چرا در عصر هوش مصنوعی، «پرسشگری کواکتیو» تنها نجات‌دهنده مدیران است؟

شما در خطر انقراض هستید!

بیایید با یک حقیقت تلخ که همین ماه گذشته در ژورنال MIT Sloan به آن اشاره شد روبرو شویم: اگر کار شما به عنوان یک مدیر یا کوچ، صرفاً "ارائه راه‌حل" است، متاسفانه باید بگویم شما در حال جایگزین شدن هستید. هوش مصنوعیِ امروز، سریع‌تر، دقیق‌تر و ارزان‌تر از شما راه‌حل می‌دهد.

اما یک چیز وجود دارد که هیچ الگوریتم پیشرفته‌ای (هنوز) توان انجامش را ندارد: "رقصیدن در لحظه و پرسیدن سوالی که قلب و ذهن انسان را دگرگون کند."

امروز نمی‌خواهم به شما درس تئوری بدهم. می‌خواهم جدیدترین دستاورد مدل کواکتیو (Co-Active) که در سیلیکون ولی برای خروج از بحران‌های تیمی استفاده می‌شود را در اختیارتان بگذارم. این مقاله، جعبه‌ابزار بقای شما در دنیای جدید کسب‌وکار است.

پرده اول: علم چه می‌گوید؟ (راز نوروساینس ۲۰۲۵)

تحقیقات جدید دانشگاه آکسفورد نشان می‌دهد وقتی شما به یک کارمند "دستور" می‌دهید، بخش «آمیگدال» مغز او (مرکز ترس و دفاع) فعال می‌شود. اما وقتی یک "سوال قدرتمند" می‌پرسید، بخش «نئوکورتکس» (مرکز خلاقیت و حل مسئله) را با دوزی از دوپامین بمباران می‌کنید.

در مدل کواکتیو نوین، ما دیگر نمی‌پرسیم تا "اطلاعات بگیریم". ما می‌پرسیم تا "معماری مغز طرف مقابل را برای موفقیت تغییر دهیم."

نکته طلایی: سوال قدرتمند، چراغ‌قوه‌ای است که شما به دست فرد می‌دهید تا خودش راه خروج از تاریکی را پیدا کند.

پرده دوم: کالبدشکافی سوالات (جدول مقایسه)

بیایید از کلیات فاصله بگیریم. در جدول زیر، تفاوت سوالات سنتی (منسوخ شده) را با سوالات "تحول‌آفرین کواکتیو" که اکنون در شرکت‌های پیشرو استفاده می‌شود، ببینید:

پرده سوم: تکنیک "سوالات کاتالیزور" (The Catalyst Questions)

طبق آخرین متدهای ۲۰۲۵، ما از تکنیکی به نام "پرسشگری کاتالیزور" استفاده می‌کنیم. این تکنیک سه مرحله دارد که باید به ترتیب اجرا کنید تا معجزه رخ دهد:

۱. سوالِ وسعت‌دهنده (The Expander)

وقتی فردی با دید محدود (Tunnel Vision) پیش شما می‌آید، باید کادر نگاهش را باز کنید.

 * مثال: "به جز این راهی که گفتی، سه تا امکان دیوانه‌وار و غیرممکن دیگر چیست؟"

۲. سوالِ عمق‌دهنده (The Diver)

اینجاست که به قلب احساسات می‌زنیم (چیزی که هوش مصنوعی ندارد).

 * مثال: "وقتی درباره این هدف حرف می‌زنی، چه حسی را دقیقاً در بدنت تجربه می‌کنی؟ سنگینی؟ هیجان؟ یا ترس؟"

۳. سوالِ حرکت‌دهنده (The Mover)

کوچینگ بدون اقدام، فقط یک گپ دوستانه است.

 * مثال: "از بین همه این ایده‌ها، کدام یک همین فردا صبح قابل اجراست که تو را یک قدم جلوتر ببرد؟"

پرده چهارم: دامِ خطرناک "چرا" (Why)

هنوز هم می‌بینم ۹۰٪ مدیران سوالاتشان را با "چرا" شروع می‌کنند.

 * "چرا اینکارو کردی؟"

 * "چرا حواست نبود؟"

در روانشناسی مدرن کوچینگ، کلمه "چرا" به طور ناخودآگاه فرد را در جایگاه متهم می‌نشاند و او مجبور به "دفاع" می‌شود.

فرمول جایگزین ۲۰۲۵: کلمه "چرا" را حذف کنید و جای آن "چه چیزی" (What) بگذارید.

 * ❌ چرا عصبانی هستی؟

 * ✅ چه چیزی باعث شد این احساس خشم بوجود بیاید؟ (فرد از احساسش جدا می‌شود و می‌تواند آن را مشاهده و مدیریت کند).

مطالعه موردی واقعی (Case Study)

مدیر عامل یک شرکت دانش بنیان در حوزه IT (مشتری اخیر من) :

او می‌خواست مدیر فنی‌اش را اخراج کند چون "انگیزه نداشت". من از او خواستم فقط یک جلسه با متد کواکتیو با او صحبت کند.

او به جای گفتنِ "باید بیشتر تلاش کنی"، پرسید:

"احمد، چه رویایی برای این محصول داشتی که الان احساس می‌کنی گم شده است؟"

نتیجه: مدیر فنی بغض کرد. معلوم شد او احساس می‌کرد خلاقیتش زیر فشار ددلاین‌ها له شده. آن‌ها ساختار را تغییر دادند و همان مدیر فنی، ماه بعد نوآورانه‌ترین فیچر سال را ارائه داد. قدرت سوال، یک نیروی انسانی را نجات داد.

سخن پایانی: چوب جادوی خود را بردارید

مدیریت و کوچینگ، پر کردن سطل نیست؛ روشن کردن آتش است.

شما با سوالاتتان می‌توانید یک کارمند را له کنید، یا او را به یک قهرمان تبدیل کنید. ابزارش در دهان شماست. از فردا صبح، قبل از اینکه دستوری بدهید، سه ثانیه مکث کنید و از خود بپرسید:

"آیا می‌توانم این دستور را به یک سوالِ کنجکاوانه تبدیل کنم؟"

🔻 مسیر جدید ما :

دنیای کوچینگ و مدیریت مدرن آنقدر وسیع و جذاب است که در یک مقاله نمی‌گنجد. من تصمیم گرفته‌ام تجربیاتم را به شکلی متفاوت و متمرکزتر به اشتراک بگذارم.

اگر این مقاله دیدگاهتان را تغییر داد، با لایک و کامنت به من انرژی بدهید. برایم بنویسید: سخت‌ترین سوالی که تا به حال از کسی پرسیدید چه بوده؟

این مقاله را برای همکاری که پتانسیل رهبر شدن دارد، ارسال کنید.
شبکه‌های اجتماعی: من در شبکه‌های اجتماعی مختلف، نکات کلیدی و کاربردی کوچینگ،سیستم سازی، بازاریابی و فروش را به اشتراک می‌گذارم. لینک‌های زیر را دنبال کنید تا در این مسیر، همواره با هم باشیم:

   * اینستاگرام: businesscoach_mirzajan

   * لینکدین: ali mirzajan

   * تلگرام: businesscoach_mirzajan@