‌توان در کوه‌های سایه‌دار و رودخانه‌های جنوبی (بر اساس برخی نظام‌ها) دید؛ جایی که رطوبت، ابر و باران حضور بیشتری دارند. احساسات مرتبط با یین شامل ترس، اندوه و نرمی است و در انسان، بیشتر با زن، کودک و افراد سالخورده ارتباط دارد. در جهان جانوران، یین به ببر سفید (نماد غرب و پاییز) نسبت داده می‌شود. طعم‌های ترش و تلخ نیز از جنس یین‌اند. رنگ‌های سیاه، آبی و سبز که با زمین و آب پیوند دارند، بازتابی از انرژی یین هستند.

در مقابل، یانگ نماد بالا، بیرون و چپ است؛ نیرویی رو به حرکت، فعالیت و پویایی. یانگ را در کوه‌های آفتاب‌گیر و رودخانه‌های شمالی می‌بینیم، جایی که نور خورشید و خشکی غالب است. احساسات مرتبط با یانگ شامل شادی، خشم و قدرت تهاجمی است و در انسان این انرژی بیشتر با مرد، جوانی و بلوغ پیوند دارد. در جهان نمادها، یانگ با اژدهای سبز (نماد شرق و بهار) شناخته می‌شود. (ققنوس یا فنگ‌هوانگ در اسطوره‌شناسی چینی بیشتر نماد یین است، مگر در تفاسیر متأخر.) طعم‌های تند و شور از جنس یانگ‌اند. رنگ‌های سفید، قرمز و زرد نیز که با خورشید و آتش در ارتباط‌اند، نماینده‌ی این نیرو هستند.

اما مهم‌ترین نکته در دل این نماد نهفته است: در دل هر یین، نقطه‌ای از یانگ است و در دل هر یانگ، نقطه‌ای از یین. برای همین، هیچ چیز کاملاً خوب یا کاملاً بد نیست. همیشه امیدی در دل تاریکی و خطری در دل روشنایی هست.

ریشه‌های اسطوره‌ای و کهن

قدمت این فلسفه به بیش از ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد. در اسطوره‌های چین، از سه امپراتور-الهه های باستانی نام برده شده که «یین و یانگ» و «پنج عنصر» را خلق کردند . بعدها، در دوران دودمان ژو (۱۰۴۶–۲۵۶ قبل از میلاد)، این مفهوم به بخش اصلی فلسفه «تناظر و ارتباطات» تبدیل شد؛ یعنی اعتقاد به این که همه چیز در عالم (تقویم، پزشکی، موسیقی، سیاست) بر اساس تعادل یین و یانگ کار می‌کند .

قانون‌های حکمرانی بر جهان

متفکران چینی باستان چهار قانون را برای این دو نیرو وضع کردند:

۱. یین و یانگ با هم زاده می‌شوند: هیچ یک بر دیگری تقدم ندارد. شب و روز همزمان متولد می‌شوند.
۲. یین و یانگ با هم می‌جنگند و حرکت می‌کنند: مثل دو کشتی‌گیری که با هم مسابقه می‌دهند. فصول سال به خاطر این نبرد به وجود می‌آیند.
۳. با هم رشد می‌کنند و تحلیل می‌روند: روز که به اوج خود می‌رسد، ذره‌ای از شب در آن متولد می‌شود.
۴. با هم تبدیل می‌شوند: فلسفه «دگرگونی». هیچ چیز ثابت نیست. شب به روز تبدیل می‌شود، خوب به بد و برعکس.

از نظر فلسفی، یین و یانگ دو مرحله از یک چرخه‌ی دائمی‌اند. چرخه‌ای که از «جدایی» آغاز می‌شود، به «تعامل» می‌رسد، «تعادل» برقرار می‌کند و دوباره «جدایی»… و این چرخه بی‌انتها ادامه دارد.

یین و یانگ در زندگی امروز

پزشکی سنتی چین

بیماری‌ها به عنوان «نامیزانی» در جریان انرژی یین و یانگ در بدن دیده می‌شود. اگر بدن زیادی انرژی یانگ داشته باشد، دچار تب و التهاب می‌شوی. اگر زیادی یین داشته باشی، سردرد، ضعف و کم‌خونی سراغت می‌آید. درمان با طب سوزنی و گیاهان، برای بازگرداندن این تعادل است.

علم تغذیه

غذاها هم طبع یین و یانگ دارند: خیار و هندوانه یین‌اند (خوراکی‌های خنک). زنجبیل و دارچین یانگ‌اند (خوراکی‌های گرم). غذای سالم یعنی خوردن هر دو گروه در کنار هم.

هنرهای رزمی (تای چی)

تای چی معروف‌ترین هنر رزمی چین بر پایه یین و یانگ است. حرکات آرام و چرخشی تای چی، تعادل بین قدرت (یانگ) و انعطاف (یین) را آموزش می‌دهد.

فلسفه نینجا

جالب است بدانید نینجاها هم از این مفهوم برای استتار استفاده می‌کردند. آموزه‌ای به نام «یین یانگ توکوهو» به آنها می‌گفت که از نقاط تاریک (یین طبیعت) برای پنهان شدن و از نقاط روشن (یانگ) برای ضربه زدن استفاده کنند. در حالت انتظار، «آرام مثل یین» و در لحظه زدن، «طوفانی مثل یانگ» بودند.

صلح در دل دوگانگی

شاید بزرگترین درس یین و یانگ برای انسان امروز هم «پذیرش تضادها» باشد. اینکه خشم را در کنار آرامش ببینی، ضعف را در کنار قدرت، شب را در کنار روز.هیچ چیز مطلق نیست .

در یکی از کهن‌ترین متون چینی آمده است:
«یین و یانگ، طبیعت راه و روش آسمان و زمین است؛ اساس و پایه همه چیز است؛ پدر و مادر همه دگرگونی‌ها...»

نینجاتیچرلی

忍者老师李

@NinjaTeacherLee    :  Rubika | Instagram

✉️ E-mail : NinjaTeacherLee@gmail.com