همانطور که در بخش پیشین این مطلب در وبلاگ پرفیرو با عنوان «هر آنچه باید در مورد آلرژی بدانید» گفتیم، حساسیت یا آلرژی زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی فرد به موادی که معمولاً بیضرر هستند، بیش از حد واکنش نشان دهد. برخی غذاها هم جزو این عوامل آلرژیزا (آلرژن) هستند.
در افراد مبتلا به آلرژی غذایی، سیستم ایمنی به پروتئینهای خاص موجود در غذا طوری واکنش نشان میدهد که انگار پاتوژنهای مضر هستند. آلرژیهای غذایی احتمالی زیادی وجود دارد، اما برخی از غذاهای آلرژیزا نسبت به سایرین شایعتر هستند.
- چه چیزی باعث آلرژی غذایی میشود؟
در افراد مبتلا به آلرژی غذایی، سیستم ایمنی با پروتئین خاصی در غذا بهعنوان مادۀ مضر برخورد میکند که ممکن است باعث بیماری شود. با تولید آنتیبادیهای IgE که در حمله به این پروتئین نقش دارند، پاسخ میدهد. هنگامی که فرد دوباره همان غذا را میخورد، آنتیبادیها آماده هستند، بنابراین سیستم ایمنی بلافاصله با ترشح هیستامین و سایر مواد شیمیایی در جریان خون واکنش نشان میدهد. این مواد شیمیایی باعث بروز علائم آلرژی غذایی میشوند. هیستامین باعث انبساط عروق خونی و ملتهب یا متورم شدن پوست میشود. همچنین روی اعصاب اثر میگذارد و باعث میشود پوست احساس خارش کند. بینی ممکن است مخاط بیشتری تولید کند و در نتیجه باعث خارش، سوزش و جاری شدن بینی شود.
- چه کسی در معرض خطر است؟
هر کسی ممکن است آلرژی غذایی را تجربه کند، اما برخی از عوامل خطر احتمال ابتلا به آن را افزایش میدهند:
سابقه خانوادگی: آلرژی غذایی میتواند در خانوادهها ایجاد شود. اگر اعضای نزدیک خانواده مبتلا به آسم یا هر بیماری آلرژیک از جمله آلرژی غذایی، اگزما و آلرژی فصلی باشند، احتمال ابتلای فرد به آلرژی غذایی بیشتر است.
سایر شرایط آلرژیک: کودکی که یک بیماری آلرژیک دارد اغلب به موارد دیگر نیز مبتلا میشود. این شرایط شامل آلرژی غذایی، آسم و آلرژی فصلی است.
تجربیات اولیه: تحقیقات نشان داده است که نوزادانی که به روش سزارین متولد میشوند، ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به آلرژی غذایی باشند. معرفی آلرژنهای رایج مانند بادامزمینی در اوایل زندگی میتواند خطر ابتلا به آلرژیهای غذایی را کاهش دهد.
باکتریهای روده: برخی تحقیقات نشان میدهد که افراد مبتلا به آجیل یا آلرژی فصلی، باکتریهای روده را تغییر دادهاند. بهطور خاص، آنها دارای سطوح بالاتری ازBacteroidales و سطوح پایینتری از سویههایClostridiales هستند. دانشمندان در تلاشاند تا تعیین کنند که آیا تأثیر باکتریهای روده میتواند به درمان یا پیشگیری از آلرژی کمک کند.
- چرا برخی افراد واکنشهای آلرژیک دارند؟
به نظر میرسد آلرژیهای غذایی در حال افزایش است. بهعنوان مثال، «مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها» (CDC) میگوید که در میان کودکان، «شیوع آلرژیهای غذایی از 4/3٪ در سالهای 1997-1999 به 1/5٪ در سالهای 2009-2011 افزایش یافته است.» محققان مطمئن نیستند که چرا این درصدها در حال افزایش هستند، اما برخی نظریهها وجود دارد:
رژیم غذایی: تغییر در عادات غذایی در کشورهای غربی - مانند مصرف کمتر چربیهای حیوانی و مصرف بیشتر چربیهای گیاهی - ممکن است علت باشد.
