پل گرایس، فیلسوف زبان انگلیسی، برای گفتار 4 اصل همیاری را معرفی کرده است؛ بدین معنا که شرکتکنندگان در گفتگو یکدیگر را کمک و همیاری میکنند:
اصل کمیت (quantity maxim): در گفتار طوری حضور داشته باشید که اطلاعاتی را که به مخاطب میدهید در حد نیاز باشد، نه بیشتر و نه کمتر.
اصل کیفیت (quality maxim): اگر فکر میکنید مطلبی درست نیست یا اطلاعات کافی دربارهی آن ندارید، از آن سخن نگویید.
اصل مرتبط بودن (relation maxim): مطالبی را که بیان میکنید به هم مرتبط باشند؛ در واقع، انسجام را در گفتار رعایت کنید.
اصل حالت (manner maxim): شفاف، مختصر، و مرتب سخن بگویید.
همان طور که مشاهده میکنیم، در گفتار باید یک سری قوانین و مقررات را رعایت کرد تا به گفتاری صحیح و منسجم دست یابیم.
این قواعد در نوشتار و در ترجمه نیز باید وجود داشته باشند. نایدا معتقد است که برای رسیدن به یک واکنش برابر در زبان مقصد باید 4 اصل را رعایت کرد:
ترجمه معنادار باشد.
ترجمه باید همان روح و حالت متن اصلی را منتقل کند.
فرم بیان در ترجمه باید طبیعی باشد و به سهولت صورت پذیرد.
همان واکنشی در ترجمه ایجاد شود که مخاطب در متن اصلی با آن مواجه میشود.
با نگاهی موشکافانه درمییابیم که معنادار بودن ترجمه بستگی به مرتبط بودن مطالب و انسجام متنی دارد که این شباهت در اصل 1 نایدا و اصل 3 گرایس دیده میشود.
ترجمه باید همان حالت و روح متن اصلی را در خود حفظ کند تا کارفرما به مقصود خود برسد که این همان اسکوپوس در ترجمه است، یعنی طبق اصل 2 نایدا ترجمه باید همان مطلبی را برساند که مدنظر و مورد نیاز است و این به اصل 1 گرایس که کمیت را مورد بررسی قرار میدهد نزدیک است.
اصل کیفیت گرایس، بیانگر این است که همان چیزی را که میبینیم ترجمه کنیم (به طور طبیعی) و از مطلبی که به آن اطمینان نداریم سخن نگوییم که این موضوع، گویای شباهت اصل 2 گرایس (کیفیت) و اصل 3 نایدا است که تأکید بر طبیعی صورت گرفتن ترجمه دارد.
اصل حالت گرایس (4)، مبنی بر شفاف و مرتب بودن، به اصل 4 نایدا شباهت دارد. شباهت این دو از این جهت است که اگر مترجم به برداشت شفاف و دقیقی از متن رسیده باشد، میتواند همان تأثیر را در متن ترجمهشده ایجاد کند که متن اصلی در مخاطب به وجود میآورد.
رعایت این اصول در ترجمه به صورت نظری، به طور حتم، از نظر عملی هم تأثیر بسزایی در امر ترجمه خواهد داشت.
Munday, J. (2012). Introducing Translation Studies. London & New York: Routledge
Yule, G. (2006). The Study of Language (3 ed.). Cambridge University Press
Cambridge University Press
