چند وقت پیش که با همسرم صحبت میکردم، بحثمون کشیده شد به بازیهای رایانهای و حسرت بزرگ زندگیش.
اینطور تعریف میکرد:
بچه که بودم با خواهرزادهام محمد همسن و همبازی بودیم. دامادمون برای محمد کنسول سونی و کامپیوتر خریده بود و من یک بار به ذوق اینکه برم و باهاش بازی کنم رفتم خونهشون،
اما دامادمون در کمال تعجب نذاشت بازی کنم و بهانهاش این بود که پول برق زیاد میاد.
و این شد حسرت بزرگ کودکی من؛ اینکه کاش منم کنسول بازی خواهرزادهام رو داشتم.
با هم تصمیم گرفتیم هم به خاطر دل خودمون، هم پسر ۸ سال و نیمهمون، ایکسباکس بخریم؛ اما قبلش باید در مورد مزایا و معایب بازیهای دیجیتال و تأثیرش روی روابط خانوادگیمون و همینطور تأثیرش روی ذهن و روانمون اطلاعات جمع میکردم.
درسته که توی قرنی زندگی میکنیم که با واژهی بازیهای دیجیتالی و دنیای گیم آشناییم، اما برای اینکه نگاهمون درست و دقیق باشه، بهتره یک تعریف شستهورفته رو بلد باشیم:
بازیهای دیجیتالی یا ویدیویی، بازیهایی هستن که روی دستگاههای الکترونیکی مثل موبایل، کامپیوتر، پلیاستیشن و ایکسباکس اجرا میشن و کاربر بهصورت تعاملی باهاشون درگیره.
یادمه وقتی بچه بودم و شب خونهی مادربزرگم میموندم، عمهام وقتی همه میخوابیدن با من و داداشم و خواهرم بیدار میموند.
پلیاستیشن رو روشن میکرد و در سکوت بمبگذار بازی میکردیم و من باید ساعتها مینشستم تا اینا ببازن که نوبت من بشه. همینقدر ماهر بودن و من به ثانیهای میباختم؛)
اون زمان صنعت بازیهای ویدیویی اینقدر وسیع نبود. الان دنیای این بازیها خیلی متنوع شده و اتفاقاً هر کدومشون تجربههای متفاوتی بهمون میدن.
از مهمترین انواع بازیهای دیجیتالی میشه به این موارد اشاره کرد:
○ بازیهای موبایلی
دمدستترین نوع بازیهای الکترونیکی؛ بازیهای موبایلی که اتفاقاً دنیایی از تنوع رو در خودشون دارن و از بچهی دو سه ساله تا یه آدم ۷۰–۸۰ ساله رو سرگرم میکنن.
○ بازیهای کامپیوتری (PC)
این دسته از بازیها هم تنوع خوبی دارن و برای کسانی خوبن که دنبال جزئیات و کنترل بیشتر توی بازی هستن.
○ بازیهای کنسولی (پلیاستیشن، ایکسباکس)
من عاشق این دستهام، چون بازیهای کنسولی حرفهایتر و لذتبخشترن. گرافیک و داستان بازیها ما رو جذب خودشون میکنن و چون روی صفحههای بزرگ نمایش داده میشن، آدم حس غرق شدن توی بازی رو داره.
صحبت از غرق شدن توی بازی شد، یاد یه صحنه از بازی تامرایدر افتادم که من و داداشم در سکوت داشتیم بازی میکردیم و مراحل رو جلو میرفتیم؛ یهو یه گله گرگ به کاراکتر بازی حمله کردن و ما از صدای گرگها از روی صندلی پریدیم بالا!
اگه شما هم از بازیهای دیجیتالی خاطرهای دارین، منتظرم توی کامنت برام تعریف کنین.
از قدیم تو گوش ما خوندن که بازیهای کامپیوتری یا دیجیتالی اصلاً خوب نیستن و فقط تأثیرات منفی دارن، اما من میخوام از خوبیهاش بگم تا یه کم خیال مادرپدرهای همیشه نگران رو راحت کنم ;)
بهصورت موردی بهشون اشاره میکنم:
• تقویت تمرکز و سرعت واکنش
• افزایش قدرت حل مسئله و تصمیمگیری
• کاهش استرس
• تقویت مهارتهای اجتماعی در بازیهای آنلاین تیمی
• یادگیری غیرمستقیم زبان، استراتژی و خلاقیت
• ایجاد حس موفقیت و انگیزه
اما باید یه نکتهی خیلی مهم رو یادآوری کنم: این فایدهها وقتی خودشون رو نشون میدن که در حد تعادل بازی کنیم، نه بهصورت اعتیادآور.