آنتیاکسیدانها: بیشتر مردم نسبت به نسلهای قبلی مقادیر کمتری میوه و سبزیجات تازه میخورند. این غذاها سرشار از آنتیاکسیدان هستند که به محافظت در برابر آسیب سلولی کمک میکند. برخی از تحقیقات نشان میدهد که مصرف کمتر آنتیاکسیدان ممکن است با آلرژی مرتبط باشد.
ویتامین D: شیوع آلرژی غذایی در کشورهای دورتر از خط استوا، جایی که نور خورشید کمتر است، که منبع مهم ویتامین Dاست، بیشتر است. پیشنهاد این است که مصرف کم ویتامین Dممکن است منجر به افزایش خطر آلرژی غذایی شود.
عدم قرار گرفتن در معرض آلرژنها زودهنگام: همچنین بهعنوان فرضیۀ بهداشت شناخته میشود، این نظریه اشاره میکند که بسیاری از کودکان در حال حاضر در محیطهای استریل با قرار گرفتن در معرض میکروبهای بسیار کمتر رشد میکنند. کشورهای توسعهیافته که در آنها مردم تمایل بیشتری به استفاده از محصولات آنتیباکتریال دارند و کمتر در معرض باکتریهای سالم در محیط قرار میگیرند، میزان آلرژی غذایی بهطور قابلتوجهی بالاتر است.
با این حال، همۀ موارد فوق تئوری هستند و هیچ مدرک قانعکنندهای برای حمایت از آنها وجود ندارد.
علائم میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و هر فرد را متفاوت تحت تأثیر قرار دهد. هر فردی تمام علائم احتمالی را تجربه نخواهد کرد و هر واکنش ممکن است کمی متفاوت باشد. با این حال، علائم و نشانههای رایج عبارتاند از:
- سوزن سوزن شدن در دهان
- احساس سوزش در لبها و دهان
- تورم صورت
- بثورات پوستی که بهعنوان کهیر شناخته میشود
- خسخس سینه
- حالت تهوع یا استفراغ
- اسهال
- آبریزش بینی و چشم
رایجترین آلرژینهای غذایی را در ادامه به تفصیل معرفی خواهیم کرد. «کالج آمریکایی آلرژی، آسم و ایمونولوژی» (ACAAI) میگوید که رایجترین آلرژنهای غذایی برای کودکان شیر، تخممرغ و بادامزمینی است. آنها گزارش میدهند که کودکان بهطور کلی آلرژی به شیر، تخممرغ، سویا و گندم دارند و تا ۲۵ درصد از کودکان ممکن است حساسیت به بادامزمینی را افزایش دهند. کشورهای اروپایی دارای مواد آلرژیزا دیگری هستند که شامل کنجد، کرفس، لوپین (یک حبوبات) و خردل میشود. کنجد آلرژی غذایی رایج در ایالات متحده است.
برای تشخیص آلرژی، پزشک از فرد در مورد واکنش او به غذا میپرسد. آنها میخواهند بدانند:
- چه علائمی رخ میدهد؟
- چه مدت طول میکشد تا واکنش شروع شود؟
- کدام غذاها باعث آن میشوند؟
- آیا غذا پخته شده است؟
- فرد در کجا غذا را میخورد؟
پزشک همچنین به سایر آلرژیهای موجود، مانند آلرژیهای فصلی یا آسم، و سابقۀ خانوادگی آلرژی فرد نیز توجه خواهد کرد.
آزمایشات زیر میتواند به پزشک در تشخیص آلرژی غذایی کمک کند:
- تست پریک پوست: متخصص مراقبتهای بهداشتی غذاهای رقیقشده را روی بازوی فرد قرار میدهد و پوست را بهآرامی سوراخ میکند. هر واکنشی مانند خارش، تورم یا قرمزی نشاندهندۀ این است که فرد ممکن است آلرژی داشته باشد. برای برخی افراد ممکن است تکرار چند بارۀ این آزمایش ضروری باشد.
