تلفن خونه زنگ خورد. اصلاً حوصلهی جواب دادن نداشتم، اما با کلافگی تلفن رو برداشتم. شمارهی خونهی مامان بود.
من: سلام مامان جان، خوبی؟
مامان: سلام عزیزم، خداروشکر. چه خبر؟
من: سلامتی شما چه خبر؟
مامان: هیچی، زنگ زدم فقط حالتون رو بپرسم، فعلاً خداحافظ.
و با همین سرعت قطع کرد. خیلی تعجب نکردم چون بار اولش نیست که فقط از سر رفع دلشورگی زنگ بزنه و زود قطع کنه.
چند وقت پیش به همسرم میگفتم: مامانم از وقتی مادرش رو از دست داده افسرده شده و دنبال خبرهای تلخه، مدام بیخوابی و کابوس شبانه داره و اگه دست روی دست بذاریم شرایطش خطرناک میشه.
این باعث شد که به طور جدی درمورد افسردگی بخونم و تحقیق کنم تا بتونم برای بهبود شرایط مامان کاری کنم.
تعریف من از افسردگی فقط حالِ خراب و سکوت نیست. بعضی وقتها آدمهای افسرده توی جمع خیلی بشاش و پرانرژی هستن.
افسردگی بیماریای نیست که بتونیم با یکی دو تا فاکتور بهش برسیم، بلکه یک پروسهی طولانی و پیچیدهاس که اگه در زمان درست تشخیص داده نشه، خطرناک میشه.
طبق مطالعاتی که توی مقالات معتبر خوندم، تعریف دقیقش اینه:
افسردگی یک اختلال خلقیه که باعث احساس مداوم غم و از دست دادن علاقه به فعالیتهایی میشه که قبلاً لذتبخش بودن.
این بیماری میتونه منجر به مشکلات عاطفی و جسمی بشه و توانایی فرد برای عملکرد طبیعی در زندگی روزمره رو کاهش بده.
خواهرم چند روز پیش میگفت: شیرین، چرا دیگه مامان از ته دل نمیخنده؟ چرا مدام نگرانه؟ چرا دنبال غمِ بیشتره؟ چرا بیرون نمیره مهمونی و باشگاه؟ چرا یه رژ لب ساده نمیزنه؟ چرا به خودش نمیرسه؟
جواب سوالاش رو بعد از کشیدن یک آه عمیق اینطور دادم: گمونم اینا همه علائم افسردگیه.
از اونجایی که زکات دانش، انتشار و تعلیمشه، من هم فهرستی از علائم بیماری ناراحتی روانی که از مطالعهی منابع معتبر روانشناسی و پزشکی به دست آوردم براتون میذارم:
• احساس غم و پوچی
• بیحالی یا ناامیدی مداوم
• احساس عصبانیت و تحریکپذیری
• احساس بیارزش بودن
• بیمیلی در فعالیتهایی که قبلاً لذتبخش بودن
• مشکل در تمرکز
• افکاری دربارهی مرگ یا خودکشی
• دوری از جمع
• کاهش عملکرد در کار، تحصیل یا مسئولیتهای روزمره
• احساس خستگی مداوم
• تغییرات ناگهانی وزن
• اختلال در خواب
• بیقراری شدید و نگرانی
یادتون باشه این غم عمیق یه پکیج تقریبا کامل از این علائمه و با غم معمولی فرق داره.
مامانم تقریباً خیلی از علائم بالارو داره، اما به نظر شما این حرف من درسته که بگم افسردهاس و براش نسخه بپیچم؟
مشخصاً نه.
تشخیص این بیماری حتماً باید توسط پزشک متخصص انجام بشه تا تخصصی ارزیابی بشه.
درسته که یه سری علائم بالینی رو در فرد میبینیم، اما بهتره که فقط با احساس شخصیمون یا تستهای آنلاین نظر قطعی ندیم.
نکتهی مهم اینه که افسردگی فقط یه دلیل نداره، ترکیبی از چند تا چیزه:
_ تغییرات شیمیایی مغز یا هورمونها مثل سروتونین و دوپامین
_ ژنتیک و سابقه خانوادگی
_ رویدادهای استرسزا یا تروما مثل از دست دادن عزیز یا مشکلات مالی
_ تنهایی و کمبود حمایت اجتماعی
_ سبک زندگی ناسالم، مثل کمخوابی، کمتحرکی یا مصرف زیاد الکل
درست یادم نیست که توی خانوادهی مامانم کسی سابقهی افسردگی داشته یا داره، اما میدونم مامانم هم عزیزانش رو از دست داده و هم دوران کودکی سختی داشته و تروماهای زیادی رو به دوش میکشه.
درسته که بیماری افسردگی پیچیدهاس، اما خوشبختانه راههای درمان زیادی داره.
از جمله راههای درمان:
○ مشاوره و رواندرمانی: با یه متخصص حرف میزنیم تا افکار و رفتارهای منفیمون رو بهتر بشناسیم و تغییر بدیم.
○ رفتاردرمانی شناختی (CBT): یاد میگیریم افکار بد و منفیمون رو شناسایی و کنترل کنیم.
○ رواندرمانی بینفردی (IPT): کمک میکنه روابطمون با آدمها و اطرافیانمون بهتر بشه.
○ داروهای ضدافسردگی: گاهی لازمه که دارو کمک کنه تا روحیهمون بهتر بشه.
○ ترکیب دارو + رواندرمانی: وقتی افسردگی شدید باشه، این ترکیب بهترین جواب رو میده.
○ ورزش منظم: حتی یه پیادهروی کوتاه میتونه حس و انرژیمون رو عوض کنه.
○ خواب کافی و منظم: استراحت درست، ذهن و بدنمون رو آروم میکنه.
○ تغذیه سالم: خوراک خوب مغز و بدنمون رو حمایت میکنه.
○ دوری از الکل و مواد مخدر: کمک میکنه دارو و درمان بهتر اثر کنه.
○ ارتباط با دوستان و خانواده: وجود آدمهایی که ازمون حمایت میکنن باعث دلگرمی و حال خوبمون میشه.
○خودمراقبتی و نوشتن احساسات: یه دفتر یا یادداشت روزانه معجزه میکنه.
○ فعالیتهای کوچک و لذتبخش: کارهای سادهای که ذوقمون رو بالا میبرن.
○ درمانهای تخصصیتر (TMS و ECT): وقتی اوضاع سخت باشه.
یادتون باشه توی پروسهی درمان، حواستون به انتخاب پزشک متخصص باشه. متاسفانه تجربهی اولین مراجعهی مامانم به پزشک اصلا خوب نبود و نه تنها درمانی در کار نبود، شرایطش بدتر هم شد.
حرفِ آخر
افسردگی فقط غم و ناراحتی نیست… گاهی تو جمع میخندیم ولی دلمون سنگینه.
با صبر، حمایت آدمهایی که حواسشون بهمون هست و کارهای کوچیکی که ذوقمون رو برمیگردونن، میتونیم دوباره نفس راحت بکشیم و حس امید رو توی زندگی تجربه کنیم.
حالا نوبت شماست
اگه شما هم تجربهای با افسردگی یا راههای مقابله باهاش رو دارین حتماً توی کامنتها به اشتراک بذارین.
لینکهایی که در این مقاله مطالعه شده:
https://www.mayoclinic.org/health/depression/DS00175
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/diagnosis-treatment/drc-20356013
https://www.who.int/ar/news-room/fact-sheets/detail/depression
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9290-depression
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/major-depression