از خوبیهاش گفتیم، حالا بریم سراغ عیبهاش.
یادمه تازه ازدواج کرده بودم و بازی کلش تازه توی ایران سر و صدا کرده بود.
خیلیها بهصورت اعتیادآور توی این بازی فعال بودن و خیلی از خانوادهها صداشون در اومده بود.
درسته که بعد از یه مدت اون هیجان اولیه خوابید، اما به نظرم اعتیاد به بازیهای موبایلی از همون زمان شروع شد.
همونطور که خوندین، یکی از معایب بازیهای دیجیتالی اعتیاده، اما تنها این مورد نیست. اینجا چند تا از تأثیرات منفی بازیهای رایانهای رو لیست کردم:
● اعتیاد به بازی و وابستگی روانی
● کاهش فعالیت بدنی و مشکلات جسمی
● اختلال در خواب
● افت تحصیلی یا کاری
● کاهش روابط واقعی و اجتماعی
● افزایش پرخاشگری در برخی بازیهای خشن
● افزایش وزن
● تنبلی و ضعف در بینایی
یه سؤالی که اتفاقاً دغدغهی خیلی از مادرپدرهاست اینه که حالا که بچهمون اصرار داره کنسول بازی داشته باشه، چجوری ازش استفاده کنه که ضرری براش نداشته باشه؛
یا حتی خانوادهای مثل ما که به اسم بچه، اما به کام خودمون قراره ایکسباکس بخریم، چیکار کنیم که از کار و زندگیمون نیفتیم؟
من همیشه میگم هر دردی رو چارهای هست، جانم.
راهکارهای خیلی سادهای رو براتون جمع کردم تا با دل خوش بازی کنین:
۱_ زمان بازی، قانون میخواد نه دعوا
بهجای «بسه دیگه خاموشش کن»، از قبل با هم روی زمان مشخص توافق کنیم.
۲_ بازی متناسب با سن انتخاب کنیم
سعی کنیم طبق ردهی سنی بازیها، گزینههای مناسب سن فرزندمون یا حتی خودمون رو انتخاب کنیم.
۳_ بازی جای زندگی واقعی رو نگیره
اگه بازی باعث بشه خواب، درس، غذا، تحرک و ارتباط با آدمها حذف بشه، دیگه تفریح نیست؛ هشداره جانم، هشدار!
۴_ کنار بچهها بازی کنیم، نه مقابلشون
گاهی بشینیم کنارشون، بازی رو ببینیم یا حتی باهاشون بازی کنیم. اگه بدونین چه لذتی داره دستهجمعی و خانوادگی بازی کردن، اشتیاق بچهها رو بهتر درک میکنین.
۵_ تنوع سرگرمیها رو زیاد کنیم
برای اینکه خودمون یا بچهها درگیر اعتیاد به بازیهای دیجیتالی نشن، بهتره بازیهای فیزیکی، فکری یا گروهی رو هم توی برنامهمون داشته باشیم.
۶_ قبل از خواب، دسته رو زمین بذاریم
حداقل یک ساعت قبل از خواب بازی رو تموم کنیم و این قانون رو توی خونه جا بندازیم؛ البته نه با دعوا.
۷_ خودمون الگو باشیم
اول باید از خودمون شروع کنیم. وقتی بچه ببینه ما خودمون با گوشی خوابمون میبره، انتظار رعایت تعادل ازش بیانصافیه.
لبِّ کلام
بازیهای دیجیتالی اگه در حد تعادل استفاده بشن، اتفاقاً شادیآور و لذتبخشن و این فقط با رعایت قانونهایی که مسالمتآمیز اجرا بشن ممکنه.
پس سخت نگیریم و سعی کنیم بیشتر همراه باشیم تا ناظم بچهها.
اینجوری هم نامحسوس بازیها رو کنترل میکنیم، هم خودمون کودک درونمون رو سر ذوق میاریم.
حالا شما بگین؛ تا حالا شده به یه بازی معتاد بشین و نتونین ازش دست بکشین؟