- آزمایش خون: این آزمایش وجود آنتیبادیهایی را بررسی میکند که مخصوص پروتئینهای غذایی خاص هستند و میتوانند نشاندهندۀ آلرژی باشند.
- خاطرات غذایی: فرد هر چیزی را که میخورد، یادداشت میکند و در صورت بروز علائم آن را شرح میدهد.
- چالش غذای خوراکی کور تحت نظارت پزشک: این علمیترین روش برای تشخیص دقیق آلرژی غذایی است. پزشک آلرژن غذایی مشکوکی را در مقادیر فزاینده به فرد میدهد و علائم را تحت نظارت دقیق تحت نظر دارد. این روش احتمال واکنشهای روانی را از بین میبرد.
روش سنتی برای مدیریت آلرژی غذایی اجتناب از غذایی است که باعث واکنش میشود. افراد همچنین میتوانند علائم واکنش را هنگام بروز درمان کنند. ایمونوتراپی خوراکی روشی نسبتاً جدید و تحقیقاتی برای مدیریت آلرژی غذایی است. این روش شامل دادن مقادیر فزایندهای از یک آلرژن به فرد برای افزایش آستانهای است که باعث ایجاد واکنش میشود.
ایمونوتراپی خوراکی برای همه غذاها در دسترس نیست، اما «سازمان غذا و داروی آمریکا» (FDA) درمانی را برای آلرژی به بادامزمینی به نام پالفورزیا تأیید کرده است. حذف ممکن است نه تنها شامل نخوردن غذای خاص باشد، بلکه هرگز آن را استنشاق نکنید، آن را لمس نکنید یا غذاهایی را که ردپایی از آن داخل آن وجود دارد، مصرف نکنید. کارد و چنگال، ظروف ظروف، سطوح پخت و پز و تختههای خرد کردن نیز ممکن است لازم باشد عاری از مواد حساسیتزا باشند.
زمانی که فرد در یک رژیم غذایی حذفی است، ممکن است نیاز داشته باشد که بهدنبال منابع دیگری از مواد مغذی خاص باشد. بهعنوان مثال، شیر منبع رایج کلسیم و پروتئین است، بنابراین افرادی که آن را از رژیم غذایی خود حذف میکنند، باید اطمینان حاصل کنند که این مواد مغذی را از سایر غذاها دریافت میکنند. مردم باید برچسب مواد غذایی و نوشیدنی را با دقت بخوانند. حتی برخی از صابونها، غذاهای حیوانات خانگی و چسبها نیز ممکن است آثاری از حساسیتزاهای غذایی داشته باشند. هنگام غذا خوردن در بیرون از خانه، نیز لازم است دربارۀ این موضوع هشیار بود.
داروهای زیر در صورت بروز واکنش آلرژیک تحت نظر پزشک مفید هستند:
آنتیهیستامینها: اینها به شکل ژل، مایع یا قرص هستند. آنها معمولا برای افرادی که علائم آلرژی غذایی خفیف یا متوسط دارند، موثر هستند. هیستامینها مواد شیمیایی هستند که بیشتر علائم آلرژی را ایجاد کرده و آنتیهیستامینها اثرات آنها را مسدود میکنند.
اپینفرین (آدرنالین): این درمان برای افرادی است که آلرژی غذایی دارند که ممکن است منجر به آنافیلاکسی شود. اپینفرین با انقباض رگهای خونی فشارخون را بالا نگه میدارد. همچنین راههای هوایی را شل میکند.
«آیا حساسیت (آلرژی) خطرناک است؟ مهمترین نکات برای مدیریت آن»، وبلاگ پرفیرو، ۱۸ مهر ۱۴۰۳
