اگر ناگهان دیدید درایو C پر شده و نمیخواهید برنامهای را حذف کنید یا فایلهای شخصی خود را جابهجا کنید، یک قابلیت کمترشناختهشده در خود ویندوز وجود دارد که میتواند حجم فایلهای سیستمی را فشرده کند: Compact OS. این روش «هیچ چیزی را حذف نمیکند»، در عوض فایلهای سیستمی ویندوز را بهصورت فشرده نگه میدارد و ویندوز هم با همان فایلهای فشرده اجرا میشود. من علی خاک باز، دانشجوی دکترای دانشگاه تهران و نویسنده وبگاه فایل فاکس filefox.ir هستم و در ادامه تجربیات خود را به شما منتقل خواهم کرد.
Compact OS قابلیتی است که فایلهای سیستمعامل را به شکل فشرده ذخیره میکند تا فضای دیسک کمتر مصرف شود، در حالی که ویندوز همچنان میتواند با همان فایلهای فشرده اجرا شود. مزیتش این است که بدون پاک کردن برنامهها یا فایلهای شخصی، حجم ویندوز روی دیسک شما کاهش مییابد.
این روش برای چه کسانی مفیدتر است؟
دارندگان لپتاپها/مینیپیسیها با SSD کمحجم (مثلاً 128 یا 256 گیگ)
سیستمهایی که در آستانهٔ پر شدن درایو C قرار دارند و مرتباً برای دریافت یا نصب بهروزرسانیها با خطا روبهرو میشوند
ماشینهای مجازی (VM) که فضای دیسک محدودی دارند
چه زمانی بهتر است سراغش نروید؟
اگر توان پردازشی دستگاهتان بسیار ضعیف است ولی کارایی و سرعت اجرا برایتان مهم است
اگر در درایو C فضای کافی دارید یا میتوانید برخی از فایلها را به یک درایو دیگر جابهجا کنید.
این تغییر قابل برگشت است (با اجرای دستوری که در ادامه مطلب آمده)، ولی چون اجرای آن روی فایلهای سیستمی اثر میگذارد، پیشنهاد میکنم یکی از این کارها را انجام دهید:
یک Restore Point بسازید
یا از فایلهای مهمتان پشتیبانگیری کنید.
مسیر اجرا به این صورت است:
Start → جستجوی cmd → راست کلیک → گزینهٔ Run as administrator
ابتدا این دستور را بزنید
compact /compactos:query
این دستور وضعیت «Compact» یا همان فشرده بودن سیستم را گزارش میدهد.
اگر فشردهسازی انجام نشده بود، حالا این دستور را اجرا کنید:
compact /compactos:always
این دستور، فشردهسازی فایلهای سیستمعامل را اجرا میکند.
نکته: بسته به سختافزار شما و میزان فایلها، این کار تا چندین دقیقه زمان میبرد. در پایان معمولاً خروجیای میبینید که نشان میدهد فایلها چه مقدار فشرده شده است.
هیچ عدد ثابتی وجود ندارد؛ روی یک سیستم ممکن است چند گیگابایت باشد و روی سیستم دیگر کمتر یا بیشتر. در برخی تجربههای کاربری، آزاد شدن فضایی بیشتر از ۱۰ گیگابیت هم گزارش شده است.
اگر احساس کردید بعد از فعالسازی، بوت یا اجرای برنامهها کندتر شده (که بهخصوص روی سیستمهای ضعیف احتمال بیشتری دارد)، میتوانید کاملاً به حالت قبل برگردید:
compact /compactos:never
این دستور فایلهای سیستم را از حالت فشرده خارج میکند و وضعیت را «غیر فشرده» نگه میدارد تا زمانی که خودتان دوباره تغییرش دهید.
این یک قابلیت رسمی و مستندشده ویندوز است و با ابزارهای خود ویندوز انجام میشود.با این حال، چون روی فایلهای سیستمی اثر میگذارد، پشتیبانگیری یا استفاده از Restore Point توصیه میشود.
HDD / eMMC / یا سایر ذخیرهسازهای کند: احتمال اینکه CompactOS بیاثر نباشد یا حتی مفید واقع شود بیشتر است (چون کاهش حجم خواندهشده از دیسک میتواند گلوگاه I/O را کمتر کند).
SSD سریع (خصوصاً NVMe) + CPU ضعیف/قدیمی: ممکن است سودش کم باشد و در برخی سناریوها حتی اندکی کندی حس شود (چون I/O دیگر گلوگاه نیست و مسئله CPU پررنگتر میشود).
SSD معمولی SATA + CPU متوسط/خوب: اغلب یا تقریباً بدون تغییر محسوس است یا اثرش بسیار کم است.
CompactOS مشخصاً روی فایلهای سیستمعامل و باینریهای مرتبط تمرکز دارد و با دستور /compactos مدیریت میشود، در حالی که فشردهسازی NTFS در Properties درایو یک رفتار عمومیتر است و اندازهٔ سایر فایلهای غیرسیستمی را تغییر میدهد.
