چرا آسمون آبیه؟چرا رنگه دیگه‌ای نیست؟ مثلاًبنفش!

سلام!

در این متن قصد دارم به این پرسش پاسخ دهم. سعی کردم به ساده‌ترین شکل ممکن این موضوع را توضیح دهم.

نور خورشید فقط شامل سفید و زرد نیست؛ بلکه ترکیبی از رنگ‌های زیر است:

۱. قرمز

۲. نارنجی

۳. زرد

۴. سبز

۵. آبی

۶. نیلی

۷. بنفش

برای شماره‌گذاری دلیل دارم. این شماره‌ها طبق بیشترین تا کمترین طول موج تنظیم شده‌اند؛ یعنی قرمز بیشترین و بنفش کمترین طول موج را دارد. طول موج یکی از اصلی‌ترین عوامل برای آبی دیده شدن آسمان است.

**طول موج چیست؟**

طول موج را مانند یک موج آب در نظر بگیرید. قسمتی بالا آمده و قسمتی پایین رفته؛ فاصله بین دو نقطه‌ی هم‌راستا (مثلاً هر دو نقطه بالا یا هر دو پایین) طول موج آن نور است.

**حالا چه چیزی باعث شده که طول موج چنین عامل تعیین‌کننده‌ای در آبی دیده شدن آسمان باشد؟**

وقتی نور خورشید به جو می‌رسد، به مولکول‌های هوا (نیتروژن و اکسیژن) و اگر بخواهیم میکروسکوپی‌تر نگاه کنیم، به الکترون‌های آن‌ها برخورد می‌کند. در اینجا پدیده‌ی «پراکندگی ریلی» رخ می‌دهد. طبق این پدیده، الکترون‌ها نور را دریافت کرده، مقداری از آن را جذب و باقی‌اش را بر اساس طول موج نور بازتاب می‌کنند. هرچه طول موج کمتر باشد، احتمال پراکندگی بیشتر است.

بر اساس توضیحات بالا، شاید این سوال پیش بیاید که **چرا وقتی طول موج بنفش از آبی هم کمتر است، آسمان آبی دیده می‌شود نه بنفش؟**

دو دلیل اصلی وجود دارد:

۱. نور آبی که خورشید تولید می‌کند، شدت بیشتری نسبت به نور بنفش دارد.

۲. چشم‌های ما حساسیت بیشتری به رنگ آبی نسبت به بنفش دارد.

بالاخره ما با چشم‌هایمان می‌بینیم و دیدن هر چیزی دلیل بر درستی آن نیست.

تا اینجا تلاش شده است به این سؤال پاسخ داده شود. در ادامه، توضیحات تکمیلی را ارائه کرده‌ام و به برخی سؤال‌های احتمالی هم پاسخ داده‌ام؛ پس با من همراه باشید.

**اما همیشه هم آسمان آبی نیست؛ دلیل آن چیست؟**

می‌توان گفت سه موقعیت باعث تغییر رنگ آسمان می‌شوند: آلودگی هوا، غروب و طلوع خورشید، و شب.

**آلودگی هوا:**

تغییر رنگ آسمان در این موقعیت هم به «پراکندگی ریلی» برمی‌گردد. وقتی ذرات گرد و غبار، دود و... علاوه بر مولکول‌های گاز در جو وجود دارند، آن‌ها هم نور را جذب و بر اساس جنس خود بازتاب می‌کنند و این ترکیب رنگ، رنگی غیر از آبی می‌سازد.

**غروب و طلوع:**

این دو مورد را یکی در نظر گرفتم، چون در هر دو حالت آسمان به رنگ قرمز کم‌رنگ دیده می‌شود. وقتی خورشید تازه طلوع کرده یا در حال غروب کردن است، نور به‌صورت مستقیم نمی‌تابد و در نتیجه، موج‌هایی با طول موج بیشتر، مانند قرمز، قابل مشاهده‌تر هستند. یک دلیل دیگر برای قرمز دیده شدن آسمان هنگام غروب این است که نور آبی‌ای که خورشید همراه با سایر رنگ‌ها به زمین فرستاده بود، تقریباً بیشتر پراکنده شده و ضعیف می‌شود.

**شب:**

بدیهی است که وقتی نوری وجود ندارد، آسمان هم آبی نباشد و سیاه دیده شود.

(جالب است بدانید اگر جو وجود نداشت، آسمان حتی در روز هم سیاه دیده می‌شد.)

در یک بخش از متن به این موضوع اشاره کردم که ذرات بر اساس جنس خود نور را بازتاب می‌کنند. می‌خواهم این موضوع را بیشتر توضیح بدهم. ما اجسام صاف، صیقلی و روشن مانند آینه، و اجسامی سخت، زبر و کدر مانند آسفالت داریم. آینه، به‌عنوان جسمی صاف، صیقلی و روشن، بخشی از نور دریافتی را جذب می‌کند و بیشتر آن را بازتاب می‌دهد؛ به‌طوری‌که این بازتاب آن‌قدر منظم است که می‌توان تصویر خود را در آن دید. آسفالت، به‌عنوان جسمی کدر، سخت و تیره، برعکس عمل می‌کند؛ یعنی بیشتر نور دریافتی را جذب می‌کند و مقدار کمی از آن را بازتاب می‌دهد، آن هم به‌صورت نامنظم.

(به همین دلیل است که می‌گویند در تابستان لباس‌های رنگ روشن بپوشید.)

در این متن تلاش کردم پاسخ این موضوع را به‌صورت ساده و روان توضیح بدهم.

اگر نکته‌ای از نظر شما جا افتاده یا جایی از متن نیاز به اصلاح یا بیان بهتر دارد، ممنون می‌شوم این پایین اضافه کنید.